Adhyaya 6

অধ্যায় ৬ত সাৱৰ্ণি স্কন্দক সোধে—ৰাজা মহান্ বসু কেনেকৈ পৃথিৱী/পাতালত পতিত হ’ল, শাপ কেনেকৈ লাগিল আৰু মুক্তি কেনেকৈ হ’ল। স্কন্দে পূৰ্ববৃত্তান্ত ক’লে—ইন্দ্ৰ (বিশ্বজিত নাম লৈ) অশ্বমেধ-সদৃশ মহাযজ্ঞ আৰম্ভ কৰিলে; তাত বহু পশু বাঁধা পৰিল আৰু আর্তনাদ কৰিবলৈ ধৰিলে। তেতিয়া তেজস্বী ঋষিসকল আহি সন্মান পাইলেও, যজ্ঞত নিহিত হিংসা দেখি বিস্ময় আৰু কৰুণাৰে দেৱসকলক ধৰ্মোপদেশ দিলে। ঋষিসকলে সনাতনধৰ্ম ব্যাখ্যা কৰি ক’লে—অহিংসাই শ্ৰেষ্ঠ নীতি; বেদৰ উদ্দেশ্য পশুবধ নহয়, ধৰ্মৰ ‘চাৰি পাদ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰা, হিংসাৰে তাক ধ্বংস কৰা নহয়। ৰজ-তমসপ্ৰবণ ভুল ব্যাখ্যাৰ নিন্দা কৰি তেওঁলোকে ক’লে—‘অজ’ শব্দক কেৱল ‘ছাগলী’ বুলি ধৰি বলি দিয়া বেদতাত্পৰ্য নহয়; ই বীজ/ঔষধি আদি প্ৰযুক্ত অৰ্থতো গ্ৰহণীয়। সাত্ত্বিক দেৱসকল বিষ্ণুৰ অনুগত; বিষ্ণুপূজাৰ সৈতে অহিংস যজ্ঞেই উপযুক্ত—এই কথাও তেওঁলোকে দৃঢ় কৰিলে। কিন্তু দেৱসকলে ঋষিৰ অধিকাৰ মানি নল’লে; গৰ্ব, ক্ৰোধ আৰু মোহে অধৰ্মৰ ফাঁকফোকৰ বাঢ়িল। তেতিয়া ৰাজোপচাৰিচৰ বসু আহিল; দেৱ আৰু ঋষিয়ে তাক সোধে—যজ্ঞ পশুৰে কৰিব নে ধান্য-ঔষধিৰে। দেৱসকলৰ ইচ্ছা জানি বসুৱে পশুযাগক সমৰ্থন কৰিলে; এই বাক্যদোষত সি আকাশৰ পৰা পৰি পৃথিৱীত প্ৰৱেশ কৰিলে, তথাপি নাৰায়ণাশ্ৰয়ে স্মৃতি ধৰি ৰাখিলে। হিংসাৰ ফলৰ ভয়ত দেৱসকলে পশু মুকলি কৰি গ’ল, ঋষিসকল আশ্ৰমলৈ উভতি গ’ল; অধ্যায়টো শাস্ত্ৰাৰ্থ-বিবেক, নৈতিক যজ্ঞ আৰু অধিকাৰী বাক্যৰ কৰ্মভাৰ বিষয়ে সতর্ক দৃষ্টান্ত।