Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 80

Devanagari script

एतस्मिन्नेव काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । लिंगं माहेश्वरं विप्रा निष्क्रांतं सूर्यसंनिभम्

Transliteration

etasminneva kāle tu nirbhidya dharaṇītalam | liṃgaṃ māheśvaraṃ viprā niṣkrāṃtaṃ sūryasaṃnibham

Translation

সেই মুহূর্ততে ধৰণীৰ পৃষ্ঠ বিদীৰ্ণ কৰি, হে বিপ্ৰসকল, মাহেশ্বৰ লিঙ্গ নিৰ্গত হ’ল—সূৰ্যসম দীপ্তিময়।

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• एव: indeed, just
• एव: None
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; काल-अधिकरण

• तु: then/indeed
• तु: None
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• निर्भिद्य: having split/pierced
• निर्भिद्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर् + भिद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• धरणीतलम्: the surface of the earth
• धरणीतलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरणी + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धरण्याः तलम्)

• लिङ्गम्: (Śiva-)liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्तृ/कर्म (प्रसङ्गानुसार)

• माहेश्वरम्: of Maheśvara
• माहेश्वरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: माहेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (लिङ्गम् इति)

• विप्राः: O brāhmaṇas
• विप्राः: Sambodhana/Anuvada (Address/parenthetical)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्भोधनार्थे अपि प्रयोगः सम्भवः

• निष्क्रान्तम्: emerged, come out
• निष्क्रान्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निस् + क्रम् (धातु) + त (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्)

• सूर्यसंनिभम्: sun-like, resembling the sun
• सूर्यसंनिभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य + संनिभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (सूर्येण संनिभम् = like the sun)

Speaker

Sūta (narration addressed to brāhmaṇas/sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: viprāḥ (addressed)

Visual Art Cues

Scene: The earth splits open and a radiant liṅga rises, blazing like the sun; brāhmaṇas witness in awe, shielding eyes, with dust and light rays filling the scene.

Characters & Entities

• Sūta
• Māheśvara liṅga
• earth (dharaṇī)
• brāhmaṇas (viprāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sanctified place is marked by divine manifestation; tapas and devotion culminate in Śiva’s visible presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A local Śaiva site where a Māheśvara liṅga is said to have emerged from the earth, anchoring the tīrtha’s sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it narrates the origin (prādurbhāva) of the worship-worthy liṅga.