Mantra 2
Rishi: Vājasaneyin transmission (Soma-pressing complex; specific ṛṣi not explicit here).
Devata: Soma.
Chandas: Ṛg-derived metrical feel (triṣṭubh-like cadence possible), but employed as a Yajus in śrauta performance.
Samhita Patha (Devanagari)
परी॒तो षि॑ञ्च॒ता सु॒तᳪ सोमो॒ य उ॑त्त॒मᳪ ह॒विः । द॒ध॒न्वा यो नर्यो॑ अ॒प्स्वन्तरा सु॒षाव॒ सोम॒मद्रि॑भिः
Transliteration
parī̱to siñcatā sutáṃ sómo yá uttamáṃ havíḥ | dádhanvā yó naryò a̱psv ántarā su̱ṣā́va sómam ádribhiḥ
Translation
চাৰিওফালে সিঞ্চন কৰা—এই পেষিত সোম, যি সৰ্বোত্তম হৱিঃ। যি বীৰ্য দানকাৰী, নৰ্য (বীৰ) জন, জলসমূহৰ ভিতৰত, অদ্ৰি-পাথৰেৰে সোম পেষি উলিয়াইছে।
Padapatha (Word Analysis)
प॒रि॒-इ॒तः । सि॒ञ्च॒त॒ । सु॒तम् । सोमः॑ । यः । उ॒त्त॒मम् । ह॒विः । द॒ध॒न्वा । यः । नर्यः॑ । अ॒प्सु । अ॒न्तरा॑ । सु॒षाव॑ । सोम॑म् । अद्रि॑भिः
Word by Word
परीतःall around, on every side
परीतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग) + इ (धातु) → परीत (कृदन्त/भूतकृदन्त) अथवा परितस् (अव्यय) रूप-सम्भावना; पदपाठ-प्रयोगे ‘परीतः’ = ‘परितः/परितस्’ (चारों ओर)
षिञ्चतsprinkle / pour (you all)!
षिञ्चत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootषिच् (धातु)
सुतम्pressed, expressed
सुतम्:
Karma
TypeNoun (participle used adjectivally)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त/भूतकृदन्त)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्ध-प्रदर्शक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्तमम्best, highest
उत्तमम्:
Karma (हविः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; ‘उद्’ + तमप्)
हविःoblation, offering
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
दधन्वान्bearing, holding
दधन्वान्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participle)
Rootधा (धातु) → दधत्/दधन् (वर्तमान-कृदन्त) + वान् (मतुप्/वन्-प्रत्यय-सदृशः; ‘धारणशीलः’)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्ध-प्रदर्शक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
नर्यःmanly, belonging to men / for men
नर्यः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘नर’ सम्बन्धी/नराणाम्)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)
अन्तराwithin, in between
अन्तरा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर (प्रातिपदिक) / अन्तरा (अव्यय)
सुषावhas pressed (well)
सुषाव:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसु (धातु)
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अद्रिभिःwith stones (pressing-stones)
अद्रिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक; ‘पाषाण/ग्रावन्’)
Entities Mentioned
S
SomaĀ
Āpas (Waters)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes