Mantra 22
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Vājasaneyin)
Devata: Agni Sviṣṭakṛt; Indra as beneficiary of strengthening
Chandas: Yajus-style formula
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वो अ॒ग्निः स्वि॑ष्ट॒कृद्दे॒वमिन्द्र॑मवर्धयत् । स्वि॑ष्टं कु॒र्वन्त्स्वि॑ष्ट॒कृत्स्वि॑ष्टम॒द्य क॑रोतु नो वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑
Transliteration
dēvó agníḥ sviṣṭakṛd dēvám índram avardhayat | sviṣṭáṃ kurvánt sviṣṭakṛt sviṣṭám adyá karotu no vasuváne vasudhḗyasya vetu yája
Translation
দেৱ অগ্নি—স্বিষ্টকৃত্ (সু-অৰ্পিত আহুতিৰ কৰ্তা)—দেৱ ইন্দ্ৰক বঢ়াই দিলে। স্বিষ্ট কৰোঁতে, স্বিষ্টকৃত্ আজি আমাৰ বাবে স্বিষ্ট কৰোক; ধন-লাভত, সঞ্চিত ধন-নিধিৰ বাবে ই সফলতা আনক। যজ্ (যজ্ঞ)!
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वः । अ॒ग्निः । स्वि॑ष्ट-कृत् । दे॒वम् । इन्द्र॑म् । अ-वर्धयत् । स्वि॑ष्टम् । कु॒र्वन् । स्वि॑ष्ट-कृत् । स्वि॑ष्टम् । अ॒द्य । क॒रोतु । नः । वसु॒-वने॑ । वसु॒-धेय॑स्य । वेतु॑ । यज॑
Word by Word
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
Kartā (देवः इति विशेष्यस्य विशेषण/अपपद-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्विष्टकृत्the accomplisher of the well-offered (oblation)
स्विष्टकृत्:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootस्विष्टकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; सु-इष्ट + √कृ)
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (देवम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अपपद-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवर्धयत्increased; strengthened
अवर्धयत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति)
स्विष्टम्the well-offered (oblation); the well-performed (offering)
स्विष्टम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootस्विष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; सु-इष्ट)
कुर्वन्doing; performing
कुर्वन्:
Kartā (अग्नेः/स्विष्टकृतः विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√कृ
स्विष्टकृत्the accomplisher of the well-offered
स्विष्टकृत्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootस्विष्टकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; सु-इष्ट + √कृ)
स्विष्टम्the well-offered (oblation)
स्विष्टम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootस्विष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; सु-इष्ट)
अद्यtoday; now
अद्य:
Adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
करोतुmay (he) do; let (him) make
करोतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ
नःfor us; of us
नः:
Sampradāna (हित/लाभ-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वसुवनेin the winning of wealth; in the wealth-gaining (rite/act)
वसुवने:
Adhikaraṇa (देश/विषयाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक; वसु + वन)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal; of the wealth-gift
वसुधेयस्य:
(सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वेतुmay (he) pursue/attain; may (he) win
वेतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वे (वयति/वेतु)
यजsacrifice! worship! perform the offering!
यज:
(क्रिया; संबोधन-प्रयुक्तः)
TypeVerb
Root√यज्
Entities Mentioned
A
Agni (Sviṣṭakṛt)I
IndraY
Yajña (Sacrifice, personified)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes