पार्थिवार्चाविधिः | Pārthivārcā-vidhi (Procedure for the Earthen Liṅga Worship)

Verse 1

सूत उवाच । अथ वैदिकभक्तानां पार्थिवार्चां निगद्यते । वैदिकेनैव मार्गेण भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी

সূতে ক’লে—এতিয়া বৈদিক-মাৰ্গৰ ভক্তসকলৰ বাবে পাৰ্থিৱ (মাটি) লিঙ্গাৰ্চনাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে; কেৱল বৈদিক বিধিৰে কৰিলে ই ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো প্ৰদান কৰে।

Verse 2

सूत्रोक्तविधिना स्नात्वा संध्यां कृत्वा यथाविधि । ब्रह्मयज्ञं विधायादौ ततस्तर्प्पणमाचरेत्

সূত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি আৰু যথাবিধি সন্ধ্যা সম্পন্ন কৰি, প্ৰথমে ব্ৰহ্মযজ্ঞ সম্পাদন কৰিব; তাৰ পাছত শ্ৰদ্ধাৰে তৰ্পণ আচৰণ কৰিব।

Verse 3

नैत्यिकं सकलं कामं विधायानंतरं पुमान् । शिवस्मरणपूर्वं हि भस्मरुद्रा क्षधारकः

সকলো নিত্যকৰ্ম সম্পন্ন কৰি, পুৰুষে প্ৰথমে ভগৱান শিৱক স্মৰণ কৰিব; তাৰ পাছত ভস্ম আৰু ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰিব।

Verse 4

वेदोक्ताविधिना सम्यक्संपूर्णफलसिद्धये । पूजयेत्परया भक्त्या पार्थिवं लिंगमुत्तमम्

বেদোক্ত বিধি অনুসাৰে ক্ৰিয়াৰ সম্পূৰ্ণ আৰু সিদ্ধ ফল লাভ কৰিবলৈ পৰম ভক্তিৰে উত্তম পাৰ্থিৱ (মৃণ্ময়) লিঙ্গৰ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 5

नदीतीरे तडागे च पर्वते काननेऽपि च । शिवालये शुचौ देशे पार्थिवार्चा विधीयते

নদীতীৰে, পুখুৰীৰ কাষে, পৰ্বতত, অৰণ্যত, শিৱালয়ত বা যিকোনো শুচি স্থানত পাৰ্থিৱ লিঙ্গেৰে শিৱাৰ্চনা বিধেয়।

Verse 6

शुद्धप्रदेशसंभूतां मृदमाहृत्य यत्नतः । शिवलिंगं प्रकल्पेत सावधानतया द्विजाः

হে দ্বিজসকল! শুচি স্থানৰ পৰা পোৱা মাটি যত্নেৰে আনি, সাৱধানতা আৰু একাগ্ৰতাৰে শিৱলিঙ্গ গঢ়িব লাগে।

Verse 7

विप्रे गौरा स्मृता शोणा बाहुजे पीतवर्णका । वैश्ये कृष्णा पादजाते ह्यथवा यत्र या भवेत्

ব্ৰাহ্মণৰ বাবে গৌৰা বুলি স্মৃত, ক্ষত্ৰিয়ৰ বাবে শোণা (ৰঙা); বাহুজাত বৈশ্যৰ বাবে পীতবৰ্ণ; আৰু পাদজাত শূদ্ৰৰ বাবে কৃষ্ণা (ক’লা)—য’ত যেনেকুৱা হয় তেনেকুৱাই বুজিব লাগে।

Verse 8

संगृह्य मृत्तिकां लिंगनिर्माणार्थं प्रयत्नतः । अतीव शुभदेशे च स्थापयेत्तां मृदं शुभाम्

লিঙ্গ নিৰ্মাণৰ বাবে যত্নেৰে মৃৎ সংগ্ৰহ কৰি, সেই শুভ মাটিখিনি অতি পবিত্ৰ স্থানত স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 9

संशोध्य च जलेनापि पिंडीकृत्य शनैः शनैः । विधीयेत शुभं लिंगं पार्थिवं वेदमार्गतः

জলেৰে শোধন কৰি, ধীৰে ধীৰে পিণ্ড কৰি, বেদমাৰ্গ অনুসাৰে শুভ পাৰ্থিৱ লিঙ্গ গঢ়িব লাগে।

Verse 10

ततः संपूजयेद्भक्त्या भुक्तिमुक्तिफलाप्तये । तत्प्रकारमहं वच्मि शृणुध्वं संविधानतः

তাৰ পাছত ভোগ আৰু মুক্তিৰ ফল লাভৰ বাবে ভক্তিৰে পূজা কৰিব লাগে। সেই পদ্ধতি মই কওঁ; তোমালোকে বিধানক্রমে শুনা।

Verse 11

नमः शिवाय मंत्रेणार्चनद्र व्यं च प्रोक्षयेत् । भूरसीति च मंत्रेण क्षेत्रसिद्धिं प्रकारयेत्

“নমঃ শিবায়” মন্ত্ৰে পূজাৰ দ্ৰব্যসমূহত প্ৰোক্ষণ কৰিব। তাৰ পিছত “ভূৰসি” মন্ত্ৰে পূজা-ক্ষেত্ৰৰ সিদ্ধি আৰু পবিত্ৰীকৰণ বিধিমতে সম্পন্ন কৰিব।

Verse 12

आपोस्मानिति मंत्रेण जलसंस्कारमाचरेत् । नमस्ते रुद्र मंत्रेण फाटिकाबंधमुच्यते

“আপোऽস্মান্…” মন্ত্ৰে জলসংস্কাৰ কৰিব লাগে। আৰু “নমস্তে ৰুদ্ৰ” মন্ত্ৰে ‘ফাটিকা-বন্ধ’ নামৰ ৰক্ষাবন্ধন বিধি নিৰ্দিষ্ট।

Verse 13

शंभवायेति मंत्रेण क्षेत्रशुद्धिं प्रकारयेत् । नमः पूर्वेण कुर्यात्पंचामृतस्यापि प्रोक्षणम्

“শম্ভবায়” মন্ত্ৰে ক্ষেত্ৰশুদ্ধি কৰিব লাগে। তাৰ পিছত “নমঃ…”ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰে পঞ্চামৃতো প্ৰোক্ষণ কৰিব লাগে।

Verse 14

नीलग्रीवाय मंत्रेण नमःपूर्वेण भक्तिमान् । चरेच्छंकरलिंगस्य प्रतिष्ठापनमुत्तमम्

ভক্তিসহ সাধকে প্ৰথমে নমস্কাৰ কৰি, তাৰ পিছত “নীলগ্ৰীৱায়” মন্ত্ৰে শংকৰলিঙ্গৰ উত্তম প্ৰতিষ্ঠা সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 15

भक्तितस्तत एतत्ते रुद्रा येति च मंत्रतः । आसनं रमणीयं वै दद्याद्वैदिकमार्गकृत्

তাৰ পিছত ভক্তিভাৱে “ৰুদ্ৰায়” মন্ত্ৰ জপি বৈদিক পথৰ অনুগামী পূজাত ভগৱান ৰুদ্ৰলৈ মনোৰম আসন অৰ্পণ কৰিব।

Verse 16

मानो महन्तमिति च मंत्रेणावाहनं चरेत् । याते रुद्रे ण मंत्रेण संचरेदुपवेशनम्

“মানো মহন্তম্…” মন্ত্ৰে মহেশ্বৰক আহ্বান কৰিব; তাৰ পিছত “যাতে ৰুদ্রেণ…” মন্ত্ৰে উপবেশন—আসন স্থাপন—সম্পন্ন কৰিব।

Verse 17

मंत्रेण यामिषुमिति न्यासं कुर्य्याच्छिवस्य च । अध्यवोचदिति प्रेम्णाधिवासं मनुनाचरेत्

“yāmiṣum…”-আদি মন্ত্ৰে শিৱৰ ন্যাস কৰিব লাগে। তাৰ পিছত “adhyavocad…”-আদি মন্ত্ৰে প্ৰেমভক্তিসহ অধিবাস (আৱাহন-সংস্কাৰ) আচৰণ কৰিব লাগে।

Verse 18

मनुना सौजीव इति देवतान्यासमाचरेत् । असौ योवसर्पतीति चाचरेदपसर्पणम्

মনুৰ উপদেশিত “সৌজীৱ…” মন্ত্ৰে দেহত দেৱতা-ন্যাস সম্পাদন কৰিব লাগে। তাৰ পাছত “অসৌ যোऽৱসৰ্পতী…” সূত্ৰে অপসৰ্পণ কৰি বিঘ্নকাৰী শক্তিসমূহ দূৰ কৰি, যাতে শিৱপূজা নিৰ্বিঘ্নে চলি থাকে।

Verse 19

नमोस्तु नीलग्रीवायेति पाद्यं मनुनाहरेत् । अर्घ्यं च रुद्र गायत्र् याऽचमनं त्र् यंबकेण च

“নমোऽস্তু নীলগ্ৰীৱায়” মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি পাদ্য অৰ্পণ কৰিব। ৰুদ্ৰ-গায়ত্ৰীৰে অৰ্ঘ্য দিব আৰু ত্ৰ্যম্বক মন্ত্ৰে আচমনীয় জল নিবেদন কৰিব।

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखण्डे पार्थिवशिवलिंगपूजाविधिवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ বিদ্যেশ্বৰসংহিতাৰ সাধ্যসাধন খণ্ডত “পাৰ্থিৱ শিৱলিঙ্গ পূজাবিধিৰ বৰ্ণনা” নামৰ বিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 21

घृटं स्नाने खलु घृतं घृतं यावेति मंत्रतः । मधुवाता मधुनक्तं मधुमान्न इति त्र् यृचा

স্নান সময়ত ‘ঘৃতং—ঘৃতং’ বুলি জপ কৰি ‘ঘৃতং যাৱে’ মন্ত্রেৰে আহ্বান কৰিব লাগে; আৰু ‘মধুবাতা’, ‘মধুনক্তম্’, ‘মধুমান্নঃ’—এই তিন ঋচাৰে স্নানক সংস্কাৰিত কৰিব লাগে, যাতে বৈদিক মাধুৰ্য আৰু পবিত্ৰতাৰে দেহ শিৱপূজাৰ যোগ্য হয়।

Verse 22

मधुखंडस्नपनं प्रोक्तमिति पंचामृतं स्मृतम् । अथवा पाद्यमंत्रेण स्नानं पंचामृतेन च

মধু আৰু চেনিৰে স্নাপন কৰাটো কোৱা হৈছে; এইটোৱেই পঞ্চামৃত বুলি স্মৰণীয়। অথবা পাদ্য-মন্ত্ৰে আৰু পঞ্চামৃতৰে পবিত্ৰ স্নান কৰাব।

Verse 23

मानस्तोके इति प्रेम्णा मंत्रेण कटिबंधनम् । नमो धृष्णवे इति वा उत्तरीयं च धापयेत्

প্ৰেমভাৱে “মানস্তোকে” মন্ত্ৰ জপ কৰি কটিবন্ধন বাঁধিব। তাৰ পিছত “নমো ধৃষ্ণবে” উচ্চাৰি উত্তৰীয় বস্ত্ৰ বিধিপূৰ্বক ধাৰণ কৰিব।

Verse 24

या ते हेतिरिति प्रेम्णा ऋक्चतुष्केण वैदिकः । शिवाय विधिना भक्तश्चरेद्वस्त्रसमर्पणम्

“যা তে হেতিঃ”ৰে আৰম্ভ হোৱা চাৰিটা ঋক প্ৰেমেৰে জপ কৰি বৈদিক উপাসকে বিধিমতে ভক্তিসহ শিৱক বস্ত্ৰ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 25

नमः श्वभ्य इति प्रेम्णा गंधं दद्यादृचा सुधीः । नमस्तक्षभ्य इति चाक्षतान्मंत्रेण चार्पयेत्

প্ৰেমভাৱে “নমঃ শ্বভ্যঃ” ঋচা পাঠ কৰি বুদ্ধিমান উপাসকে গন্ধ (চন্দনাদি) অৰ্পণ কৰিব। তাৰ পিছত “নমস্তক্ষভ্যঃ” মন্ত্ৰে অক্ষত—অখণ্ড ধান্য—ও সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 26

