Shukla Yajur Veda — Adhyaya 32, Mantra 8
Rishi: Vena (as named seer within the mantra’s narrative frame)
Devata: Prajāpati / the all-pervading Brahman-like principle (as resolved by Brāhmaṇa exegesis)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
वे॒नस्तत्प॑श्य॒न्निहि॑तं॒ गुहा॒ सद्यत्र॒ विश्वं॒ भव॒त्येक॑नीडम् । तस्मि॑न्नि॒दᳪ सं च॒ वि चै॑ति॒ सर्व॒ᳪ स ओत॒: प्रोत॑श्च वि॒भूः प्र॒जासु॑
Transliteration
vénaḥ tát paśyán nihítaṃ guhā́ sád yátra víśvaṃ bhávaty ékanīḍam | tásminn idáṃ sáṃ ca ví caíti sárvaṃ sá otáḥ prótaś ca vibhū́ḥ prajā́su
Translation
ৱেনা গুহাত নিহিত সেই তত্ত্ব দেখি—য’ত সমগ্ৰ বিশ্ব একেটা নীড়ত একত্ৰ হয়। তাতেই এই সকলো একেলগে সঞ্চিত হয় আৰু পুনৰ বিচ্ছিন্ন হৈ বিস্তাৰিত হয়; সৰ্বব্যাপী সেইজন প্ৰজাসকলৰ মাজত ওত-প্ৰোতকৈ বোনা।
Padapatha (Word Analysis)
वेनः । तत् । पश्यन् । निहितम् । गुहा । सत् । यत्र । विश्वम् । भवति । एक-नीडम् । तस्मिन् । इदम् । सम् । च । वि । च । एति । सर्वम् । सः । ओतः । प्रोतः । च । विभूः । प्रजासु ।
Word by Word
वेनःVena (a seer); the knower
वेनः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पश्यन्seeing
पश्यन्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootदृश् (धातु) → पश्यत् (वर्तमान-कृदन्त)
निहितम्placed, deposited, hidden
निहितम्:
कर्म
TypeAdjective (participle)
Rootनि-धा (धातु) → निहित (भूतकृदन्त)
गुहायाम्in the cave (secret place)
गुहायाम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
सत्the Being; the existent
सत्:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअस् (धातु) → सत् (वर्तमान-कृदन्त)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
विश्वम्all; the whole universe
विश्वम्:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भवतिbecomes; comes to be
भवति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
एकनीडम्having one nest/abode; unified
एकनीडम्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootएक-नीड (प्रातिपदिक; समासः)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
संtogether; completely
सं:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
विapart; forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
एतिgoes; moves
एति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
सर्वम्all
सर्वम्:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
सःhe; that one
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओतःwoven (in)
ओतः:
कर्तृ
TypeAdjective (PPP)
Rootओत (प्रातिपदिक; √वे/वा? → ओत ‘woven’ as PPP used adjectivally)
प्रोतःwoven (through/out)
प्रोतः:
कर्तृ
TypeAdjective (PPP)
Rootप्र-ओत (प्रातिपदिक; PPP ‘woven through’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
विभूःall-pervading; mighty one
विभूः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवि-भू (धातु) → विभू (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
प्रजासुamong/in the creatures; in progeny
प्रजासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
P
PrajāpatiB
Brahman (all-pervading principle)V
Vena (seer-figure)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes