Mantra 38
Rishi: Traditionally ascribed within the Vājasaneyin transmission (often treated as Yājñavalkya-lineage in ritual schools)
Devata: Agni (as Pavamāna/Purifier)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (ritual prose-verse usage; exact metrical classification varies in ancillary lists)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्न॒ आयू॑ँषि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना॑म्
Transliteration
ágnā́ āyū́ṃṣi pavasé ā́ suvórjam íṣaṃ ca naḥ | āré bādhasva dúcchunā́m
Translation
হে অগ্নি, তুমি পৱিত্ৰ হওঁতে আমালৈ আয়ুষ্যৰ শক্তিসমূহ আন; স্বৰ্গীয় লোক, বল (ওজ), আৰু আহাৰ-পোষণ (ইষ)ো আমালৈ আন। সকলো দুঃছুনা—অমঙ্গল—দূৰলৈ খেদাই দিয়া।
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । आयूँषि । पवसे । आ । सुवः । ऊर्जम् । इषम् । च । नः । आरे । बाधस्व । दुः-छुनाम्
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आयूंषिlifespans; vital powers
आयूंषि:
कर्म (आ-√सु/आ-√सुव् के साथ ‘लाओ/प्रेरय’ का विषय)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
पवसेthou purifiest; thou flowest (as the purifying one)
पवसे:
कर्तृ (अग्ने के लिए विधेय)
TypeVerb
Root√पू (पवते) / √पु (शुद्धौ) धातु
आhither; forth
आ:
क्रियाविशेषण (आगमन/आनयन-भाव)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सुवःof heaven; of light
सुवः:
सम्बन्ध (ऊर्जम् का विशेषण/सम्बन्ध: ‘स्वर्गस्य/प्रकाशस्य’)
TypeNoun
Rootसुवस्/सुवः (प्रातिपदिक; ‘सुवस्’ = स्वर्ग/प्रकाश)
ऊर्जम्strength; vigor; nourishment
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक)
इषम्refreshment; food; prosperity
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष् (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय (ऊर्जम् + इषम्)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
नःfor us; to us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (हमारे लिए/हमारा)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आhither; towards
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
अरेaway!; pray! (emphatic particle)
अरे:
सम्बोधन/उद्गार (प्रार्थना-बलवर्धन)
TypeIndeclinable
Rootअरे (निपात/सम्बोधनात्मक उद्गार)
बाधस्वdrive away; repel
बाधस्व:
कर्तृ (अग्ने), कर्म-अपेक्षी
TypeVerb
Root√बाध् (बाधते/बाधते) धातु
दुच्छुनाम्of evil harms; of misfortunes
दुच्छुनाम्:
अपादान/कर्म (जिससे/जिसका निवारण)
TypeNoun
Rootदुच्छुना (प्रातिपदिक; ‘दुः-छुना’ = evil hurt/illness, mischief)
Entities Mentioned
A
Agni (Pavamāna)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes