Manvantarāṇukīrtana (Enumeration of the Manvantaras and Manus)

Verse 1

शौनक उवाच । मन्वंतराणि सर्वाणि विस्तरेणानुकीर्तय । यावंतो मनवश्चैव श्रोतुमिच्छामि तानहम्

শৌনকে ক’লে—“সকলো মন্বন্তৰ বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰক। যিমান মনু আছে, তেওঁলোক সকলোৰ কথা মই শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।”

Verse 2

सूत उवाच । स्वायंभुवो मनुश्चैव ततस्स्त्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा

সূত ক’লে—প্ৰথমে স্বায়ম্ভুৱ মনু; তাৰ পাছত আৰোচিষ; তাৰ পাছত উত্তম আৰু তামস; লগতে ৰৈৱত আৰু চাক্ষুষ মনু।

Verse 3

एते च मनवः षट् ते संप्रोक्ता मुनिपुंगव । वैवस्वतो मुनिश्रेष्ठ सांप्रतं मनुरुच्यते

হে মুনিপুঙ্গৱ! এই ছয় মনুৰ বৰ্ণনা তোমাক যথাযথ কোৱা হ’ল। এতিয়া, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, বৰ্তমান মনু বৈৱস্বত বুলি কোৱা হয়।

Verse 4

सावर्णिश्च मनुश्चैव ततो रौच्यस्तथा परः । तथैव ब्रह्मसावर्णिश्चत्वारो मनवस्तथा

তাৰ পাছত সাবৰ্ণি মনু, লগতে (দক্ষ-সাবৰ্ণি) মনুও; তাৰ পাছত ৰৌচ্য, আৰু তাৰ পিছত পৰৱৰ্তী মনু। তদ্ৰূপ ব্ৰহ্ম-সাবৰ্ণি—এই চাৰিজন মনু বুলি কোৱা হয়।

Verse 5

तथैव धर्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च । देवसावर्णिराख्यातं इंद्रसावर्णिरेव च

তদ্ৰূপ ধৰ্ম-সাবৰ্ণি আৰু ৰুদ্ৰ-সাবৰ্ণিও; দেব-সাবৰ্ণি নামে খ্যাত, আৰু ইন্দ্ৰ-সাবৰ্ণিও আছে।

Verse 6

अतीता वर्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये । कीर्तिता मनवश्चापि मयैवैते यथा श्रुताः

যিসকল মনু অতীত, যিসকল বৰ্তমান, আৰু যিসকল আগন্তুক—সেই মনুসকলকো মই যিদৰে শুনিছোঁ, তিদৰেেই কীৰ্তন কৰিলোঁ।

Verse 7

मुने चतुर्दशैतानि त्रिकालानुगतानि ते । प्रोक्तानि निर्मितः कल्पो युगसाहस्रपर्य्ययः

হে মুনি, ত্ৰিকাল অনুসৰি চলা এই চৌদটা বিভাগ তোমাক কোৱা হ’ল। এইবোৰৰ পৰাই কল্প গঠিত হয়—যাৰ পৰ্যায় সহস্ৰ যুগলৈ বিস্তৃত।

Verse 8

ऋषींस्तेषां प्रवक्ष्यामि पुत्त्रान्देवगणांस्तथा । शृणु शौनक सुप्रीत्या क्रमशस्तान्यशस्विनः

এতিয়া মই তেওঁলোকৰ ঋষি, তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আৰু দেৱগণো বৰ্ণনা কৰিম। হে শৌনক, আনন্দভক্তিৰে শুনা; মই ক্ৰমে সেই যশস্বীসকলক ক’ম।

Verse 9

मरीचिरत्रिर्भगवानङ्गिराः पुलहः क्रतुः । पुलस्त्यश्च वसिष्ठश्च सप्तैते ब्रह्मणस्सुताः

মৰীচি, অত্রি, ভগৱান অঙ্গিৰা, পুলহ, ক্ৰতু, পুলস্ত্য আৰু বসিষ্ঠ—এই সাতজন ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ, আদ্য ঋষি হিচাপে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 10

उत्तरस्यां दिशि तथा मुने सप्तर्ष यस्तथा । यामा नाम तथा देवा आसन्स्वायंभुवेंतरे

হে মুনি, উত্তৰ দিশত সপ্তৰ্ষিসকল অৱস্থিত আছিল; আৰু স্বায়ম্ভুৱ মন্বন্তৰত ‘যাম’ নামৰ দেবগণো তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 11

आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः । ज्योतिष्मान्धृतिमान्हव्यः सवनश्शुभ्र एव च

তেওঁলোক আছিল—আগ্নীধ্ৰ আৰু অগ্নিবাহু; মেধা, মেধাতিথি আৰু বসু; জ্যোতিষ্মান, ধৃতিমান, হব্য, সবন আৰু শুভ্ৰো।

Verse 12

स्वायंभुवस्य पुत्रास्ते मनोर्दश महात्मनः । कीर्तिता मुनिशार्दूल तत्रेन्द्रो यज्ञ उच्यते

হে মুনিশাৰ্দূল, স্বায়ম্ভুৱ মনুৰ সেই দহ মহাত্মা পুত্ৰ বৰ্ণিত হৈছে। তেওঁলোকৰ মাজত যিজন ‘ইন্দ্ৰ’ বুলি কোৱা হয়, সিজন ‘যজ্ঞ’ নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 13

प्रथमं कथितं तात दिव्यं मन्वतरं तथा । द्वितीयं ते प्रवक्ष्यामि तन्निबोध यथातथम्

হে তাত, প্ৰথম দিৱ্য মন্বন্তৰ মই আগতেই কৈছোঁ। এতিয়া দ্বিতীয়টো তোমাক ক’ম; তাক যথাতথ্যভাৱে শুনি বুজা।

Verse 14

ऊर्जस्तंभः परस्तंभ ऋषभो वसुमां स्तथा । ज्योतिष्मान्द्युतिमांश्चैव रोचिष्मान्सप्तमस्तथा

তেওঁ ঊৰ্জাশক্তিৰ স্তম্ভ, পৰম আশ্ৰয়; ঋষভ (শ্ৰেষ্ঠ) আৰু বসুমান—ধনৰ অধিপতি। তেওঁ দিব্য জ্যোতিত দীপ্ত, তেজস্বী আৰু প্ৰভাময়—এইদৰে তেওঁৰ নামসমূহৰ সপ্তম সমূহ ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 15

एते महर्षयो ज्ञेयास्तत्रेन्द्रो रोचनस्तथा । देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषेंऽतरे

সেই ঠাইত এঁলোকক মহর্ষি বুলি জানিব লাগে। সেই মন্বন্তৰত ইন্দ্ৰ ‘ৰোচন’ নামে স্মৃত; আৰু দেৱগণ ‘তুষিত’ নামে স্বাৰোচিষ মন্বন্তৰত স্মৰণীয়।

Verse 16

हरिघ्नस्सुकृतिर्ज्योतिरयोमूर्तिरयस्मयः । प्रथितश्च मनस्युश्च नभस्सूर्यस्तथैव च

তেওঁ পাপনাশক আৰু পুণ্যফলস্বৰূপ; তেওঁ স্বয়ং জ্যোতি। তেওঁ লৌহমূর্তি আৰু লৌহস্বভাৱ; প্ৰথিত আৰু মনত বিজয়ী। তেওঁ আকাশ, আৰু তেওঁৱেই সূৰ্যও।

Verse 17

स्वारोचिषस्य पुत्रास्ते मनोर्दशमहात्मनः । कीर्तिता मुनिशार्दूल महावीर्यपराक्रमाः

হে মুনিশাৰ্দূল! স্বাৰোচিষ মনুৰ সেই দহজন মহাত্মা পুত্ৰ—মহাবীৰ্য আৰু পৰাক্ৰমে সমৃদ্ধ—ইয়াত কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 18

द्वितीयमेतत्कथितं मुने मन्वन्तरं मया । तृतीयं तव वक्ष्यामि तन्निबोध यथातथम्

হে মুনি! মই তোমাক এইদৰে দ্বিতীয় মন্বন্তৰ বৰ্ণনা কৰিলোঁ। এতিয়া তৃতীয়টো ক’ম; যথাতথ্য মনোযোগে শুনা।

Verse 19

वसिष्ठपुत्राः सप्तासन्वासिष्ठा इति विश्रुताः । हिरण्यगर्भस्य सुता ऊर्जा नाम महौजसः

বসিষ্ঠৰ সাত পুত্ৰ আছিল; তেওঁলোক জগতত ‘বাসিষ্ঠ’ নামে প্ৰসিদ্ধ। তেওঁলোক হিৰণ্যগৰ্ভৰো পুত্ৰ; তেওঁলোকৰ মাজত ‘ঊৰ্জা’ নামে মহাতেজস্বী আছিল।

Verse 20

ऋषयोऽत्र समाख्याताः कीर्त्यमानान्निबोध मे । औत्तमेया ऋषिश्रेष्ठ दशपुत्रा मनोः स्मृताः

