Adhyaya 9

স্কন্দে বৰ্ণনা কৰে যে কালবলৰ প্ৰভাৱত ধৰ্মবিপৰ্যয় ঘটিল। সেই সময়ত ত্ৰিলোকৰ পৰা শ্ৰী—সমৃদ্ধি—পিছু হটিল, আৰু দেৱলোকো ম্লান যেন দেখা দিল। অন্ন, ঔষধ, দুগ্ধ, ধন-ৰত্ন আৰু সুখসামগ্ৰীৰ হ্ৰাসে দুৰ্ভিক্ষ নামিল, সমাজত অস্থিৰতা বাঢ়িল। ভোকত বহু জীৱে পশুবধ কৰি মাংস ভক্ষণ কৰিলে; কিন্তু কিছুমান সদ্ধৰ্মনিষ্ঠ মুনি মৃত্যুসন্নিধিতো তেনে আহাৰ গ্ৰহণ নকৰিলে। বৃদ্ধ ঋষিসকলে বেদৰ প্ৰমাণ দেখুৱাই “আপদ্ধৰ্ম” উপদেশ দিলে, কিন্তু কাহিনীয়ে দেখুৱায় অৰ্থভ্ৰান্তি কেনেকৈ হয়—অস্পষ্ট শব্দ আৰু পৰোক্ষ বৈদিক ভাষা আক্ষৰিকভাৱে ধৰা হ’লে হিংসাত্মক যজ্ঞ স্বাভাৱিক বুলি মান্য হয়। পশুবলি বৃদ্ধি পায়, “মহাযাগ” ধৰণৰ বৃহৎ ক্ৰিয়াও চলি থাকে; যজ্ঞশিষ্টক খাদ্যৰ যুক্তি কৰা হয়, আৰু প্ৰেৰণা ধন, গৃহস্থ-লক্ষ্য আৰু জীৱন-ৰক্ষাৰ দিশে সৰি যায়। ইয়াৰ ফলত সামাজিক নিয়ম ক্ষয় হয়, দাৰিদ্ৰ্য আৰু বিঘ্নত মিশ্ৰ বিবাহ বাঢ়ে, অধৰ্ম বিস্তাৰ লাভ কৰে; আৰু পাছলৈ কিছুমান গ্ৰন্থে পৰম্পৰাৰ নামত এই সংকট-নীতিকেই প্ৰামাণ্য বুলি স্থাপন কৰে। বহুদিন পাছত দেৱৰাজে বাসুদেৱৰ উপাসনাৰে পুনৰ শ্ৰী লাভ কৰে; হৰিৰ কৃপাৰে সদ্ধৰ্ম পুনঃস্থাপিত হয়, তথাপি কিছুমানে পুৰণি আপত্কালীন নিয়মকেই অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে। কাহিনীৰ অন্তত কোৱা হয়—হিংসাত্মক যজ্ঞৰ প্ৰসাৰ আছিল বিপদকাল-সংলগ্ন, পৰিস্থিতিজনিত ইতিহাস।