वैवाहिकानुष्ठानसमापनं दानप्रशंसा च / Completion of Wedding Rites and Praise of Gifts (Dāna)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततश्चाहं मुनिगणैश्शेषकृत्यं शिवाज्ञया । अकार्षं नारद प्रीत्या शिवाशिवविवाहतः

ব্ৰহ্মাই ক’লে— তাৰ পাছত শিৱৰ আজ্ঞাৰে মই মুনিগণৰ সৈতে অৱশিষ্ট ক্ৰিয়াকৰ্ম সম্পন্ন কৰিলোঁ। হে নাৰদ, শিৱা আৰু শিৱৰ মঙ্গল বিবাহৰ বাবে মই সেয়া আনন্দৰে কৰিলোঁ।

Verse 2

तयोश्शिरोऽभिषेकश्च बभूवादरतस्ततः । ध्रुवस्यदर्शनं विप्राः कारयामासुरादरात

তাৰ পিছত শ্ৰদ্ধাৰে তেওঁলোকৰ শিৰোऽভিষেক সম্পন্ন হ’ল। অনন্তৰে, হে বিপ্ৰসকল, তেওঁলোকে গভীৰ ভক্তিৰে ধ্ৰুৱৰ শুভ দৰ্শনৰ ব্যৱস্থা কৰিলে।

Verse 3

हृदयालम्भनं कर्म बभूव तदनन्तरम् । स्वस्तिपाठश्च विप्रेन्द्र महोत्सवपुरस्सरः

তাৰ পিছতেই হৃদয় আনন্দিত কৰা এক কৰ্ম সম্পন্ন হ’ল। তাৰপিছত, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, মহোৎসৱৰ পূৰ্বভাগ স্বৰূপে স্বস্তিপাঠ কৰা হ’ল।

Verse 4

शिवाशिरसि सिन्दूरं ददौ शम्भुर्द्विजाज्ञया । तदानीं गिरिजाभिख्याद्भुतावर्ण्या बभूव ह

দ্বিজৰ আজ্ঞাৰে শম্ভুৱে শিৱাৰ শিৰত সিন্দূৰ দিলে। সেই মুহূৰ্ততে গিৰিজা আশ্চৰ্য তেজে দীপ্ত হ’ল; তেখেতৰ শোভা বৰ্ণনাতীত হ’ল।

Verse 5

ततो विप्राज्ञया तौ द्वावेकासनसमास्थितौ । लेभाते परमां शोभां भक्तचित्त मुदावहाम्

তাৰ পিছত বিপ্ৰৰ আজ্ঞাৰে সেই দুয়ো একে আসনত একেলগে বহিল। তেওঁলোকে পৰম শোভা লাভ কৰিলে, যি ভক্তৰ চিত্তত আনন্দ জগায়।

Verse 6

ततः स्वस्थानमागत्य संस्रवप्राशनं मुदा । चक्रतुस्तौ निदेशान्मेऽद्भुतलीलाकरौ मुने

তাৰ পাছত সেই দুয়োজনে নিজ নিজ স্থানলৈ উভতি আহি, মোৰ নিৰ্দেশ অনুসাৰে, আনন্দেৰে সংস্ৰৱ (প্ৰসাদ-শেষ) পান কৰিলে। হে মুনি, তেওঁলোক আছিল অদ্ভুত দিব্য লীলাকাৰ।

Verse 7

इत्थं निवृत्ते विधिवद्याज्ञे वैवाहिके शिवः । ब्रह्मणे पूर्णपात्रं मे ददौ लोककृते प्रभुः

এইদৰে বিধিমতে বৈবাহিক যজ্ঞ সম্পন্ন হোৱাৰ পাছত, লোকহিতকাৰী প্ৰভু শিৱে মোৰ পক্ষৰ পৰা ব্ৰহ্মাক পূৰ্ণভৰ্তি পাত্ৰ দানৰূপে দিলে।

Verse 8

गोदानं विधिवच्छम्भुराचार्याय ददौ ततः । महादानानि च प्रीत्या यानि मङ्गलदानि वै

তাৰ পাছত শম্ভুৱে বিধিমতে আচার্যক গোদান দিলে; আৰু প্ৰীতিভক্তিৰে মহাদান—সেই মঙ্গলদায়ক দানসমূহো—অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 9

ततश्शतसुवर्णं च विप्रेभ्यस्स ददौ पृथक् । बहुभ्यो रत्नकोटीश्च नानाद्रव्याण्यनेकशः

তাৰপিছত তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলক পৃথক পৃথককৈ শত স্বৰ্ণমুদ্ৰা দান কৰিলে। আৰু বহুজনক ৰত্নৰ কোটি কোটি লগতে নানাবিধ দ্ৰব্য অশেষভাৱে প্ৰদান কৰিলে।

Verse 10

तदानीममरास्सर्वे परे जीवाश्चराचराः । मुमुदुश्चेतसातीव जयध्वनिः

সেই সময়তে সকলো অমৰ দেৱতা আৰু অন্য সকলো চৰাচৰ জীৱ হৃদয়ত অতিশয় আনন্দিত হ’ল, আৰু ‘জয়’ ধ্বনি গম্ভীৰভাৱে উঠিল।

Verse 11

मङ्गलध्वनिगानश्च बभूव बहु सर्वतः । वाद्यध्वनिरभूद्रम्यो सर्वानन्दप्रवर्द्धनः

সৰ্বত্ৰ অতি প্ৰাচুৰ্যে মঙ্গলগীত আৰু উৎসৱৰ ধ্বনি উঠিল। বাদ্যযন্ত্ৰৰ মনোৰম নাদে সকলোৰে আনন্দ বৃদ্ধি কৰিলে।

Verse 12

हरिर्मयाथ देवाश्च मुनयश्चापरेऽखिलाः । गिरिमामन्त्र्य सुप्रीत्या स्वस्थानम्प्रययुर्द्रुतम्

তেতিয়া হৰি (বিষ্ণু), মই, আৰু অন্য সকলো দেৱ-মুনি—গিৰিৰাজ (হিমালয়)ক স্নেহপূৰ্বক বিদায় জনাই—দ্ৰুত নিজ নিজ ধামলৈ গ’ল।

Verse 13

तदानीं शैलनगरे स्त्रियश्च मुदिता वरम् । शिवाशिवौ समानीय ययुः कुह वरालयम्

তেতিয়া শৈলনগৰৰ নাৰীসকল পৰম আনন্দে শিৱ-শিৱাক একেলগে আনিলে আৰু শোভন বৰালয় (বিবাহ-নিবাস)লৈ গ’ল।

Verse 14

लौकिकाचारमाजह्रुस्ताः स्त्रियस्तत्र चादृताः । महोत्साहो बभूवाथ सर्वतः प्रमुदावहः

তাত সেই নাৰীসকলে লোকাচাৰ গ্ৰহণ কৰিলে আৰু যথোচিত সন্মান লাভ কৰিলে। তাৰ পিছত সৰ্বত্ৰ মহা উৎসাহ জাগি উঠিল, যিয়ে চাৰিওফালে আনন্দ আনিলে।

Verse 15

अथ तास्तौ समानीय दम्पती जनशंकरौ । वासालयम्महादिव्यं भवाचारं व्यधुर्मुदा

তেতিয়া জনমঙ্গলকাৰী শিৱ–পাৰ্বতী দম্পতীক তাত আনিলে। তেওঁলোকে আনন্দে অতি দিব্য বাসস্থান সাজিলে আৰু ভৱ (শিৱ)ৰ উপযুক্ত পবিত্ৰ আচাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 16

अथो समीपमागत्य शैलेन्द्रनगरस्त्रियः । निर्वृत्य मङ्गलं कर्म प्रापयन्दम्पती गृहम्

তাৰ পিছত শৈলেন্দ্ৰ-নগৰৰ স্ত্ৰীসকল ওচৰলৈ আহি, বিধিপূৰ্বক মঙ্গলকৰ্ম সম্পন্ন কৰি, সেই দিব্য দম্পতীক সৈতে লৈ গৃহলৈ পোহৰালে।

Verse 17

कृत्वा जयध्वनिं चक्रुर्ग्रन्थिनिर्मोचनादिकम् । सस्मितास्सकटाक्षाश्च पुलकाञ्चितविग्रहाः

তেওঁলোকে জয়ধ্বনি কৰি, গ্ৰন্থি-বিমোচন আদি মঙ্গলাচাৰ সম্পন্ন কৰিলে। হাঁহিমুখে, কটাক্ষ বিনিময় কৰি, ৰোমাঞ্চিত দেহে আনন্দে আপ্লুত হ’ল।

Verse 18

वासगेहं सम्प्रविश्य मुमुहुः कामिनीवराः । प्रसंशन्त्यस्स्वभाग्यानि पश्यन्तः परमेश्वरम्

বাসগৃহত প্ৰৱেশ কৰি সেই শ্ৰেষ্ঠ নাৰীসকল পৰমানন্দে বিহ্বল হ’ল। পৰমেশ্বৰ (শিৱ)ৰ দৰ্শন কৰি তেওঁলোকে নিজৰ সৌভাগ্যৰ প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 19

महासुरूपवेषश्च सर्व लावण्यसंयुतम् । नवीनयौवनस्थञ्च कामिनीचित्तमोहनम्

তেওঁ অতি সুন্দৰ ৰূপ-ৱেশে প্ৰকট হ’ল, সৰ্ব লাৱণ্যৰে সংযুক্ত। নবীন যৌৱনত স্থিত, তেওঁ কামিনীসকলৰ চিত্ত মোহিত কৰোঁতা আছিল।

Verse 20

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं सकटाक्षं सुसुन्दरम् । सुसूक्ष्मवासो बिभ्राणं नानारत्न विभूषितम्

তেওঁ অতি সুন্দৰ ৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল—মুখত মৃদু হাঁহিৰ প্ৰসন্নতা, চকুত মনোহৰ কটাক্ষ; অতি সূক্ষ্ম বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি নানাবিধ ৰত্নখচিত অলংকাৰৰে বিভূষিত।

Verse 21

तदानीन्दिव्यनार्यश्च षोडशारं समाययुः । तौ दम्पती च संद्रष्टुं महादरपुरस्सरम्

সেই মুহূর্ততে দিব্য নাৰীসকল ষোড়শাৰ চক্ৰত সমবেত হ’ল; মহা আগ্ৰহে আগবাঢ়ি, মহান শোভাযাত্ৰাৰ অগ্ৰভাগত থাকি, সেই দিব্য দম্পতি—শিৱ-পাৰ্বতীক—দৰ্শন কৰিবলৈ গ’ল।

Verse 22

सरस्वती च लक्ष्मीश्च सावित्री जाह्नवी तथा । अदितिश्च शची चैव लोपामुद्राप्यरुन्धती

সৰস্বতী আৰু লক্ষ্মী, সাৱিত্ৰী আৰু জাহ্নৱী; অদিতী আৰু শচীও—আৰু লগতে লোপামুদ্ৰা আৰু অৰুন্ধতীও (উপস্থিত/স্মৰণীয়)।

Verse 23

अहल्या तुलसी स्वाहा रोहिणी च वसुन्धरा । शतरूपा च संज्ञा च रतिरेतास्सुरस्त्रियः

অহল্যা, তুলসী, স্বাহা, ৰোহিণী আৰু বসুন্ধৰা; শতৰূপা, সংজ্ঞা আৰু ৰতি—এইসকলেই দেবস্ত্ৰী (ইয়াত) উল্লেখিত।

Verse 24

देवकन्या नागकन्या मुनिकन्या मनोहराः । तत्र या याः स्थितास्तासां सङ्ख्यां कर्तुं च कः क्षमः

তাত দেৱকন্যা, নাগকন্যা আৰু মুনিকন্যা—সকলো মনোহৰী—উপস্থিত আছিল। তাত থিয় হৈ থকা তেওঁলোকৰ সংখ্যা গণনা কৰিবলৈ কোন সক্ষম?

Verse 25

ताभी रत्नासने दत्ते तत्रोवास शिवो मुदा । तमूचुः क्रमतो देव्यस्सुहास मधुरं वचः

তেওঁলোকে যেতিয়া তাঁক ৰত্নাসনত বহুৱালে, তেতিয়া শিৱ আনন্দেৰে তাতে বিরাজমান হ’ল। তাৰপিছত দেৱীসকলে ক্ৰমে মৃদু হাঁহিৰে মধুৰ বাক্য ক’লে।

Verse 26

सरस्वत्युवाच । प्राप्ता सती महादेवाधुना प्राणाधिका मुदा । दृष्ट्वा प्रियास्यञ्चन्द्राभं सन्तापन्त्यज कामुक

সৰস্বতীয়ে ক’লে—“এতিয়া সতী মহাদেৱৰ ওচৰলৈ আহিছে; সেয়ে তেওঁৰ প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়, সেয়ে মহা আনন্দ হৈছে। হে কামুক, প্ৰিয়াৰ চন্দ্ৰসম মুখ দেখি সন্তাপ ত্যাগ কৰা।”

Verse 27

कालं गमय कालेश सतीसंश्लेषपूर्वकम् । विश्लेषस्ते न भविता सर्वकालं ममाश्रिता

হে কালেশ, সতীৰ সংযোগসহ কাল অতিবাহিত কৰা। তোমাৰ কেতিয়াও বিচ্ছেদ নহ’ব; মই সৰ্বকাল তোমাৰ আশ্ৰয় লৈ তোমাকেই শৰণ ল’ম।

Verse 28

लक्ष्मीरुवाच । लज्जां विहाय देवेश सतीं कृत्वा स्ववक्षसि । तिष्ठ ताम्प्रति का लज्जा प्राणा यान्ति यया विना

লক্ষ্মীয়ে ক’লে—হে দেবেশ, লাজ ত্যাগ কৰি সতীক নিজৰ বক্ষত ধৰি তেওঁৰ সৈতে স্থিৰ থাকক। তেওঁৰ প্ৰতি কিহৰ লাজ? তেওঁৰ বিনা প্ৰাণো গুচি যায়।

Verse 29

सावित्र्युवाच । भोजयित्वा सती शम्भो शीघ्रं त्वं भुंक्ष्व मा खिद । तदाचम्य सकर्पूरन्तांबूलं देहि सादरम्

সাৱিত্ৰীয়ে ক’লে—হে শম্ভু, সতীক ভোজন কৰাই তুমি শীঘ্ৰে ভোজন কৰা, মন খিন্ন নকৰিবা। তাৰপিছত আচমন কৰি কৰ্পূৰযুক্ত তাম্বুল আদৰে গ্ৰহণ কৰা।

Verse 30

जाह्नव्युवाच । स्वर्णकांतिकरां धृत्वा केशान्मार्जय योषितः । कामिन्यास्स्वामिसौभाग्यसुखं नातः परं भवेत्

জাহ্নবীয়ে ক’লে—সোণালী কান্তিযুক্ত হাত (সোণাৰ চিৰুনি/আভৰণ) লৈ নাৰীয়ে নিজৰ কেশ পৰিষ্কাৰ কৰি সজাব লাগে। প্ৰিয় পত্নীৰ বাবে স্বামীৰ সৌভাগ্য আৰু অনুগ্ৰহৰ সুখতকৈ ডাঙৰ সুখ নাই।

Verse 31

अदितिरुवाच । भोजनान्ते शिवः शम्भुं मुखं शुद्ध्यर्थमादरात् । जलं देहि महाप्रीत्या दम्पतिप्रेम दुर्लभम्

অদিতিয়ে ক’লে—ভোজনান্তে শিৱা শম্ভুৰ মুখশুদ্ধিৰ বাবে আদৰে জল বিচাৰে—“মহাপ্ৰীতিৰে জল দিয়া”; দম্পতিপ্ৰেম এনেকুৱা দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 32

शच्युवाच । कृत्वा विलापं यद्धेतोः शिवां कृत्वा च वक्षसि । यो बभ्रामानिशं मोहात् का लज्जा ते प्रियाम्प्रति

শচীয়ে ক’লে—কাৰ বাবে তুমি বিলাপ কৰিলা, শিৱাক বক্ষত আঁকোৱালি লৈও; তাৰ পাছত মোহত নিশাভৰ ঘূৰি ফুৰিলা—এতিয়া প্ৰিয়াৰ প্ৰতি তোমাৰ কি লাজ বা সংকোচ আছে?

Verse 33

लोपामुद्रोवाच । व्यवहारोऽस्ति च स्त्रीणां भुक्त्वा वासगृहे शिव । दत्त्वा शिवायै ताम्बूलं शयनं कर्तुमर्हसि

লোপামুদ্ৰাই ক’লে—হে শিৱ, স্ত্ৰীসকলৰ এই ৰীতি আছে: গৃহত ভোজন কৰি শিৱা (পাৰ্বতী)লৈ তাম্বূল অৰ্পণ কৰা, তাৰ পাছত শয়ন কৰা উচিত।

Verse 34

अरुन्धत्युवाच । मया दत्तां सतीमेनां तुभ्यन्दातुमनीप्सिताम् । विविधं बोधयित्वेमां सुरतिं कर्तुमर्हसि

অৰুন্ধতীয়ে ক’লে—দিয়া হ’বলৈ অনিচ্ছুক হ’লেও এই সতী নাৰীক মই তোমাক দিছোঁ। নানা ধৰণে বোধ কৰাই, বিধিপূৰ্বক তাইৰ সৈতে দাম্পত্য-সঙ্গম কৰা উচিত।

Verse 35

अहल्योवाच । वृद्धावस्थाम्परित्यज्य ह्यतीव तरुणो भव । येन मेनानुमन्येत त्वां सुतार्पितमानसा

অহল্যাই ক’লে—বৃদ্ধাৱস্থা ত্যাগ কৰি অতি যুৱক হোৱা, যাতে কন্যালৈ মন সম্পূৰ্ণ অৰ্পণ কৰা মেনাই তোমাক সন্মতি দিয়ে।

Verse 36

तुलस्युवाच । सती त्वया परित्यक्ता कामो दग्धः पुरा कृतः । कथन्तदा वसिष्ठश्च प्रभो प्रस्थापितोऽधुना

তুলসীয়ে ক’লে— হে প্ৰভো, সতীক আপুনি একদা পৰিত্যাগ কৰিছিল, আৰু কামদেৱকো পূৰ্বে দগ্ধ কৰিছিল; তেন্তে হে স্বামী, বসিষ্ঠক এতিয়া কেনেকৈ প্ৰেৰণ কৰা হ’ল?

Verse 37

स्वाहोवाच । स्थिरो भव महादेव स्त्रीणां वचसि साम्प्रतम् । विवाहे व्यवहारोऽस्ति पुरन्ध्रीणां प्रगल्भता

স্বাহাই ক’লে— হে মহাদেৱ, এই সময়ত স্ত্ৰীসকলৰ কথাৰ সন্মুখত স্থিৰ হৈ থাকক। বিবাহত নানা লোক-ব্যৱহাৰ থাকে, আৰু স্ত্ৰীসকল বাক্য আৰু আচৰণত প্ৰগল্ভ হ’ব পাৰে।

Verse 38

रोहिण्युवाच । कामम्पूरय पार्वत्याः कामशास्त्रविशारद । कुरु पारं स्वयं कामी कामिनीकामसागरम्

ৰোহিণী ক’লে— হে কামশাস্ত্ৰবিশাৰদ, পাৰ্বতীৰ কামনা পূৰ্ণ কৰা। তুমি নিজে কামাতুৰ হৈ এই কামিনীৰ আকাঙ্ক্ষাৰ সাগৰ পাৰ কৰাই দিয়া।

Verse 39

वसुन्धरोवाच । जानासि भावं भावज्ञ कामार्तानां च योषिताम् । न च स्वं स्वामिनं शम्भो ईश्वरं पाति सन्ततम्

বসুন্ধৰা ক’লে— হে ভাবজ্ঞ, কামাৰ্ত নাৰীৰ অন্তৰ্ভাৱ তুমি জানো। তথাপি হে শম্ভু, চঞ্চল মন নিজৰ স্বামী পৰমেশ্বৰক সদায় ৰক্ষা বা নিষ্ঠাৰে ধৰি নাথাকে।

Verse 40

शतरूपोवाच । भोगं दिव्यं विना भुक्त्वा न हि तुष्येत्क्षुधातुरः । येन तुष्टिर्भवेच्छंभो तत्कर्तुमुचितं स्त्रियाः

শতৰূপা ক’লে— দিব্য ভোগ নথকা সত্ত্বেও ভোজন কৰিলে ক্ষুধাতুৰ জন তৃপ্ত নহয়। সেয়ে হে শম্ভু, যাৰ দ্বাৰা তুমি সন্তুষ্ট হওঁৱা, সেই কৰ্মই নাৰীৰ বাবে উচিত।

Verse 41

संज्ञोवाच । तूर्णं प्रस्थापय प्रीत्या पार्वत्या सह शङ्करम् । रत्नप्रदीपन्ताम्बूलं तल्पं निर्माय निर्जने

সঞ্জ্ঞাই ক’লে—প্ৰীতিৰে তৎক্ষণাৎ পাৰ্বতীৰ সৈতে শংকৰক পঠিয়াই দিয়া। নিৰ্জন ঠাইত শয্যা সাজি, ৰত্নদীপ সজাই, তাম্বুল সাজু কৰি থোৱা।

Verse 42

ब्रह्मोवाच । स्त्रीणान्तद्वचनं श्रुत्वा ता उवाच शिवः स्वयम् । निर्विकारश्च भगवान्योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই স্ত্ৰীসকলৰ কথা শুনি, স্বয়ং শিৱে তেওঁলোকক ক’লে—তেওঁ নিৰ্বিকাৰ ভগৱান, যোগীন্দ্ৰসকলৰ গুৰুৰো গুৰু।

Verse 43

शंकर उवाच । देव्यो न ब्रूत वचनमेवंभूतं ममान्तिकम् । जगतां मातरः साध्व्यः पुत्रे चपलता कथम्

শংকৰে ক’লে—হে দেৱীগণ, মোৰ ওচৰত এনেকুৱা কথা নক’ব। তোমালোক জগতৰ সাধ্বী মাতৃসকল; নিজৰ পুত্ৰৰ প্ৰতি চপলতা কেনেকৈ হ’ব পাৰে?

Verse 44

ब्रह्मोवाच । शङ्करस्य वचः श्रुत्वा लज्जितास्सुरयोषितः । बभूवुः सम्भ्रमात्तूष्णीं चित्रपुत्तलिका यथा

ব্ৰহ্মাই ক’লে—শংকৰৰ বাক্য শুনি দেৱপত্নীসকল লজ্জিত হ’ল; আৰু হঠাৎ বিভ্ৰমত চিত্ৰৰ পুতলিৰ দৰে নীৰৱ হৈ ৰ’ল।

Verse 45

भुक्त्वा मिष्टान्नमाचम्य महेशो हृष्टमानसः । सकर्पूरं च तांबूलं बुभुजे भार्य या सह

মিঠা অন্ন ভোজন কৰি আচমন সম্পন্ন কৰি হৃষ্টচিত্ত মহেশে নিজৰ ভাৰ্যা (পাৰ্বতী)সহ কৰ্পূৰ-মিশ্ৰিত তাম্বুল গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 50

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीय पार्वतीखण्डे परिहासवर्णनंनाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ তৃতীয় পাৰ্বতীখণ্ডত ‘পৰিহাসবৰ্ণন’ নামৰ পঞ্চাশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।