Adhyaya 30

স্কন্দে কয় যে বাসুদেৱ-পূজাৰ বিধি শুনি নাৰদে ব্যৱহাৰিক সিদ্ধি কামনা কৰি পৰম গুৰুক সুধিলে—মনক কেনেকৈ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব? তেওঁ মানিলে যে মন-নিগ্ৰহ পণ্ডিতৰ বাবেও দুঃসাধ্য, আৰু মন বশ নোহোৱালৈকে উপাসনাৰ ইষ্টফল সিদ্ধি নহয়। শ্ৰী নাৰায়ণে উত্তৰ দিলে—দেহধাৰীৰ প্ৰধান শত্রু মনেই; তাৰ নিৰ্দোষ শমন হৈছে বৈৰাগ্য আৰু শৃঙ্খলাৰ সহায়ত বিষ্ণু-ধ্যানৰ নিৰন্তৰ অভ্যাস। তাৰ পাছত তেওঁ অষ্টাঙ্গযোগৰ সুসংগঠিত সাৰ দাঙি ধৰে—যম, নিয়ম, আসন, প্ৰাণায়াম, প্ৰত্যাহাৰ, ধাৰণা, ধ্যান আৰু সমাধি। পাঁচ যম আৰু পাঁচ নিয়ম ব্যাখ্যা কৰি নিয়মসমূহত বিষ্ণু-পূজনক বিশেষ স্থান দিয়ে। প্ৰতিটো অঙ্গৰ লক্ষণ, শ্বাসৰ স্থৈৰ্য আৰু ইন্দ্ৰিয়-সংযমৰ গুৰুত্ব স্পষ্ট কৰা হৈছে। শেষত মুক্তিমুখী যোগীৰ দেহত্যাগ-প্ৰক্ৰিয়া বৰ্ণিত—প্ৰাণক অন্তৰ্নিহিত স্থানসমূহৰ মাজেৰে ওপৰলৈ নি যোৱা, দ্বাৰসমূহ ৰুদ্ধ কৰা, ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰ প্ৰাপ্তি, মায়াজাত বাসনা ত্যাগ, আৰু একাগ্ৰ বাসুদেৱ-স্মৰণে দেহ ত্যাগ কৰি শ্ৰীকৃষ্ণৰ দিব্য ধাম লাভ। অধ্যায়ে একে যোগশাস্ত্ৰৰ সংক্ষিপ্ত সাৰ বুলি কৈ, নিজৰ মন জয় কৰি নিৰন্তৰ বাসুদেৱ-আৰাধনা কৰিবলৈ উপদেশ দিয়ে।