पापभेदवर्णनम् (Classification of Sins / Taxonomy of Pāpa)
অধ্যায় ৬ত পাপভেদ (পাপৰ প্ৰকাৰ) বিষয়ে উপদেশমূলক আৰু ক্ৰমবদ্ধ তালিকা দিয়া হৈছে। সনৎকুমাৰে সমাজধৰ্ম, বৈদিক আচাৰ আৰু আশ্ৰমজীৱনত ধৰ্মক্ষয়কাৰী অপৰাধসমূহ গণনা কৰে—দ্বিজ/ব্ৰাহ্মণৰ দ্ৰব্য অপহৰণ, দায় (উত্তৰাধিকাৰ) লংঘন, অতিগৰ্ব, ক্ৰোধ, দম্ভ, কৃতঘ্নতা আদি। বিবাহ-আত্মীয়তাৰ অনিয়ম (পৰিবিত্তি/পৰিবেত্তা), আশ্ৰম পৰিৱেশৰ ক্ষতি (গছ-উদ্যান ধ্বংস, বাসিন্দাক হাৰাস কৰা), পশু-ধান্য-ধন চুৰি, আৰু জলস্ৰোত দূষণো পাপ বুলি কোৱা হৈছে। যজ্ঞ-উদ্যান/পুখুৰী বিক্ৰী, পত্নী-সন্তান বিক্ৰী, তীৰ্থ-উপবাস-ৱ্ৰত-দীক্ষা-উপনয়নত দুষ্কাৰ্য, নাৰী শোষণ আৰু স্ত্ৰীধন হৰণ, প্ৰবঞ্চনামূলক জীৱিকা, অভিচাৰ, আৰু কামনা বা খ্যাতিৰ বাবে দেখুৱাই কৰা ধৰ্মাচৰণ—এই সকলো নিন্দিত। পৰৱৰ্তী প্ৰায়শ্চিত্ত, ৱ্ৰত-সংশোধন আৰু শুদ্ধিবিধিৰ বাবে এই অধ্যায় শৈৱ নীতিত পাপৰ স্পষ্ট শ্ৰেণীবিভাগ স্থাপন কৰে।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । द्विजद्रव्यापहरणमपि दायव्यतिक्रमः । अतिमानोऽतिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता
সনৎকুমাৰ ক’লে— দ্বিজৰ ধন অপহৰণ আৰু ন্যায্য দায়/উত্তৰাধিকাৰ লংঘন মহাদোষ। অতিমান, অতিকোপ, দম্ভিকতা আৰু কৃতঘ্নতাও বন্ধনকাৰী দোষ।
Verse 3
परिवित्तिः परिवेत्ता च यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्
‘পৰিবিত্তি’ (জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা অবিবাহিত থাকিলে), ‘পৰিবেত্তা’ (কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা আগতে বিবাহ কৰিলে) আৰু যি নাৰীৰ দ্বাৰা এই দোষ ঘটে— এই দুজন ভ্ৰাতাৰ বাবেই কন্যাদান আৰু তেওঁলোকৰ বাবেই যাজন (পুৰোহিতকৰ্ম) বিধেয়।
Verse 4
शिवाश्रमतरूणां च पुष्पारामविनाशनम् । यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि
যি শিৱ-আশ্ৰমৰ গছ-গছনি নষ্ট কৰে আৰু পুষ্পোদ্যান ধ্বংস কৰে, অথবা আশ্ৰমবাসীক অলপো কষ্ট দিয়ে— সি শিৱৰ পবিত্ৰ আশ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে ঘোৰ অপৰাধ কৰে।
Verse 5
सभृत्यपरिवारस्य पशुधान्यधनस्य च । कुप्यधान्यपशुस्तेयमपां व्यापावनं तथा
দাস-পরিয়ালসহ গৃহস্থৰ পশু, ধান্য আৰু ধন চুৰি; মূল্যবান বস্তু, অন্ন আৰু পশু চুৰি; আৰু পানী দূষিত বা নষ্ট কৰা—এইবোৰো ঘোৰ পাপকর্ম।
Verse 6
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्या मुमासंहितायां पापभेदवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ পঞ্চম গ্ৰন্থ—উমাসংহিতা—ত ‘পাপভেদবৰ্ণন’ নামৰ ষষ্ঠ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 7
स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभिरप्यन्तनिर्जिताः । अरक्षणं च नारीणां मायया स्त्रीनिषेवणम्
তেওঁলোকে স্ত্ৰীৰ ধনত জীৱিকা চলায় আৰু স্ত্ৰীৰ দ্বাৰাই সম্পূৰ্ণভাৱে বশীভূত হয়; তেওঁলোকে নাৰীৰ ৰক্ষা নকৰে, আৰু মায়াত মোহিত হৈ স্ত্ৰীসঙ্গত লিপ্ত থাকে।
Verse 8
कालागताप्रदानं च धान्यवृद्ध्युपसेवनम् । निंदिताच्च धनादानं पण्यानां कूट जीवनम्
যথাযথ সময় পাৰ হৈ গ’লেহে দান দিয়া; ধান্যবৃদ্ধিৰ লোভত ধান্য সঞ্চয় কৰি কৌশলেৰে হেৰফেৰ কৰা; নিন্দিত লোকৰ পৰা ধনদান গ্ৰহণ কৰা; আৰু বাণিজ্যত প্ৰতাৰণাৰে জীৱিকা চলোৱা—এইবোৰ নিন্দিত জীৱনপথ, যিয়ে অশুচিতা বেঁধে ৰাখে আৰু শিৱভক্তিত বাধা দিয়ে।
Verse 9
विषमारण्यपत्राणां सततं वृषवाहनम् । उच्चाटनाभिचारं च धान्यादानं भिषक्क्रिया
বিষাক্ত অৰণ্য উদ্ভিদৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰি আৰু বৃষবাহন (শিৱ)ক লক্ষ্য কৰি নিৰন্তৰ ক্ৰিয়া চলাই লোকসকলে উচ্চাটন আৰু অভিচাৰ আদি হানিকৰ কৰ্ম কৰে; লগতে ধান্যদান আৰু চিকিৎসকৰ ক্ৰিয়া সদৃশ লৌকিক প্ৰবৃত্তিতো জড়ায়।
Verse 10
जिह्वाकामोपभोगार्थं यस्यारंभः सुकर्मसु । मूलेनख्यापको नित्यं वेदज्ञानादिकं च यत्
যি জিহ্বাৰ লালসা ভোগৰ বাবে সুকৰ্মতো আৰম্ভ কৰে, আৰু তথাপি মূলৰ পৰা নিত্য ‘মোৰ বেদজ্ঞান আদি আছে’ বুলি প্ৰচাৰ কৰি থাকে—সেয়া ভক্তিৰে নহয়, কামনা আৰু আত্মপ্ৰদৰ্শনে প্ৰেৰিত।
Verse 11
ब्राह्म्यादिव्रतसंत्यागश्चान्याचारनिषेवणम् । असच्छास्त्राधिगमनं शुष्कतर्कावलम्बनम्
ব্ৰাহ্ম্যাদি ব্ৰত ত্যাগ, পৰকীয়া/অশাস্ত্ৰীয় আচাৰ গ্ৰহণ, অসৎ শাস্ত্ৰ অধ্যয়ন আৰু শুষ্ক তৰ্কত আশ্ৰয়—ই সকলোয়ে সাধকক সত্য শৈৱপথৰ পৰা আঁতৰাই দিয়ে।
Verse 12
देवाग्निगुरुसाधूनां निन्दया ब्राह्मणस्य च । प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा राज्ञां मण्डलिनामपि
দেৱতা, পবিত্ৰ অগ্নি, গুৰু আৰু সাধুসকলৰ নিন্দা, আৰু ব্ৰাহ্মণক প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে অপমান কৰা; তদ্ৰূপ ৰজা আৰু শাসকৰ নিন্দা—ইয়াৰ ফলত মহাদোষ জন্মে।
Verse 13
उत्सन्नपितृदेवेज्या स्वकर्म्मत्यागिनश्च ये । दुःशीला नास्तिकाः पापास्सदा वाऽसत्यवादिनः
যিসকলে পিতৃ-দেৱপূজা ত্যাগ কৰিছে, নিজৰ নিয়ত কৰ্ম পৰিত্যাগ কৰিছে, দুষ্শীল, নাস্তিক, পাপী আৰু সদা অসত্যবাদী—তেওঁলোক শৈৱধৰ্মময় জীৱনৰ পৰা পতিত হয়।
Verse 14
पर्वकाले दिवा वाप्सु वियोनौ पशुयोनिषु । रजस्वलाया योनौ च मैथुनं यः समाचरेत्
যি ব্যক্তিয়ে নিষিদ্ধ সময়ত, দিনত, পানীত, অনুচিত স্থানত, পশুৰ সৈতে বা ৰজস্বলা স্ত্ৰীৰ সৈতে মৈথুন কৰে, তেওঁ ধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰে আৰু শিৱৰ কৃপাৰ পৰা আঁতৰি বন্ধনত আৱদ্ধ হয়।
Verse 15
स्त्रीपुत्रमित्रसंप्राप्तावाशाच्छेदकराश्च ये । जनस्याप्रिय वक्तारः क्रूरा समयवेदिनः
যিসকলে স্ত্ৰী, পুত্ৰ আৰু মিত্ৰৰ সঙ্গ পাই আনৰ আশা ছেদ কৰে, জনসাধাৰণৰ অপ্রিয় বাক্য কয়, আৰু নিষ্ঠুৰ হৈও বাহিৰে শিষ্টাচাৰ-জ্ঞানী যেন দেখা যায়—তেওঁলোক পাশবদ্ধ, শিৱৰ শুভপথৰ পৰা দূৰ বুলি জানিব লাগে।
Verse 16
भेत्ता तडागकूपानां संक्रयाणां रसस्य च । एकपंक्तिस्थितानां च पाकभेदं करोति यः
যি পুখুৰী আৰু কূপ ভাঙে, মাপ-তোল আৰু কেনা-বেচাত কৌশল কৰে, দ্ৰব্যৰ ৰস/স্বাদত ভেজাল মেশায়, আৰু একে শাৰীত বহাসকলৰ বাবে ৰন্ধা আহাৰত ভেদ কৰে—সেয়ে ধৰ্মব্যৱস্থা ভংগ কৰা ঘোৰ অপৰাধ কৰে।
Verse 17
इत्येतैः स्त्रीनराः पापैरुपपातकिनः स्मृताः । युक्ता एभिस्तथान्येऽपि शृणु तांस्तु ब्रवीमि ते
এই পাপসমূহে কলুষিত নাৰী আৰু পুৰুষক ‘উপপাতকী’ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। এইদৰে দোষযুক্ত আন কিছুমানেও আছে; তেওঁলোকৰ কথাও শুনা—এতিয়া মই তোমাক ক’ম।
Verse 18
ये गोब्राह्मणकन्यानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् । विनाशयंति कार्य्याणि ते नरा नारकाः स्मृताः
যিসকলে গৰু, ব্ৰাহ্মণ, কন্যা, নিজৰ স্বামী/প্ৰভু, মিত্ৰ আৰু তপস্বীৰ ন্যায্য কাৰ্য আৰু কল্যাণ নষ্ট কৰে—তেওঁলোক নৰকগামী বুলি স্মৃত।
Verse 19
परस्त्रियाभितप्यंते ये परद्रव्यसूचकाः । परद्रव्यहरा नित्यं तौलमिथ्यानुसारकाः
যিসকলে পৰস্ত্ৰীৰ প্ৰতি কামেৰে তপে, যিসকলে পৰধনৰ খোঁজ-খবৰ লৈ লোভ কৰে, যিসকলে নিত্য অন্যৰ ধন হৰণ কৰে, আৰু যিসকলে তোল-মাপত মিছা অনুসৰণ কৰে—তেওঁলোক নিজৰ বন্ধনৰ ফলত দুখে দগ্ধ হয়।
Verse 20
द्विजदुःखकरा ये च प्रहारं चोद्धरंति ये । सेवन्ते तु द्विजाश्शूद्रां सुरां बध्नंति कामतः
যিসকলে দ্বিজসকলক দুখ দিয়ে আঘাত কৰে; যি দ্বিজে শূদ্ৰা নাৰীৰ সৈতে সংসৰ্গ কৰে; আৰু যিসকলে কামবশত সুৰা প্ৰস্তুত কৰি বেচা-কিনা কৰে—তেওঁলোক অধৰ্মকাৰী বুলি কোৱা হয় আৰু পাশ-বন্ধনত অধিককৈ আবদ্ধ হয়।
Verse 21
ये पापनिरताः क्रूराः येऽपि हिंसाप्रिया नराः । वृत्त्यर्थं येऽपि कुर्वंति दानयज्ञादिकाः क्रियाः
যিসকলে পাপত ৰত, নিষ্ঠুৰ আৰু হিংসাপ্ৰিয়; আৰু যিসকলে কেৱল জীৱিকাৰ বাবে দান-যজ্ঞ আদি কৰ্ম কৰে—তেওঁলোকেও (শুদ্ধ ভক্তিভাৱ নথকাৰ বাবে) বন্ধনৰ পৰা মুক্তি নাপায়।
Verse 22
गोष्ठाग्निजलरथ्यासु तरुच्छाया नगेषु च । त्यजंति ये पुरीषाद्यानारामायतनेषु च
যিসকলে গোষ্ঠত, অগ্নিৰ ওচৰত, পানীত, জনপথত, গছৰ ছাঁত বা পৰ্বতত মল-মূত্ৰাদি ত্যাগ নকৰে; আৰু উদ্যান আৰু দেৱালয়-প্ৰাঙ্গণতো তেনে নকৰে—তেওঁলোক শৌচ আৰু সংযম পালনকাৰী (শিৱমাৰ্গৰ ভক্ত) বুলি গণ্য।
Verse 23
लज्जाश्रमप्रासादेषु मयपानरताश्च ये । कृतकेलिभुजंगाश्च रन्ध्रान्वेषणतत्पराः
যিসকলে লজ্জা আৰু শ্রমৰ প্ৰাসাদত মদ্যপানত মগ্ন থাকে, খেলাৰ ছলে সাপৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰে, আৰু আনৰ দুৰ্বলতা আৰু ফাঁক-ফোকৰ বিচাৰাত সদা তৎপৰ—তেওঁলোক তেনেকুৱাই।
Verse 24
वंशेष्टका शिलाकाष्ठैः शृङ्गैश्शंकुभिरेव च । ये मार्गमनुरुंधंति परसीमां हरंति ये
যিসকলে বাঁহৰ খুঁটি, শিল, কাঠৰ টুকুৰা, শিং আৰু খুঁটিৰে পথ ৰোধ কৰে—সিহঁতে সীমা লংঘন কৰি আনৰ অধিকাৰ অন্যায়ে হৰণ কৰে।
Verse 25
कूटशासनकर्तारः कूटकर्मक्रियारताः । कूटपाकान्नवस्त्राणां कूटसंव्यवहारिणः
সিহঁতে কূট আদেশ ৰচনাকাৰী, কূট কৰ্ম-ক্রিয়াত ৰত; কূটভাৱে ৰন্ধা অন্ন আৰু বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায়ী, আৰু ছল-কপটৰে লেনদেন কৰা লোক।
Verse 26
धनुषः शस्त्रशल्यानां कर्ता यः क्रयविक्रयी । निर्द्दयोऽतीवभृत्येषु पशूनां दमनश्च यः
যি ধনু আৰু শস্ত্ৰ-শল্য নিৰ্মাণ কৰি ক্ৰয়-বিক্ৰয়ে জীৱিকা চলায়; যি ভৃত্যসকলৰ প্ৰতি অতিশয় নিৰ্দয়, আৰু পশুকো দমন কৰি পীড়া দিয়ে।
Verse 27
मिथ्या प्रवदतो वाच आकर्णयति यश्शनैः । स्वामिमित्रगुरुद्रोही मायावी चपलश्शठः
যি মিছা কোৱা লোকৰ কথা শুনি শুনি ধীৰে ধীৰে তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱত কলুষিত হয়; পাছত সি স্বামী, বন্ধু আৰু গুৰুৰ দ্ৰোহী—মায়াবী, চঞ্চল আৰু শঠ স্বভাৱৰ হয়।
Verse 28
ये भार्य्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नंति बुभुक्षितान्
যিসকলে নিজে ভোকাতুৰ হৈও পত্নী, পুত্ৰ, মিত্ৰ, শিশু, বৃদ্ধ, কৃশ, ৰোগী, দাস, অতিথি আৰু বন্ধুসকলক ত্যাগ কৰি ভোজন কৰে, তেওঁলোক ধৰ্মবিৰোধী পাপৰ ভাগী হয়; কিয়নো তেওঁলোকে শিৱপ্ৰিয় কৰুণাধৰ্মক অৱজ্ঞা কৰে।
Verse 29
यः स्वयं मिष्टमश्नाति विप्रेभ्यो न प्रयच्छति । वृथापाकस्स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः
যি নিজে মিঠা অন্ন ভক্ষণ কৰে কিন্তু বিপ্ৰসকলক নেদে, সি বৃথা-পাক কৰা বুলি জ্ঞেয়; ব্ৰহ্মবাদীসকলৰ মাজত সি নিন্দিত।
Verse 30
नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेन्द्रियाः । प्रव्रज्यावासिता ये च हरस्यास्यप्रभेदकाः
যিসকলে নিজে নিয়ম গ্ৰহণ কৰিও ইন্দ্ৰিয় অজিত থাকি সেয়া ত্যাগ কৰে, আৰু যিসকলে কেৱল বাহ্য প্ৰব্ৰজ্যা-বাস ধাৰণ কৰে—তেওঁলোক এই হৰৰ পথ-উপদেশৰ বিঘ্নকাৰী।
Verse 31
ये ताडयंति गां क्रूरा दमयंते मुहुर्मुहुः । दुर्बलान्ये न पुष्णंति सततं ये त्यजंति च
যি নিষ্ঠুৰ লোকে গাইক প্ৰহাৰ কৰে, বাৰে বাৰে দমন কৰি পীড়া দিয়ে; যিসকলে দুৰ্বলক পোষণ নকৰে আৰু সদায় ত্যাগ কৰে—তেওঁলোক মহাপাপী হৈ ধৰ্মপথৰ পৰা পতিত হয়।
Verse 32
पीडयंत्यतिभारेणाऽसहंतं वाहयंति च । योजयन्नकृताहारान्न विमुंचंति संयतान्
তেওঁলোকে অতিভাৰে পীড়া দিয়ে আৰু সহিব নোৱাৰাকো বহন কৰায়; যাক আহাৰ দিয়া হোৱা নাই তাক জুৱালত জোঁটে, আৰু বাঁধা-নিয়ন্ত্রিতক মুক্ত নকৰে।
Verse 33
ये भारक्षतरोगार्तान्गोवृषांश्च क्षुधातुरान् । न पालयंति यत्नेन गोघ्नास्ते नारकास्स्मृताः
যিসকলে ভাৰজনিত ক্ষত, ঘা বা ৰোগে পীড়িত আৰু ক্ষুধাতুৰ গাই-ষাঁড়ক যত্নেৰে পালন নকৰে, তেওঁলোক ‘গোঘ্ন’ বুলি স্মৃত; নৰকগামী।
Verse 34
वृषाणां वृषणान्ये च पापिष्ठा गालयंति च । वाहयंति च गां वंध्यां महानारकिनो नराः
যিবিলাক পাপিষ্ঠই বৃষভক কষ্ট দিয়ে, সিহঁতক নপুংসক কৰে আৰু বন্ধ্যা গাইৰ দ্বাৰাও বোজা কঢ়িয়ায়, তেওঁলোক ঘোৰ নৰকগামী হয়।
Verse 35
आशया समनुप्राप्तान्क्षुत्तृष्णाश्रमकर्शितान् । अतिथींश्च तथानाथान्स्वतन्त्रा गृहमागतान्
আশা লৈ অহা, ভোক, পিয়াহ আৰু ভাগৰত আতুৰ হোৱা অতিথি আৰু অনাথসকলক আদৰ-সাদৰ কৰি সেৱা কৰা উচিত।
Verse 36
अन्नाभिलाषान्दीनान्वा बालवृद्धकृशातुरान् । नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम्
যিবিলাক মূৰ্খই অন্ন বিচাৰি অহা দুখীয়া, শিশু, বৃদ্ধ আৰু ৰোগীৰ প্ৰতি দয়া নকৰে, তেওঁলোক নৰক সাগৰত পৰে।
Verse 37
गृहेष्वर्था निवर्तन्ते स्मशानादपि बांधवाः । सुकृतं दुष्कृतं चैव गच्छंतमनुगच्छति
ধন-সম্পত্তি ঘৰতে ৰৈ যায় আৰু আত্মীয়-স্বজন শ্মশানৰ পৰা উভতি আহে; কেৱল পুণ্য আৰু পাপহে আত্মাৰ লগত যায়।
Verse 38
अजाविको माहिषिकस्सामुद्रो वृषलीपतिः । शूद्रवत्क्षत्रवृत्तिश्च नारकी स्याद् द्विजाधमः
ছাগলী পোহা, ম’হৰ ব্যৱসায় কৰা, সাগৰ যাত্ৰা কৰা, শূদ্ৰা স্ত্ৰীৰ পতি আৰু শূদ্ৰৰ দৰে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰা ব্ৰাহ্মণ নৰকগামী হয়।
Verse 39
शिल्पिनः कारवो वैद्या हेमकारा नृपध्वजाः । भृतका कूटसंयुक्ताः सर्वे ते नारकाः स्मृताः
শিল্পী, কাৰিগৰ, বৈদ্য, সোণাৰ আৰু ৰাজধ্বজ ধাৰণকাৰী—যদি কূটতা, ছল আৰু কপটৰ সৈতে যুক্ত হয়—তেনে সকলক নৰকগামী বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।
Verse 40
यश्चोचितमतिक्रम्य स्वेच्छयै वाहरेत्करम् । नरके पच्यते सोऽपि योपि दण्डरुचिर्नरः
যি উচিত সীমা অতিক্ৰম কৰি স্বেচ্ছাৰে কৰ আদায় কৰে, সিও নৰকত দহে; আৰু যি দণ্ডতহে ৰুচি ৰাখে, সেই মানুহো তাতেই যাতনা পায়।
Verse 41
उत्कोचकै रुचिक्रीतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते । यस्य राज्ञः प्रजा राष्ट्रे पच्यते नरकेषु सः
যি ৰজাৰ ৰাজ্যত প্ৰজা উৎকোচ লোৱা লোক আৰু পক্ষপাতৰে কিনা চোৰৰ দ্বাৰা পীড়িত হয়, সেই ৰজা নিজেই নৰকসমূহত দহে, কিয়নো তাৰ ৰাজ্যত প্ৰজাই দুখ পায়।
Verse 42
ये द्विजाः परिगृह्णंति नृपस्यान्यायवर्तिनः । ते प्रयांति तु घोरेषु नरकेषु न संशयः
যিসকল দ্বিজে অন্যায়বৃত্তি ৰজাৰ দান আৰু আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰে, তেওঁলোকে নিঃসন্দেহে ঘোৰ নৰকসমূহলৈ যায়।
Verse 43
अन्यायात्समुपादाय द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति । प्रजाभ्यः पच्यते सोऽपि नरकेषु नृपो यथा
যি অন্যায়ে ধন সঞ্চয় কৰি দ্বিজসকলক (ব্ৰাহ্মণসকলক) দান কৰে, সিও প্ৰজাৰ প্ৰতি কৰা অপৰাধৰ ফলত নৰকত দগ্ধ হয়—যেনে প্ৰজাপীড়ক ৰজা দণ্ডিত হয়।
Verse 44
पारदारिकचौराणां चंडानां विद्यते त्वघम् । परदाररतस्यापि राज्ञो भवति नित्यशः
পৰস্ত্ৰীগামী, চোৰ আৰু নিষ্ঠুৰ লোকৰ মাজত পাপ নিশ্চয় থাকে; আৰু পৰস্ত্ৰীত আসক্ত ৰজাৰো সেই পাপ নিত্য হয়।
Verse 45
अचौरं चौरवत्पश्येच्चौरं वाचौररूपिणम् । अविचार्य नृपस्तस्माद्धातयन्नरकं व्रजेत्
ৰজা যদি নিৰ্দোষক চোৰ বুলি ভাবে, বা চোৰ অচোৰৰূপে আহিলে চিনিব নোৱাৰে, তেন্তে বিচাৰ নকৰাকৈ দণ্ডাদেশ দিলে সি নৰকলৈ যায়।
Verse 46
घृततैलान्नपानानि मधुमांससुरासवम् । गुडेक्षुशाकदुग्धानि दधिमूलफलानि च
ঘিউ-তেল, অন্ন আৰু পানীয়; মধু, মাংস, সুৰা আৰু আসৱ; গুড়, আখ, শাক আৰু দুধ; লগতে দই, মূল আৰু ফল—এইবোৰ শৈৱ অনুষ্ঠানত নিয়মে সংযম্য/বর্জ্য বুলি গণ্য।
Verse 47
तृणं काष्ठं पत्रपुष्पमौषधं चात्मभोजनम् । उपानत्छत्रशकटमासनं च कमंडलुम्
তৃণ, কাঠ, পাতা, ফুল আৰু ঔষধি, লগতে নিজৰ সৰল উপায়ে লাভ কৰা আহাৰ; পাদুকা, ছত্ৰ, শকট, আসন আৰু কমণ্ডলু—এইবোৰ সংযমী সাধকৰ অল্প প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী।
Verse 48
ताम्रसीसत्रपुः शस्त्रं शंखाद्यं च जलोद्भवम् । वैद्यं च वैणवं चान्यद्गृहोपस्करणानि च
তামা, সীসা আৰু টিনে নিৰ্মিত অস্ত্ৰ; লগতে জলোদ্ভৱ শঙ্খাদি বস্তু; চিকিৎসাৰ উপকৰণ, বাঁহেৰে তৈয়াৰ বাদ্য/সাধন আৰু অন্যান্য গৃহোপকৰণো—(ইয়াত) অন্তৰ্ভুক্ত।
Verse 49
और्ण्णकार्पासकौशेयपट्टसूत्रोद्भवानि च । स्थूलसूक्ष्माणि वस्त्राणि ये लोभाद्धि हरंति च
যিসকলে লোভত উল, কপাহ, ৰেচম, পট্ট বা সূতাৰ—ডাঠ বা সূক্ষ্ম—বস্ত্ৰ চুৰি কৰে, সিহঁতে নিন্দনীয় পাপ কৰে আৰু কৰ্মবন্ধনত আবদ্ধ হয়।
Verse 50
एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च । नरकेषु ध्रुवं यान्ति चापहृत्याल्पकानि च
এনেদৰে যিসকলে আন আন বহু প্ৰকাৰৰ দ্ৰব্য—অতি সৰু তুচ্ছ বস্তুটোও—চুৰি কৰে, সিহঁতে চৌৰ্যকৰ্মৰ বন্ধনত আবদ্ধ হৈ নিশ্চিতভাৱে নৰকলৈ যায়।
Verse 51
तद्वा यद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम् । अपहृत्य नरा यांति नरकं नात्र संशयः
এই হওক বা সেই হওক—যি মানুহে আনৰ ধন, সৰিয়হ দানাৰ সমান হলেও, চুৰি কৰে, সি নৰকলৈ যায়; ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 52
एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम् । शरीरयातनार्थाय सर्वाकारमवाप्नुयात्
এনেদৰে এনে পাপৰ ফলত মানুহে দেহ ত্যাগ কৰাৰ লগে লগে, কেৱল শাৰীৰিক যাতনা ভোগ কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ ৰূপ লাভ কৰে।
Verse 53
यमलोकं व्रजंत्येते शरीरेण यमाज्ञया । यमदूतैर्महाघोरैनीयमानास्सुदुःखिताः
যমৰ আজ্ঞাৰে এই প্ৰাণীবোৰ দেহাভিমানসহ যমলোকলৈ গমন কৰে; অতি ভয়ংকৰ যমদূতসকলে টানি লৈ যায়, আৰু সিহঁত ঘোৰ দুখত পীড়িত হয়।
Verse 54
देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनिरतात्मनाम् । धर्मराजः स्मृतश्शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः
দেৱ, তিৰ্যক্ (পশু) আৰু মানুহ—যিসকলৰ মন অধৰ্মত নিমগ্ন—তেওঁলোকৰ বাবে ধৰ্মৰাজ যমক শাস্তা (দণ্ডদাতা) বুলি স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁ অতি ঘোৰ আৰু বিভিন্ন দণ্ড প্ৰদান কৰে।
Verse 55
नियमाचारयुक्तानां प्रमादात्स्खलितात्मनाम् । प्रायश्चित्तैर्गुरुश्शास्ता न बुधैरिष्यते यमः
যিসকল নিয়ম-আচাৰত স্থিত আৰু কেৱল প্ৰমাদৰ বাবে কেতিয়াবা স্খলিত হয়, তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰত জ্ঞানীসকলে যমক শাস্তা বুলি মানে নাহে; গুৰুৱে নিৰ্দিষ্ট কৰা প্ৰায়শ্চিত্তৰ দ্বাৰাই তেওঁলোকৰ সংশোধন হয়।
Verse 56
पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम् । नृपतिश्शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां स धर्म्मराट्
পৰস্ত্ৰীগামী, চোৰ আৰু অন্যায় ব্যৱহাৰকাৰীৰ দণ্ডদাতা ৰজাই বুলি কোৱা হৈছে। গোপন দুষ্কৃতীক দমন কৰি তেওঁৱেই সত্য ধৰ্মৰাজ।
Verse 57
तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत् । नाभुक्तस्यान्यथानाशः कल्पकोटिशतैरपि
সেয়ে কৰা পাপৰ বাবে বিধিপূৰ্বক প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা উচিত। যাৰ ফল ভোগ কৰা হোৱা নাই, সেই কৰ্মৰ নাশ অন্যথা নহয়—কোটি কোটি কল্পতো নহয়।
Verse 58
यः करोति स्वयं कर्म्म कारयेच्चानुमोदयेत् । कायेन मनसा वाचा तस्य पापगतिः फलम्
যি নিজে কৰ্ম কৰে, আনক কৰায় বা তাত সম্মতি দিয়ে—দেহ, মন আৰু বাক্যৰে—তেওঁ পাপগতিদায়ক ফল লাভ কৰে।
Frequently Asked Questions
Rather than a narrative episode, the chapter presents a normative-theological argument: dharma and Shaiva sādhana require an explicit taxonomy of pāpa, because transgressions against persons, property, āśrama spaces, and sacred institutions directly obstruct ritual efficacy and inner purification.
Its ‘rahasya’ is structural: tīrtha, vrata, upavāsa, and upanayana are treated as sacral systems whose power depends on ethical integrity. Pollution of water, commercialization of sacred assets, and hypocrisy are framed as subtle violations that degrade the invisible economy of merit (puṇya) and readiness for Śiva-jñāna.
No distinct Śiva or Umā iconographic manifestation is foregrounded in the sampled material; the chapter’s emphasis is ethical-ritual governance (pāpa classification) rather than a form-specific theology of Śiva/Devī.