नमः पार्याय इति वा पुष्प मंत्रेण चार्पयेत् । नमः पर्ण्याय इति वा बिल्बपत्रसमर्पणम्

“নমঃ পাৰ্যায়” মন্ত্ৰে পুষ্প অৰ্পণ কৰিব লাগে; আৰু “নমঃ পৰ্ণ্যায়” মন্ত্ৰে বিল্বপাত শ্ৰীশিৱলৈ সমৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 27

नमः कपर्दिने चेति धूपं दद्याद्यथाविधि । दीपं दद्याद्यथोक्तं तु नम आशव इत्यृचा

“নমঃ কপর্দিনে” জপ কৰি বিধিমতে ধূপ অৰ্পণ কৰিব। তাৰ পিছত “নম আশবে” ঋচা উচ্চাৰি শাস্ত্ৰোক্ত দীপ সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 28

नमो ज्येष्ठाय मंत्रेण दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम् । मनुना त्र् यम्बकमिति पुनराचमनं स्मृतम्

“নমো জ্যেষ্ঠায়” মন্ত্ৰে শিৱক উৎকৃষ্ট নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিব। তাৰ পিছত “ত্র্যম্বকম্…” বৈদিক মন্ত্ৰ জপ কৰি পুনৰ আচমন কৰাটো স্মৃত।

Verse 29

इमा रुद्रा येति ऋचा कुर्यात्फलसमर्पणम् । नमो व्रज्यायेति ऋचा सकलं शंभवेर्पयेत्

“ইমা ৰুদ্ৰা…” ঋচা পাঠ কৰি ফল অৰ্পণ কৰিব। তাৰ পিছত “নমো ব্ৰজ্যায়…” ঋচা উচ্চাৰি সকলো সম্পূৰ্ণভাবে শম্ভুক সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 30

मानो महांतमिति च मानस्तोके इति ततः । मंत्रद्वयेनैकदशाक्षतै रुद्रा न्प्रपूजयेत्

তাৰ পিছত “মা নো মহান্তম্” আৰু “মা নস্তোকে” এই দুটা মন্ত্ৰ জপ কৰি, এগাৰটা অক্ষত অৰ্পণ কৰি ৰুদ্ৰসকলক বিধিমতে পূজা কৰিব।

Verse 31

हिरण्यगर्भ इति त्र् यृचा दक्षिणां हि समर्पयेत् । देवस्य त्वेति मंत्रेण ह्यभिषेकं चरेद्बुधः

“হিৰণ্যগৰ্ভ”ৰে আৰম্ভ হোৱা ত্ৰ্যৃচা পাঠ কৰি জ্ঞানী ভক্তে বিধিমতে দক্ষিণা অৰ্পণ কৰিব। তাৰপিছত “দেৱস্য ত্বা…” মন্ত্রে প্ৰতিষ্ঠিত শিৱদেৱৰ অভিষেক কৰিব।

Verse 32

दीपमंत्रेण वा शंभोर्नीराजनविधिं चरेत् । पुष्पांजलिं चरेद्भक्त्या इमा रुद्रा य च त्र् यृचा

অথবা দীপমন্ত্রে শম্ভুৰ সন্মুখত নীৰাজনবিধি সম্পন্ন কৰিব। তাৰপিছত ভক্তিভাৱে পুষ্পাঞ্জলি অৰ্পণ কৰি ৰুদ্ৰলৈ এই ত্ৰ্যৃচা ঋক্ পাঠ কৰিব।

Verse 33

मानो महान्तमिति च चरेत्प्राज्ञः प्रदक्षिणाम् । मानस्तोकेति मंत्रेण साष्टाण्गं प्रणमेत्सुधीः

প্ৰাজ্ঞ ভক্তে “মানো মহান্তম্” জপ কৰি কৰি প্ৰদক্ষিণা কৰিব। তাৰপিছত “মানস্ তোকে” মন্ত্রে সুধীয়ে সাষ্টাঙ্গ প্ৰণাম কৰিব।

Verse 34

एषते इति मंत्रेण शिवमुद्रा ं प्रदर्शयेत् । यतोयत इत्यभयां ज्ञानाख्यां त्र् यंबकेण च

“এষতে” মন্ত্ৰে শিৱ-মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰিব। “যতো-যত” মন্ত্ৰে অভয়া-মুদ্ৰা, আৰু “ত্ৰ্যম্বক” মন্ত্ৰে জ্ঞান-নামক মুদ্ৰাও প্ৰদৰ্শন কৰিব।

Verse 35

नमःसेनेति मंत्रेण महामुद्रा ं प्रदर्शयेत् । दर्शयेद्धेनुमुद्रा ं च नमो गोभ्य ऋचानया

“নমঃসেন…” মন্ত্ৰ জপ কৰি মহামুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰিব। আৰু “নমো গোভ্যঃ” ঋচাৰে ধেনু-মুদ্ৰাও প্ৰদৰ্শন কৰিব।

Verse 36

पंचमुद्रा ः प्रदर्श्याथ शिवमंत्रजपं चरेत् । शतरुद्रि यमंत्रेण जपेद्वेदविचक्षणः

তাৰপিছত পঞ্চমুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰি শিৱমন্ত্ৰৰ জপ কৰিব লাগে। বেদবিচক্ষণ সাধকে শতৰুদ্ৰীয় মন্ত্ৰেৰে জপ কৰিব লাগে।

Verse 37

ततः पंचाण्गपाठं च कुर्य्याद्वेदविचक्षणः । देवागात्विति मंत्रेण कुर्याच्छंभोर्विसर्जनम्

তাৰপিছত বেদবিচক্ষণ উপাসকে পঞ্চাঙ্গ-পাঠ কৰিব লাগে। তাৰপিছত “দেৱাগাত্…”ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰেৰে শম্ভুৰ বিধিপূৰ্বক বিসৰ্জন কৰিব লাগে।

Verse 38

इत्युक्तः शिवपूजाया व्यासतो वैदिकोविधिः । समासतश्च शृणुत वैदिकं विधिमुत्तमम्

এইদৰে শিৱপূজাৰ বৈদিক বিধি বিস্তাৰে কোৱা হ’ল। এতিয়া সেই উত্তম বৈদিক বিধিটো সংক্ষেপতো শুনা।

Verse 39

ऋचा सद्योजातमिति मृदाहरणमाचरेत् । वामदेवाय इति च जलप्रक्षेपमाचरेत्

‘সদ্যোজাতম্…’ৰে আৰম্ভ হোৱা ঋচাৰে পবিত্ৰ মাটি গ্ৰহণ কৰিব লাগে (বিভূতি প্ৰস্তুতৰ বাবে)। আৰু ‘বামদেৱায়’ মন্ত্ৰেৰে জল ছিটোৱা/প্ৰক্ষেপ কৰিব লাগে।

Verse 40

अघोरेण च मंत्रेण लिंगनिर्माणमाचरेत् । तत्पुरुषाय मंत्रेणाह्वानं कुर्याद्यथाविधि

অঘোৰ মন্ত্রে শিৱলিঙ্গৰ নিৰ্মাণ/প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে; আৰু তৎপুৰুষ মন্ত্রে বিধিমতে ভগৱান শিৱক আহ্বান কৰিব লাগে।

Verse 41

संयोजयेद्वेदिकायामीशानमनुना हरम् । अन्यत्सर्वं विधानं च कुर्य्यात्संक्षेपतः सुधीः

সুধী উপাসকে ঈশান-মন্ত্ৰেৰে বেদিকাত হৰক আৱাহন-নিবেশন কৰি স্থাপন কৰিব; তাৰ পিছত শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে বাকী সকলো ক্ৰিয়া সংক্ষেপে সম্পন্ন কৰিব।

Verse 42

पंचाक्षरेण मंत्रेण गुरुदत्तेन वा तथा । कुर्यात्पूजां षोडशोपचारेण विधिवत्सुधीः

পঞ্চাক্ষৰী মন্ত্ৰেৰে—অথবা গুৰুদত্ত মন্ত্ৰেৰে—সুধী ভক্তে ষোড়শোপচাৰসহ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 43

भवाय भवनाशाय महादेवाय धीमहि । उग्राय उग्रनाशाय शर्वाय शशिमौलिने

আমি ভৱক ধ্যান কৰোঁ—যিজনে সৃষ্টিৰ কাৰণ আৰু ভৱবন্ধনৰ নাশক; মহাদেৱক ধ্যান কৰোঁ। উগ্ৰক ধ্যান কৰোঁ—যিজনে উগ্ৰতা আৰু পাপ সংহাৰ কৰে; শৰ্ব আৰু শশিমৌলি (চন্দ্ৰশিৰোভূষিত) শিৱক ধ্যান কৰোঁ।

Verse 44

अनेन मनुना वापि पूजयेच्छंकरं सुधीः । सुभक्त्या च भ्रमं त्यक्त्वा भक्त्यैव फलदः शिवः

এই মন্ত্ৰেৰেো বুদ্ধিমান লোকে শংকৰক পূজা কৰক। শুভ ভক্তিৰে মোহ ত্যাগ কৰি জানক—শিৱে কেৱল ভক্তিৰ দ্বাৰাই ফল দান কৰে।

Verse 45

इत्यपि प्रोक्तमादृत्य वैदिकक्रमपूजनम् । प्रोच्यतेन्यविधिः सम्यक्साधारणतया द्विजः

এইদৰে বৈদিক ক্ৰমপূজন সম্পৰ্কে কোৱা কথাখিনি আদৰে গ্ৰহণ কৰি, হে দ্বিজ! এতিয়া মই সম্যক সাধনাৰ বাবে আন এটা বিধি সাধাৰণভাৱে আৰু স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰোঁ।

Verse 46

पूजा पार्थिवलिंगस्य संप्रोक्ता शिवनामभिः । तां शृणुध्वं मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदायिनीम्

শিৱনামসমূহেৰে পাৰ্থিৱ (মাটিৰ) লিঙ্গপূজা উপদেশ দিয়া হৈছে। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, সেয়া শুনা—ই সকলো কামনা প্ৰদানকাৰিণী।

Verse 47

हरो महेश्वरः शंभुः शूलपाणिः पिनाकधृक् । शिवः पशुपतिश्चैव महादेव इति क्रमात्

ক্ৰম অনুসাৰে তেওঁ হৰ, মহেশ্বৰ, শম্ভু, শূলপাণি, পিনাকধাৰী, শিৱ, পশুপতি আৰু মহাদেৱ বুলি কোৱা হয়।

Verse 48

मृदाहरणसंघट्टप्रतिष्ठाह्वानमेव च । स्नपनं पूजनं चैव क्षमस्वेति विसर्जनम्

পবিত্ৰ মাটি সংগ্ৰহ, (লিঙ্গ) মিহলাই গঢ় দিয়া, প্ৰতিষ্ঠা আৰু আহ্বান; তাৰ পাছত স্নাপন (অভিষেক) আৰু পূজন; শেষত ‘ক্ষমা কৰা’ বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰি বিসৰ্জন—এইবোৰেই বিধি।

Verse 49

ओंकारादिचतुर्थ्यंतैर्नमोन्तैर्नामभिः क्रमात् । कर्तव्या च क्रिया सर्वा भक्त्या परमया मुदा

পবিত্ৰ ‘ওঁ’ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, ক্ৰমে ‘নমঃ’ৰে শেষ হোৱা নামসমূহেৰে, পৰম ভক্তি আৰু আনন্দসহ সকলো পূজা-ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰিব লাগে।

Verse 50

कृत्वा न्यासविधिं सम्यक्षडण्गकरयोस्तथा । षडक्षरेण मंत्रेण ततो ध्यानं समाचरेत्

ষড়ংগ আৰু দুয়োটা হাতত বিধিপূৰ্বক ন্যাস সম্পন্ন কৰি, তাৰ পিছত ষড়ক্ষৰ মন্ত্ৰেৰে ধ্যান আচৰণ কৰিব লাগে।

Verse 51

कैलासपीठासनमध्यसंस्थं भक्तैः सनंदादिभिरर्च्यमानम् । भक्तार्तिदावानलमप्रमेयं ध्यायेदुमालिंगितविश्वभूषणम्

কৈলাসৰ পীঠাসনৰ মাজত অধিষ্ঠিত, সনন্দ আদি ভক্তে অর্চিত, ভক্তৰ দুখ-ৰূপ দাৱানল দহক, অপ্ৰমেয়, উমাক আলিঙ্গন কৰা বিশ্বভূষণ প্ৰভুৰ ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 52

ध्यायेन्नित्यं महेशं रजतगिरिनिभं चारुचंद्रा वतंसं रत्नाकल्पोज्ज्वलांगं परशुमृगवराभीतिहस्तं प्रसन्नम् । पद्मासीनं समंतात्स्थितममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाद्यं विश्वबीजं निखिलभयहरं पंचवक्त्रं त्रिनेत्रम्

নিত্য মহেশৰ ধ্যান কৰিব লাগে—যি ৰূপালী পৰ্বতৰ দৰে দীপ্ত, মনোহৰ চন্দ্ৰাৱতংসধাৰী, ৰত্নালংকাৰত উজ্জ্বল অঙ্গবিশিষ্ট, প্ৰসন্ন; যাঁৰ হাতে পৰশু, মৃগ, বৰ-মুদ্ৰা আৰু অভয়-মুদ্ৰা। পদ্মাসনত উপবিষ্ট, চাৰিওফালে দেবগণে পৰিবৃত, ব্যাঘ্ৰচর্ম পৰিধানকাৰী; বিশ্বাদি, বিশ্ববীজ, সকলো ভয় হৰণকাৰী, পঞ্চবক্ত্ৰ আৰু ত্ৰিনেত্ৰ।

Verse 53

इति ध्यात्वा च संपूज्य पार्थिवं लिंगमुत्तमम् । जपेत्पंचाक्षरं मंत्रं गुरुदत्तं यथाविधि

এইদৰে ধ্যান কৰি আৰু উত্তম পাৰ্থিৱ লিঙ্গক বিধিপূৰ্বক সম্পূজা কৰি, গুৰুৱে দিয়া পঞ্চাক্ষৰী মন্ত্ৰ বিধিমতে জপ কৰিব লাগে।

Verse 54

स्तुतिभिश्चैव देवेशं स्तुवीत प्रणमन्सुधीः । नानाभिधाभिर्विप्रेन्द्रा ः पठेद्वै शतरुद्रि यम्

প্ৰণাম কৰি জ্ঞানী ভক্তে স্তুতিসমূহেৰে দেবেশ্বৰক স্তৱ কৰিব। আৰু হে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকল, তেখেতক নানাবিধ পবিত্ৰ নামৰে আহ্বান কৰা শতৰুদ্ৰীয় নিশ্চয় পাঠ কৰিব।

Verse 55

ततः साक्षतपुष्पाणि गृहीत्वांजलिना मुदा । प्रार्थयेच्छंकरं भक्त्या मंत्रैरेभिः सुभक्तितः

তাৰপিছত আনন্দে অঞ্জলিত অক্ষতসহ পুষ্প লৈ, এই মন্ত্ৰসমূহেৰে শুদ্ধ ভক্তিৰে শংকৰক প্ৰাৰ্থনা কৰিব লাগে।

Verse 56

तावकस्त्वद्गुणप्राणस्त्वच्चित्तोहं सदा मृड । कृपानिध इति ज्ञात्वा भूतनाथ प्रसीद मे

হে মৃড়, মই তোমাৰেই; তোমাৰ গুণেই মোৰ প্ৰাণ, আৰু মোৰ চিত্ত সদায় তোমাতেই স্থিৰ। তোমাক কৃপানিধি বুলি জানি, হে ভূতনাথ, মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হোৱা।

Verse 57

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जप पूजादिकं मया । कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर

হে শংকৰ! অজ্ঞানে বা জ্ঞানে মই কৰা জপ, পূজা আদি সকলো তোমাৰ কৃপাৰে সফল আৰু পৰিপূৰ্ণ হওক।

Verse 58

अहं पापी महानद्य पावनश्च भवान्महान् । इति विज्ञाय गौरीश यदिच्छसि तथा कुरु

মই মহাপাপী, আৰু তুমি মহান পাৱনকৰ্তা—এই কথা জানি, হে গৌৰীশ! তোমাৰ ইচ্ছামতে কৰা।

Verse 59

वेदैः पुराणैः सिद्धान्तैरृषिभिर्विविधैरपि । न ज्ञातोसि महादेव कुतोहं त्वं महाशिव

হে মহাদেৱ! বেদ, পুৰাণ, সিদ্ধান্ত আৰু নানা ধৰণৰ ঋষিসকলেও তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ জানিব নোৱাৰে; তেন্তে মই তোমাক কেনেকৈ বুজিম, হে মহাশিৱ?

Verse 60

यथा तथा त्वदीयोस्मि सर्वभावैर्महेश्वर । रक्षणीयस्त्वयाहं वै प्रसीद परमेश्वर

হে মহেশ্বৰ! যিদৰে হওঁ, মোৰ সকলো ভাৱসহ মই তোমাৰেই। নিশ্চয় মোৰ ৰক্ষা তোমাকেই কৰিব লাগিব—হে পৰমেশ্বৰ, প্ৰসন্ন হোৱা।

Verse 61

इत्येवं चाक्षतान्पुष्पानारोप्य च शिवोपरि । प्रणमेद्भक्तितश्शंभुं साष्टांगं विधिवन्मुने

এইদৰে অক্ষত আৰু পুষ্প শিৱৰ ওপৰত অৰ্পণ কৰি, হে মুনি, বিধিমতে ভক্তিভাৱে শম্ভুক সাষ্টাঙ্গ প্ৰণাম কৰিব।

Verse 62

ततः प्रदक्षिणां कुर्याद्यथोक्तविधिना सुधीः । पुनः स्तुवीत देवेशं स्तुतिभिः श्रद्धयान्वितः

তাৰ পিছত সুবুদ্ধি ভক্তে যথোক্ত বিধিৰে প্ৰদক্ষিণা কৰিব, আৰু পুনৰ শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ স্তুতিসমূহেৰে দেৱেশক স্তৱ কৰিব।

Verse 63

ततो गलरवं कृत्वा प्रणमेच्छुचिनम्रधीः । कुर्याद्विज्ञप्तिमादृत्य विसर्जनमथाचरेत्

তাৰ পিছত আদৰসূচক কণ্ঠধ্বনি কৰি, শুচি আৰু নম্ৰবুদ্ধিৰ ভক্তে প্ৰণাম কৰিব; আদৰেৰে নিবেদন কৰি তাৰ পাছত বিসৰ্জন-বিধি আচৰিব।

Verse 64

इत्युक्ता मुनिशार्दूलाः पार्थिवार्चा विधानतः । भुक्तिदा मुक्तिदा चैव शिवभक्तिविवर्धिनी

হে মুনিশাৰ্দূলসকল, এইদৰে উপদেশিত পাৰ্থিৱাৰ্চা বিধিমতে আচৰিলে ই ভোগো দিয়ে, মুক্তিও দিয়ে, আৰু শিৱভক্তি বৃদ্ধি কৰে।

Verse 65

इत्यध्यायं सुचित्तेन यः पठेच्छृणुयादपि । सर्वपापविशुद्धात्मासर्वान्कामानवाप्नुयात्

যি শুচিচিত্তে এই অধ্যায় পঢ়ে বা শুনে, সি সকলো পাপৰ পৰা শুদ্ধ হৈ সকলো (ধৰ্মসম্মত) কামনা লাভ কৰে।

Verse 66

आयुरायोग्यदं चैव यशस्यं स्वर्ग्यमेव च । पुत्रपौत्रादिसुखदमाख्यानमिदमुत्तमम्

এই উত্তম আখ্যান দীৰ্ঘায়ু আৰু আৰোগ্য দান কৰে, যশ প্ৰদান কৰে আৰু স্বৰ্গপ্ৰাপ্তি ঘটায়; লগতে পুত্ৰ-পৌত্ৰ আদি বংশসুখো দিয়ে।