Shukla Yajur Veda — Adhyaya 10, Mantra 6
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurveda school attribution)
Devata: Pavitra (as ritual power), Viṣṇu, Savitṛ, Sūrya, Soma, Vāc
Chandas: Yajus (prose with embedded cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
प॒वित्रे॑ स्थो वैष्ण॒व्यौ॒ सवि॒तुर्व॑: प्रस॒व उत्पु॑ना॒म्यच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । अनि॑भृष्टमसि वा॒चो बन्धु॑स्तपो॒जाः सोम॑स्य दा॒त्रम॑सि॒ स्वाहा॑ राज॒स्व॒:
Transliteration
pavítre sthó vaiṣṇavyàu savítur vaḥ prasavá útpunāmy ácchidreṇa pavítreṇa sū́ryasya raśmíbhíḥ | aníbhr̥ṣṭam asi vā́co bándhus tapojā́ḥ sómasya dā́tram asi svā́hā rā́jasvaḥ
Translation
তোমালোক পবিত্ৰকাৰী, বৈষ্ণৱী; সৱিতৃৰ প্ৰসৱৰ দ্বাৰা মই তোমালোকক ওপৰলৈ পবিত্ৰ কৰোঁ—অচ্ছিদ্ৰ পবিত্ৰেৰে, সূৰ্যৰ ৰশ্মিসমূহেৰে। তুমি অনাহত; বাক্ৰ বন্ধন; তপোজাত; সোমৰ দাত্ৰা। স্বাহা! ৰাজস্ব।
Padapatha (Word Analysis)
पवित्रे । स्थः । वैष्णव्यौ । सवितुः । वः । प्रसवः । उत्-पुनामि । अच्छिद्रेण । पवित्रेण । सूर्यस्य । रश्मिभिः । अनिभृष्टम् । असि । वाचः । बन्धुः । तपोजाः । सोमस्य । दात्रम् । असि । स्वाहा । राजस्वः ।
Word by Word
पवित्रेin/at the two strainers (purifiers)
पवित्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) < पू (धातु) + इत्र (कृत्)
स्थःyou two stand/are
स्थः:
Kartā
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
वैष्णव्यौ(you two) Vaiṣṇavī (belonging to Viṣṇu)
वैष्णव्यौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootवैष्णवी (प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
प्रसवेin the impelling/instigation
प्रसवे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
उत्up, forth
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
पुनामिI purify
पुनामि:
Kartā
TypeVerb
Rootपू (धातु)
अच्छिद्रेणwith the unbroken/without holes
अच्छिद्रेण:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअच्छिद्र (प्रातिपदिक) = अ- + छिद्र
पवित्रेणwith the strainer/purifier
पवित्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
अनिभृष्टम्uninjured/undefiled
अनिभृष्टम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootअनिभृष्ट (प्रातिपदिक) = अ- + निभृष्ट
असिyou are
असि:
Kartā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वाचःof speech
वाचः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
बन्धुःkinsman/bond
बन्धुः:
Kartā
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
तपोजाःborn of tapas (austerity/heat)
तपोजाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतपोजा (प्रातिपदिक) = तपस् + जा
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
दात्रम्the giver/portion (instrument of giving)
दात्रम्:
Kartā
TypeNoun
Rootदात्र (प्रातिपदिक) < दा (धातु) + त्र (कृत्)
असिyou are
असि:
Kartā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
राजस्वrule! be sovereign!
राजस्व:
Kartā
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
Entities Mentioned
P
Pavitra (ritual purifier)V
ViṣṇuS
SavitṛS
SūryaS
SomaV
VācRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes