नरकनामनिर्णयः (Catalogue of Narakas and Karmic Causes)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । तेषां मूर्द्धोपरिष्टाद्वै नरकांस्ताञ्छृणुष्व च । मत्तो मुनिवरश्रेष्ठ पच्यंते यत्र पापिनः

সনৎকুমাৰে ক’লে—তেওঁলোকৰ মূৰৰ ওপৰতে সেই নৰকসমূহ আছে; সেয়াও শুনা। হে মুনিবৰশ্ৰেষ্ঠ, তাত পাপীসকল নিজৰ পাপফলত যেন ‘পকা’ হৈ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে।

Verse 2

रौरवश्शूकरो रोधस्तालो विवसनस्तथा । महाज्वालस्तप्तकुंभो लवणोपि विलोहितः

(নৰকৰ নাম) ৰৌৰৱ, শূকৰ, ৰোধ, তাল আৰু বিবসন; তদুপৰি মহাজ্বালা, তপ্তকুম্ভ, লৱণ আৰু বিলোহিতো আছে।

Verse 3

वैतरणी पूयवहा कृमिणः कृमिभोजनः । असिपत्रवनं घोरं लालाभक्षश्च दारुणः

বৈতৰণী, পূয়বহা, কৃমিণ, কৃমিভোজন, ঘোৰ অসিপত্ৰবন আৰু দাৰুণ লালাভক্ষ—এই সকলো অতি ভয়ংকৰ নৰকযাতনা।

Verse 4

तथा पूयवहः प्रायो बहिर्ज्वालो ह्यधश्शिराः । संदंशः कालसूत्रश्च तमश्चावीचिरो धनः

তথা পূয়বহ, প্ৰায়, বহিৰ্জ্বাল আৰু অধশ্শিৰ; আৰু সন্দংশ, কালসূত্ৰ, তমস আৰু অবীচি—এইবোৰো ভয়ংকৰ যাতনাধাম।

Verse 5

श्वभोजनोऽथ रुष्टश्च महारौरवशाल्मली । इत्याद्या बहवस्तत्र नरका दुःखदायकाः

সেই দণ্ডলোকসমূহত শ্বভোজন, ৰুষ্ট, মহাৰৌৰৱ, শাল্মলী আদি বহু নৰক আছে; সিহঁতে ভয়ংকৰ দুখ দিয়ে।

Verse 6

पच्यंते तेषु पुरुषाः पापकर्मरतास्तु ये । क्रमाद्वक्ष्ये तु तान् व्यास सावधानतया शृणु

সেই নৰকসমূহত পাপকর্মত আসক্ত পুৰুষসকল দহি যাতনা ভোগ কৰে। হে ব্যাস, মই সিহঁতক ক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিম—সাৱধান হৈ শুনা।

Verse 7

कूटसाक्ष्यं तु यो वक्ति विना विप्रान् सुरांश्च गाः । सदाऽनृतं वदेद्यस्तु स नरो याति रौरवम्

যি নৰ ব্ৰাহ্মণ, দেৱতা আৰু গোক উপেক্ষা কৰি কূটসাক্ষ্য কয়, আৰু যি সদায় অনৃত কয়—সি ৰৌৰৱ নৰকলৈ যায়।

Verse 8

भ्रूणहा स्वर्णहर्ता च गोरोधी विश्वघातकः । सुरापो ब्रह्महंता च परद्रव्यापहारकः

ভ্ৰূণহন্তা, স্বৰ্ণহৰ্তা, গোক বাধা/হানি কৰা, বিশ্বঘাতক, সুৰাপায়ী, ব্ৰাহ্মণহন্তা আৰু পৰদ্ৰব্য অপহাৰক।

Verse 9

यस्तत्संगी स वै याति मृतो व्यास गुरोर्वधात् । ततः कुंभे स्वसुर्मातुर्गोश्चैव दुहितुस्तथा

হে ব্যাস! যিজনে তাৰ সঙ্গ কৰে, সি মৃত্যুৰ পিছত গুৰুবধৰ পাপৰ পৰা জন্মা সেই একে গতি নিশ্চয় পায়। তাৰ পাছত সি ‘কুম্ভ’ নৰকত পতিত হয়—শাশুড়ীৰ সৈতে, গোৰ সৈতে আৰু কন্যাৰ সৈতে দুষ্কৰ্ম কৰাসকলৰ বাবে।

Verse 10

साध्व्या विक्रयकृच्चाथ वार्द्धकी केशविक्रयी । तप्तलोहेषु पच्यंते यश्च भक्तं परित्यजेत्

যি নাৰী দেহ-বিক্ৰয় কৰি জীৱিকা চলে, যি বেশ্যাবৃত্তিত থাকে, যি চুলি বিক্ৰী কৰে, আৰু যি শিৱভক্তক ত্যাগ কৰে—এনেকুৱা লোক তপ্ত লোহাত সিজোৱা হয়।

Verse 11

अवमंता गुरूणां यः पश्चाद्भोक्ता नराधमः । देवदूषयिता चैव देवविक्रयिकश्च यः

যি গুৰুসকলক অৱমাননা কৰে, যি স্বাৰ্থত অন্যৰ পিছতেহে খায়—সেই নৰাধম; যি দেৱসকলক দুষে আৰু দেৱপূজাক পণ্য কৰি বিক্ৰী কৰে—সেই ধৰ্মে নিন্দিত হৈ শিৱমাৰ্গৰ পৰা পতিত হয়।

Verse 12

अगम्यगामी यश्चांते याति सप्तबलं द्विज । चौरो गोघ्नो हि पतितो मर्यादादूषकस्तथा

হে দ্বিজ! যি নিষিদ্ধ সংগ (অগম্য-গমন) কৰে আৰু শেষত ‘সপ্তবল’লৈ গমন কৰে—সেই চোৰ, গোহন্তা, পতিত আৰু মৰ্যাদা-ধৰ্মব্যৱস্থাৰ দুষক বুলি জনা যায়।

Verse 13

देवद्विजपितृद्वेष्टा रत्नदूषयिता च यः । स याति कृमिभक्षं वै कृमीनत्ति दुरिष्टकृत्

যি দেৱ, দ্বিজ আৰু পিতৃসকলৰ প্ৰতি দ্বেষ পোষণ কৰে আৰু ৰত্ন দুষিত কৰে—সেই দুৰিষ্টকৰ্মী কৃমিভক্ষ্য অৱস্থালৈ যায় আৰু তাতে কৃমিয়েই ভক্ষণ কৰে।

Verse 14

पितृदेवसुरान् यस्तु पर्यश्नाति नराधमः । लालाभक्षं स यात्यज्ञो यश्शस्त्रकूटकृन्नरः

যি নৰাধমে পিতৃ, দেৱ আৰু সুৰসকলৰ উদ্দেশ্যে অৰ্পিত হৱিভাগ ধৰ্ম-অজ্ঞতাৰে আগতেই লংঘি ভক্ষণ কৰে, সি লালা-ভক্ষকৰ গতি লাভ কৰে; আৰু যি অস্ত্ৰ কূট-নিৰ্মাণ (নকল) কৰে, তাৰো তেনেদৰেই পতন হয়।

Verse 15

यश्चांत्यजेन संसेव्यो ह्यसद्ग्राही तु यो द्विजः । अयाज्ययाजकश्चैव तथैवाभक्ष्य भक्षकः

যি দ্বিজে অন্ত্যজৰ সৈতে সঙ্গ কৰে, যি অধৰ্ম্য বস্তু গ্ৰহণ কৰে, যি অযাজ্যৰ বাবে যজ্ঞ কৰায়, আৰু যি অভক্ষ্য ভক্ষণ কৰে—সি ধৰ্মাচৰণৰ পৰা পতিত হয়।

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां ब्रह्माण्डवर्णने नरकोद्धारवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ পঞ্চম উমাসংহিতাত, ব্ৰহ্মাণ্ড-বৰ্ণন অংশত ‘নৰকোদ্ধাৰ-বৰ্ণন’ নামৰ ষোড়শ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 17

नवयौवनमत्ताश्च मर्यादाभेदिनश्च ये । ते कृत्यं यांत्यशौचाश्च कुलकाजीविनश्च ये

যিসকল লোক নবযৌৱনৰ গৰ্বত মত্ত হৈ শিষ্টাচাৰৰ সীমা ভাঙে, অশুচি আচৰণত পতিত হয়, আৰু কুলৰ অপকীৰ্তি কৰি জীৱিকা চলে—তেওঁলোক ‘কৃত্যা’ৰ দিশে, বিনাশকাৰী অমঙ্গল ফলৰ দিশে, আগবাঢ়ে।

Verse 18

असिपत्रवनं याति वृक्षच्छेदी वृथैव यः । क्षुरभ्रका मृगव्याधा वह्निज्वाले पतंति ते

যি জনে অকাৰণে গছ কাটি পেলায়, সি অসিপত্ৰবনলৈ যায়। আৰু ক্ষুৰধাৰ ঝোপঝাড়ৰ মাজত ঘূৰি ফুৰা নিষ্ঠুৰ মৃগব্যাধসকল অগ্নিজ্বালাত পতিত হয়; অধৰ্ম হিংসাই পতি (শিৱ)ৰ কৃপাৰ পৰা দূৰ কৰি ভয়ংকৰ দুখত বান্ধে।

Verse 19

भ्रष्टाचारो हि यो विप्रः क्षत्रियो वैश्य एव च । यात्यंते द्विज तत्रैव यः श्वपाकेषु वह्निदः

সদাচাৰৰ পৰা পতিত হোৱা ব্ৰাহ্মণ, তেনেদৰে ক্ষত্ৰিয় বা বৈশ্যও—হে দ্বিজ, শ্বপাকসকলৰ (চাণ্ডালসকলৰ) মাজত চিতাগ্নি জ্বলাই দিয়া জনৰ যি পৰিণতি, সিও সেই একে পৰিণতিলৈ যায়।

Verse 20

व्रतस्य लोपका ये च स्वाश्रमाद्विच्युताश्च ये । संदंशयातनामध्ये पतंति भृशदारुणे

যিসকলে নিজৰ ব্ৰত লোপ কৰে, আৰু যিসকলে নিজৰ নিজৰ আশ্ৰমধৰ্মৰ পৰা চ্যুত হয়—তেওঁলোক অতি দাৰুণ ‘সন্দংশ’ নামৰ যাতনাৰ মাজত পতিত হয়।

Verse 21

वीर्यं स्वप्नेषु स्कंदेयुर्ये नरा ब्रह्मचारिणः । पुत्रा नाध्यापिता यैश्च ते पतंति श्वभोजने

ব্ৰহ্মচৰ্যব্ৰত লোৱা সত্ত্বেও যিসকল পুৰুষে স্বপ্নতো বীৰ্য স্খলন কৰে, আৰু যিসকলে নিজৰ পুত্ৰক ধৰ্ম-শিক্ষা নিদিয়ে—তেওঁলোক ‘শ্বভোজন’ নামৰ দুঃস্থিতিত পতিত হয়; ই কুকুৰসম হীন অৱস্থাৰ উপমা।

Verse 22

एते चान्ये च नरकाः शतशोऽथ सहस्रशः । येषु दुष्कृतकर्माणः पच्यते यातनागताः

এই আৰু আন বহু নৰক—শত শত, সহস্ৰ সহস্ৰ—আছে; য’ত দুষ্কৃতকাৰীসকল দণ্ডাৱস্থালৈ পতিত হৈ যাতনাত দগ্ধ হয়।

Verse 23

तथैव पापान्येतानि तथान्यानि सहस्रशः । भुज्यंते यानि पुरुषैर्नरकांतरगोचरैः

সেইদৰে এই পাপসমূহ আৰু এনেধৰণৰ আন সহস্ৰ পাপ—নৰকৰ বিভিন্ন অঞ্চলত পতিত হোৱা মানুহে ফলৰূপে ভোগ কৰে।

Verse 24

वर्णाश्रमविरुद्धं च कर्म कुर्वंति ये नराः । कर्मणा मनसा वाचा निरये तु पतंति ते

যিসকল মানুহে বৰ্ণাশ্ৰম-বিৰুদ্ধ কৰ্ম কৰে—কৰ্মে, মনে আৰু বাক্যে—তেওঁলোকে নিশ্চয় নৰকত পতিত হয়।

Verse 25

अधश्शिरोभिर्दृश्यंते नारका दिवि दैवतैः । देवानधोमुखान्सर्वानधः पश्यंति नारकाः

স্বৰ্গত দেৱতাসকলে নৰকবাসীক যেন অধশ্শিৰ (উল্টা) ৰূপে দেখে; আৰু নৰকবাসীয়ে তলৰ পৰা সকলো দেৱতাক অধোমুখ দেখি ওপৰলৈ চায়।

Verse 26

स्थावराः कृमिपाकाश्च पक्षिणः पशवो मृगाः । धार्मिकास्त्रिदशास्तद्वन्मोक्षिणश्च यथाक्रमम्

ক্ৰমে প্ৰথমে স্থাৱৰ, তাৰপিছত কৃমি-কীট, তাৰপিছত পক্ষী, তাৰপিছত পশু আৰু মৃগ; তাৰপিছত ধৰ্মিষ্ঠ মানুহ, তাৰপিছত ত্ৰিদশ দেৱ—আৰু সেই ক্ৰমতেই মোক্ষপ্ৰাপ্তসকল।

Verse 27

यावंतो जंतवस्स्वर्गे तावंतो नरकौकसः । पापकृद्याति नरकं प्रायश्चित्तपराङ्मुखः

স্বৰ্গত যিমান জীৱ আছে, নৰকতো সিমানেই বাস কৰে। যি পাপ কৰে আৰু প্ৰায়শ্চিত্তৰ পৰা মুখ ঘূৰাই থাকে, সি নৰকলৈ যায়।

Verse 28

गुरूणि गुरुभिश्चैव लघूनि लघुभिस्तथा । प्रायश्चित्तानि कालेय मनुस्स्वायम्भुवोऽब्रवीत्

হে কালেয়! স্বায়ম্ভুৱ মনুৱে কৈছে—গুৰু দোষৰ বাবে গুৰু প্ৰায়শ্চিত্ত, লঘু দোষৰ বাবে লঘু প্ৰায়শ্চিত্ত, যথোচিত পৰিমাণে পালনীয়।

Verse 29

यानि तेषामशेषाणां कर्मार्ण्युक्तानि तेषु वै । प्रायश्चित्तमशेषेण हरानुस्मरणं परम्

তেওঁলোক সকলোৰে বিষয়ে যি যি কৰ্ম কোৱা হৈছে, সেইবোৰৰ মাজত সকলো দিশে সম্পূৰ্ণ পৰম প্ৰায়শ্চিত্ত হৈছে হৰ (ভগৱান শিৱ)ৰ নিৰন্তৰ স্মৰণ।

Verse 30

प्रायश्चित्तं तु यस्यैव पापं पुंसः प्रजायते । कृते पापेऽनुतापोऽपि शिवसंस्मरणं परम्

মানুহত যি পাপ জন্মে, তাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত এই—পাপ কৰি পেলোৱাৰ পাছতো অনুতাপসহ ভগৱান শিৱৰ পৰম স্মৰণেই সৰ্বোচ্চ উপায়।

Verse 31

माहेश्वरमवाप्नोति मध्याह्नादिषु संस्मरन् । प्रातर्निशि च संध्यायां क्षीणपापो भवेन्नरः

মধ্যাহ্ন আদি পবিত্ৰ কাল-সন্ধিত—প্ৰাতঃ, নিশা আৰু সন্ধ্যাত—মহেশ্বৰক স্মৰণ কৰিলে মানুহে মাহেশ্বৰ পদ লাভ কৰে; তাৰ পাপ ক্ষয় হয় আৰু সি শুদ্ধ হয়।

Verse 32

मुक्तिं प्रयाति स्वर्गं वा समस्तक्लेशसंक्षयम । शिवस्य स्मरणादेव तस्य शंभोरुमापतेः

উমাপতি শম্ভু শিৱক কেৱল স্মৰণ কৰিলেই মানুহে মোক্ষ বা স্বৰ্গ, আৰু সকলো ক্লেশৰ সম্পূৰ্ণ ক্ষয় লাভ কৰে।

Verse 33

पापन्तरायो विप्रेन्द्र जपहोमार्चनादि च । भवत्येव न कुत्रापि त्रैलोक्ये मुनिसत्तम

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, হে মুনিসত্তম! জপ, হোম, অৰ্চনা আদি কৰোঁতাজনৰ বাবে পাপজাত বাধা নিশ্চয় ঘটে; ত্ৰিলোকত এনে কোনো স্থান নাই য’ত সেয়া নহয়।

Verse 34

महेश्वरे मतिर्यस्य जपहोमार्चनादिपु । यत्पुण्यं तत्कृतं तेन देवेन्द्रत्वादिकं फलम्

যাৰ মন মহেশ্বৰত স্থিৰ, সি জপ, হোম, অৰ্চনা আদি সাধনাত লিপ্ত হৈ যি পুণ্য লাভ কৰে, সেই পুণ্য সঁচাকৈ তাৰ দ্বাৰাই সম্পন্ন হয় আৰু ইন্দ্ৰত্ব আদি দিৱ্য ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 35

पुमान्न नरकं याति यः स्मरन्भक्तितो मुने । अहर्निशं शिवं तस्मात्स क्षीणाशेषपातकः

হে মুনে, যি পুৰুষ ভক্তিভাৱে শিৱক স্মৰণ কৰে, সি নৰকলৈ নাযায়। সেয়ে দিন-ৰাতি শিৱস্মৰণে তাৰ অৱশিষ্ট সকলো পাপ সম্পূৰ্ণ ক্ষয় হয়।

Verse 36

नरकस्वर्गसंज्ञाये पापपुण्ये द्विजोत्तम । ययोस्त्वेकं तु दुःखायान्यत्सुखायोद्भवाय च

হে দ্বিজোত্তম, পাপ আৰু পুণ্যক ক্ৰমে ‘নৰক’ আৰু ‘স্বৰ্গ’ বুলি কোৱা হয়; এই দুটাৰ ভিতৰত এটা দুখৰ কাৰণ, আনটো সুখৰ উদ্ভৱৰ হেতু।

Verse 37

तदेव प्रीतये भूत्वा पुनर्दुःखाय जायते । तत्स्याद्दुःखात्मकं नास्ति न च किंचित्सुखात्मकम्

যি বস্তু প্ৰথমে প্ৰীতিৰ বাবে জন্মে, সেয়াই পুনৰ দুখৰ কাৰণ হয়। সঁচাকৈয়ে ইয়াত একোৱেই কেৱল দুখময় নহয়, আৰু একোৱেই সম্পূৰ্ণ সুখময়ো নহয়।

Verse 38

मनसः परिणामोऽयं सुखदुःखोपलक्षणः । ज्ञानमेव परं ब्रह्म ज्ञानं तत्त्वाय कल्पते

মনৰ এই পৰিণাম সুখ-দুখৰ লক্ষণৰে চিনাক্ত হয়। জ্ঞানেই পৰম ব্ৰহ্ম; জ্ঞানেই তত্ত্বৰ সত্য সাক্ষাৎকাৰ ঘটায়।

Verse 39

ज्ञानात्मकमिदं विश्वं सकलं सचराचरम् । परविज्ञानतः किंचिद्विद्यते न परं मुने

এই সমগ্ৰ বিশ্ব—চৰ আৰু অচৰসহ—জ্ঞান-চৈতন্যস্বৰূপ। হে মুনি, পৰম-বিজ্ঞানৰ ওপৰত একো উচ্চতর নাই।

Verse 40

एवमेतन्मयाख्यातं सर्वं नरकमण्डलम् । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सांप्रतं मंडलं भुवः

এইদৰে মই তোমাক সম্পূৰ্ণ নৰকমণ্ডলৰ সম্যক বৰ্ণনা দিলোঁ। এতিয়া তাৰ ওপৰলৈ গৈ, ভুৱঃ—পৃথিৱীলোকৰ মণ্ডল বৰ্ণনা কৰিম।