Śiva–Arjuna Yuddha and the Subjugation of Pride (Śiva-parīkṣā)

Verse 1

तमागतन्ततो दृष्ट्वा ध्यानं कृत्वा शिवस्य सः । गत्वा तत्रार्जुनस्तेन युद्धं चक्रे सुदारुणम्

তেওঁক আহি পোৱা দেখি অৰ্জুনে ভগৱান শিৱৰ ধ্যান কৰিলে; তাৰ পাছত তাত গৈ তেওঁৰ সৈতে অতি ভয়ংকৰ যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 2

गणैश्च विविधैस्तीक्ष्णैरायुधैस्तं न्यपीडयत् । तैस्तदा पीडितः पार्थः सस्मार स्वामिनं शिवम्

তেতিয়া নানা তীক্ষ্ণ অস্ত্ৰধাৰী গণে তাক ঘেৰাও কৰি কঠোৰভাৱে পীড়া দিলে; তেওঁলোকৰ পীড়াত ব্যথিত পাৰ্থে সেই মুহূৰ্ততে নিজৰ স্বামী শিৱক স্মৰণ কৰিলে।

Verse 3

अर्जुनश्च तदा तेषां बाणावलिमथाच्छिनत् । यदायुद्धं च तैः क्षिप्तं ततः शर्वं परामृशत्

তেতিয়া অৰ্জুনে তেওঁলোকৰ বাণৰ শাৰী ছিন্ন কৰিলে; আৰু তেওঁলোকে নিক্ষেপ কৰা অস্ত্ৰ ৰুদ্ধ হোৱাত, সি শৰ্ব—ভগৱান শিৱ—ৰ প্ৰতি মনোনিবেশ কৰিলে।

Verse 4

पीडितास्ते गणास्तेन ययुश्चैव दिशो दश । गणेशा वारितास्ते च नाजग्मुस्स्वामिनम्प्रति

তেওঁৰ দ্বাৰা পীড়িত সেই গণসকল দহো দিশলৈ পলাই গ’ল; গণেশে বাধা দিলেও সিহঁতে নিজৰ স্বামীৰ ওচৰলৈ উভতি নাহিল।

Verse 5

शिवश्चैवार्जुनश्चैव युयुधाते परस्परम् । नानाविधैश्चायुधैर्हि महाबलपराक्रमौ

শিৱ আৰু অৰ্জুন পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰিলে। নানাবিধ অস্ত্ৰেৰে উভয়ে—মহাবলৱান আৰু পৰাক্ৰমী—সমৰত মুখামুখি হ’ল।

Verse 6

शिवोऽपि मनसा नूनं दयां कृत्वार्जुनं ह्यगात् । अर्जुनश्च दृढं तत्र प्रहारं कृतवांस्तदा

শিৱেও নিশ্চয় মনত দয়া ধৰি অৰ্জুনৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল। তেতিয়া অৰ্জুনে তাত দঢ় হৈ প্ৰবল প্ৰহাৰ কৰিলে।

Verse 7

आयुधानि शिवस्सो वै ह्यर्जुनस्याच्छिनत्तदा । कवचानि च सर्वाणि शरीरं केवलं स्थितम्

তেতিয়া প্ৰভু শিৱে নিশ্চয়েই অৰ্জুনৰ অস্ত্ৰসমূহ ছিন্ন কৰিলে আৰু তাৰ সকলো কবচো আঁতৰাই দিলে; কেৱল দেহমাত্ৰ থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 8

तदार्जुनः शिवं स्मृत्वा मल्लयुद्धं चकार सः । वाहिनीपतिना तेन भयात्क्लिष्टोपि धैर्यवान्

তেতিয়া অৰ্জুনে শিৱক স্মৰণ কৰি মল্লযুদ্ধ কৰিলে। সেই সেনাপতিৰ ভয়ত ক্লিষ্ট হ’লেও সি ধৈৰ্যবান আৰু সাহসী হৈ থাকিল।

Verse 9

तद्युद्धेन मही सर्वा चकंपे ससमुद्रका । देवा दुःखं समापन्नः किं भविष्यति वा पुनः

সেই তীব্ৰ যুদ্ধৰ ফলত সাগৰসহ সমগ্ৰ পৃথিৱী কঁপি উঠিল। দেৱতাসকল দুঃখত পৰি, বাৰে বাৰে ভাবিলে—“এতিয়া কি হ’ব?”

Verse 10

एतस्मित्रंतरे देवः शिवो गगनमास्थितः । युद्धं चकार तत्रस्थस्सोर्जुनश्च तथाऽकरोत्

ইতিমধ্যে দেৱাধিদেৱ শ্ৰীশিৱ আকাশত অৱস্থিত হৈ যুদ্ধ কৰিলে; আৰু তাতে স্থিত অৰ্জুনেও তেনেদৰে যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 11

उड्डीयोड्डीय तौ युद्धं चक्रतुर्देवपार्थिवौ । देवाश्च विस्मयं प्रापू रणं दृष्ट्वा तदाद्भुतम्

বাৰে বাৰে উৰি উৰি সেই দিব্য আৰু ৰাজস বীৰদ্বয়ে যুদ্ধ কৰিলে। সেই অদ্ভুত ৰণ দেখি দেৱসকলে বিস্ময় পালে।

Verse 12

अथार्जुनोत्तरे ज्ञात्वा स्मृत्वा शिवपदांबुजम् । दधार पादयोस्तं वै तद्ध्यानादाप्तसद्बलः

তেতিয়া অৰ্জুনে অৱস্থা বুজি শ্ৰীশিৱৰ পদপদ্ম স্মৰণ কৰিলে; আৰু সেই ধ্যানৰ পৰা লাভ কৰা বলৰে তাক নিজৰ পাদযুগলত দৃঢ়কৈ ধৰি ৰাখিলে।

Verse 13

धृत्वा पादौ तदा तस्य भ्रामयामास सोर्जुनः । विजहास महादेवो भक्तवत्सल ऊतिकृत्

তেতিয়া অৰ্জুনে তেওঁৰ পাদযুগল ধৰি তেওঁক ঘূৰাবলৈ ধৰিলে। ভক্তৱৎসল আৰু হিতকৰ্তা মহাদেৱে মৃদু হাঁহি হাঁহিলে।

Verse 14

दातुं स्वदासतां तस्मै भक्तवश्यतया मुने । शिवेनैव कृतं ह्येतच्चरितन्नान्यथा भवेत्

হে মুনি, ভক্তিৰ বশৱৰ্তী হৈ তাক নিজৰ দাসত্ব দান কৰিবলৈ এই চৰিত্ৰ স্বয়ং শিৱেই কৰিলে; অন্যথা ই কেতিয়াও নহয়।

Verse 15

पश्चाद्विहस्य तत्रैव शंकरो रूपम द्भुतम् । दर्शयामास सहसा भक्तवश्यतया शुभम्

তাৰ পিছত তাতেই মৃদু হাঁহি মাৰি, ভক্তিবশ শংকৰে হঠাৎ নিজৰ আশ্চৰ্য আৰু মঙ্গলময় ৰূপ প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 16

यथोक्तं वेदशास्त्रेषु पुराणे पुरुषोत्तमम् । व्यासोपदिष्टं ध्यानाय तस्य यत्सर्वसिद्धिदम्

বেদ-শাস্ত্ৰ আৰু পুৰাণত যিদৰে কোৱা হৈছে, ধ্যানৰ বাবে ব্যাসদেৱে উপদেশ দিয়া সেই পুৰুষোত্তমে ধ্যানকাৰীক সকলো সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 17

तद्दृष्ट्वा सुंदरं रूपं ध्यानप्राप्तं शिवस्य तु । बभूव विस्मितोतीव ह्यर्जुनो लज्जितः स्वयम्

ধ্যানশক্তিৰে প্ৰকাশিত ভগৱান শিৱৰ সেই পৰম সুন্দৰ ৰূপ দেখি অৰ্জুন অতিশয় বিস্মিত হ’ল আৰু নিজে নিজে অন্তৰত লজ্জিত আৰু বিনীত হৈ পৰিল।

Verse 18

अहो शिवश्शिवस्सोय यो मे प्रभुतया वृतः । त्रिलोकेशः स्वयं साक्षाद्धा कृतं किं मयाऽधुना

আহা! এইজনাই শিৱ—শিৱেই—যিয়ে নিজৰ প্ৰভুত্বময় কৃপাৰে মোক গ্ৰহণ কৰিছে। ত্ৰিলোকেশ্বৰ সাক്ഷাৎ সন্মুখত; এতিয়া মোৰ বাবে আৰু কি কৰণীয় আছে?

