Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 30
Rishi: Cosmogonic seer-tradition; Vājasaneyin school transmission
Devata: Āpaḥ; Agni/Prajāpati as ‘aja’ (esoteric)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
तमिद्गर्भं॑ प्रथ॒मं द॑ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वाः स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे॑ । अ॒जस्य॒ नाभा॒वध्येक॒मर्पि॑तं॒ यस्मि॒न् विश्वा॑नि॒ भुव॑नानि त॒स्थुः
Transliteration
tám íd gárbhaṃ prathamáṃ dadhre ā́po yátra devā́ḥ samágacchanta víśve | ajásya nā́bhāv ádhy ékam árpitaṃ yásmin víśvāni bhúvanāni tasthúḥ
Translation
সেই একে প্ৰথম গৰ্ভকেই আপস (জলসমূহে) ধাৰণ কৰিছিল, য’ত সকলো দেৱ একত্ৰ হৈছিল। অজ (অজন্মা)ৰ নাভিত এক বস্তু দৃঢ়ভাৱে স্থাপিত আছিল; যাৰ ভিতৰত সকলো ভুবন স্থিৰভাৱে অৱস্থিত আছিল।
Padapatha (Word Analysis)
तम् । इत् । गर्भम् । प्रथमम् । दध्रे । आपः । यत्र । देवाः । सम्-अगच्छन्त । विश्वे । अजस्य । नाभौ । अधि । एकम् । अर्पितम् । यस्मिन् । विश्वानि । भुवनानि । तस्थुः
Word by Word
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
गर्भम्embryo; germ
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
दध्रेheld; bore
दध्रे:
—
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआप्/अप् (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अगच्छन्came; went (together)
अगच्छन्:
—
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + सम्
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अजस्यof the unborn (one)
अजस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
नाभौin the navel
नाभौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
अधिupon; over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
एकम्one
एकम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
अर्पितम्placed; fixed
अर्पितम्:
—
TypeParticiple
Rootअर्प् (धातु) / अर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
अधिकारण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds; beings
भुवनानि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
तस्थुःstood; were established
तस्थुः:
—
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)A
Agni (as hidden seed)P
Prajāpati / Aja (the Unborn)V
Viśve Devāḥ (All the Gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes