Adhyaya 6

Verse 1

गौतम उवाच । पुरा नारायणः कल्पे शयानः सलिलार्णवे । शेषपर्यंकशयने कदाचिन्नैव बुध्यत

গৌতমে ক’লে: পূৰ্বৰ এক কল্পত নাৰায়ণ জলসমুদ্ৰত শয়ন কৰিছিল, শেষৰ পৰ্য্যংক-শয্যাত বিশ্ৰাম লৈ; কিন্তু কোনো এক সময়ত তেওঁ একেবাৰে জাগ্ৰত নহ’ল।

Verse 2

तमसा पूरितं विश्वमपज्ञातमलक्षणम् । वीक्ष्य कल्पावसानेऽपि विषेदुर्नित्यसूरयः

অন্ধকাৰৰে পূৰ্ণ বিশ্ব, অস্পষ্ট, অচিনাক্ত, কোনো লক্ষণ নথকা—এই দৃশ্য দেখি, কল্পৰ অন্ততো নিত্য সূৰদেৱতাসকল বিষণ্ণ হ’ল।

Verse 3

अहो कष्टमिदं रूपं तमसा विश्वमोहनम् । येन कल्पावसानेपि विष्णुर्नाद्यापि बुध्यते

হায়, ই কিমান দুঃখজনক অৱস্থা—এই তমসাই সমগ্ৰ বিশ্বক মোহিত কৰে; যাৰ বাবে কল্পান্ততো বিষ্ণুৱেও এতিয়ালৈকে জাগ্ৰত নহ’ল।

Verse 4

ज्योतिषः पुरुषं पूर्णमपश्यंतं सुरा अपि । कथं वा तमसः शांतिं लभेरन्परिभाविनः

যেতিয়া দেৱতাসকলেও জ্যোতি-স্বরূপ পূৰ্ণ পুৰুষক নেদেখে, তেন্তে তমসত পৰাভূত লোকসকলে অন্ধকাৰৰ পৰা শান্তি কেনেকৈ লাভ কৰিব?

Verse 5

इति निश्चित्य मनसा देवदेवमुमापतिम् । चिंतयामासुरात्मस्थं तेजोराशिं निरंजनम्

এইদৰে মনত নিশ্চিত কৰি, তেওঁলোকে দেৱদেৱ উমাপতিক ধ্যান কৰিলে—আত্মাত অৱস্থিত, নিৰ্মল জ্যোতিৰ অখণ্ড ৰাশি।

Verse 6

ततः प्रसन्नो भगवांस्तेजोराशिर्महेश्वरः । विश्वावनाय विज्ञप्तः प्रणतैर्नित्यसूरिभिः

তেতিয়া ভগৱান মহেশ্বৰ—নিজেই জ্যোতিৰ ৰাশি—প্ৰসন্ন হ’ল; নিত্যসুৰি দেৱতাসকলে প্ৰণাম কৰি বিশ্বৰ ৰক্ষাৰ বাবে নিবেদন কৰিছিল।

Verse 7

ततस्तेजोमयाच्छंभोः स्फुलिंगांशुसमुद्भवाः । उदस्तंभंत देवानां त्रयस्त्रिंशच्च कोटयः

তাৰ পাছত জ্যোতি-ময় শম্ভুৰ পৰা স্ফুলিঙ্গ আৰু কিৰণ উত্থিত হ’ল; আৰু সিহঁতে দেৱতাসকলৰ তেত্ৰিশ কোটি সংখ্যাক ধৰি স্থিৰ কৰি ৰাখিলে।

Verse 8

बोधितः सकलैर्देवैः समुत्थाय रमापतिः । प्रभातं वीक्ष्य सकलं मनस्येवमचिन्तयत्

সকলো দেৱতাই জগাই তুলিলে ৰমাপতি প্ৰভু উঠি বসল। প্ৰভাতৰ দৰে সকলো উজ্জ্বল দেখি তেওঁ মনতে এইদৰে চিন্তা কৰিলে।

Verse 9

मया तमसि उद्रेकादकाले शयनं कृतम् । प्रबोधाय परं ज्योतिः स्वयं दृष्टः सदाशिवः

‘অন্ধকাৰৰ উচ্ছ্বাসে আচ্ছন্ন হৈ মই অনুপযুক্ত সময়ত শুই পৰিছিলোঁ। মোৰ জাগৰণৰ বাবে পৰম জ্যোতি—সদাশিৱ স্বয়ং—মই সাক্ষাতে দেখিলোঁ।’

Verse 10

जगदुत्पत्तिकृत्यानि स्वयं कर्तुं व्यवस्यति । किं मयात्र पुनः कार्यं ब्रह्मणा वा स्वयंभुवा

‘জগতৰ সৃষ্টি-কাৰ্যসমূহ নিজেই কৰিবলৈ তেওঁ সংকল্প কৰিছে। তেন্তে ইয়াত মোৰ—বা স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মাৰো—আৰু কি কৰণীয় আছে?’

Verse 11

धिङ्मां स्थितमनात्मज्ञं निद्रया हृतचेतसम् । अथवा सर्वकर्तारं शरणं यामि शंकरम्

ধিক মোৰ ওপৰত—আত্মজ্ঞান নথকা অৱস্থাত ইয়াত থিয় হৈ, নিদ্ৰাই মোৰ চিত্ত হৰণ কৰিলে! সেয়ে এতিয়া মই সকলো কৰ্ত্তা প্ৰভু শংকৰৰ শৰণ লওঁ।

Verse 12

सर्वदोषप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदम् । पवित्रमल्पपुण्यानां दुर्लभं शंभुदर्शनम्

শম্ভুৰ দৰ্শনে সকলো দোষ প্ৰশমিত হয় আৰু সকলো ইষ্টফল দান কৰে। ই পৰম পবিত্ৰ—কিন্তু অল্প পুণ্যৱানৰ বাবে শম্ভুৰ দৰ্শন দুৰ্লভ।

Verse 13

चिंतयन्नेवमात्मस्थं ज्योतिर्लिंगं सदाशिवम् । प्रणनाम हरिर्भक्त्या देवमष्टांगतो मुहुः

এইদৰে আত্মাত অৱস্থিত জ্যোতিৰ্লিঙ্গ সদাশিৱক ধ্যান কৰি, হৰিয়ে ভক্তিভাৱে বাৰে বাৰে দেৱতাক অষ্টাঙ্গ প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 14

विश्वस्रष्टारमीशानं तुष्टाव दुरितच्छिदम् । अथ तेजोमयः शंभुः शरण्यः शरणागतम्

তেওঁ বিশ্বস্ৰষ্টা ঈশান, পাপচ্ছেদক প্ৰভুক স্তৱ কৰিলে। তেতিয়া তেজোময় শম্ভু—সত্য আশ্ৰয়—শৰণাগতজনৰ প্ৰতি মুখ কৰিলে।

Verse 15

अनुगृह्य कटाक्षैस्तं समुत्तिष्ठेत्यभाषत । उत्थाय करुणापूर्णं शंभुं चंद्रार्द्धशेखरम्

কৰুণাময় দৃষ্টিৰে তেওঁক অনুগ্ৰহ কৰি ক’লে, “উঠা।” তাৰপিছত উঠি (হৰিয়ে) দয়াৰে পৰিপূৰ্ণ শম্ভুক—অৰ্ধচন্দ্ৰশেখৰ প্ৰভুক—দৰ্শন কৰিলে।

Verse 16

नमस्त्रिभुवनेशाय त्रिमूर्तिगुणधारिणे । त्रिदेववपुषे तुभ्यं त्रिदृशे त्रिपुरद्रुहे

তোমাক নমস্কাৰ, ত্ৰিভুবনেশ! ত্ৰিমূৰ্তিৰ গুণধাৰী; তোমাক নমস্কাৰ, যাৰ দেহ ত্ৰিদেৱ; দেবতাসকলৰ দৰ্শনীয়; ত্ৰিপুৰা-ধ্বংসক!

Verse 17

त्वमेव जगतामीशो निजांशैर्देवतामयैः । कार्यकारणरूपेण करोषि स्वेच्छया क्रियाः

তুমিয়েই জগতসমূহৰ একমাত্ৰ ঈশ্বৰ। তোমাৰ নিজ অংশসমূহে—যি দেবতাৰূপে প্ৰকাশ পায়—তুমি স্বেচ্ছায় কাৰণ আৰু কাৰ্যৰূপে সকলো ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰা।

Verse 18

मां नियुज्य जगद्गुप्तौ परिमोह्य च मायया । न दोषमुत संकल्पं विहातुमपि नेच्छसि

আপুনি মোক জগতৰ ৰক্ষাৰ কাৰ্যত নিযুক্ত কৰি, নিজৰ মায়াৰে মোহিত কৰিলে; তথাপি আপুনি দোষটোও নোহোৱাকৈ নকৰে, দোষৰ মূল সংকল্পটোও আঁতৰাবলৈ ইচ্ছা নকৰে।

Verse 19

किं करोमि जगन्मूर्त्तौ न्यस्तभारोऽस्म्यहं त्वयि । न दोषमीहसे नूनमकालशयनेन माम्

মই কি কৰিম, হে জগত-মূৰ্তি? মই মোৰ ভাৰ আপোনাৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰিলোঁ। নিশ্চয় আপুনি মোক অকাল সময়ত শুই পৰাৰ বাবে দোষ নধৰে।

Verse 20

हर शम्भो हरेरार्तिमनुतापं समीक्ष्य सः । आदिदेश हरः श्रीमान्प्रायश्चित्तं हरेरिदम्

হে হৰ, হে শম্ভো—হৰিয়ে হৰিৰ আৰ্তি আৰু অনুতাপ দেখি, শ্ৰীমান হৰে হৰিৰ বাবে এই প্ৰায়শ্চিত্ত বিধান কৰিলে।

Verse 21

अरुणाचलरूपेण तिष्ठामि वसुधातले । तस्य दर्शनमात्रेण भविता ते तमः क्षयः

“অৰুণাচল ৰূপে মই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত অৱস্থিত থাকোঁ। সেই পবিত্ৰ ৰূপৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰেই তোমাৰ তমসা (অজ্ঞান আৰু দুখ) ক্ষয় হ’ব।”

Verse 23

पूर्वस्मै विष्णवे तत्र वरो दत्तो मया पुरा । तदैव तैजसं लिंगमरुणाचल संज्ञितम् । तेजोमयमिदं रूपं प्रशांतं लोकरक्षणात् । यदग्निमयमव्यक्तमपारगुणवैभवम्

“পূৰ্বে সেই স্থানতে মই বিষ্ণুক এটা বৰ দিছিলোঁ। তেতিয়াই সেই তেজস্বী লিঙ্গ ‘অৰুণাচল’ নামে খ্যাত হ’ল। এই ৰূপ দিৱ্য তেজোময়—লোকৰ ৰক্ষাৰ বাবে প্ৰশান্ত; অগ্নিময় স্বভাৱৰ, অব্যক্ত, আৰু অপাৰ গুণ-ঐশ্বৰ্যৰে বিভূষিত।”

Verse 24

नदीनां निर्झराणां च मेघमुक्तांभसामपि । अंतर्ज्योतिर्मयत्वेन लयस्तत्रैव दृश्यते

নদী, ঝৰ্ণা আৰু মেঘৰ পৰা মুক্ত হোৱা জলৰো লয় তাতেই দেখা যায়, কিয়নো সেই ধাম অন্তৰ্জ্যোতি-স্বৰূপ।

Verse 25

अंधानां दृष्टिलाभेन पंगूनां पादसंचरैः । अपुत्राणां च पुत्राप्त्या मूकानां वाक्प्रवृत्तिभिः

অন্ধে দৃষ্টি লাভ কৰিলে, পংগুৱে পাদচলন কৰিব পাৰিলে, অপুত্ৰে পুত্ৰ লাভ কৰিলে, আৰু মূকে বাক্য প্ৰবাহ পালে—এইদৰে তাৰ কৃপা প্ৰকাশ পায়।

Verse 26

सर्वसिद्धिप्रदानेन सर्वव्याधिविमोचनैः । सर्वपापप्रशमनैर्यत्सर्ववरदं स्थितम्

সকলো সিদ্ধি দান কৰি, সকলো ব্যাধিৰ পৰা মুক্ত কৰি, আৰু সকলো পাপ প্ৰশমিত কৰি—সেই সৰ্ববৰদাতা ৰূপে স্থিত আছে।

Verse 27

इत्युक्तांतर्दधे शम्भुर्हरिश्चैवारुणाचलम् । आगत्य तप आस्थाय शोणाचलमुपास्त च

এইদৰে কৈ শম্ভু অন্তৰ্ধান হ’ল। আৰু হৰি নিশ্চয় অৰুণাচললৈ আহি, তপস্যা গ্ৰহণ কৰি, শোণাচলকো উপাসনা কৰিলে।

Verse 28

तमद्रिं परितो दृष्ट्वा सुरान्काननसंश्रयान् । ऋषीणामाश्रमान्पुण्यान्स्थापयामास वै हरिः । वेदान्सांगोपनिषदान्समंतान्मूर्तिधारिणः

সেই পৰ্বতখন চাৰিওফালে চাই হৰিয়ে বনবাসী দেৱতাসকলক আৰু ঋষিসকলৰ পুণ্য আশ্ৰমসমূহ তাত স্থাপন কৰিলে। আৰু সকলো বেদ—অঙ্গসমেত আৰু উপনিষদসমেত—চাৰিওফালে মূৰ্তিধাৰী হৈ উপস্থিত আছিল।

Verse 29

ससर्ज दिव्यरूपाणां शतमप्सरसां कुलम् । नृत्यैर्गीतैश्च वादित्रैस्सेवध्वमिति चादिशत्

তেওঁ দিৱ্য সৌন্দৰ্যৰে ভৰা এশজনী অপ্সৰাৰ এক দল সৃষ্টি কৰিলে আৰু আদেশ দিলে— ‘নৃত্য, গীত আৰু বাদ্যযন্ত্ৰেৰে এই পবিত্ৰ ধামৰ সেৱা কৰা।’

Verse 30

स्नात्वा ब्रह्मसरस्यस्मिन्विष्णुः कमललोचनः । प्रदक्षिणं चकारामुमरुणाद्रिं समर्चितम्

এই ব্ৰহ্মসৰসত স্নান কৰি, কমলনয়ন বিষ্ণুৱে পূজিত অৰুণাদ্ৰি (অৰুণাচল)ৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে।

Verse 31

अपापः सर्वलोकानामाधिपत्यं च लब्धवान् । रमया सहितो नित्यमभिरूपसुरूपया

পাপমুক্ত হৈ তেওঁ সকলো লোকৰ ওপৰত আধিপত্য লাভ কৰিলে আৰু সদায় মনোহৰ আৰু মঙ্গলময় ৰূপধাৰিণী ৰমা (শ্ৰী/লক্ষ্মী)ৰ সৈতে একেলগে থাকিল।

Verse 32

भास्करस्तेजसां राशिरसुरैरपि पीडितः । ब्रह्मोपदेशादानर्च भक्त्यारुणगिरीश्वरम्

ভাস্কৰ, তেজৰ এক মহাৰাশি, অসুৰসকলৰ দ্বাৰাও পীড়িত হৈ, ব্ৰহ্মাৰ উপদেশ অনুসৰি ভক্তিভাৱে অৰুণগিৰীশ্বৰ (অৰুণাচলৰ প্ৰভু)ক আৰাধনা কৰিলে।

Verse 33

निमज्ज्य विमले तीर्थे पावने ब्रह्मनिर्मिते । प्रदक्षिणं चकारैनमरुणार्द्रि स्वयंप्रभुम्

ব্ৰহ্মাই নিৰ্মাণ কৰা নিৰ্মল আৰু পাৱন তীৰ্থত নিমজ্জিত হৈ, তেওঁ এই স্বয়ংপ্ৰভ অৰুণাদ্ৰি (অৰুণাচল)ৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে।

Verse 34

अशेषदैत्यविजयं लब्ध्वा मेरुप्रदक्षिणम् । लेभे च परमं तेजः परतेजःप्रणाशनम्

দৈত্যসকলৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ বিজয় লাভ কৰি আৰু মেরুৰ প্ৰদক্ষিণা সম্পন্ন কৰি, তেওঁ পৰম তেজ লাভ কৰিলে—যি তেজ শত্রু-তেজক বিনাশ কৰে।

Verse 35

दक्षशापानलाक्रांतस्सोमः शिववचोबलात् । अरुणाचलमभ्यर्च्य लब्धरूपोऽभवत्पुनः

দক্ষৰ শাপৰ অগ্নিত দগ্ধ সোমে, শিৱৰ বাক্যবলত অৰুণাচলক অভ্যৰ্চনা কৰি, পুনৰ নিজৰ যথাৰূপ লাভ কৰিলে।

Verse 36

अग्निर्ब्रह्मर्षिशापेन यक्ष्मरोगप्रपीडितः । अपूतोऽपि पवित्रोऽभूदरुणाचलसेवया

ব্ৰহ্মৰ্ষিৰ শাপত যক্ষ্মা ৰোগে পীড়িত অগ্নি, অপবিত্ৰ হ’লেও, অৰুণাচল-সেৱাৰ দ্বাৰা পবিত্ৰ হৈ উঠিল।

Verse 37

शक्रो वृत्रं बलं पाकं नमुचिं जृंभमुद्धृतम् । शिवलब्धवरान्दैत्यान्पुरा हत्वा जगत्पतीन्

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) এদিনে, শিৱৰ পৰা বৰ লাভ কৰা জগত-পীড়ক দৈত্যসকল—বৃত্ৰ, বল, পাক, নমুচি, জৃম্ভ আৰু উদ্ধৃত—ক পুৰ্বে বধ কৰিছিল।

Verse 38

पातकैश्च परिक्षीणस्तथा लोकांतमाश्रितः । शम्भुं प्रसाद्य तपसा शिवेन परिचोदितः

পাপৰ দ্বাৰা ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈ আৰু লোকান্তত উপনীত হৈ, শিৱে প্ৰেৰণা দিয়া মতে তেওঁ তপস্যাৰে শম্ভুক প্ৰসন্ন কৰিলে।

Verse 39

अरुणाद्रिं समभ्यर्च्य विपापोऽभूत्सुराधिपः । इष्ट्वा च हयमेधेन प्रीणयामास शंकरम्

অৰুণাদ্ৰিক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি দেৱাধিপতি পাপমুক্ত হ’ল; আৰু অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰি তেওঁ শংকৰক সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 40

लब्ध्वा चेन्द्रपदं शक्रः शतमप्सरसांकुलम् । सेवार्थमादिशन्छ्रीमान्दिव्यदुंदभिसेवया

ইন্দ্ৰপদ লাভ কৰি শ্ৰীমান শক্ৰ, শত শত অপ্সৰাৰ মাজত, সেৱাৰ্থে আদেশ দিলে আৰু দিব্য দুন্দুভিৰ ধ্বনিসহ পূজাৰ আয়োজন কৰালে।

Verse 41

पुष्पमेघान्समादिश्य दिव्याभिः पुष्पवृष्टिभिः । समर्चयति शोणाद्रिं दिवि नित्यं च वंदते

ফুলৰ মেঘসমূহক আদেশ দি, দিব্য পুষ্পবৃষ্টিৰে তেওঁ শোণাদ্ৰিক পূজা কৰে আৰু স্বৰ্গৰ পৰা নিত্য বন্দনা কৰে।

Verse 42

शेषोऽपि शोणशैलेशं समभ्यर्च्य शिवाज्ञया । अभजत्कामरूपत्वं महीमण्डलधारकः

মহীমণ্ডল ধাৰণকাৰী শেষো, শিৱৰ আজ্ঞা মানি, শোণশৈলেশ্বৰক পূজা কৰিলে; আৰু তাতে ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰণৰ শক্তি লাভ কৰিলে।

Verse 43

अन्ये नागाश्च गन्धर्वाः सिद्धाश्चाप्सरसां गणाः । दिक्पालाश्च तमभ्यर्च्य लेभिरेऽपेक्षितान्वरान्

আন্যান্য নাগ, গন্ধৰ্ব, সিদ্ধ আৰু অপ্সৰাগণ, লগতে দিক্‌পালসকলেও তাঁক পূজা কৰি নিজৰ আকাঙ্ক্ষিত বৰ লাভ কৰিলে।

Verse 44

देवैरशेषैर्दैत्यादीञ्जेतुकामैः समुद्यतैः । प्रार्थितः सर्वतोऽभीष्टवरदोऽरुणभूधरः

দৈত্য আদি জয় কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ আৰু সাজু হৈ সকলো দেৱতাই যেতিয়া অৰুণভূধৰ অৰুণাচলক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, তেতিয়া সেই ৰক্তবৰ্ণ পবিত্ৰ পৰ্বতে সকলো দিশে তেওঁলোকৰ অভীষ্ট বৰ দান কৰিলে।

Verse 45

त्वष्ट्रा विरचिताकार आदित्यस्तेजसा तपन् । ग्रहनाथस्तु शोणाद्रिं विलंघयितुमुद्यतः

ত্বষ্ট্ৰাই গঢ়া আকাৰধাৰী, তেজে জ্বলি উঠা আদিত্যই শোণাদ্ৰি অতিক্ৰম কৰিবলৈ উদ্‌যত হ’ল; কিন্তু গ্ৰহণৰ নাথ ৰাহুও সেই পৰ্বত জঁপিয়াই পাৰ হ’বলৈ একাগ্ৰ আছিল।

Verse 46

रथवाहाः पुनस्तस्य शक्तिहीनाः श्रमं गताः । सोऽपि श्रिया विहीनश्च जातः गोणाद्रितेजसा

তেতিয়া তেওঁৰ ৰথবাহকসকল পুনৰ শক্তিহীন হৈ পৰি ক্লান্তিত লুটাই পৰিল; আৰু তেওঁ নিজেও শোণাদ্ৰিৰ অগ্নিতেজত শ্ৰী-প্ৰভা হেৰুৱালে।

Verse 47

नाशक्नोच्च दिवं गन्तुं सर्वगत्यांशुमालिनः । स तु ब्रह्मोपदेशेन समाराध्यारुणाचलम्

নিজৰ চিৰাচৰিত গতি-মাৰ্গেৰে স্বৰ্গলৈ উঠিব নোৱাৰি, কিৰণমালাধাৰীজন তেতিয়া ব্ৰহ্মাৰ উপদেশ অনুসৰি বিধিপূৰ্বক অৰুণাচলক আৰাধনা কৰিলে।

Verse 48

प्रीत्या तस्माद्विभोर्लेभे मार्गं व्योम्नो हयाञ्छुभान् । ततः प्रभृति तिग्मांशुः स हि शोणाख्यपर्वतम्

সন্তুষ্ট হৈ সেই বিভুৱে তেওঁক আকাশত সুগম পথ আৰু শুভ অশ্ব দান কৰিলে; তেতিয়াৰ পৰা তীক্ষ্ণকিৰণ তিগ্মাংশুৱে ‘শোণ’ নামৰ সেই পৰ্বত অতিক্ৰম নকৰে,

Verse 49

न लंघयति किं त्वस्य प्रदक्षिणपरिक्रमैः । दक्षयागपरिध्वस्ता हीनांगास्त्रिदशाः पुरा

সেয়া তাক অতিক্ৰম নকৰে; বৰং প্ৰদক্ষিণা-পৰিক্ৰমাৰে তাৰ চাৰিওফালে ঘূৰে। পূৰ্বতে দাক্ষ-যজ্ঞ ধ্বংস হোৱাত ত্ৰিদশ দেৱসকল অঙ্গহীন হৈছিল।

Verse 50

अरुणाचलमाराध्य नवान्यंगानि लेभिरे । पूषा दन्तं शिखी हस्तं भगो नेत्रं त्वखंडितम्

অৰুণাচলৰ আৰাধনা কৰি তেওঁলোকে নতুন অঙ্গ লাভ কৰিলে: পূষণে দাঁত ঘূৰাই পালে, শিখীয়ে হাত ঘূৰাই পালে, আৰু ভাগে অক্ষত নয়ন লাভ কৰিলে।

Verse 51

घ्राणं वाणी च लेभे सा शोणाचलनिषेवणात् । भार्गवः क्षीणनेत्रस्स विष्णुहस्तकुशाग्रतः

শোণাচলৰ আশ্ৰয়-সেৱাৰে তাই ঘ্ৰাণেন্দ্ৰিয় আৰু বাক্‌শক্তি লাভ কৰিলে। আৰু ভাৰ্গৱ, যাৰ নয়ন ক্ষীণ হৈছিল, বিষ্ণুৰ হাতে ধৰা কুশৰ অগ্ৰভাগত আঘাত পাই কষ্ট ভুগিছিল।

Verse 52

बलिदत्तावनीदानजलधारानिरोधतः । स तु शोणाचलं गत्वा तपः कृत्वातिदुष्करम्

বলিৰ ভূমিদানৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত জীৱনদায়িনী জলধাৰা ৰোধ কৰাৰ ফলত, সি শোণাচললৈ গৈ অতি দুৰূহ তপস্যা কৰিলে।

Verse 53

लेभे नेत्रं च पूतात्मा भास्कराख्ये गिरौ स्थितः । अरुणाचलनाथस्य सेवया सूर्यसारथिः

পূতাত্মা হৈ, ভাস্কৰ নামেৰে খ্যাত গিৰিত অৱস্থিত সূৰ্যৰ সাৰথিয়ে অৰুণাচলনাথ প্ৰভুৰ সেৱাৰ বলত নিজৰ নয়ন পুনৰ লাভ কৰিলে।

Verse 54

प्रतर्दनाख्यो नृपतिर्ग्रहीतुं देवकन्यकाम् । अरुणाद्रिपतेर्गानं कुर्वंतीं सादरोऽभवत्

প্ৰতর্দন নামে নৃপতি, দেৱকন্যাক গ্ৰহণ কৰিবলৈ উদ্যত আছিল; কিন্তু অৰুণাদ্ৰিৰ অধিপতিৰ গুণগান গাই থকা তাইক দেখি সি সাদৰে নম্ৰ হ’ল।

Verse 55

क्षणात्कपिमुखो जातो मंत्रिभिश्चोदितो नृपः । प्रत्यर्प्य तां पुनश्चान्याः प्रादादरुणभूभृते

ক্ষণতে নৃপতি কপিমুখ হ’ল; মন্ত্ৰীসকলৰ প্ৰেৰণা পায়ে তাইক পুনৰ সঁপাই দিলে, আৰু তাৰ পাছত অন্য কন্যাসকলক অৰুণভূভৃত (অৰুণাচল)লৈ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 56

ततश्चारुमुखोजातः प्रसादादरुणेशितुः । सायुज्यमस्मै सकलं दत्तवान्भक्तिभावतः

তাৰ পাছত অৰুণেশ্বৰ প্ৰভুৰ প্ৰসাদে সি সুন্দৰ-মুখ হ’ল; আৰু ভক্তিভাৱৰ ফলত প্ৰভুৱে তাক সম্পূৰ্ণ সায়ুজ্য—নিজৰ সৈতে একাত্মতা—দান কৰিলে।

Verse 57

अरुणाचलनाथस्यसंनिधौ ज्ञानदुर्बलः । गंधर्वः पुष्पकाख्यस्तु भक्तिहीनो ह्यगात्पुरा

পূৰ্বে অৰুণাচলনাথৰ সন্নিধানত, সত্যজ্ঞানত দুৰ্বল আৰু ভক্তিহীন, পুষ্পক নামে এজন গন্ধৰ্ব আহিছিল।

Verse 58

ततो व्याघ्रमुखं दृष्ट्वा गंधर्वपरिचारकाः । किमेतदिति साश्चर्यं पप्रछुस्ते परस्परम्

তাৰ পাছত তাক ব্যাঘ্ৰমুখ দেখা পাই গন্ধৰ্বৰ পৰিচাৰকসকল বিস্মিত হৈ পৰস্পৰে সুধিলে, “এইটো কি?”

Verse 59

अथ नारद निर्दिष्टमवज्ञाफलमात्मनः । बुद्ध्वारुणाद्रिं संपूज्य पुनश्च सुमुखोऽभवत्

তেতিয়া নাৰদৰ উপদেশে নিজৰ অৱজ্ঞাৰ ফল বুজি, তেওঁ অৰুণাদ্ৰিৰ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে আৰু পুনৰায় সু-মুখী হ’ল।

Verse 60

शिवभूमिरियं ख्याता परितो योजनद्वयम् । मुक्तिस्तत्र प्रमीतानां कदापि विलयो न हि

এই অঞ্চল শিৱৰ নিজ ভূমি বুলি খ্যাত, চাৰিওফালে দুয়ো যোজন বিস্তৃত; তাত যিসকলে দেহ ত্যাগ কৰে, তেওঁলোকৰ মুক্তি নিশ্চিত আৰু কেতিয়াও নাশ নহয়।

Verse 61

सप्तर्षयः पुरा भूमौ शापदोषसमन्विताः । सिषेविरेरुणाद्रिं वै नाथो ज्ञात्वा विनिश्चयम्

পূৰ্বে পৃথিৱীত সপ্তঋষি শাপদোষে পীড়িত আছিল; তেওঁলোকে অৰুণাদ্ৰিৰ সেৱা-পূজালৈ আশ্ৰয় ল’লে, আৰু প্ৰভুৱে তেওঁলোকৰ দৃঢ় সংকল্প জানি (অনুগ্ৰহ কৰিলে)।

Verse 62

शापमोक्षं ददौ श्रीमान्सप्तर्षीणां महात्मनाम् । सप्तर्षिभिः कृतं तीर्थं सर्वपापविनाशनम्

সেই শ্ৰীমান প্ৰভুৱে মহাত্মা সপ্তঋষিসকলক শাপমোচন দান কৰিলে। সপ্তঋষিয়ে স্থাপন কৰা তীৰ্থ সকলো পাপ বিনাশক।

Verse 63

शोणाचलस्य निकटे दृश्यते पावनं शुभम् । पंगुर्मुनिः शोणशैलात्पादौ लब्धुं समागतः

শোণাচলৰ ওচৰত এটা পবিত্ৰ আৰু মঙ্গলময় তীৰ্থ দেখা যায়। এজন খোঁড়া মুনিয়ে পা পুনৰ লাভ কৰিবলৈ শোণশৈললৈ আহিল।

Verse 64

अंतर्हितप्रार्थितार्थो दारुहस्तपुटे वहन् । जानुचंक्रमणव्यग्रः शोणनद्यास्तटं गतः

অন্তৰ্হিতভাৱে ইষ্ট-বৰ লাভ কৰি, দাৰু-হস্তপুটত জল বহন কৰি, হাঁটুতে চলাত ব্যস্ত হৈ তেওঁ শোণা নদীৰ তীৰলৈ গ’ল।

Verse 65

दारुहस्तपुटे तीर्थे निचिक्षेप पिपासतः । जानुचंक्रमणे तस्मिन्धूर्तस्तोयं पिपासति

পিপাসাতুৰ হৈ তেওঁ দাৰু-হস্তপুট তীৰ্থত সেই জল ঢালি দিলে। সেই হাঁটুতে চলা অৱস্থাতেই দুখিতজনাই পিপাসা নিবাৰণ কৰিবলৈ জল পান কৰিলে।

Verse 66

अथ शोणाचलं प्राप्तः कथं वा दारुहस्तकः । किमेतदिति तं पृच्छन्नाधावत्कलितत्परः

তাৰ পাছত শোণাচলত উপস্থিত হৈ তেওঁ ভাবিলে, “এই দাৰু-হস্তক কেনেকৈ আহিল?” “ই কি?” বুলি সুধি, জানিবলৈ আগ্ৰহী হৈ তেওঁ তাৰ ফালে দৌৰি গ’ল।

Verse 67

लब्धपादश्च सहसा जगाम च निजालयम् । नाद्राक्षीत्पुरुषं तत्र दारुहस्तौ पुरोगमौ

হঠাতে পা লাভ কৰি তেওঁ নিজৰ আলয়লৈ গ’ল। তাত তেওঁ কোনো পুৰুষক নেদেখিলে; আগতে গৈ থকা দুটা ‘দাৰু-হস্ত’হে দেখা গ’ল।

Verse 68

स्वयं गृहीत्वा चालोक्य ववंदेऽरुणपर्वतम् । ननंद लब्धचरणो लब्धरूपो महामुनिः

সেই দুটা নিজে ধৰি চাই তেওঁ অৰুণ পৰ্বতক প্ৰণাম কৰিলে। মহামুনিজন আনন্দিত হ’ল—চৰণ লাভ হ’ল আৰু দেহৰূপো পূৰ্ণ হ’ল।

Verse 69

विस्मयोत्फुल्लनयनैः शिवभक्तैर्महात्मभिः । पूजितो लब्धपादः सञ्जगाम च यथागतम्

শিৱভক্ত মহাত্মাসকল বিস্ময়ে প্ৰস্ফুটিত নয়নেৰে তাঁক পূজা কৰিলে; পদ পুনৰ লাভ কৰি তেওঁ যিদৰে আহিছিল তিদৰে উভতি গ’ল।

Verse 70

वाली शक्रसुतः श्रीमाञ्छ्रंगादुदयभूभृतः । अस्ताचलस्य शिखरं प्रतिगन्तुं समुद्यतः

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ শ্ৰীমান পুত্ৰ বালী পূৰ্ব দিশৰ পৰ্বতৰ শৃংগৰ পৰা ওলাই, পশ্চিমৰ অস্তাচল পৰ্বতৰ শিখৰলৈ যাবলৈ দৃঢ় সংকল্পে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 71

आलुलोकेऽरुणगिरिं मध्ये देवनमस्कृतम् । ऊर्ध्वं गंतुं समुद्युक्तः क्षीणवीर्योऽपतद्भुवि

তেওঁ মাজত অৰুণগিৰি দেখিলে, যাক দেৱতাসকলেও নমস্কাৰ কৰে। ওপৰলৈ উঠিবলৈ উদ্যত হ’তেই তেওঁৰ বীৰ্য ক্ষীণ হ’ল আৰু তেওঁ ভূমিত পতিত হ’ল।

Verse 72

पित्रा शक्रेण संगम्य चोदितः शोणपर्वतम् । लिंगं तैजसमभ्यर्च्य लब्धवीर्योऽभवत्पुनः

পিতৃসহ শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ সৈতে মিলিত হৈ, তেওঁলোকৰ প্ৰেৰণা পাই তেওঁ শোণপৰ্বতলৈ গ’ল। তাত তেজোময় লিঙ্গৰ অর্চনা কৰি তেওঁ পুনৰ বীৰ্য-শক্তি লাভ কৰিলে।

Verse 73

नलः पूर्वं समभ्यर्च्य स्वसृष्टा मानवप्रियाः । पालयामास धर्मात्मा नीतिसारसमन्वितः

ৰাজা নলে প্ৰথমে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে; তাৰপিছত ধৰ্মাত্মা আৰু নীতিসাৰৰ সমন্বিত হৈ, নিজে স্থাপন কৰা মানবপ্ৰিয় জনসকলক পালন-ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 74

इलः प्रविश्य सहसा गौरीवनमखंडितम् । स्त्रीभावं समनुप्राप्तः पप्रच्छ स्वं पुरोधसम्

ইলা হঠাতে গৌৰীৰ অখণ্ডিত পবিত্ৰ বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিল; তৎক্ষণাৎ সি স্ত্ৰী-ভাব লাভ কৰি নিজৰেই পুৰোহিতক সেই বিষয়ে সুধিলে।

Verse 75

वशिष्ठेन समादिष्टः शोणाद्रिं समपूजयत् । तपसाराध्य देवेशं पुनः पुंस्त्वमुपागतः

বশিষ্ঠৰ আদেশ অনুসৰি সি শোণাদ্ৰিৰ পূজা কৰিলে; তপস্যাৰে দেৱেশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰি পুনৰ পুৰুষত্ব লাভ কৰিলে।

Verse 76

सोमोपदेशाद्भक्त्याथ सस्मारारुणपर्वतम् । ईशानुग्रहतो लेभे शापमोक्षं तपोधिकः

তাৰ পিছত সোমৰ উপদেশত আৰু ভক্তিভাৱে সি অৰুণপৰ্বত (অৰুণাচল) স্মৰণ কৰিলে; ঈশ্বৰ অনুগ্ৰহত সেই তপস্বীয়ে শাপমোচন লাভ কৰিলে।

Verse 77

लेभे च परमं स्थानमप्राप्यममरैरपि । भरतो मृगशावस्य स्मरणादायुषोऽत्यये

আয়ুসৰ অন্তত, ভৰত মৃগশাৱকৰ নিৰন্তৰ স্মৰণৰ ফলত সেই পৰম ধাম লাভ কৰিলে, যি অমৰসকলৰো অপ্রাপ্য।

Verse 78

न मुक्तिं प्राप योगेन मृगजन्मनि संगतः । पत्नीविरहजं दुःखं प्राप्तवानमितं हरिः

যোগেৰে সি মুক্তি নাপালে, কিয়নো মৃগজন্মত আসক্ত হৈছিল; আৰু হৰিয়ে পত্নীবিৰহজনিত অপাৰ দুখ সহ্য কৰিলে।

Verse 79

पुनर्भृगूपदेशेन शोणाद्रिमिममर्चयन् । अवतारेषु सर्वेषु सर्वदुःखान्यपाकरोत्

পুনৰ ভৃগুৰ উপদেশ অনুসৰি এই শোণাদ্ৰিৰ আৰাধনা কৰি, তেওঁ নিজৰ সকলো অৱতাৰত সকলো দুখ-দুৰ্দশা দূৰ কৰিলে।

Verse 80

सरस्वती च सावित्री श्रीर्भूमिः सरितस्तथा । अभ्यर्च्य शोणशैलेशमापदो निरतारिषुः

সৰস্বতী, সাৱিত্ৰী, শ্ৰী, ভূমি আৰু নদীসমূহেও—শোণশৈলেশ প্ৰভুৰ পূজা কৰি—নিজ নিজ আপদাৰ পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 81

भास्करः पूर्वदिग्भागे विश्वामित्रस्तु दक्षिणे । पश्चिमे वरुणो भागे त्रिशूलं चोत्तराश्रयम्

পূৰ্ব দিশত ভাস্কৰ অৱস্থিত; দক্ষিণত বিশ্বামিত্ৰ; পশ্চিম ভাগত বৰুণ; আৰু উত্তৰৰ আশ্ৰয় ৰূপে ত্ৰিশূল অৱস্থিত।

Verse 82

योजनद्वयपर्यंते सीमाः शैलेषु संस्थिताः । चतस्रो देवतास्त्वेताः सेवंते शोणपर्वतम्

দুই যোজন পৰ্যন্ত বিস্তৃত দূৰত পাহাৰসমূহত সীমাৰ চিহ্ন স্থাপিত আছে। এই চাৰিগৰাকী দেৱতা তাত বাস কৰি শোণপৰ্বতক সদা সেৱা কৰে।

Verse 83

स्थिताः सीमावसानेषु शोणाद्रीशमवस्थितम् । नमंति देवाश्चत्वारः शिवं शोणाचलाकृतिम्

পবিত্ৰ সীমাৰ অন্তভাগত স্থিত হৈ, চাৰিগৰাকী দেৱতা শোণাদ্ৰীশ প্ৰভুক—শোণাচল-আকৃতিত অৱস্থিত শিৱক—নমস্কাৰ কৰে।

Verse 84

अस्योत्तरस्मिञ्छिखरे दृश्यते वटभूरुहः । सिद्धवेषः सदैवास्ते यस्य मूले महेश्वरः

এই পৰ্বতৰ উত্তৰ শিখৰত এটা বটবৃক্ষ দেখা যায়; সিদ্ধৰ বেশ ধৰি সদায় মহেশ্বৰ তাৰ মূলত অধিষ্ঠান কৰে।

Verse 85

यस्य च्छायातिमहती सर्वदा मण्डलाकृतिः । लक्ष्यते विस्मयोपेतैः सर्वदा देवमानवैः

তাৰ ছাঁ অতি বিশাল আৰু সদায় মণ্ডলাকৃতি; দেৱ আৰু মানুহে বিস্ময়েৰে সদায় তাক লক্ষ্য কৰে।

Verse 86

अष्टभिः परितो लिंगैरष्टदिक्पालपूजितैः । अष्टासु संस्थितैर्दिक्षु शोभते ह्युपसेवितः

আঠটা লিঙ্গে চাৰিওফালে বেষ্টিত—আঠ দিকপালৰ পূজিত—আঠ দিশত স্থাপিত হৈ, প্ৰভু সকলোফালে উপাসনাৰে দীপ্তিমান হয়।

Verse 87

नृपाणां शम्भुभक्तानां शंकराज्ञानुपालिनाम् । अत्रैव महदास्थानमादिदेवेन निर्मितम्

শম্ভুভক্ত আৰু শংকৰৰ আজ্ঞা মানি চলা নৃপসকলৰ বাবে ইয়াতেই এক মহান অধিকার-আসন আছে; আদিদেৱে তাক স্থাপন কৰিছিল।

Verse 88

बकुलश्च महांस्तत्र सदार्थितफलप्रदः । आगमार्थविदा मूले वामदेवेन सेव्यते

তাতেই এক মহান বকুলবৃক্ষ আছে, যি সদায় প্ৰাৰ্থিত ফল প্ৰদান কৰে; আগমৰ অৰ্থ-বিদ্‌ ৱামদেৱে তাৰ মূলত সেৱা-পূজা কৰে।

Verse 89

अगस्त्यश्च वशिष्ठश्च संपूज्यारुणभूधरम् । संस्थाप्य लिंगे विमले तेपाते तादृशं तपः

অগস্ত্য আৰু বশিষ্ঠে অৰুণ পৰ্বতক সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি নিৰ্মল লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে আৰু তেনে অদ্ভুত তপস্যা সম্পাদন কৰিলে।

Verse 90

हिरण्यगर्भतनयः पुरा शोणनदः पुमान् । अत्र तीव्रं तपस्तप्त्वा गंगाभिमुखगोऽभवत

পূৰ্বে হিৰণ্যগৰ্ভৰ পুত্ৰ শোণনদ নামৰ পুৰুষে ইয়াত তীব্ৰ তপস্যা কৰি তাৰ পিছত গঙ্গাৰ দিশে মুখ কৰি প্ৰবাহিত হ’ল।

Verse 91

अत्र शोणनदी पुण्या प्रवहत्यमलोदका । वेणा च पुण्यतटिनी परितः सेवतेऽचलम्

ইয়াত পুণ্য শোণা নদী নিৰ্মল জলেৰে প্ৰবাহিত হয়; আৰু বেণা নামৰ পবিত্ৰ সৰিতা চাৰিওফালে পৰ্বতক ঘেৰি সেৱা কৰে।

Verse 92

वायव्याश्च दिशो भागे वायुतीर्थं च शोभते । तत्र स्नात्वा मरुत्पूर्वं जगत्प्राणत्वमाप्तवान्

উত্তৰ-পশ্চিম দিশৰ ভাগত বায়ুতীৰ্থ শোভা পায়। তাত স্নান কৰি পূৰ্বে মৰুত (বায়ু) জগতসমূহৰ প্ৰাণত্বৰ পদ লাভ কৰিছিল।

Verse 93

उत्तरेऽस्य गिरेस्तीर्थं सुवर्णकमलोज्ज्वलम् । दिव्यसौगंधिकाकीर्णं हंसभृंगमनोहरम्

এই পৰ্বতৰ উত্তৰে এক তীৰ্থ আছে, সোণালী পদ্মে উজ্জ্বল; দিৱ্য সুগন্ধি ফুলেৰে ছটিয়াই আছে আৰু হাঁহ-ভ্ৰমৰে মনোমোহা।

Verse 94

कौबेरं तीर्थमेशान्यामैशान्यं तीर्थमुत्तमम्

ঈশান কোণত কৌবেৰ তীৰ্থ অৱস্থিত—এটি উত্তম আৰু পৰম মঙ্গলময় পবিত্ৰ স্নানস্থান।

Verse 95

तस्यैव पश्चिमे भागे विष्णुः कमललोचनः । स्नात्वा विष्णुत्वमभजत्कमलालालिताकृतिः

সেই (তীৰ্থ-প্ৰদেশ)ৰ পশ্চিম ভাগত কমলনয়ন বিষ্ণু—যাৰ ৰূপ কমলা (লক্ষ্মী)ৰ প্ৰিয়—স্নান কৰি বিষ্ণুত্বৰ পূৰ্ণতা লাভ কৰিলে।

Verse 96

नवग्रहाः पुरा तत्र स्नात्वा ग्रहपदं गताः । नवग्रहप्रसादश्च जायते तत्र मज्जताम्

প্ৰাচীন কালত নৱগ্ৰহসকলে তাত স্নান কৰি নিজৰ গ্ৰহ-পদ লাভ কৰিছিল। যিসকলে তাত ডুব দিয়ে, তেওঁলোকৰ ওপৰত নৱগ্ৰহৰ কৃপা উদয় হয়।

Verse 97

दुर्गा विनायक स्कन्दो क्षेत्रपालः सरस्वती । रक्षंति परितस्तीर्थं ग्राहयमेतदनन्तरम्

দুৰ্গা, বিনায়ক, স্কন্দ, ক্ষেত্ৰপাল আৰু সৰস্বতী—সকলে চাৰিওফালে এই তীৰ্থ ৰক্ষা কৰে। এতিয়া ইয়াৰ পৰৱৰ্তী বৃত্তান্তো বুজা।

Verse 98

गंगा च यमुना चैव गोदावरी सरस्वती । नर्मदासिन्धुकावेर्यः शोणः शोर्णनदी च सा

গঙ্গা আৰু যমুনা, তদুপৰি গোদাবৰী আৰু সৰস্বতী; নৰ্মদা, সিন্ধু, কাবেৰী আৰু শোণ—আৰু সেই শোৰ্ণা নদীও—(ইয়াত উপস্থিত)।

Verse 99

एता गूढा निषेवंते पूर्वाद्याशासु संततम् । नश्यंत्यः सकलं पापमात्मक्षेत्रसमुद्भवम्

এই (নদীসমূহ) ইয়াত গূঢ় ৰূপে বাস কৰে, পূৰ্ব আদি দিশাসমূহত সদায়। এইদৰে প্ৰবাহিত হৈ, দেহধাৰী জীৱনৰ নিজ ক্ষেত্ৰৰ পৰা উৎপন্ন সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 100

अन्याश्च सरितो दिव्याः पार्थिव्यश्च शुभोदकाः । उदजृंभंत सहसा शोणाद्रीशप्रसादतः

আন্যান্যো দিৱ্য নদীসমূহো, আৰু শুভ জলধাৰা থকা পাৰ্থিৱ সৰিতসমূহো, শোণাদ্ৰীশ (অৰুণাচলৰ প্ৰভু)ৰ প্ৰসাদে হঠাতে প্ৰকাশ পালে।

Verse 101

आगस्त्यं दक्षिणे भागे तीर्थं महदुदाहृतम् । सर्वभाषार्थसंसिद्धिर्जायते तत्र मज्जताम्

দক্ষিণ দিশাত আগস্ত্য নামে মহৎ তীৰ্থ খ্যাত। তাত যিসকলে নিমজ্জন কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে সকলো ভাষাৰ অৰ্থ-জ্ঞান সিদ্ধ হয়।

Verse 102

अत्रागस्त्यः समागत्य स्नात्वा मुनिगणावृतः । अभ्यर्चयति शोणाद्रिं मासि भाद्रपदे सदा

ইয়াত আগস্ত্য মুনি ঋষিগণৰ দলেৰে বেষ্টিত হৈ আহে; স্নান কৰি তেওঁ সদায় ভাদ্ৰপদ মাহত শোণাদ্ৰী (অৰুণাচল)ক পূজা-অৰ্চনা কৰে।

Verse 103

वाशिष्ठमुत्तरे भागे तीर्थं दिव्यं शुभोदयम् । सर्ववेदार्थसंसिद्धिर्जायते तत्र मज्जनात्

উত্তৰ ভাগত “বাসিষ্ঠ” নামে দিৱ্য তীৰ্থ আছে, যি শুভ জাগৰণৰ উৎস। তাত স্নান কৰিলে সকলো বেদৰ অৰ্থ-সিদ্ধি লাভ হয়।

Verse 104

अत्र मेरोः समागत्य वशिष्ठो भगवानृषिः । करोत्याश्वयुजे मासि शोणाद्रीशनिषेवणम्

ইয়াত মেরুৰ পৰা আহি ভগৱান ঋষি বশিষ্ঠে আশ্বযুজ মাহত শোণাদ্ৰীশ (অৰুণাচল)ৰ ভক্তিভাৱে নিষেৱা কৰে।

Verse 105

गंगानाम महत्तीर्थं पूर्वोत्तरदिशि स्थितम् । तत्र स्नानाद्भवेन्नृणां सर्वपातकनाशनम्

উত্তৰ-পূব দিশত গঙ্গা নামৰ মহাতীৰ্থ অৱস্থিত; তাত স্নান কৰিলে মানুহৰ সকলো পাপ বিনাশ হয়।

Verse 106

गंगाद्याः सरितः सर्वाः कार्त्तिके मासि संगताः । अत्रारुणाद्रिनाथस्य सेवां कुर्वंति सादरम्

কাৰ্ত্তিক মাহত গঙ্গা আদি সকলো নদী ইয়াত একত্ৰিত হয় আৰু সাদৰে অৰুণাদ্ৰিনাথ (অৰুণাচল)ৰ সেৱা কৰে।

Verse 107

ब्राह्म्यं नाम महातीर्थमरुणाद्रीशसन्निधौ । तस्योपसंगमात्सद्यो ब्रह्महत्यादि नश्यति

অৰুণাদ্ৰীশৰ সন্নিধানত ব্ৰাহ্ম্য নামৰ মহাতীৰ্থ আছে; তাত উপসঙ্গম কৰিলে ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপ সদ্য নাশ হয়।

Verse 108

मार्गे मासि समागत्य ब्रह्मलोकात्पितामहः । स्नात्वा तत्प्रत्यहं देवमर्चयत्यरुणाचलम्

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত পিতামহ ব্ৰহ্মা ব্ৰহ্মলোকৰ পৰা আহে; স্নান কৰি তেওঁ প্ৰতিদিনে দেৱ অৰুণাচলৰ অৰ্চনা কৰে।

Verse 109

पौषे मासि समागत्य स्नात्वा तीर्थे निजैः सुरैः । महेन्द्रः शोणशैलेशमभ्यर्चयति शंकरम्

পৌষ মাহত মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) নিজৰ দেৱগণসহ আহে; তীৰ্থত স্নান কৰি তেওঁ শোণশৈল (অৰুণাচল)ৰ অধীশ্বৰ শংকৰক ভক্তিভাৱে অৰ্চনা কৰে।

Verse 110

शैवंनाम महातीर्थं संनिधौ तत्र वर्तते । रुद्रो ब्रह्मकपालेन सह तत्र न्यमज्जत

তাত ওচৰতে ‘শৈৱ’ নামে মহাতীৰ্থ আছে; ৰুদ্ৰে নিজে ব্ৰহ্মকপাল (ব্ৰহ্মাৰ কপাল)সহ তাত নিমজ্জন কৰিছিল।

Verse 111

अत्र शम्भुर्गणैः सार्द्धं माघे मासि प्रसीदति । प्रायश्चित्तानि सर्वाणि नॄणां सफलयन्भुवि

ইয়াত মাঘ মাহত শম্ভুৱে নিজৰ গণসমূহসহ প্ৰসন্ন হয়, আৰু পৃথিৱীত মানুহৰ সকলো প্ৰায়শ্চিত্তক ফলপ্ৰদ কৰি তোলে।

Verse 112

आग्नेयमग्निदिग्भागे तीर्थं सौभाग्यदायकम् । अग्निरत्र पुरा स्नात्वा स्वाहया संगतः सुखी

অগ্নিৰ দিশা, আগ্নেয় ভাগ (দক্ষিণ-পূব)ত ‘আগ্নেয়’ নামে সৌভাগ্যদায়ক তীৰ্থ আছে। পূৰ্বে অগ্নিয়ে ইয়াত স্নান কৰি স্বাহাৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈ সুখী হৈছিল।

Verse 113

अनंगोपि स्मरः स्नात्वा फाल्गुने मासि संगतः । अभ्यर्च्य शोणशैलेशमभूत्सर्वसुखाधिपः

দেহহীন অনঙ্গ স্মৰ (কামদেৱ)েও ফাল্গুন মাহত ইয়াত স্নান কৰি মিলন লাভ কৰিছিল। শোণশৈলৰ অধীশ্বৰক অৰ্চনা কৰি তেওঁ সকলো সুখৰ অধিপতি হৈছিল।

Verse 114

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां वैष्णवं तीर्थमद्भुतम् । ब्रह्मर्षयः सदा तत्र वसंति कृतकौतुकाः

দক্ষিণ-পূৰ্ব দিশাত এক আশ্চৰ্য বৈষ্ণৱ তীৰ্থ আছে। তাত ব্ৰহ্মৰ্ষিসকল সদায় বাস কৰে, পবিত্ৰ বিস্ময় আৰু আনন্দে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 115

चैत्रे मासि समागत्य विष्णुस्तत्र रमापतिः । स्नात्वाभ्यर्च्यारुणाद्रीशमभवल्लोकनायकः

চৈত্ৰ মাসত ৰমাপতি বিষ্ণু তাত আহিল। স্নান কৰি অৰুণাদ্ৰীশ (অৰুণাচল) প্ৰভুক পূজা কৰি তেওঁ লোকসমূহৰ নেতা আৰু ৰক্ষক হ’ল।

Verse 116

सौरंनाम महातीर्थं कौबेरदिशि जृंभितम् । सर्वरोगोपशांतिश्च जायते तत्र मज्जनात्

কুবেৰৰ দিশা (উত্তৰ) ত ‘সৌৰ’ নামৰ মহাতীৰ্থ বিস্তৃত। তাত স্নান কৰিলে সকলো ৰোগৰ উপশম হয়।

Verse 117

वैशाखे मासि दिनकृत्स्नात्वात्रेशं निषेवते । वालखिल्यैः समं श्रीमान्वेदैश्च सह संगतः

বৈশাখ মাসত সূৰ্যদেৱে স্নান কৰি ইয়াত প্ৰভুক আৰাধনা কৰে। শ্ৰীমান তেওঁ বালখিল্য ঋষিসকলৰ সৈতে আৰু বেদসমূহৰ সহচৰ্যে দীপ্তিমান হয়।

Verse 118

आश्विनं पावनं तीर्थमीशब्रह्मोत्तरे स्थितम् । आप्लुतौ भिपजौ दस्रौ पूतावत्र निमज्जनात्

আশ্বিন নামৰ পাৱন তীৰ্থ ঈশ আৰু ব্ৰহ্মাৰ মন্দিৰসমূহৰ উত্তৰে অৱস্থিত। দেবতাৰ চিকিৎসক দুজন অশ্বিনীকুমাৰ ইয়াত নিমজ্জনেৰে পবিত্ৰ হ’ল।

Verse 119

अत्राश्विनौ समागत्य स्नात्वाभ्यर्च्य च शंकरम् । दक्षिणे शोण शैलस्य निकटे वर्त्तते शुभम्

ইয়াত দুই অশ্বিনী দেৱ আহি স্নান কৰি শংকৰক পূজা কৰিলে। শোণশৈল (অৰুণাচল)ৰ দক্ষিণ দিশৰ ওচৰত এই শুভ তীৰ্থ অৱস্থিত।

Verse 120

कामदं मोक्षदं चैव तीर्थं पांडवसंज्ञितम् । पुरा हि पांडवास्तत्र मजनात्क्षितिनायकाः

‘পাণ্ডৱ’ নামে এটা তীৰ্থ আছে, যি কামনা-পূৰণ আৰু মোক্ষ দুয়োটাই দান কৰে। প্ৰাচীন কালত পাণ্ডৱসকলে তাত স্নান কৰি পৃথিৱীৰ নায়ক হৈছিল।

Verse 121

अत्र धात्री समागत्य सर्वौषधिफलान्विता । ज्येष्ठे मासि समं देवैरार्चयच्चारुणाचलम्

ইয়াত ধাত্রী দেৱী আহি সকলো ঔষধিৰ ফলৰে সমৃদ্ধ হৈছিল। জ্যেষ্ঠ মাহত তেওঁ দেৱতাসকলৰ সৈতে অৰুণাচলক পূজা কৰিলে।

Verse 122

आषाढे मासि संत्यक्ता विश्वेदेवा महाबलाः । अभ्यर्च्य शोणशैलेशमागच्छन्मखराध्यताम्

আষাঢ় মাহত মহাবলী বিশ্বেদেৱাসকলে নিজৰ পূৰ্বস্থান ত্যাগ কৰি শোণশৈলেশ্বৰক পূজা কৰিলে, তাৰপিছত যজ্ঞক্ৰিয়াৰ উৎকৃষ্টতা লাভ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 123

वैश्वदेवं महातीर्थं सोमसूर्योत्तराश्रयम् । विश्वाधिपत्यमतुलं लभ्यते तत्र मज्जनात्

‘বৈশ্বদেৱ’ নামে এই মহাতীৰ্থ সোম আৰু সূৰ্য তীৰ্থৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত। তাত স্নান কৰিলে জগতৰ ওপৰত অতুল অধিপত্য লাভ হয়।

Verse 124

परितो लक्ष्यते तीर्थं पूर्वस्यां दिशि शोभने । अत्र लक्ष्मीः पुरा स्नात्वा लेभे पुरुषमुत्तमम्

পূৰ্ব দিশত চাৰিওফালে এক শোভন তীৰ্থ দেখা যায়। ইয়াত প্ৰাচীন কালত লক্ষ্মীয়ে স্নান কৰি পৰম পুৰুষক লাভ কৰিছিল।

Verse 125

उत्तरस्यां दिशि पुरा पुण्या स्कंदनदी स्थिता । अत्र स्नात्वा पुरा स्कंदः संप्राप्तो विपुलं बलम्

উত্তৰ দিশত প্ৰাচীন কালত পুণ্যময় স্কন্দনদী স্থাপিত আছিল। ইয়াত স্নান কৰি স্কন্দে আগতে বিপুল বল লাভ কৰিছিল।

Verse 126

पश्चिमस्यां दिशि ख्याता परा कुंभनदी शुभा । अगस्त्यः कुंभकः कुंभस्तत्र नित्यं व्यवस्थितः

পশ্চিম দিশত শোভন আৰু পৰম কুম্ভনদী নামে খ্যাত নদী আছে। তাত অগস্ত্য—কুম্ভক আৰু কুম্ভ নামে পৰিচিত—সদায় অৱস্থিত।

Verse 127

गंगा च मूलभागस्था यमुना गगने स्थिता । सोमोद्भवा शिरोभागे सेवंते शोणपर्वतम्

গঙ্গা ইয়াৰ মূলভাগত অৱস্থিত, যমুনা আকাশত স্থিত, আৰু সোমোদ্ভৱা শিৰোভাগত; এইদৰে সিহঁতে শোণ-পৰ্বত (অৰুণাচল)ক সেৱা-ৱন্দনা কৰে।

Verse 128

बहून्यपि च तीर्थानि संभूतानि समंततः । तेषां भेदान्पुरा वेत्तुं मार्कण्डेयस्तु नाशकत्

চাৰিওফালে আন বহু তীৰ্থো উদ্ভৱ হৈছে। তথাপি প্ৰাচীন কালত মাৰ্কণ্ডেয়েও সিহঁতৰ ভেদ সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব নোৱাৰিলে।

Verse 129

तपोभिर्बहुभिस्सोयं शोणाद्रीशमतोषयत् । प्रार्थयामास च वरं प्रीतात्तस्मान्मुनीश्वरः

বহু তপস্যাৰে এই মুনিয়ে শোণাদ্ৰী-ঈশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰিলে। তেঁওত প্ৰসন্ন হৈ মুনীশ্বৰে এক বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 130

मार्कण्डेय उवाच । भगवन्नरुणाद्रीश तीर्थभेदाः सहस्रशः । प्रख्याताश्च प्रकाशंते दुर्बोधास्त्वल्पचेतसाम्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে ভগৱান অৰুণাদ্ৰীশ! তীৰ্থসমূহৰ ভেদ সহস্ৰ সহস্ৰ; সিহঁত প্ৰখ্যাত আৰু প্ৰকাশিত, তথাপি অল্পবুদ্ধিৰ লোকৰ বাবে বুজিবলৈ কঠিন।

Verse 131

कथमेकत्र सांनिध्यं लभेरन्भुवि मानवाः । अपर्याप्तश्च भवति पृथगेषां निषेवणे

পৃথিৱীত মানুহে কেনেকৈ একে ঠাইতে সিহঁতৰ সান্নিধ্য আৰু ফল লাভ কৰিব? কিয়নো সিহঁতক পৃথক পৃথককৈ একে একে সেৱা কৰা অসম্ভৱপ্ৰায় হয়।

Verse 132

अंतर्निगूढतेजास्त्वं गत्वा यस्सकलैः सुरैः । आरण्यसे कुरु तथा शोणाद्रिस्पर्शभीरुभिः

হে অন্তৰ্নিগূঢ় তেজধাৰী! তুমি সকলো দেৱতাৰ সৈতে গৈছা; আৰু শোণাদ্ৰী স্পৰ্শ কৰাতো ভয় কৰা লোকসকলৰ সৈতে তদ্ৰূপ অৰণ্যবাস কৰাঁ।

Verse 133

अहं च शंभुमभ्यर्च्य तपसारुणपर्वतम् । सर्वलोकोपकारार्थं सूक्ष्म लिंगमपूजयम्

মইও শম্ভুক অভ্যৰ্চনা কৰি অৰুণ পৰ্ব্বতত তপস্যা কৰিলোঁ। সকলো লোকৰ উপকাৰৰ্থে মই সূক্ষ্ম লিঙ্গৰ পূজা কৰিলোঁ।

Verse 134

विश्वकर्मकृतं दिव्यं विमानं विविधोत्सवम् । संकल्प्य सकलान्भोगान्नित्यानजनयत्पुनः

বিশ্বকৰ্মাই নিৰ্মিত দিৱ্য বিমান—বহু উৎসৱেৰে ভৰপূৰ—সংকল্পিত হ’ল; আৰু সি পুনঃপুনঃ সকলো ভোগ, সদা নৱীন আৰু অবিৰাম, উৎপন্ন কৰি থাকিল।

Verse 135

धर्मशास्त्राणि विविधान्यवापुर्मुनिपुंगवाः । शिवकार्याणि सर्वाणि चक्रुभक्तिसमन्विताः

মুনিপুঙ্গৱসকলে ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ নানাবিধ ৰূপ লাভ কৰিলে; আৰু ভক্তিৰে সমন্বিত হৈ শিৱ-কাৰ্য সকলো সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 136

मया च शंभुमभ्यर्च्य कृताग्न्याहुतिसंभवाः । सप्त कन्या वरारोहाः पूजार्थं विनियोजिताः

ময়ো শম্ভুক অভ্যৰ্চনা কৰি, অগ্নিত আহুতি দিয়া পৰা উৎপন্ন, সুগঠিত অঙ্গবিশিষ্ট সাত কন্যাক পূজাৰ্থে নিযুক্ত কৰিলোঁ।

Verse 137

हतशत्रुगणैभूपैर्लब्धराज्यैः पुरा नृपैः । प्रत्येकं विविधैर्भोगैः शोणशैलाधिपोर्चितः

পূৰ্বে, শত্রুগণৰ দল বিনাশ কৰি ৰাজ্য পুনৰ লাভ কৰা ভূপ নৃপতিসকলে—প্ৰত্যেকে নিজ নিজ পদ্ধতিত, নানাবিধ ভোগ-উপহাৰেৰে—শোণশৈলাধিপতি (অৰুণাচল)ক অৰ্চনা কৰিছিল।

Verse 138

इदमनुभववैभवं विचित्रं दुरितहरं शिवलिंगमद्रिरूपम् । अमलमनभिगम्यनामधेयं वरमरुणाद्रिनायकं भजस्व

এই বিচিত্ৰ অনুভৱ-ৱৈভৱসম্পন্ন, দোষ-দুৰিত হৰণকাৰী, পৰ্বতৰূপ শিৱলিঙ্গক ভজ; অতি পবিত্ৰ অৰুণাদ্ৰিনায়কক আৰাধনা কৰ—যাৰ নামো সম্পূৰ্ণৰূপে ধৰা দুঃসাধ্য।

Verse 139

अवनतजनरक्षणोचितस्य स्मरणनिराकृतविश्वकल्मषस्य । भजनममितपुण्यराशियोगादरुणगिरेः कृतिनः परं लभस्व

যি নত-নম্ৰ জনৰ ৰক্ষা কৰিবলৈ যোগ্য, আৰু যাৰ কেৱল স্মৰণেই জগতৰ কল্মষ নাশ কৰে—অৰুণগিৰিৰ ভজনাৰ দ্বাৰা, অমিত পুণ্য-ৰাশিৰ যোগবলত, হে কৃতাৰ্থজন, পৰম পদ লাভ কৰা।