Verse 19

प्रभोर्बलवती माया मायिनामपि मोहिनी । किं कृतं रूपमाच्छाद्य प्रभुणा छलितो ह्यहम्

প্ৰভুৰ মায়া অতিশয় বলৱতী; ই মায়াবীকেও মোহিত কৰে। কোন কৃত্ৰিম ৰূপ আচ্ছাদন কৰি প্ৰভুৱে মোক কেনেকৈ ছলনা কৰিলে—মই কেনেকৈ ভ্ৰমিত হ’লোঁ?

Verse 20

धियेति संविचार्य्यैव साञ्जलिर्नतमस्तकः । प्रणनाम प्रभुं प्रीत्या तदोवाच स खिन्नधीः

‘এইটো বুদ্ধি-বিবেকৰ শক্তিৰে’ বুলি অন্তৰত ভাবি, সি কৰজোড়ে মূৰ নত কৰি থাকিল। ভক্তিপ্ৰীতিৰে প্ৰভুক প্ৰণাম কৰি, মন খিন্ন থাকোঁতেই সি কথা ক’লে।

Verse 21

अर्जुन उवाच देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । ममापराधः सर्वेश क्षन्तव्यश्च त्वया पुनः

অৰ্জুনে ক’লে—হে দেৱদেৱ, হে মহাদেৱ, কৰুণাকৰ শংকৰ! হে সৰ্বেশ্বৰ, মোৰ দ্বাৰা হোৱা যিকোনো অপৰাধ আপুনি পুনৰ নিশ্চয় ক্ষমা কৰক।

Verse 22

किं कृतं रूपमाच्छाद्य च्छलितोऽस्मि त्वयाधुना । धिङ् मां समरकर्तारं स्वामिना भवता प्रभो

আপুনি কি কৰিলে—নিজ সত্য ৰূপ আচ্ছাদিত কৰি এতিয়াই মোক ছলিলে? ধিক্ মোক, এই সমৰৰ কৰ্তাক; হে প্ৰভু, মোৰ নিজৰ স্বামীয়ে মোক পৰাভূত কৰিলে।

Verse 23

नन्दीश्वर उवाच । इत्येवं पाण्डवस्सोथ पश्चात्तापमवाप सः । पादयोर्निपपाताशु शंकरस्य महाप्रभोः

নন্দীশ্বৰে ক’লে: এইদৰে সেই পাণ্ডৱ অনুতাপে ভৰি উঠিল আৰু শীঘ্ৰে মহাপ্ৰভু শংকৰৰ চৰণত লুটি পৰিল।

Verse 24

अथेश्वरः प्रसन्नात्मा प्रत्युवाचार्जुनं च तम् । समाश्वास्येति बहुशो महेशो भक्तवत्सलः

তাৰ পিছত প্ৰসন্নচিত্ত ঈশ্বৰে সেই অৰ্জুনক উত্তৰ দিলে। ভক্তৱৎসল মহেশে তাক বহুবার আশ্বাস দিলে।

Verse 25

शंकर उवाच । न खिद्य पार्थ भक्तोसि मम त्वं हि विशेषतः । परीक्षार्थं मया तेऽद्य कृतमेवं शुचञ्जहि

শংকৰে ক’লে— হে পাৰ্থ, দুখ নকৰিবা। তুমি মোৰ ভক্ত, বিশেষকৈ মোৰ প্ৰিয়। আজি কেৱল তোমাক পৰীক্ষা কৰিবলৈ মই এনেদৰে কৰিলোঁ; সেয়ে শোক ত্যাগ কৰা।

Verse 26

नंदीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तं स्वहस्ताभ्यामुत्थाप्य प्रभुरर्जुनम् । विलज्जं कारयामास गणैश्च स्वामिनो गणैः

নন্দীশ্বৰে ক’লে— এইদৰে কৈ প্ৰভুৱে নিজৰ দুহাতে অৰ্জুনক উঠাই দিলে আৰু স্বামীৰ গণসকলৰ দ্বাৰা তাক লজ্জিত আৰু বিনীত কৰালে।

Verse 27

पुनश्शिवोऽर्जुनम्प्राह पाण्डवं वीरसम्मतम् । हर्षयन् सर्वथा प्रीत्या शंकरो भक्तवत्सलः

পুনৰায় ভক্তৱৎসল শংকৰে, বীৰসম্মত পাণ্ডৱ অৰ্জুনক ক’লে; আৰু প্ৰীতিময় কৃপাৰে তাক সকলোভাবে হর্ষিত কৰিলে।

Verse 28

शिव उवाच । हे पार्थ पाण्डवश्रेष्ठ प्रसन्नोस्मि वरं वृणु । प्रहारैस्ताडनैस्तेऽद्य पूजनम्मानितम्मया

শিৱে ক’লে—হে পাৰ্থ, পাণ্ডৱশ্ৰেষ্ঠ, মই প্ৰসন্ন; বৰ বাছি লোৱা। আজি তোৰ প্ৰহাৰ আৰু তাডনাৰে কৰা পূজন মই গ্ৰহণ কৰি সন্মানিত কৰিলোঁ।

Verse 29

इच्छया च कृतं मेऽद्य नापराधस्तवाधुना । नादेयं विद्यते तुभ्यं यदिच्छसि वृणीष्व तत्

আজি মই যি কৰিলোঁ, সেয়া মোৰ ইচ্ছাৰে; সেয়ে এতিয়া তোৰ কোনো অপৰাধ নাই। তোক দিব নোৱাৰা একোৱেই নাই—যি ইচ্ছা, সেয়াই বাছি ল’।

Verse 30

ते शत्रुषु यशोराज्यस्थापनाय शुभं कृतम् । एतद्दुःखं न कर्तव्यं वैक्लव्यं च त्यजाखिलम्

শত্ৰুসকলক দমন কৰি যশ আৰু ধৰ্মসন্মত ৰাজ্য পুনঃ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে এই শুভ কৰ্ম সম্পন্ন হৈছে। সেয়ে শোক নকৰিবা; সকলো বিষাদ আৰু হৃদয়ৰ দুৰ্বলতা ত্যাগ কৰা।

Verse 31

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तेन प्रभुणा शंकरेण सः । उवाच शंकरं भक्त्या सावधानतया स्थितः

নন্দীশ্বৰ ক’লে—প্ৰভু শংকৰে এইদৰে কোৱাত অৰ্জুন সাৱধান আৰু সংযত হৈ থিয় হৈ, ভক্তিভাৱে শংকৰক উত্তৰ দিলে।

Verse 32

अर्जुन उवाच । भक्तप्रियस्य शम्भोस्ते सुप्रभो किं समीहितम् । वर्णनीयं मया देव कृपालुस्त्वं सदाशिव

অৰ্জুন ক’লে—ভক্তপ্ৰিয় শম্ভো! হে দীপ্তিমান প্ৰভু, আপোনাৰ অভিপ্ৰায় কি? হে দেৱ, মই কি বৰ্ণনা কৰোঁ? আপুনি কৃপালু, হে সদাশিৱ।

Verse 33

इत्युक्त्वा संस्तुतिं तस्य शंकरस्य महाप्रभोः । चकार पाण्डवस्सोथ सद्भक्तिं वेदसंमताम्

এইদৰে মহাপ্ৰভু শংকৰৰ স্তৱ উচাৰি, পাণ্ডৱ (অৰ্জুন) তাৰ পিছত বেদসন্মত সত্য ভক্তি আচৰণ কৰিলে।

Verse 34

अर्जुन उवाच । नमस्ते देवदेवाय नमः कैलासवासिने । सदाशिव नमस्तुभ्यं पञ्चवक्त्राय ते नमः

