Adhyaya 4
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে দেৱীক উপদেশ দিয়ে কয়—মঙ্গলস্থিতিৰ পশ্চিমে এক যোজন দূৰত ‘দুন্নাৱিল্ল’ নামৰ তীৰ্থ আছে; তাত যোৱাৰ সংক্ষিপ্ত তীৰ্থযাত্ৰা-মাৰ্গ বৰ্ণিত। স্থান-মাহাত্ম্য বহু স্মৃতি-স্তৰৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। ভীম আৰু ‘দুন্নক’ নামৰ ব্যক্তি/স্থান-নামৰ সৈতে জড়িত এটা পুৰাতন কাহিনি কোৱা হয়—যি আগতে ভক্ষিত হৈ পাছত পৰিত্যক্ত হৈছিল; সেই ঘটনাই স্থানটোৰ খ্যাতিৰ কাৰণ বুলি দেখুওৱা হয়। তাৰ পাছত ‘দিব্য বিবৰ’ৰ বৰ্ণনা আহে—পাতাললৈ যোৱাৰ মহাপথ—যাৰ জৰিয়তে ক্ষেত্ৰ-মানচিত্ৰত লোক-ভূগোল সংযোজিত হয়। এই পাতাল-সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ আগতে ‘পাতালোত্তৰ-সংগ্ৰহ’ত উপদিষ্ট হৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। তাত বহু লিঙ্গ আৰু ষোলটা সিদ্ধস্থান থাকি, ই এক ঘন শৈৱ-পবিত্ৰ কেন্দ্ৰৰূপে প্ৰকাশ পায়। শেষত কোৱা হয় যে এই ঠাই আগতে সোণৰ খনি আছিল, আৰু লোকসকলে ‘ভূতি’ (সমৃদ্ধি/সিদ্ধি) কামনাৰোও তাত গমন কৰক—কিন্তু সেই কামনা তীৰ্থযাত্ৰাৰ ধৰ্মময় পথত স্থিত থাকক।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि दुन्नाविल्लेति विश्रुतम् । योजनस्यांतरे देवि पश्चिमे मंगलस्थितेः
ঈশ্বৰে ক’লে: হে মহাদেৱী, তাৰ পাছত ‘দুন্নাৱিল্লে’ নামে খ্যাত স্থানলৈ যোৱা উচিত; হে দেৱী, মঙ্গলস্থিতিৰ পশ্চিমে এক যোজন দূৰত।
Verse 2
दुन्नको यत्र भीमेन भुक्त्वा त्यक्तः पुरा प्रिये । तत्रैव विवरं दिव्यं महा पातालमार्गदम्
হে প্ৰিয়ে, এই সেই স্থান য’ত ভীমে পূৰ্বে দুন্নকক ভক্ষণ কৰি ত্যাগ কৰিছিল। তাতেই এক দিৱ্য বিবৰ আছে, যি মহা পাতাললৈ যোৱাৰ পথ প্ৰদান কৰে।
Verse 3
तस्य कल्पः पुरा प्रोक्तः पातालोत्तरसंग्रहे । तत्र लिंगान्यनेकानि सिद्धस्थानानि षोडश
তাৰ কল্প পূৰ্বে ‘পাতালোত্তৰ-সংগ্ৰহ’ত বৰ্ণিত হৈছিল। তাত বহু লিঙ্গ আছে আৰু সিদ্ধসকলৰ ষোলোটা সিদ্ধস্থান আছে।
Verse 4
सुवर्णस्याकरः पूर्वं तत्स्थानमभवत्प्रिये । तस्मिन्स्थाने नरैर्देवि गन्तव्यं भूतिलिप्सया
হে প্ৰিয়ে, সেই স্থান পূৰ্বে সোণৰ খনি আছিল। হে দেৱী, সমৃদ্ধিৰ আকাঙ্ক্ষাৰে মানুহে সেই ঠাইলৈ যোৱা উচিত।