ইয়াত কীৰ্তিত আৰু গণনা কৰা ঋষিসকলক মোৰ পৰা জানি লোৱা। হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠ! তেওঁলোক উত্তম বংশীয়, মনুৰ দহ পুত্ৰ বুলি স্মৃত।

Verse 21

इष ऊर्जित ऊर्जश्च मधुर्माधव एव च । शुचिश्शुक्रवहश्चैव नभसो नभ एव च

তেওঁয়েই ঈশ—প্ৰভু; তেওঁয়েই ঊৰ্জিত আৰু ঊৰ্জাস্বৰূপ। তেওঁয়েই মধুৰ, তেওঁয়েই মাধৱ। তেওঁয়েই শুচি, তেজবাহক; তেওঁয়েই নভ—হয়, তেওঁয়েই আকাশতত্ত্ব।

Verse 22

ऋषभस्तत्र देवाश्च सत्यवेद श्रुतादयः । तत्रेन्द्रस्सत्यजिन्नाम त्रैलोक्याधिपतिर्मुने

হে মুনি, তাতো ঋষভ আৰু সত্যবেদ, শ্রুত আদি দেবগণো আছিল। সেই সভাত ‘সত্যজিত’ নামৰ ইন্দ্ৰ ত্ৰিলোকৰ অধিপতি ৰূপে উপস্থিত আছিল।

Verse 23

तृतीयमेतत्परमं मन्वतरमुदाहृतम् । मन्वतरं चतुर्थं ते कथयामि मुने शृणु

ইয়াক পৰম তৃতীয় মন্বন্তৰ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। এতিয়া হে মুনি, শুনা—মই তোমাক চতুৰ্থ মন্বন্তৰৰ কথা ক’ম।

Verse 24

गार्ग्यः पृथुस्तथा वाग्मी जयो धाता कपीनकः । कपीवान्सप्तऋषयः सत्या देवगणास्तथा

গাৰ্গ্য, পৃথু, বাগ্মী, জয়, ধাতা, কপীনক আৰু কপীৱান—সপ্তঋষিৰ সৈতে; তদ্ৰূপ সত্যগণ আৰু দেৱগণৰ সমূহো তাত আছিল।

Verse 25

तत्रेंद्रस्त्रिशिखो ज्ञेयो मनुपुत्रान्मुने शृणु । द्यूतिपोतस्सौतपस्यस्तमश्शूलश्च तापनः

হে মুনি, তাত ইন্দ্ৰ ‘ত্ৰিশিখ’ নামে জনা যায়। এতিয়া মনুৰ পুত্ৰসকল শুনা—দ্যুতিপোত, সৌতপস্য, তমঃশূল আৰু তাপন।

Verse 26

तपोरतिरकल्माषो धन्वी खड्गी महानृषिः । तामसस्य स्मृता एते दश पुत्रा महाव्रताः

তপোৰতি, অকল্মাষ, ধন্বী, খড্গী আৰু মহানৃষি—এঁৱেই তামসৰ মহাব্ৰতধাৰী দহ পুত্ৰ বুলি স্মৃত।

Verse 27

तामसस्यांतरं चैव मनो मे कथितं तव । चतुर्थं पञ्चमं तात शृणु मन्वंतरं परम्

হে প্ৰিয়! মই তোমাক তামস মন্বন্তৰৰ কথা কৈছোঁ। এতিয়া, হে বৎস, ক্ৰমে চতুৰ্থ আৰু পঞ্চম—পৰৱৰ্তী পৰম মন্বন্তৰ শুনা।

Verse 28

देवबाहुर्जयश्चैव मुनिर्वेदशिरास्तथा । हिरण्यरोमा पर्जन्य ऊर्ध्वबाहुश्च सोमपाः

দেৱবাহু আৰু জয়, লগতে বেদশিৰা নামৰ মুনি; হিৰণ্যৰোমা, পৰ্জন্য আৰু ঊৰ্ধ্ববাহু—এওঁলোক সকলেই সোমপায়ী, দেৱযজ্ঞত পবিত্ৰ সোমৰ অংশী।

Verse 29

सत्यनेत्ररताश्चान्ये एते सप्तर्षयोऽपरे । देवाश्च भूतरजसस्तपःप्रकृतयस्तथा

আৰু কিছুমান সত্যদৰ্শনত ৰত—এইসকল অন্য সপ್ತৰ্ষি। তদ্ৰূপ কিছুমান দেৱ ভূতগুণ (ৰজঃ আদি)ৰ পৰা উদ্ভৱ স্বভাৱসম্পন্ন, আৰু কিছুমানৰ স্বৰূপেই তপস্যা।

Verse 30

तत्रेंद्रो विभुनामा च त्रैलोक्याधिपतिस्तथा । रैवताख्यो मनुस्तत्र ज्ञेयस्तामससोदरः

সেই ঠাইত ইন্দ্ৰ ‘বিভু’ নামে প্ৰসিদ্ধ আৰু ত্ৰিলোকৰ অধিপতি। সেই একে কালতে মনু ‘ৰৈৱত’ বুলি জানিব লাগে; তেওঁ তামসৰ সহোদৰ।

Verse 31

अर्जुनः पंक्तिविंध्यो वा दयायास्त नया मुने । महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे वसंति हि

হে মুনি! দয়াৰ পুত্ৰ অৰ্জুন আৰু পংক্তিবিন্ধ্য—মহৎ তপস্যাৰে যুক্ত হৈ—নিশ্চয়েই মেৰু পৰ্বতৰ পৃষ্ঠদেশত (শিখৰপ্ৰদেশত) বাস কৰে।

Verse 32

रुचेः प्रजापतिः पुत्रो रौच्यो नाम मनुः स्मृतः । भूत्या चोत्पादितो देव्यां भौत्यो नामाभवत्सुतः

প্ৰজাপতি ৰুচিৰ পুত্ৰ ‘ৰৌচ্য’ নামে মনু বুলি স্মৃত। আৰু দেৱী ভূতিৰ পৰা জন্মি তেওঁৰ পুত্ৰ ‘ভৌত্য’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 33

अनागताश्च सप्तैते कल्पेऽस्मिन्मनवस्स्मृताः । अनागताश्च सप्तैव स्मृता दिवि महर्षयः

এই কল্পত এই সাত মনু ‘এতিয়াও আহিবলগীয়া’ বুলি স্মৃত; তদ্ৰূপ দিৱিত থকা সাত মহর্ষিও ‘এতিয়াও প্ৰকাশ পাবলগীয়া’ বুলি স্মৰণীয়।

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सर्वमन्वतरानुर्कार्तनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ পঞ্চম গ্ৰন্থ উমাসংহিতাত ‘সৰ্ব মন্বন্তৰানুকীৰ্তন’ নামৰ চৌত্রিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 35

गौतमस्यात्मजश्चैव शरद्वान् गौतमः कृपः । कौशिको गालवश्चैव रुरुः कश्यप एव च

আৰু গৌতমৰ পুত্ৰ শৰদ্বান (যি ‘কৃপ’ নামে প্ৰসিদ্ধ), লগতে গৌতম, কৌশিক, গালৱ, ৰুরু আৰু কশ্যপো।

Verse 36

एते सप्त महात्मानो भविष्या मुनिसत्तमाः । देवाश्चानागतास्तत्र त्रयः प्रोक्तास्स्वयंभुवा

এই সাত মহাত্মা ভৱিষ্যতে মুনিসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ হ’ব। আৰু তাত স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা) ভৱিষ্যতে প্ৰকাশ পাবলগীয়া তিন দেৱতাৰ কথাও কৈছিল।

Verse 37

मरीचेश्चैव पुत्रास्ते कश्यपस्य महात्मनः । तेषां विरोचनसुतो बलिरिंद्रो भविष्यति

তেওঁলোক মৰীচিৰেই পুত্ৰ; মহাত্মা কশ্যপৰ পৰা জন্ম লাভ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মাজত বিরোচনৰ পুত্ৰ বলি ভৱিষ্যতে ইন্দ্ৰ হ’ব।

Verse 38

विषांङ्गश्चावनीवांश्च सुमंतो धृतिमान्वसुः । सूरिः सुराख्यो विष्णुश्च राजा सुमतिरेव च

বিষাংগ, অৱনীবান, সুমন্ত, ধৃতিমান, বসু, সূৰি, সুৰাখ্য, বিষ্ণু, ৰাজা আৰু সুমতি—এঁৰাও তেওঁলোকৰ মাজত আছিল।

Verse 39

सावर्णेश्च मनोः पुत्रा भविष्या दश शौनक । इहाष्टमं हि कथितं नवमं चान्तरं शृणु

হে শৌনক, সাৱৰ্ণি মনুৰ পুত্ৰ দহজন হ’ব। ইয়াত অষ্টম মন্বন্তৰ কোৱা হৈছে; এতিয়া নবম মন্বন্তৰো শুনা।

Verse 40

प्रथमं दक्षसावर्णि प्रवक्ष्यामि मनुं शृणु । मेधातिथिश्च पौलस्त्यो वसुः कश्यप एव च

প্ৰথমে মই দক্ষসাবৰ্ণি নামৰ মনুৰ বৰ্ণনা কৰিম—শুনা। তেওঁৰ বংশত মেধাতিথি, পৌলস্ত্য, বসু আৰু কশ্যপো আছিল।

Verse 41

ज्योतिष्मान्भार्गवश्चैव धृतिमानंगिरास्तथा । सवनश्चैव वासिष्ठ आत्रेयो हव्य एव च

(তাত) জ্যোতিষ্মান, ভাৰ্গৱ, ধৃতিমান আৰু অঙ্গিৰা; লগতে সৱন, বাসিষ্ঠ, আত্রেয় আৰু হব্য—এই ঋষিসকলও আছিল।

Verse 42

पुलहस्सप्त इत्येते ऋषयो रौहितेंतरे । देवतानां गणास्तत्र त्रय एव महामुने

পুলহ আদি এই সাত ঋষি ৰোহিতান্তৰত আছে। হে মহামুনি, তাত দেবতাসকলৰ গণ কেৱল তিনিটাই।

Verse 43

दीक्षापुत्रस्य पुत्रास्ते रोहितस्य प्रजापतेः । धृष्टकेतुर्दीप्तकेतुः पंचहस्तो निराकृतिः

দীক্ষাপুত্ৰ প্ৰজাপতি ৰোহিতৰ এই পুত্ৰসকল—ধৃষ্টকেতু, দীপ্তকেতু, পঞ্চহস্ত আৰু নিৰাকৃতি।

Verse 44

पृथुश्रवा भूरिद्युम्नो ऋचीको बृहतो गयः । प्रथमस्य तु सावर्णेर्नव पुत्रा महौजस

পৃথুশ্ৰবা, ভুৰিদ্যুম্ন, ঋচীক, বৃহত আৰু গয়—এয়া পুত্ৰসকলৰ মাজত উল্লেখিত। এইদৰে প্ৰথম সাৱৰ্ণি মনুৰ নৱ পুত্ৰ, সকলেই মহৌজসী।

Verse 45

दशमे त्वथ पर्याये द्वितीयस्यांतरे मनोः । हविष्मान्पुलहश्चैव प्रकृतिश्चैव भार्गवः

তাৰ পিছত দশম পৰ্যায়ত, দ্বিতীয় মনুৰ মন্বন্তৰৰ ভিতৰত—হবিষ্মান, পুলহ, প্ৰকৃতি আৰু ভাৰ্গৱ ঋষি প্ৰকট হ’ল।

Verse 46

आयो मुक्तिस्तथात्रेयो वसिष्ठश्चाव्ययस्स्मृतः । पौलस्त्यः प्रयतिश्चैव भामारश्चैव कश्यपः

আয়, মুক্তি তথা আত্রেয়; বসিষ্ঠ আৰু অব্যয়—এঁলোক সোঁৱৰণীয়। তেনেদৰে পৌলস্ত্য, প্ৰযতি, ভামাৰ আৰু কশ্যপো (নামিত)।

Verse 47

अङ्गिरानेनसस्सत्यः सप्तैते परमर्षयः । देवतानां गणाश्चापि द्विषिमंतश्च ते स्मृताः

অঙ্গিৰা, নেনস আৰু সত্য—এই সাতজন পৰমৰ্ষি বুলি সোঁৱৰণ কৰা হয়; তেওঁলোক দেৱতাগণ বুলিও গণ্য, দিৱ্য তেজ আৰু তপোবলে সমন্বিত।

Verse 48

तेषामिन्द्रस्स्मृतः शम्भुस्त्वयमेव महेश्वरः । अक्षत्वानुत्तमौजाश्च भूरिषेणश्च वीर्यवान्

তেওঁলোকৰ মাজত যিজন ‘ইন্দ্ৰ’ বুলি স্মৰণীয়, সেয়া শম্ভুৱেই—আপুনিই সাক্ষাৎ মহেশ্বৰ। লগতে অক্ষত্ব, অনুত্তমৌজা আৰু ভূৰিষেণো মহাবীৰ্য পৰাক্ৰমী।

Verse 49

शतानीको निरामित्रो वृषसेनो जयद्रथः । भूरिद्युम्नः सुवर्चार्चिर्दश त्वेते मनोस्सुताः

শতানীক, নিৰামিত্ৰ, বৃষসেন, জয়দ্ৰথ, ভূৰিদ্যুম্ন আৰু সুবৰ্চাৰ্চি—এই দহজনক মনুৰ পুত্ৰ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 50

एकादशे तु पर्याये तृतीयस्यांतरे मनोः । तस्यापि सप्त ऋषयः कीर्त्यमानान्निबोध मे

এতিয়া একাদশ পৰ্যায়ত—মনুৰ তৃতীয় মন্বন্তৰৰ অন্তৰত—সেই কালৰ সাত ঋষিৰ কথা মই কীৰ্তন কৰোঁ; মোৰ পৰা শুনা।

Verse 51

हविष्मान्कश्यपश्चापि वपुष्मांश्चैव वारुणः । अत्रेयोऽथ वसिष्ठश्च ह्यनयस्त्वंगिरास्तथा

হৱিষ্মান, কশ্যপ আৰু বৰুণপুত্ৰ বপুষ্মান; অত্ৰেয় আৰু বশিষ্ঠ; তদ্ৰূপ অনয় আৰু অঙ্গিৰা—এঁৱাও ইয়াত গণ্য/উপস্থিত আছিল।

Verse 52

चारुधृष्यश्च पौलस्त्यो निःस्वरोऽग्निस्तु तैजसः । सप्तैते ऋषयः प्रोक्तास्त्रयो देवगणास्स्मृताः

চাৰুধৃষ্য, পৌলস্ত্য, নিঃস্বৰ আৰু তেজোময় অগ্নি—এই নামে কীৰ্তিত। এইসকল একেলগে সপ্তঋষি বুলি প্ৰোক্ত আৰু তিন দেবগণ হিচাপেও স্মৃত॥

Verse 53

ब्रह्मणस्तु सुतास्ते हि त इमे वैधृताः स्मृताः । सर्वगश्च सुशर्म्मा च देवानीकस्तु क्षेमकः

এওঁ নিশ্চয়েই ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ; ‘বৈধৃত’ নামে স্মৃত—সৰ্বগ, সুশৰ্মা, দেবানীক আৰু ক্ষেমক॥

Verse 54

दृढेषुः खंडको दर्शः कुहुर्बाहुर्मनोः स्मृताः । सावर्णस्य तु पौत्रा वै तृतीयस्य नव स्मृताः

দৃঢ়েষু, খণ্ডক, দর্শ, কুহু আৰু বাহু—এওঁ মনুৰ বংশপৰম্পৰাত স্মৃত। আৰু তৃতীয় সাবৰ্ণৰ পৌত্ৰ নজন বুলি স্মৰণ কৰা হয়॥

Verse 55

चतुर्थस्य तु सावर्णेरृषीन्सप्त निबोध मे । द्युतिर्वसिष्ठपुत्रश्च आत्रेयस्सुतपास्तथा

চতুৰ্থ সাবৰ্ণি মনুৰ সপ্তঋষিসকলক মোৰ পৰা জানিবা—দ্যুতি, বসিষ্ঠপুত্ৰ, আত্রেয় আৰু সুতপাো॥

Verse 56

अंगिरास्तपसो मूर्तिस्तपस्वी कश्यपस्तथा । तपोधनश्च पौलस्त्यः पुलहश्च तपोरतिः

অঙ্গিৰা তপস্যাৰ মূৰ্তি; কশ্যপো মহাতপস্বী। পৌলস্ত্য তপোধনে সমৃদ্ধ, আৰু পুলহ সদা তপত ৰত।

Verse 57

भार्गवस्सप्तमस्तेषां विज्ञेय तपसो निधिः । पंच देवगणाः प्रोक्ता मानसा ब्रह्मणस्सुताः

তেওঁলোকৰ মাজত ভাৰ্গৱ সপ্তম বুলি জানিবা—তেওঁ তপস্যাৰ নিধি। এই পাঁচ দেৱগণ ব্ৰহ্মাৰ মানসপুত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 58

ऋतधामा तदिन्द्रो हि त्रिलोकी राज्यकृत्सुखी । द्वादशे चैव पर्याये भाव्ये रौच्यांतरे मुने

হে মুনি, আগন্তুক দ্বাদশ পৰ্যায়ত, ৰৌচ্য মন্বন্তৰত, ঋতধামাই ইন্দ্ৰ হ’ব—ত্রিলোকৰ ৰাজ্য কৰি ৰাজ্যসুখ ভোগ কৰিব।

Verse 59

अंगिराश्चैव धृतिमान्पौलस्त्यो हव्यवांस्तु यः । पौलहस्तत्त्वदर्शी च भार्गवश्च निरुत्सवः

আৰু অঙ্গিৰা, ধৃতিমান, পৌলস্ত্য আৰু হব্যবান; পৌলহ তত্ত্বদৰ্শী, আৰু ভাৰ্গৱ নিৰুৎসৱ—বাহ্য উৎসৱবিহীন অন্তর্মুখ সংযমী।

Verse 60

निष्प्रपंचस्तथात्रेयो निर्देहः कश्यपस्तथा । सुतपाश्चैव वासिष्ठस्सप्तैवैते महर्षयः

নিষ্প্ৰপঞ্চ, আত্রেয়, নিৰ্দেহ, কশ্যপ, সুতপা আৰু বাসিষ্ঠ—এয়াই সেই সাত মহর্ষি।

Verse 61

त्रय एव गणाः प्रोक्ता देवतानां स्वयंभुवा । दिवस्पतिस्तमिन्द्रो वै विचित्रश्चित्र एव च

স্বয়ম্ভূ ব্রহ্মাই দেৱতাসকলৰ গণসমূহৰ ভিতৰত ঠিক তিনিটিকেই কৈছে—দিবস্পতী, ইন্দ্ৰ আৰু বিচিত্ৰ, যাক চিত্ৰ বুলিও কোৱা হয়।

Verse 62

नयो धर्मो धृतोंध्रश्च सुनेत्रः क्षत्रवृद्धकः । निर्भयस्सुतपा द्रोणो मनो रौच्यस्य ते सुताः

নয়, ধৰ্ম, ধৃতান্ধ্ৰ, সুনেত্ৰ, ক্ষত্ৰবৃদ্ধক, নিৰ্ভয়, সুতপা, দ্ৰোণ আৰু মন—এইসকল ৰৌচ্যা (মনু) ৰ পুত্ৰ আছিল।

Verse 63

चतुर्द्दशे तु पर्याये सत्यस्यैवांतरे मनोः । आग्नीध्रः काश्यपश्चैव पौलस्त्यो मागधश्च यः

চতুৰ্দশ পৰ্যায়ত, সত্য নামৰ মনুৰ মন্বন্তৰৰ ভিতৰত, আগ্নীধ্ৰ, কাশ্যপ, পৌলস্ত্য আৰু মাগধ আদি (ঋষি/বংশ) আছিল।

Verse 64

भार्गवोऽप्यतिवाह्यश्च शुचिरांगिरसस्तथा । युक्तश्चैव तथात्रेयः पौत्रो वाशिष्ठ एव च

ভাৰ্গৱো, অতিবাহ্যো; শুচি আৰু আঙ্গিৰস; তদ্ৰূপে যুক্ত আৰু আত্রেয়; পৌত্র আৰু বাশিষ্ঠোও (আছিল)।

Verse 65

अजितः पुलहश्चैव ह्यंत्यास्सप्तर्षयश्च ते । पवित्राश्चाक्षुषा देवाः शुचिरिन्द्रो भविष्यति

অজিত আৰু পুলহ, আৰু বাকী সপ্তৰ্ষিসকল তেতিয়া প্ৰকাশ পাব। আক্ষুষ মন্বন্তৰত ‘পবিত্ৰ’ নামৰ দেৱগণ দেৱতা হ’ব, আৰু শুচি ইন্দ্ৰ হ’ব।

Verse 66

एतेषां कल्य उत्थाय कीर्तनात्सुखमेधते । अतीतानागतानां वै महर्षीणां नरैस्सदा

হে কল্যাণী, ভক্তিভাৱে উঠি এঁলোকৰ কীৰ্তন কৰিলে সুখ বৃদ্ধি পায়। মানুহে সদায় অতীতৰ আৰু আগন্তুক মহর্ষিসকলৰো গুণগান কৰা উচিত।

Verse 67

देवतानां गणाः प्रोक्ताश्शृणु पंच महामुने । तुरंगभीरुर्बुध्नश्च तनुग्रोऽनूग्र एव च

হে মহামুনি, শুনা—দেৱতাসকলৰ পাঁচ গণ ঘোষণা কৰা হৈছে; (তাত) তুৰঙ্গভীৰু, বুধ্ন, তনুগ্ৰ আৰু অনূগ্ৰো আছে।

Verse 68

अतिमानी प्रवीणश्च विष्णुस्संक्रंदनस्तथा । तेजस्वी सबलश्चैव सत्यस्त्वेते मनोस्सुता

অতিমানী, প্ৰবীণ, বিষ্ণু, সংক্রন্দন, তেজস্বী, সবল আৰু সত্য—এইসকলেই মনুৰ পুত্ৰ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 69

भौमस्यैवाधिकारे वै पूर्वकल्पस्तु पूर्यते । इत्येतेऽनागताऽतीता मनवः कीर्तिता मया

ভৌম (পৃথিৱী)ৰ অধিকাৰ-সীমাত পূৰ্বকল্পৰ বৃত্তান্ত এইদৰে সম্পূৰ্ণ হ’ল। এইপ্ৰকাৰে অতীত আৰু অনাগত মনুসকলক মই কীৰ্তন কৰিলোঁ।

Verse 70

उक्तास्सनत्कुमारेण व्यासायामिततेजसा । पूर्णे युगसहस्रांते परिपाल्यः स्वधर्मतः

অমিত-তেজস্বী ব্যাসলৈ সনৎকুমাৰে এই উপদেশ ক’লে: ‘সহস্ৰ যুগ সম্পূৰ্ণ হ’লে, স্বধৰ্ম অনুসাৰে ইয়াক যথাবিধি পালন কৰিব লাগে।’

Verse 71

प्रजाभिस्तपसा युक्ता ब्रह्मलोकं व्रजंति ते । युगानि सप्रतिस्त्वेकं साग्राण्यंतरमुच्यते

যিসকল প্ৰজাৰ হিতাৰ্থে তপস্যাৰে যুক্ত, তেওঁলোক ব্ৰহ্মলোক প্ৰাপ্ত হয়। সন্ধিসহ যুগসমূহৰ এক পৰিমাণ আৰু তাতকৈ কিছু অধিক—ইয়াক ‘অন্তৰ’ (অন্তৰাল) বুলি কোৱা হয়।

Verse 72

चतुर्दशैते मनवः कीर्तिता कीर्तिवर्धनाः । मन्वंतरेषु सर्वेषु संहारांते पुनर्भवः

এই চৌদজন মনু কীৰ্তিত হৈছে—কীৰ্তি বঢ়োৱা। সকলো মন্বন্তৰত, সংহাৰৰ অন্তত, তেওঁলোক পুনৰ উদ্ভৱ হয়।

Verse 73

न शक्यमन्तरं तेषां वक्तुं वर्षशतैरपि । पूर्णे शतसहस्रे तु कल्पो निःशेष उच्यते

সিহঁতৰ মাজৰ অন্তৰাল শত শত বছৰোও সম্পূৰ্ণকৈ ক’ব নোৱাৰি। কিন্তু এক লক্ষ বছৰ পূৰ্ণ হ’লে তাকেই নিঃশেষ ‘কল্প’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 75

तत्र सर्वाणि भूतानि दग्धान्यादित्यरश्मिभिः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा सदादित्यगणैर्मुने

তাত আদিত্যৰ ৰশ্মিয়ে সকলো জীৱ দগ্ধ হ’ল। তাৰ পাছত, হে মুনি, আদিত্যগণে ব্ৰহ্মাক অগ্ৰত ৰাখি আগবাঢ়িল।

Verse 76

प्रविशंति सुरश्रेष्ठ हरिं नारायणं परम् । स्रष्टारं सर्व भूतानां कल्पांतेषु पुनःपुनः

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, কল্পান্তত সিহঁতে পুনঃপুনঃ পৰম নাৰায়ণ হৰিত প্ৰৱেশ কৰে; আৰু তেওঁেই (পৰৱৰ্তী চক্রত) সকলো ভূতৰ স্ৰষ্টা হয়। শৈৱ দৃষ্টিত ই লয়-উদয়ৰ পুনৰাবৃত্তি; কিন্তু পৰমেশ্বৰ শিৱ এই পৰিবর্তনশীল ভূমিকাৰ ঊৰ্ধ্বে নিত্য পতি।

Verse 77

भूयोपि भगवान् रुद्रस्संहर्ता काल एव हि । कल्पांते तत्प्रवक्ष्यामि मनोर्वैवस्वतस्य वै

পুনৰায়, ভগৱান ৰুদ্ৰই সংহাৰক; সঁচাকৈ তেওঁ কালস্বৰূপ। কল্পান্তত বৈৱস্বত মনুৰ প্ৰসঙ্গত সেই (প্ৰলয়) মই এতিয়া বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 78

इति ते कथितं सर्वं मन्वंतरसमुद्भवम् । विसर्गं पुण्यमाख्यानं धन्यं कुलविवर्द्धनम्

এইদৰে মই তোমাক মন্বন্তৰসম্ভূত সকলো কথা ক’লোঁ। এইটো বিসৰ্গৰ পুণ্য আখ্যাণ—ধন্যকাৰী, আৰু বংশৰ সমৃদ্ধি-পবিত্ৰতা বৃদ্ধি কৰে।