অৰ্জুন ক’লে—দেৱদেৱলৈ নমস্কাৰ, কৈলাসবাসীলৈ নমস্কাৰ। হে সদাশিৱ, আপোনালৈ নমস্কাৰ; আপোনাৰ পঞ্চবক্ত্ৰ ৰূপলৈ নমস্কাৰ।

Verse 35

कपर्दिने नमस्तुभ्यन्त्रिनेत्राय नमोऽस्तु ते । मनः प्रसन्नरूपाय सहस्रवदनाय च

হে কপৰ্দিন (জটাধাৰী), আপোনালৈ নমস্কাৰ; হে ত্ৰিনেত্ৰ, আপোনালৈ নমো নমঃ। যাৰ ৰূপে মন প্ৰসন্ন হয়, আৰু যি সহস্ৰবদন—তেওঁলৈও নমস্কাৰ।

Verse 36

नीलकंठ नमस्तेस्तु सद्योजाताय वै नमः । वृषध्वज नमस्तेस्तु वामांगगिरिजाय च

হে নীলকণ্ঠ, তোমাক নমস্কাৰ; সদ্যোজাত ৰূপকো নমস্কাৰ। হে বৃষধ্বজ, তোমাক নমস্কাৰ; আৰু যাঁৰ বাম অঙ্গে গিৰিজা বিরাজে, সেই প্ৰভুকো নমস্কাৰ।

Verse 37

दशदोष नमस्तुभ्यन्नमस्ते परमात्मने । डमरुकपालहस्ताय नमस्ते मुण्डमालिने

হে দশদোষ-নাশক, আপোনাক নমস্কাৰ; হে পৰমাত্মা, আপোনাক নমস্কাৰ। ডমৰু আৰু কপাল ধৰা হস্তধাৰী, আপোনাক নমস্কাৰ; হে মুণ্ডমালাধাৰী, আপোনাক নমস্কাৰ।

Verse 38

शुद्धस्फटिकसंकाशशुद्धकर्पूरवर्ष्मणे । पिनाकपाणये तुभ्यन्त्रिशूलवरधारिणे

শুদ্ধ স্ফটিকৰ দৰে দীপ্ত, শুদ্ধ কৰ্পূৰৰ দৰে নিৰ্মল দেহধাৰী আপোনাক নমস্কাৰ। পিনাক হাতত ধৰা, শ্ৰেষ্ঠ ত্ৰিশূলধাৰী আপোনাক নমস্কাৰ।

Verse 39

व्याघ्रचर्मोत्तरीयाय गजाम्बरविधारिणे । नागांगाय नमस्तुभ्यं गंगाधर नमोस्तु ते

ব্যাঘ্ৰচৰ্ম উত্তৰীয় ৰূপে ধৰা, গজচৰ্ম পৰিধান কৰা আপোনাক নমস্কাৰ। নাগভূষিত অঙ্গধাৰী, হে গঙ্গাধৰ, আপোনাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ।

Verse 40

सुपादाय नमस्तेऽस्तु आरक्तचरणाय च । नन्द्यादिगणसेव्याय गणेशाय च ते नमः

সুন্দৰ পদযুগলধাৰী আপোনাক নমস্কাৰ; ৰক্তাভ চৰণধাৰী আপোনাক নমস্কাৰ। নন্দী আদি গণে সেৱিত গণেশক মোৰ প্ৰণাম।

Verse 41

इत्यष्टाशीत्यवताराः । इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां किरातेश्वरावतारवर्णनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে ভগৱান শিৱৰ অষ্টাশি অৱতাৰ (প্ৰকাশ-স্বৰূপ) বৰ্ণিত হ’ল। শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ তৃতীয় শতৰুদ্ৰসংহিতাত ‘কিৰাতেশ্বৰ অৱতাৰবৰ্ণন’ নামৰ একচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত।

Verse 42

अगुणाय नमस्तेस्तु सगुणाय नमोनमः । अरूपाय सरूपाय सकलायाकलाय च

নিৰ্গুণ তোমাক নমস্কাৰ, সগুণ তোমাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। অৰুপক নমস্কাৰ, সৰুপক নমস্কাৰ; সকল (ব্যক্ত) আৰু অকল (অব্যক্ত) দুয়োটাকেই নমস্কাৰ।

Verse 43

नमः किरातरूपाय मदनुग्रहकारिणे । युद्धप्रियाय वीराणां नानालीलानुकारिणे

কিৰাতৰূপ ধাৰণ কৰি মোৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰা প্ৰভুক নমস্কাৰ। ধৰ্মযুদ্ধত প্ৰীত, আৰু বীৰসকলৰ হিতাৰ্থে নানাবিধ দিৱ্য লীলা অনুকৰণ কৰা তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 44

यत्किंचिद्दृश्यते रूपन्तत्तेजस्तावकं स्मृतम् । चिद्रूपस्त्वं त्रिलोकेषु रमसेन्वयभेदतः

য’তে যি কোনো ৰূপ দেখা যায়, সেয়া সকলো তোমাৰেই তেজ বুলি স্মৃত। তুমি শুদ্ধ চৈতন্য-স্বৰূপ; ত্ৰিলোকত তুমি অন্বয়ভেদ অনুসৰি নানা সম্পৰ্ক-ৰূপে প্ৰকাশ পাই লীলা কৰাঁ।

Verse 45

गुणानान्ते न संख्यास्ति यथा भूरजसामिह । आकाशे तारकाणां हि कणानां वृष्ट्यपामपि

প্ৰভুৰ গুণৰ অন্ত নাই; সিহঁতৰ সংখ্যা গণনা কৰিব নোৱাৰি। যেনেকৈ পৃথিৱীৰ ধূলিকণা, আকাশৰ তৰা, আৰু বৰষুণৰ জলবিন্দু—সকলো অগণিত।

Verse 46

न ते गुणास्तु संख्यातुं वेदा वै सम्भवन्ति हि । मन्दबुद्धिरहं नाथ वर्णयामि कथम्पुनः

আপোনাৰ গুণ গণনা কৰিবলৈ বেদো সক্ষম নহয়। হে নাথ, মোৰ বুদ্ধি অল্প—তেন্তে মই কেনেকৈ আপোনাক বৰ্ণনা কৰিম?

Verse 47

सोसि योसि नमस्तेऽस्तु कृपां कर्तुमिहार्हसि । दासोहं ते महेशान स्वामी त्वं मे महेश्वर

আপুনি সেই, আপুনি এইও—আপোনাক নমস্কাৰ। ইয়াত এতিয়াই কৃপা কৰিবলৈ আপুনি অৰ্হ। হে মহেশান, মই আপোনাৰ দাস; হে মহেশ্বৰ, আপুনিই মোৰ স্বামী।

Verse 48

नन्दीश्वर उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य पुनः प्रोवाच शंकर । सुप्रसन्नतरो भूत्वा विहसन्प्रभुरर्जुनम्

নন্দীশ্বৰ ক’লে—তাৰ বাক্য শুনি শংকৰে পুনৰ ক’লে। অধিক প্ৰসন্ন হৈ প্ৰভুৱে মৃদু হাঁহি দি অৰ্জুনক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 49

शंकर उवाच । वचसा किम्बहूक्तेन शृणुष्व वचनम्मम । शीघ्रं वृणु वरम्पुत्र सर्वन्तच्च ददामि ते

শংকৰ ক’লে—বহু কথাৰ কি প্ৰয়োজন? মোৰ বচন শুনা। হে পুত্ৰ, শীঘ্ৰে বৰ বাছি লোৱা; তুমি যি বিচাৰিবা, সেই সকলো মই তোমাক দিম।

Verse 50

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तश्चार्जुनस्तेन प्रणिपत्य सदाशिवम् । साञ्जलिर्नतकः प्रेम्णा प्रोवाच गद्गदाक्षरम्

নন্দীশ্বৰ ক’লে—এনেদৰে কোৱা হ’লে অৰ্জুনে সদাশিৱক প্ৰণাম কৰিলে। হাত জোৰ কৰি, মূৰ নোৱাই, প্ৰেমে ভৰি আবেগে কঁপা বাক্যৰে ক’লে।

Verse 51

अर्जुन उवाच । किं ब्रूयां त्वं च सर्वेषामन्तर्यामितया स्थितः । तथापि वर्णितं मेऽद्य श्रूयतां च त्वया विभो

অৰ্জুনে ক’লে— মই কি ক’ম? তুমি সকলোৰে অন্তৰত অন্তৰ্যামী হৈ অৱস্থিত। তথাপি হে বিভো, আজি মই যিমান পাৰিলোঁ সিমান ক’লোঁ; তুমি শুনি গ্ৰহণ কৰা।

Verse 52

शत्रूणां संकटं यच्च तद्गतन्दर्शनात्तव । ऐहिकीं च परां सिद्धिम्प्राप्नुयां वै तथा कुरु

তোমাৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে মোৰ শত্রুসকলৰ ওপৰত পৰি থকা সংকট শান্ত হওক। আৰু মই যেন ঐহিক সফলতা আৰু পৰম সিদ্ধি—দুয়োটাই লাভ কৰোঁ; কৃপা কৰি তেনেকৈ কৰা।

Verse 53

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तं नमस्कृत्य शंकरम्भक्तवत्सलम् । नतस्कन्धोऽर्जुनस्तत्र बद्धाञ्जलिरुपस्थितः

নন্দীশ্বৰে ক’লে— এইদৰে কৈ অৰ্জুনে ভক্তৱৎসল শংকৰক প্ৰণাম কৰিলে। কাঁধ নত কৰি, হাত জোৰি, সি তাত ভক্তিভাৱে উপস্থিত থাকিল।

Verse 54

शिवोपि च तथाभूतञ्ज्ञात्वा पाण्डवमर्जुनम् । निजभक्तवरं स्वामी महातुष्टो बभूव ह

শিৱেও পাণ্ডৱ অৰ্জুনক তেনেকুৱাই বুলি চিনাকি পাই, তেওঁক নিজৰ শ্ৰেষ্ঠ ভক্ত বুলি মানিলে; আৰু সেই স্বামী অতিশয় সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 55

अस्त्रम्पाशुपतं स्वीयन्दुर्जयं सर्वदाखिलैः । ददौ तस्मै महेशानो वचनश्चेदमब्रवीत्

তেতিয়া মহেশানে নিজৰ পাশুপত অস্ত্ৰ—যি সদায় সকলোৰে বাবে অজেয়—তেওঁক দান কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 56

शिव उवाच । स्वं महास्त्रम्मया दत्तन्दुर्जयस्त्वम्भविष्यति । अनेन सर्वशत्रूणां जयकृत्यमवाप्नुहि

শিৱ ক’লে—মই তোমাক মোৰ নিজ মহাস্ত্ৰ দিছোঁ; তুমি অজেয় হ’বা। ইয়াৰ দ্বাৰা সকলো শত্ৰুৰ ওপৰত বিজয়ৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰা।

Verse 57

कृष्णं च कथयिष्यामि साहाय्यन्ते करिष्यति । स वै ममात्मभूतश्च मद्भक्तः कार्य्यकारकः

কৃষ্ণৰ কথাও মই কওঁ—তেওঁ তোমাক সহায় কৰিব। তেওঁ মোৰ আত্মসদৃশ, মোৰ ভক্ত, আৰু কাৰ্য সাধনকাৰী।

Verse 58

मत्प्रभावान्भारत त्वं राज्यन्निकण्टकं कुरु । धर्म्यान्नानाविधान्भ्रात्रा कारय त्वं च सर्वदा

হে ভাৰত, মোৰ প্ৰভাৱত তোমাৰ ৰাজ্য কণ্টকৰহিত—বিঘ্ন-বিৰোধশূন্য—কৰা। আৰু তোমাৰ ভাতৃসকলৰ দ্বাৰা নানাবিধ ধৰ্মকাৰ্য সদায় সম্পন্ন কৰোৱা।

Verse 59

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा निजहस्तं च धृत्वा शिरसि तस्य सः । पूजितो ह्यर्जुनेनाशु शंकरोन्तरधीयत

নন্দীশ্বৰ ক’লে—এইদৰে কৈ ভগৱান শংকৰে নিজৰ হাত অৰ্জুনৰ মূৰত ৰাখিলে। তাৰ পাছত অৰ্জুনে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰাত তেওঁ তৎক্ষণাৎ অন্তৰ্ধান কৰিলে।

Verse 60

अथार्जुनः प्रसन्नात्मा प्राप्यास्त्रं च वरं प्रभोः । जगाम स्वाश्रमे मुख्यं स्मरन्भक्त्या गुरुं शिवम्

তাৰ পাছত অৰ্জুনৰ মন প্ৰসন্ন হ’ল। প্ৰভুৰ পৰা দিব্য অস্ত্ৰ আৰু বৰ লাভ কৰি সি নিজৰ মুখ্য আশ্ৰমলৈ গ’ল—ভক্তিভাৱে গুৰু শিৱক স্মৰণ কৰি।

Verse 61

सर्व्वे ते भ्रातरः प्रीतास्तन्वः प्राणमिवागतम् । मिलित्वा तं सुखं प्रापुर्द्रौपदी चाति सुव्रता

সেই সকলো ভ্ৰাতৃসকল দেহত প্ৰাণ ঘূৰি অহাৰ দৰে আনন্দিত হ’ল। তেওঁক পুনৰ মিলি মহাসুখ পালে, আৰু অতি সুৱ্ৰতা দ্ৰৌপদীয়েও অতিশয় হৰ্ষিত হ’ল।

Verse 62

शिवं परं च सन्तुष्टम्पाण्डवाः सर्व एव हि । नातृप्यन्सर्ववृत्तान्तं श्रुत्वा हर्षमुपागताः

সকলো পাণ্ডৱ পৰম শিৱত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট আছিল; তথাপি সমগ্ৰ বৃত্তান্ত শুনি তেওঁলোক তৃপ্ত নহ’ল, বৰং হৰ্ষে ভৰি উঠিল।

Verse 63

आश्रमे पुष्पवृष्टिश्च चन्दनेन समन्विता । पपात सुकरार्थं च तेषाञ्चैव महात्मनाम्

আশ্ৰমত চন্দনৰ সুগন্ধ মিশ্ৰিত পুষ্পবৃষ্টি পৰিল; ই সেই মহাত্মাসকলৰ বাবে মঙ্গল, সুখ আৰু কল্যাণ আনিলে।

Verse 64

धन्यं च शंकरं चैव नमस्कृत्य शिवम्मुदा । अवधिं चागतं ज्ञात्वा जयश्चैव भविष्यति

ধন্য শংকৰ—স্বয়ং শিৱ—ক আনন্দে প্ৰণাম কৰি, আৰু নিৰ্ধাৰিত সীমা (পৰীক্ষাৰ অন্ত) আহি পোৱা বুলি জানি, নিশ্চয়েই জয় হ’ব।

Verse 65

एतस्मिन्नन्तरे कृष्णश्श्रुत्वार्जुनमथागतम् । मेलनाय समायातश्श्रुत्वा सुखमुपागतः

ইতিমধ্যে কৃষ্ণে শুনিলে যে অৰ্জুন আহি পোৱা আছে; তেওঁক মিলিবলৈ তাত উপস্থিত হ’ল, আৰু সেই সংবাদ শুনি আনন্দে ভৰি উঠিল।

Verse 66

अतश्चैव मयाख्यातः शंकरः सर्वदुःखहा । स सेव्यते मया नित्यं भवद्भिरपि सेव्यताम्

সেয়ে মই শংকৰক সকলো দুখ হৰণকাৰী বুলি ঘোষণা কৰিলোঁ। মই নিত্য তেখেতক পূজা কৰোঁ; আপোনালোকেও তেখেতক উপাসনা কৰক।

Verse 67

इत्युक्तस्ते किराताह्वोवतारश्शंकस्य वै । तं श्रुत्वा श्रावयन्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

এইদৰে শংকৰৰ ‘কিৰাত’ নামে অৱতাৰৰ বৃত্তান্ত কোৱা হ’ল। যিয়ে ইয়াক শুনে বা আনকো শুনুৱায়, সি সকলো কামনা সিদ্ধি লাভ কৰে।