Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 35
Rishi: Indra-victory cycle (Ṛgvedic source-stratum within VS)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
स इषु॑हस्तैः॒ स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सᳪस्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ᳪसृष्ट॒जित्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्युग्रध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता॑
Transliteration
sa íṣuhastaiḥ sá niṣaṅgíbhir vaśī saṃsrā́ṣṭā sá yúdha índro gaṇéna | saṃsṛṣṭajít somapā́ bāhuśárdhy ugrádhanvā pratihitā́bhir ástā
Translation
সেইজন ইষু (বাণ) হাতে ধৰা; সেইজন নিষঙ্গী (অস্ত্ৰ-সজ্জিত); অধিপতি, সজ্জাকাৰী—গণসহ যুদ্ধত ইন্দ্ৰ। সঙ্ঘবদ্ধ হ’লে জয়ী; সোমপা (সোম-পানকাৰী), বাহুশৰ্ধ্য (বাহুবলে প্ৰবল), উগ্ৰধন্বা (ভয়ংকৰ ধনু-ধাৰী), প্ৰতি-হিত (সুনিশ্চিত লক্ষ্য) বাণেৰে নিক্ষেপকাৰী।
Padapatha (Word Analysis)
सः । इषु॑-हस्तैः । सः । नि॒ष॒ङ्गि॑भिः । व॒शी । स॒म्- स्र॑ष्टा । सः । युधः॑ । इन्द्रः॑ । ग॒णेन॑ । स॒म्- सृष्ट॑-जित् । सो॒म॒-पाः । बा॒हु॒-श॒र्धि॑ । उ॒ग्र॒-ध॒न्वा॑ । प्रति॑-हिता॑भिः । अ॒स्ता॑ ।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इषुहस्तैःwith hands holding arrows
इषुहस्तैः:
करण
TypeNoun (compound)
Rootइषु-हस्त (प्रातिपदिक; इषु ‘arrow’ + हस्त ‘hand’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
निषङ्गिभिःwith quiver-bearers / with those bearing scabbards
निषङ्गिभिः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootनिषङ्गिन् (प्रातिपदिक; ‘having a quiver/sword-sheath’)
वशीself-controlled, masterful
वशी:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
संस्रष्टाthe arranger/organizer (one who joins together)
संस्रष्टा:
कर्तृ
TypeAgent noun
Rootसम् + सृज् (धातु) → संस्रष्टृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
युधेfor battle
युधे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयुध् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
गणेनwith a troop/host
गणेन:
करण
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
संसृष्टजित्victorious through well-marshalled union / conquering when arrayed
संसृष्टजित्:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootसम् + सृज् (कृदन्त) + जित् (प्रातिपदिक; ‘conquering’)
सोमपाःthe Soma-drinker
सोमपाः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootसोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘drinker’)
बाहुशर्ध्य्having a host of arms / strong-armed with a troop
बाहुशर्ध्य्:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootबाहु-शर्ध्य (प्रातिपदिक; बाहु ‘arm’ + शर्ध्य ‘having a troop/host’)
उग्रधन्वाfierce-bowed, formidable archer
उग्रधन्वा:
कर्तृ
TypeAdjective (compound)
Rootउग्र-धन्वन् (प्रातिपदिक; उग्र ‘fierce’ + धन्वन् ‘bowman’)
प्रतिहिताभिःwith the set/placed (missiles), with the fixed (arrows)
प्रतिहिताभिः:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रति + धा (धातु) → प्रतिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आभिः (स्त्री. तृतीया बहु.)
अस्ताweapons, missiles
अस्ता:
कर्म
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक; ‘weapon, missile’)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes