Shukla Yajur Veda — Adhyaya 5, Mantra 31
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda transmission)
Devata: Agni
Chandas: Mixed/prose-like yajus (non-metrical sacrificial formula)
Samhita Patha (Devanagari)
वि॒भूर॑सि प्र॒वाह॑णो॒ वह्नि॑रसि हव्य॒वाह॑नः । श्वा॒त्रो॒ऽसि॒ प्रचे॑तास्तु॒थो॑ऽसि वि॒श्ववे॑दाः
Transliteration
vi̱bhū́r asi pra̱vā́haṇo vahnír asi havya̱vā́hanaḥ | śvā̱tro ’si práce̍tās tuthó ’si vi̱śváve̍dāḥ
Translation
তুমি বিভূ—সৰ্বব্যাপী; তুমি প্ৰৱাহণ—আগবঢ়াই নিয়া বাহক। তুমি বহ্নি; তুমি হব্যবাহন—হৱ্য বহনকাৰী। তুমি শ্বাত্ৰ—দ্ৰুতগামী; তুমি প্ৰচেতা—অগ্ৰজ্ঞানী হওক। তুমি তুথ—প্ৰজ্বলক; তুমি বিশ্ববেদা—সৰ্বজ্ঞ।
Padapatha (Word Analysis)
वि॒भूः॑ असि । प्र॒वाह॑णः । वह्निः॑ असि । हव्य॒वाह॑नः । श्वा॒त्रः॑ असि । प्रचे॑ताः । तु॒थः॑ असि । वि॒श्व-वे॑दाः ।
Word by Word
विभूःall-pervading, mighty
विभूः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धः) — ‘असि’ इत्यस्य कर्तरि
TypeAdjective
Rootवि-भू (धातु √भू) → विभू (प्रातिपदिक) / विभू (विशेषण)
असिyou are
असि:
अख्यात (सम्बन्धक क्रिया) — ‘त्वम्’ कर्ता
TypeVerb
Root√अस् (असँ) ‘to be’
प्रवाहणःthe one who carries/causes to flow; bearer
प्रवाहणः:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (समानााधिकरणम् ‘असि’ सह)
TypeNoun/Adjective
Rootप्र-वाह (धातु √वह्) → प्रवाहण (प्रातिपदिक)
वह्निःfire; the carrier (Agni)
वह्निः:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (समानााधिकरणम् ‘असि’ सह)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
अख्यात
TypeVerb
Root√अस् (असँ)
हव्यवाहनःcarrier of oblations
हव्यवाहनः:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (समानााधिकरणम् ‘असि’ सह)
TypeNoun/Adjective
Rootहव्य-वाहन (प्रातिपदिक); वहन < √वह्
श्वात्रःswift/impetuous one (epithet)
श्वात्रः:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (समानााधिकरणम् ‘असि’ सह)
TypeNoun/Adjective
Rootश्वात्र (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
अख्यात
TypeVerb
Root√अस् (असँ)
प्रचेताःwise, foreknowing
प्रचेताः:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (समानााधिकरणम् ‘असि’ सह)
TypeNoun/Adjective
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक) → प्रचेतस्/प्रचेताः
तुथःstrong/firm one (epithet)
तुथः:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (समानााधिकरणम् ‘असि’ सह)
TypeNoun/Adjective
Rootतुथ (प्रातिपदिक; वेदिक-विशेषण)
असिyou are
असि:
अख्यात
TypeVerb
Root√अस् (असँ)
विश्ववेदाःknower of all
विश्ववेदाः:
कर्तृ-सम्बन्धे नाम (समानााधिकरणम् ‘असि’ सह)
TypeNoun/Adjective
Rootविश्व-विद्/वेद (प्रातिपदिक) ‘all-knowing’; वेद < √विद्
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes