Śumbha–Niśumbha-pīḍā and Devastuti to Durgā/Śivā (Names and Forms of the Devī)

Verse 1

ऋषिरुवाच । आसीच्छुम्भासुरो दैत्यो निशुंभश्च प्रतापवान् । त्रैलोक्यमोजसा क्रान्तं भ्रातृभ्यां सचराचरम्

ঋষিয়ে ক’লে— “শুম্ভ নামৰ এক দৈত্য আছিল, আৰু তাৰ পৰাক্ৰমশালী ভায়েক নিশুম্ভ। সেই দুয়ো ভায়ে নিজৰ বল-তেজে চৰাচৰসহ ত্ৰিলোক আচ্ছন্ন কৰি পেলাইছিল।”

Verse 2

ताभ्याम्प्रपीडिता देवा हिमवन्तं समाययुः । जननीं सर्वभूतानां कामदात्रीं ववन्दिरे

তেওঁলোকৰ দ্বাৰা পীড়িত দেৱতাসকল হিমৱানৰ ওচৰলৈ গ’ল। সৰ্বভূতৰ জননী, কাম্য বৰদাত্রী দেৱীক তেওঁলোকে প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 3

देवा ऊचुः । जय दुर्गे महेशानि जयात्मीयजनप्रिये । त्रैलोक्यत्राणकारिण्यै शिवायै ते नमोनमः

দেৱসকলে ক’লে— “জয় হওক, হে দুৰ্গে! জয় হওক, হে মহেশানী! জয় হওক, ভক্তজনপ্ৰিয়ে! ত্ৰিলোকৰ ত্ৰাণকাৰিণী শিৱা দেৱী, তোমাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ।”

Verse 4

नमो मुक्तिप्रदायिन्यै पराम्बायै नमोनमः । नमः समस्तसंसारोत्पत्तिस्थित्यन्तकारिके

মুক্তি প্ৰদানকাৰিণী পৰাম্বাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। সমগ্ৰ সংসাৰৰ উৎপত্তি, স্থিতি আৰু লয় সাধনকাৰিণী দেৱীক নমস্কাৰ।

Verse 5

कालिकारूपसंपन्नो नमस्काराकृते नमः । छिन्नमस्तास्वरूपायै श्रीविद्यायै नमोस्तु ते

কালিকাৰূপধাৰিণী, নমস্কাৰস্বৰূপা আপোনাক নমস্কাৰ। ছিন্নমস্তাস্বৰূপিণী শ্ৰীবিদ্যাক প্ৰণাম জনাইছোঁ।

Verse 6

भुवनेशि नमस्तुभ्यं नमस्ते भैरवाकृते । नमोस्तु बगलामुख्यै धूमावत्यै नमोनमः

হে ভুৱনেশী! তোমাক নমস্কাৰ। হে ভৈৰৱাকৃতি! তোমাক প্ৰণাম। বগলামুখীক নমো’স্তু; ধূমাৱতীক পুনঃপুনঃ নমো নমঃ।

Verse 7

नमस्त्रिपुरसुन्दर्य्यै मातङ्गयै ते नमोनमः । अजितायै नमस्तुभ्यं विजयायै नमोनमः

ত্ৰিপুৰসুন্দৰী ৰূপে আপোনাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ, মাতঙ্গী ৰূপেও আপোনাক নমো নমঃ। অজিতা (অজেয়া) আপোনাক নমস্কাৰ; বিজয়া ৰূপে আপোনাক বাৰে বাৰে নমস্কাৰ।

Verse 8

जयायै मंगलायै ते विलासिन्यै नमोनमः । दोग्ध्रीरूपे नमस्तुभ्यं नमो घोराकृतेऽस्तु ते

জয়া, মঙ্গলাঃ আৰু বিলাসিনী ৰূপে আপোনাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। দোগ্ধ্ৰী (কৃপা-দুগ্ধ দানকাৰিণী) ৰূপে আপোনাক নমস্কাৰ; আৰু আপোনাৰ ঘোৰ, ভয়-ভক্তি জগোৱা আকাৰকো নমস্কাৰ হওক।

Verse 9

मनोऽपराजिताकारे नित्याकारे नमोनमः । शरणागतपालिन्यै रुद्राण्यै ते नमोनमः

মনেও অপৰাজেয়, নিত্য স্বৰূপিণী আপোনাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। শৰণাগতক পালনকাৰিণী ৰুদ্ৰাণী, আপোনাক বাৰে বাৰে নমো নমঃ।

Verse 10

नमो वेदान्तवेद्यायै नमस्ते परमात्मने । अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिकायै नमोनमः

বেদান্তে যাক জানা যায়, সেই দেৱীক নমস্কাৰ; হে পৰমাত্মস্বৰূপিণী, আপোনাক নমস্তে। অনন্ত কোটি ব্ৰহ্মাণ্ডৰ নায়িকা আপোনাক পুনঃপুনঃ নমো নমঃ।

Verse 11

इति देवैः स्तुता गौरी प्रसन्ना वरदा शिवा । प्रोवाच त्रिदशान्सर्वान्युष्माभिः स्तूयतेऽत्र का

এইদৰে দেৱসকলে স্তুতি কৰা গৌৰী—প্ৰসন্না, কল্যাণময়ী, বৰদায়িনী—সকলো ত্ৰিদশক ক’লে: “ইয়াত তোমালোকে কাক স্তুতি কৰিছা?”

Verse 12

ततो गौरीतनोरेका प्रादुरासीत्कुमारिका । सोवाच मिषतां तेषां शिवशक्तिं परादरात्

তাৰ পাছত গৌৰীৰ দেহৰ পৰা এটা কুমাৰিকা প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। তেওঁলোকে বিস্ময়ে চাই থাকোঁতেই, সেয়ে পৰম বিধানত শিৱশক্তিৰ মহিমা ঘোষণা কৰিলে।

Verse 13

स्तोत्रं मे क्रियते मातः समस्तैः स्वर्गवासिभिः । निशुंभशुंभदैत्याभ्यां प्रबलाभ्यां प्रपीडितैः

“হে মাতা! প্ৰবল দানৱ নিশুম্ভ আৰু শুম্ভৰ দ্বাৰা অতিশয় পীড়িত স্বৰ্গবাসী সকলোৱে মোৰ স্তুতি-স্তোত্ৰ গাইছে।”

Verse 14

शरीरकोशाद्यत्तस्या निर्गता तेन कौशिकी । नाम्ना सा गीयते साक्षाच्छुंभासुरनिबर्हिणी

নিজ দেহ-কোষৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা বাবে তেওঁ ‘কৌশিকী’ নামে গীত হয়; তেওঁ সাক্ষাৎ শুম্ভাসুৰ-নিবৰ্হিণী, অৰ্থাৎ শুম্ভ দানৱ-বধকাৰিণী দেৱী।

Verse 15

चैवोग्रतारिका प्रोक्ता महोग्रतारिकापि च । प्रादुर्भूता यतः सा वै मातंगीत्युच्यते भुवि

তেওঁ ‘উগ্ৰতাৰিকা’ আৰু ‘মহোগ্ৰতাৰিকা’ বুলিও কোৱা হয়; আৰু যিহেতু তেওঁ সেই উৎসৰ পৰা প্ৰাদুৰ্ভূত, সেয়ে ভুবনত তেওঁ ‘মাতঙ্গী’ নামে অভিহিত।

Verse 16

बभाषे निखिलान्देवान्यूयं तिष्ठत निर्भयाः । कार्यं वः साधयिष्यामि स्वतन्त्राहं विनाश्रयम्

তেওঁ সকলো দেৱতাক ক’লে—“তোমালোক নিৰ্ভয়ে থাকক। তোমালোকৰ কাৰ্য মই সম্পন্ন কৰিম; মই স্বতন্ত্ৰ, কাৰো আশ্ৰয় মোৰ প্ৰয়োজন নাই।”

Verse 17

इत्युक्त्वा सा तदा देवी तरसान्तर्हिताऽभवत् । चाण्डमुण्डौ तु तान्देवीमद्राष्टां सेवकौ तयोः

এইদৰে কৈ দেৱী তেতিয়াই দ্ৰুত অন্তৰ্ধান হ’ল। কিন্তু চাণ্ড আৰু মুণ্ড—সেই দুজন সেৱক—দেৱীক দেখা পালে।

Verse 18

दृष्ट्वा मनोहरं तस्या रूपं नेत्रसुखावहम् । पेततुस्तौ धरामध्ये नष्टसंज्ञौ विमोहितौ

তেওঁৰ মনোহৰ, নয়নসুখদায়ক ৰূপ দেখি সেই দুজন মাটিৰ মাজতে পৰি গ’ল—মোহিত হৈ, সংজ্ঞা হেৰুৱাই।

Verse 19

गत्वा व्याजह्रतुः सर्वं राज्ञे वृत्तान्तमादितः । दृष्टा काचिन्मया पूर्वा नारी राजन्मनोरमा

তাত গৈ তেওঁলোকে ৰজাক আৰম্ভণিৰ পৰা সকলো বৃত্তান্ত জনালে— “হে ৰাজন, পূৰ্বে মই এক মনোহৰী, আকৰ্ষণীয় নাৰী দেখিছিলোঁ।”

Verse 20

हिमवच्छिखरे रम्ये संस्थिता सिंहवाहिनी । समन्ताद्देवकन्याभिः सेविता बद्धपाणिभिः

হিমালয়ৰ মনোৰম শিখৰত সিংহবাহিনী দেৱী বিরাজমান আছিল। চাৰিওফালে কৰজোড়ে ভক্তিভাৱে সেৱা কৰা দেৱকন্যাসকলে তেওঁক পৰিচৰ্যা কৰিছিল।

Verse 21

कुरुते पादसंवाहं काचित्संस्कुरुते कचान् । पाणिसंवाहनं काचित्काचिन्नेत्राञ्जनं न्यधात्

এগৰাকী দাসীয়ে পাদ-সংবাহন কৰিলে, আন এগৰাকীয়ে কেশ সজালে। এগৰাকীয়ে হাতে মৃদু মর্দন কৰিলে, আন এগৰাকীয়ে চকুত অঞ্জন দিলে।

Verse 22

काचिद् गृहीत्वा हस्तेनादर्शं दर्शयते मुखम् । नागवल्लीं ददात्येका लवंगैलादिसंयुताम्

এগৰাকী নাৰীয়ে হাতে দৰ্পণ লৈ মুখ দেখুৱায়। আন এগৰাকীয়ে লৱং, এলাচ আদি সুগন্ধি দ্ৰব্য মিহলি নাগবল্লী (পান) দিয়ে।

Verse 23

पतद्ग्रहं करे कृत्वा स्थिता काचित्सखी पुरः । भूषयत्यखिलांगानि काचिद्भूषाम्बरादिभिः

এগৰাকী সখী সন্মুখত থিয় হৈ হাতে বস্ত্ৰ ধৰি আছিল। আন এগৰাকীয়ে ভূষণ, উত্তম বস্ত্ৰ আদি দি সৰ্বাঙ্গ সজালে।

Verse 24

कदलीस्तंभजंघोरुः कीरनासाऽहिदौर्लता । रणन्मञ्जीरचरणा रम्यमेखलया युता

তেওঁৰ জঙ্ঘা আৰু উৰু মসৃণ কদলীস্তম্ভৰ দৰে; নাসিকা টিয়াৰ ঠোঁটৰ দৰে; বাহু কোমল লতাৰ দৰে; ঝংকাৰ কৰা নূপুৰে শোভিত চৰণ মৃদু ধ্বনি তুলিছিল—আৰু তেওঁ মনোহৰ মেখলাৰে বিভূষিতা আছিল।

Verse 25

लसत्कस्तूरिकामोदमुक्ताहारचलस्तनी । ग्रैवेयकलसद्ग्रीवा ललन्तीदाममण्डिता

দীপ্ত কস্তুৰীৰ সুগন্ধে ভৰা মুক্তাহাৰ তেওঁৰ বক্ষস্থলত স্থিত আছিল, তাতে স্তনদ্বয় মৃদু দোল খাইছিল; কণ্ঠত জ্যোতিষ্মান গ্রৈবেয় হাৰ শোভা পাইছিল, আৰু ললাটত সুন্দৰ দাম-মালাৰে তেওঁ অলংকৃত আছিল।

Verse 26

अर्द्धचन्द्रधरा देवी मणिकुण्डलधारिणी । रम्यवेणिर्विंशालाक्षी लोचनत्रयभूषिता

দেৱী অৰ্ধচন্দ্ৰধাৰিণী, মণিকুণ্ডল পৰিধানকাৰিণী। তেওঁৰ কেশবিন্যাস মনোৰম, নয়ন বিশাল, আৰু ত্ৰিনেত্ৰে ভূষিতা।

Verse 27

साक्षरा मालिकोपेता पणिराजितकंकणा । स्वर्णोर्मिकांगुलिर्भ्राजत्पारिहार्य्यलसत्करा

তেওঁৰ হাতত অক্ষৰাঙ্কিত মঙ্গলমালা আছিল; কব্জিত দীপ্ত কঙ্কণ শোভা পাইছিল। সোণৰ মুদ্ৰিকাৰে আঙুলিবোৰ ঝলমল কৰিছিল আৰু উপযুক্ত অলংকাৰে হাত উজ্জ্বল হৈছিল।

Verse 28

शुभवस्त्रावृता गौरी पद्मासनविराजिता । काश्मीरबिन्दुतिलका चन्द्रालंकृतमस्तका

গৌৰী শুভ বস্ত্ৰে আবৃতা হৈ পদ্মাসনত বিরাজ কৰি দীপ্তিময়ী আছিল। তেওঁৰ ললাটত কাশ্মীৰ-বিন্দুযুক্ত তিলক আছিল আৰু মস্তক চন্দ্ৰে অলংকৃত আছিল।

Verse 29

तडिद्द्युतिर्महामूल्याम्बर चोलोन्नमत्कुचा । भुजैरष्टाभिरुत्तुंगैर्धारयन्ती वरायुधान्

সেইগৰাকী বিদ্যুতৰ দৰে দীপ্তিতে উজ্জ্বল হৈছিল; তেখেতৰ অতি-মূল্যবান বস্ত্ৰ আৰু চোলীয়ে উন্নত বক্ষস্থলক অধিক শোভা দিছিল। আঠটা উৰ্ধ্বভুজাত শ্ৰেষ্ঠ অস্ত্ৰ ধৰি, ভয়ংকৰ-ৰক্ষিণী দিৱ্যৰূপে প্ৰকাশ পালে।

Verse 30

तादृशी नासुरी नागी न गन्धर्वी न दानवी । विद्यते त्रिषु लोकेषु यादृशी सा मनोरमा

তেখেতৰ দৰে কোনো অসুৰী নাই, কোনো নাগী নাই, কোনো গন্ধৰ্বী নাই, কোনো দানৱীও নাই—ত্রিলোকত ক’তো—সেই মনোহৰা ‘মনোৰমা’ৰ সমান কোনো নাই।

Verse 31

तस्मात्संभोगयोग्यत्वं तस्यास्त्वय्येव शोभते । नारीरत्नं यतः सा वै पुंरत्नं च भवान्प्रभो

সেয়ে, তাৰ পবিত্ৰ সংযোগৰ যোগ্যতা সঁচাকৈ কেৱল তোমাৰ সৈতে হে শোভা পায়। কিয়নো সি নাৰী-ৰত্ন, আৰু তুমি, হে প্ৰভু, পুৰুষ-ৰত্ন।

Verse 32

इत्युक्तं चण्डमुण्डाभ्यां निशम्य स महासुरः । दूतं सुग्रीवनामानं प्रेषयामास तां प्रति

চণ্ড-মুণ্ডে কোৱা কথা শুনি সেই মহাঅসুৰে ‘সুগ্ৰীৱ’ নামৰ দূতক তেখেতৰ ওচৰলৈ পঠিয়ালে।

Verse 33

गच्छ दूत तुषाराद्रौ तत्रास्ते कापि सुन्दरी । सा नेतव्या प्रयत्नेन कथयित्वा वचो मम

“যোৱা, হে দূত, তুষাৰ পৰ্বতলৈ। তাত এজনী সুন্দৰী বাস কৰে। মোৰ বচন তাইক কৈ, যত্নসহকাৰে তাইক ইয়ালৈ লৈ আহা।”

Verse 34

इति विज्ञापितस्तेन सुग्रीवो दानवोत्तमः । गत्वा हिमाचलं प्राह जगदम्बां महेश्वरीम्

এইদৰে তেওঁৰ দ্বাৰা অৱগত হৈ দানৱোত্তম সুগ্ৰীৱ হিমাচললৈ গৈ জগদম্বা মহেশ্বৰী দেৱীক বিনয়ে সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 35

दूत उवाच । देवि शुंभासुरो दैत्यो निशुंभस्तस्य चानुजः । विख्यातस्त्रिषु लोकेषु महा बलपराक्रमः

দূতে ক’লে—হে দেবী! শুম্ভাসুৰ নামৰ দৈত্য আৰু তাৰ অনুজ নিশুম্ভ—ত্ৰিলোকত মহাবল আৰু পৰাক্ৰমৰ বাবে বিখ্যাত।

Verse 36

चारोहं प्रेषितस्तेन सन्निधिन्ते समागमम् । स यज्जगौ सुरेशानि तत्समाकर्णयाधुना

“মই তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত চাৰ; তোমালোকৰ সন্নিধিলৈ আহিছোঁ। হে সুৰেশসকল! তেওঁ যি কৈছিল, এতিয়া মোৰ পৰা সেয়া শুনা।”

Verse 37

इन्द्रादीन्समरे जित्वा तेषां रत्नान्यपाहरम् । देवभागं स्वयं भुञ्जे यागे दत्तं सुरादिभिः

ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলক সমৰত জয় কৰি মই তেওঁলোকৰ ৰত্ন অপহৰণ কৰিলোঁ। যজ্ঞত দেৱাদি সকলৰ দত্ত দেৱভাগ মই নিজেই ভোগ কৰোঁ।

Verse 38

स्त्रीरत्नं त्वामहं मन्ये सर्वरत्नोपरि स्थितम् । सा त्वं ममानुजं मां वा भजतात्कामजै रसैः

মই তোমাক স্ত্ৰীসকলৰ মাজত ৰত্ন বুলি মানোঁ, সকলো ৰত্নৰ ওপৰত স্থিত। সেয়ে তোমাৰ ইচ্ছামতে মোৰ অনুজক বা মোক গ্ৰহণ কৰি কামজাত ৰসত আনন্দ কৰা।

Verse 39

इति दूतोक्तमाकर्ण्य वचनं शुंभभाषितम् । जगाद सा महामाया भूतेशप्राणवल्लभा

দূতে শুম্ভৰ পক্ষত কোৱা বাক্য শুনি, ভূতেশ (শিৱ)ৰ প্ৰাণৱল্লভা সেই মহামায়াই উত্তৰ দিলে।

Verse 40

देव्युवाच । सत्यं वदसि भो दूत नानृतं किंचिदुच्यते । परन्त्वेका कृता पूर्वं प्रतिज्ञा तान्निबोध मे

দেৱীয়ে ক’লে—হে দূত, তুমি সত্যই কৈছা; অলপো মিছা উচ্চাৰিত হোৱা নাই। কিন্তু পূৰ্বে মই এটা প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিলোঁ; সেয়া মোৰ পৰা বুজি লোৱা।

Verse 41

यो मे दर्पं विधुनुते यो मां जयति संगरे । उत्सहे तमहं कर्तुं पतिं नान्यमिति ध्रुवम्

যি মোৰ দৰ্প চূর্ণ কৰে, যি যুদ্ধত মোক জয় কৰে—তাকেই মই স্বামী ৰূপে গ্ৰহণ কৰিম; আন কাকো নহয়, ই নিশ্চিত।

Verse 42

स त्वं कथय शुंभाय निशुंभाय वचो मम । यथा युक्तं भवेदेवं विदधातु तथाऽत्र सः

সেয়ে তুমি শুম্ভ আৰু নিশুম্ভক মোৰ বচন কোৱা। যিদৰে যুক্ত আৰু যথোচিত হয়, সি ইয়াত তেনেদৰে ব্যৱস্থা কৰক।

Verse 43

इत्थं देवीवचः श्रुत्वा सुग्रीवो नाम दानवः । राज्ञे विज्ञापयामास गत्वा तत्र सविस्तरम्

এইদৰে দেৱীৰ বচন শুনি, সুগ্ৰীৱ নামৰ দানৱে তাত গৈ ৰজাক সকলো কথা বিস্তাৰে জনালে।

Verse 44

अथ दूतोक्तमाकर्ण्य शुंभो भैरवशासनः । धूम्राक्षं प्राह सक्रोधः सेनान्यं बलिनां वरम्

তেতিয়া ভৈৰৱৰ আজ্ঞাৰে শাসন কৰা শুম্ভে দূতৰ সংবাদ শুনি ক্ৰোধে বলৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেনাপতি ধূম্ৰাক্ষক ক’লে।

Verse 45

हे धूम्राक्ष तुषाराद्रौ वर्तते कापि सुन्दरी । तामानय द्रुतं गत्वा यथा यास्यति सात्र वै

হে ধূম্ৰাক্ষ! তুষাৰ পৰ্বতত কোনো অপূৰ্বা সুন্দৰী বাস কৰে। তুমি তৎক্ষণাৎ তাত গৈ সোনকালে তাক ইয়ালৈ আন, যাতে সি নিশ্চয় এই স্থানলৈ আহে।

Verse 46

तस्या आनयने भीतिर्न कार्य्याऽसुरसत्तम । युद्धं कार्यं प्रयत्नेन यदि सा योद्धुमिच्छति

হে অসুৰশ্ৰেষ্ঠ, তাক ইয়ালৈ আনিবলৈ ভয় নকৰিবা। সি যদি যুদ্ধ কৰিব খোজে, তেন্তে সম্পূৰ্ণ প্ৰচেষ্টাৰে যুদ্ধ কৰা।

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां धूम्रलोचन चण्डमुण्डरक्तबीजवधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ পঞ্চম ভাগ—উমাসংহিতাত—“ধূম্ৰলোচন, চণ্ড-মুণ্ড আৰু ৰক্তবীজ-বধ” নামৰ সাতচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 48

भर्तुर्ममान्तिकं गच्छ नोचेत्त्वां घातयाम्यहम् । पुष्ट्याऽसुराणां सहितः सहस्राणां नितंबिनि

মোৰ স্বামীৰ সান্নিধ্যলৈ তৎক্ষণাৎ যা; নচেৎ মই তোক বধ কৰাম। হে সুন্দৰী, মই পুষ্টিসহ হাজাৰ হাজাৰ অসুৰৰ সৈতে আছোঁ।

Verse 49

देव्युवाच । दैत्यराट्प्रेषितो वीर हंसि चेत्किं करोमि ते । परन्त्वसाध्यं गमनं मन्ये संग्राममन्तरा

দেৱীয়ে ক’লে—হে বীৰ, যদি দৈত্যৰাজে তোমাক পঠাইছে আৰু তুমি মোক বধ কৰিব খোজা, তেন্তে মই তোমাৰ বাবে কি কৰিব পাৰোঁ? কিন্তু যুদ্ধ নোহোৱাকৈ ইয়াৰ পৰা গমন অসম্ভৱ বুলি মই মানোঁ।

Verse 50

इत्युक्तस्तामन्वधावद्दानवो धूम्रलोचनः । हुंकारोच्चारणेनैव तन्ददाह महेश्वरी

এনেদৰে কোৱা হ’তেই দানৱ ধূম্ৰলোচন তাইৰ পিছে ধাৱিত হ’ল; কিন্তু মহেশ্বৰীয়ে কেৱল ‘হুঁ’ ধ্বনি উচ্চাৰণমাত্ৰেই তাক দগ্ধ কৰি ভস্ম কৰিলে।

Verse 51

ततः प्रभृति सा देवी धूमावत्युच्यते भुवि । आराधिता स्वभक्तानां शत्रुवर्गनिकर्तिनी

সেই সময়ৰ পৰা সেই দেৱী ভুবনত ‘ধূমাৱতী’ নামে পৰিচিত; আৰাধিতা হলে তেওঁ নিজৰ ভক্তসকলৰ শত্রুবৰ্গক বিনাশ কৰে।

Verse 52

धूम्राक्षे निहते देव्या वाहनेनातिकोपिना । चर्वितास्तद्गणास्सर्वेऽपलायन्तावशेषिताः

দেৱীয়ে ধূম্ৰাক্ষক নিধন কৰাৰ পাছত, অতিশয় ক্ৰুদ্ধ তেওঁৰ বাহনে তাৰ সকলো গণক চেপি চৰ্বিত কৰিলে; যিসকল অৱশিষ্ট থাকিল, সিহঁতে পলাই গ’ল।

Verse 53

इत्थं देव्या हतं दैत्यं श्रुत्वा शुंभः प्रतापवान् । चकार बहुलं कोपं सन्दष्टोष्ठपुटद्वयः

দেৱীয়ে দানৱক এইদৰে বধ কৰিলে বুলি শুনি, প্ৰতাপৱান শুম্ভ ভয়ংকৰ ক্ৰোধত জ্বলি উঠিল আৰু দুয়োটা ওঁঠ শক্তকৈ চেপি ধৰিলে।

Verse 54

चण्डं मुंडं रक्तबीजं प्रैषयत्क्रमतोऽ सुरान् । तेपि चाज्ञापिता दैत्या ययुर्यत्राम्बिका स्थिता

সেয়ে ক্ৰমে চণ্ড, মুণ্ড আৰু ৰক্তবীজ—এই অসুৰসকলক পঠিয়ালে। আজ্ঞা পাই সেই দৈত্যসকলেও য’ত অম্বিকা অৱস্থিত আছিল, তাতেই গ’ল।

Verse 55

सिंहारूढा भगवतीमणिमादिभिराश्रिताम् । भासयंती दिशो भासा दृष्ट्वोचुर्द्दानवर्षभाः

সিংহাৰূঢ়া, মণি-ৰত্নাদিৰে অলংকৃতা, আৰু নিজৰ কান্তিৰে দিশসমূহ উজ্জ্বল কৰা ভগৱতীক দেখি দানৱশ্ৰেষ্ঠসকলে ক’লে।

Verse 56

हे देवि तरसा मूलं याहि शुंभनिशुंभयोः । अन्यथा घातयिष्यामः सगणां त्वां सवाहनाम्

হে দেৱী! তৎক্ষণাৎ শুম্ভ-নিশুম্ভৰ মূলস্থানলৈ যোৱা। নতুবা তোমাক তোমাৰ গণসহ আৰু বাহনসহ আমি বধ কৰিম।

Verse 57

वृणीष्व तं पतिं वामे लोकपालादिभिः स्तुतम् । प्रपत्स्यसे महानंदं देवानामपि दुर्लभम्

হে কোমলাঙ্গী! লোকপাল আদি দেৱসকলে যাক স্তৱ কৰে, সেই প্ৰভুক স্বামী ৰূপে বৰণ কৰা। তেওঁৰ শৰণ ল’লে তুমি সেই মহান আনন্দ পাবা, যি দেৱসকলৰো দুৰ্লভ।

Verse 58

इत्युक्तमाकलय्याम्बा स्मयित्वा परमेश्वरी । उदाजहार सा देवी सूनृतं रसवद्वचः

এইদৰে কোৱা কথাখিনি বুজি পৰমেশ্বৰী অম্বা উমা মৃদু হাঁহিলে; তাৰ পাছত সেই দেৱীয়ে সত্য, মধুৰ আৰু ৰসময় বাক্য উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 59

देव्युवाच । अद्वितीयो महेशानः परब्रह्म सदाशिवः । यत्तत्त्वन्न विदुर्वेदा विष्ण्वादीनां च का कथा

দেৱীয়ে ক’লে—মহেশান সদাশিৱ অদ্বিতীয়, পৰব্ৰহ্ম। তেওঁৰ তত্ত্ব বেদেও নাজানে; তেন্তে বিষ্ণু আদি দেৱসকলৰ কথা কি?

Verse 60

तस्याहं प्रकृतिः सक्ष्मा कथमन्यं पतिम्वृणे । सिंही कामातुरा नैव जम्बुकं वृणुते क्वचित्

মই তেওঁৰ সূক্ষ্ম প্ৰকৃতি—শক্তিস্বৰূপিণী; তেন্তে মই আন পতিক কেনেকৈ বৰণ কৰোঁ? কামাতুৰ সিংহিণীয়েও কেতিয়াও জম্বুক (শিয়াল)ক নাবাচে।

Verse 61

करेणुर्गर्दभं नैव द्वीपिनी शशकं न वा । मृषा वदत भो दैत्यो मृत्युव्यालनियंत्रिताः

কৰেণু (হাতিনী) কেতিয়াও গৰ্দভ (গাধা)ৰ সৈতে নাযায়, দ্বীপিনী (বাঘিনী)ও শশক (খৰগোশ)ৰ সৈতে নহয়। হে দৈত্য, তুমি মিছা কৈছা; তোমাৰ বাক্য মৃত্যু-সৰ্পে নিয়ন্ত্ৰিত, সেয়ে সেয়া সত্যত স্থিৰ নহয়।

Verse 62

यूयं प्रयात पातालं युध्यध्वं शक्तिरस्ति चेत् । इति क्रोधकरं वाक्यं श्रुत्वोचुस्ते परस्परम्

“তোমালোক পাতাললৈ যোৱা; শক্তি থাকিলে যুদ্ধ কৰা!”—এই ক্ৰোধ উদ্ৰেক কৰা বাক্য শুনি তেওঁলোকে পৰস্পৰে আলোচনা কৰি ক’বলৈ ধৰিলে।

Verse 63

अबलां मनसि ज्ञात्वा न हन्मो भवतीं वयम् । अथो स्थिरैहि पञ्चास्ये युद्धेच्छा मानसेऽस्ति चेत्

মনত তোমাক অবলা নাৰী বুলি জানি আমি তোমাক বধ নকৰোঁ। কিন্তু হে পঞ্চাস্য! যদি তোমাৰ অন্তৰত যুদ্ধৰ ইচ্ছা স্থিৰ থাকে, তেন্তে দৃঢ় হৈ থিয় দিয়া।

Verse 64

तेषामेवं विवदतां कलहः समवर्द्धत । ववृषु समरे बाणा उभयोर्द्दलयोश्शिताः

এনেদৰে তৰ্ক-বিতৰ্ক চলি থাকোঁতে তেওঁলোকৰ কলহ ক্ৰমে বৃদ্ধি পালে। তাৰ পাছত সমৰৰ মাজত দুয়োপক্ষৰ সেনাদলৰ পৰা তীক্ষ্ণ বাণ বৰষুণৰ দৰে পৰিল।

Verse 65

एवं तैः समरं कृत्वा लीलया परमेश्वरी । जघान चण्डमुण्डाभ्यां रक्तबीजं महासुरम्

এইদৰে তেওঁলোকৰ সৈতে সমৰ কৰি পৰমেশ্বৰী দেৱীয়ে লীলামাত্ৰে চণ্ড আৰু মুণ্ডৰ দ্বাৰা মহাসুৰ ৰক্তবীজক বধ কৰালে।

Verse 66

द्वेषबुद्धिं विधायापि त्रिदशस्थितयोऽप्यमी । अन्तेऽप्रापन्परं लोकं यंल्लोकं यान्ति तज्जनाः

ত্রিদশসকলৰ মাজত স্থিত হৈও তেওঁলোকে দ্বেষবুদ্ধি ধাৰণ কৰিছিল; তথাপি অন্তত তেওঁলোকে সেই পৰম লোকেই লাভ কৰিলে, যি লোকলৈ তেওঁৰ ভক্তসকল যায়।