मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva (Departure for Śiva’s Darśana)

Verse 1

मेनोवाच । निरीक्षिष्यामि प्रथमं मुने तं गिरिजापतिम् । कीदृशं शिवरूपं हि यदर्थे तप उत्तमम्

মেনা ক’লে— হে মুনি, মই প্ৰথমে গিৰিজাপতি পৰমেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব বিচাৰোঁ। যাৰ কাৰণে এই পৰম তপস্যা কৰা হৈছে, সেই শিৱৰ ৰূপ কেনেকুৱা?

Verse 2

ब्रह्मोवाच । इत्यज्ञानपरा सा च दर्शनार्थं शिवस्य च । त्वया मुने समं सद्यश्चन्द्रशालां समागता

ব্ৰহ্মা ক’লে— এইদৰে অজ্ঞানে আচ্ছন্ন হৈ থাকিলেও, শিৱদৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে, হে মুনি, সি তোমাৰ সৈতে তৎক্ষণাৎ চন্দ্ৰশালালৈ আহিল।

Verse 3

तावद्ब्रह्मा समायातस्तेजसां गशिरुत्तमः । सर्षिवर्य्यसुतस्साक्षाद्धर्मपुंज इव स्तुतः

ঠিক তেতিয়াই ব্ৰহ্মা আহি উপস্থিত হ’ল—তেজস্বীসকলৰ মাজত শিৰোমণি, দীপ্তিত উত্তম—আৰু তেওঁক এনেদৰে স্তুতি কৰা হ’ল যেন ধৰ্মৰ পুঞ্জ সাক്ഷাত্ প্ৰকাশ পাইছে, শ্ৰেষ্ঠ ঋষিৰ যশস্বী পুত্ৰৰ ন্যায়।

Verse 4

शिव उवाच । मदाज्ञया युवान्तातौ सदेवौ च पृथक्पृथक् । गच्छतं हि गिरिद्वारं वयं पश्चाद्व्रजेमहि

শিৱে ক’লে—“মোৰ আজ্ঞাৰে, হে প্ৰিয় পুত্ৰদ্বয়, তোমালোক দুয়ো দেৱসকলসহ পৃথক পৃথকভাবে পৰ্বত-দ্বাৰলৈ যোৱা; আমি তোমালোকৰ পাছত পাছত যাম।”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य हरिस्सर्वानाहूयोवाच तन्मयाः । सुरास्सर्वे तथैवाशु गमनं चक्रुरुत्सुकाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এই কথা শুনি হৰি (বিষ্ণু) সকলোকে আহ্বান কৰি সেই উদ্দেশ্যত একাগ্ৰ হৈ ক’লে। তাৰ পাছত সকলো দেৱতাও উৎসুক হৃদয়ে শীঘ্ৰে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 6

स्थितां शिरोगृहे मेनां मुने विश्वेश्वर त्वया । तथैव दर्शयामास हृद्विभ्रंशो यथा भवेत्

হে মুনি, তুমি—বিশ্বেশ্বৰ—মেনাক শিৰোগৃহত (অন্তঃপুৰত) থিয় হৈ থকা অৱস্থাত এনেদৰে দেখুৱালা যে তাইৰ হৃদয় বিচলিত হ’ল আৰু ধৈৰ্য ভাঙি পৰিল।

Verse 7

एतस्मिन्समये मेना सेनां च परमां शुभाम् । निरीक्षन्ती मुने दृष्ट्वा सामान्यं हर्षिताऽभवत्

সেই সময়ত, হে মুনি, মেনা সেই পৰম শুভ সেনাক নিৰীক্ষণ কৰি, সকলো কথা স্বাভাৱিক আৰু সুশৃঙ্খল দেখি আনন্দিত হ’ল।

Verse 8

प्रथमं चैव गन्धर्वास्सुन्दरास्सुभगास्तदा । आयाताश्शुभवस्त्राढ्या नानालंकारभूषिताः

তেতিয়া প্ৰথমে গন্ধৰ্বসকল আহিল—সুন্দৰ আৰু শুভলক্ষণযুক্ত। তেওঁলোক উত্তম বস্ত্ৰে সমৃদ্ধ আৰু নানাবিধ অলংকাৰৰে ভূষিত আছিল।

Verse 9

नानावाहनसंयुक्ता नानावाद्यपरा यणा । पताकाभिर्विचित्राभिरप्सरोगणसंयुताः

তেওঁলোক নানাবিধ বাহনত সংযুক্ত আছিল, নানাবিধ বাদ্যত আসক্ত আছিল; বিচিত্ৰ পতাকা-ধ্বজে শোভিত আৰু অপ্সৰাগণৰ সৈতে যুক্ত আছিল।

Verse 10

अथ दृष्ट्वा वसुं तत्र तत्पतिं परमप्रभुम् । मेना प्रहर्षिता ह्यासीच्छिवोयमिति चाब्रवीत्

তাৰ পাছত তাত বসুক—নিজ স্বামী, পৰম দীপ্তিমান প্ৰভুক—দেখি মেনা অতিশয় আনন্দিত হৈ ক’লে, “এয়াই শিৱ।”

Verse 11

शिवस्य गणका एते न शिवोयं शिवापतिः । इत्येवं त्वं ततस्तां वै अवोच ऋषिसत्तम

এওঁ শিৱৰ গণমাত্ৰ; এইজন স্বয়ং শিৱ নহয়, শিৱা (পাৰ্বতী)-পতিও নহয়। এইদৰে কৈ, হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠ, তুমিয়ে তেতিয়া তাইক সেই বাক্য ক’লা।

Verse 12

एवं श्रुत्वा तदा मेना विचारे तत्पराऽभवत् । इतश्चाभ्यधिको यो वै स च कीदृग्भविष्यति

এই কথা শুনি মেনা গভীৰ চিন্তাত নিমগ্ন হ’ল। তেওঁ ভাবিলে—“যদি ইয়াতকৈও অধিক মহান কোনো থাকে, তেন্তে তেওঁ কেনেকুৱা হ’ব?”

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे यक्षा मणिग्रीवादयश्च ये । तेषां सेना तया दृष्टा शोभादिद्विगुणीकृता

এই সময়তে মণিগ্ৰীৱ আদি যক্ষসকলে তেওঁক দেখিলে; তেওঁক দেখি তেওঁলোকৰ সেনাৰ শোভা আৰু উদ্যম দ্বিগুণ হ’ল।

Verse 14

तत्पतिं च मणिग्रीवं दृष्ट्वा शोभान्वितं हि सा । अयं रुद्रश्शिवास्वामी मेना प्राहेति हर्षिता

নিজৰ স্বামী মণিগ্ৰীৱক দীপ্তিময় দেখি সি আনন্দিত হ’ল। তেতিয়া হর্ষিত মেনা ক’লে—“এয়াই ৰুদ্ৰ—স্বয়ং শিৱ, পৰম স্বামী।”

Verse 15

नायं रुद्रश्शिवास्वामी सेवकोयं शिवस्य वै । इत्यवोचोगपत्न्यै त्वं तावद्वह्निस्स आगतः

“এয়া ৰুদ্ৰ নহয়, শিৱ-সম স্বামীও নহয়; এয়া শিৱৰ সেবকহে।” এই কথা ঋষিপত্নীক ক’তেই সেই মুহূর্ততে অগ্নিদেৱ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 16

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

তেওঁত আৰু দ্বিগুণ শোভা দেখি তাই ক’লে— “এইজন গিৰিজাৰ স্বামী ৰুদ্ৰ।” কিন্তু তেতিয়া তুমি ক’লা— “নাই, তেনে নহয়।”

Verse 17

तावद्यमस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता

সেই মুহূর্ততে যম আহিল; তেওঁৰ প্ৰভা আৰু দ্বিগুণ হৈ উঠিল। তেওঁক দেখি মেনা আনন্দে ক’লে—“এয়াই ৰুদ্ৰ (শিৱ)!”

Verse 18

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावन्निरृतिरागतः । बिभ्राणो द्विगुणां शोभां शुभः पुण्यजनप्रभुः

তুমি যেতিয়া তাক “নাই, নাই” বুলি কৈ আছিলা, তেতিয়াই নিৰৃতি আহিল—শুভ, পুণ্যজনসকলৰ প্ৰভু, আৰু দ্বিগুণ শোভা ধাৰণ কৰি।

Verse 19

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्वरुण आगतः

তেওঁক দেখি মেনা আনন্দে ক’লে—“এয়াই ৰুদ্ৰ (শিৱ)!” কিন্তু তুমি তাক ক’লা—“নাই।” তেতিয়াই বৰুণ আহিল।

Verse 20

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तद्वा नेति त्वमब्रवीः

তেতিয়া তেওঁৰ শোভা আৰু দ্বিগুণ দীপ্ত হ’ল; তাক দেখি তাই ক’লে—“ইয়েই নিশ্চয় গিৰিজাৰ স্বামী ৰুদ্ৰ।” কিন্তু তুমি উত্তৰ দিলা—“ই সঁচা নে নহয়?”

Verse 21

तावद्वायुस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोयमिति हर्षिता

সেই সময়তে বায়ু আহিল; আগৰ তুলনাত দ্বিগুণ দীপ্তিময়। তাক দেখি আনন্দিত মেনা ক’লে—“ইয়েই ৰুদ্ৰ।”

Verse 22

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्धनद आगतः । ततोऽपि द्विगुणां शोभां बिभ्राणो गुह्यकाधिपः

তুমি যেতিয়া তাইক “নাই” বুলি ক’লা, সেই মুহূর্ততে ধনদ (কুবেৰ) আহি উপস্থিত হ’ল; আৰু গুহ্যকাধিপতি আগৰ তুলনাত দ্বিগুণ শোভা ধৰি প্ৰকাশ পালে।

Verse 23

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावदीशान आगतः

তাক দেখি মেনা আনন্দিত হৈ ক’লে, “ইয়েই ৰুদ্ৰ।” কিন্তু তুমি তাইক “নাই” বুলি ক’লা; সেই মুহূর্ততে ঈশান—পৰমেশ্বৰ শিৱ—আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 24

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

তেওঁত আৰু দ্বিগুণ শোভা দেখি তাই ক’লে, “ইয়েই ৰুদ্ৰ—গিৰিজাৰ স্বামী।” কিন্তু তেতিয়া তুমি ক’লা, “নাই, এয়া নহয়।”

Verse 25

तावदिन्द्रस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । सर्वामरवरो नानादिव्यभस्त्रिदिवेश्वरः

সেই সময়তে ইন্দ্ৰ আহি উপস্থিত হ’ল—তেওঁৰ প্ৰভা আৰু দ্বিগুণ। তেওঁ সকলো অমৰৰ শ্ৰেষ্ঠ, ত্ৰিদিৱেশ্বৰ, নানাবিধ দিব্য দীপ্তি আৰু পবিত্ৰ বিভূতিতে বিভূষিত।

Verse 26

तं दृष्ट्वा शंकरस्सोऽयमिति सा प्राह मेनका । शक्रस्सुरपतिश्चायं नेति त्वं तदाब्रवीः

তেওঁক দেখি মেনকাই ক’লে—“ইনিই নিশ্চয় শংকৰ।” কিন্তু তুমি তেতিয়া ক’লা—“নাই; ই শংকৰ নহয়, ই দেৱসকলৰ অধিপতি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)।”

Verse 27

तावच्चन्द्रस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत । दृष्ट्वा तं प्राह रुद्रोऽयं तां तु नेति त्वमब्रवीः

সেই সময়তে চন্দ্ৰ আহিল, দ্বিগুণ শোভা ধৰি। তাক দেখি ৰুদ্ৰে ক’লে, ‘এইজন’; কিন্তু তুমি তাৰ বিষয়ে ক’লা, ‘নাই, এইটো নহয়।’

Verse 28

तावत्सूर्यस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत् । दृष्ट्वा तं प्राह सा सोयन्तांतु नेति त्वमब्रवीः

সেই সময়তে সূৰ্য আহিল, আগৰ তুলনাত দ্বিগুণ দীপ্তি ধৰি। তাক দেখি তাই ক’লে; কিন্তু তুমি ক’লা, ‘নাই—ইয়াক ইয়ালৈ আহিবলৈ নিদিবা।’

Verse 29

तावत्समागतास्तत्र भृग्वाद्याश्च मुनीश्वराः । तेजसो राशयस्सर्वे स्वशिष्यगणसंयुताः

সেই সময়তে তাত ভৃগু আদি মুনীশ্বৰসকল সমাগত হ’ল। তেওঁলোক সকলেই তেজৰ পুঞ্জ, নিজ নিজ শিষ্যগণসহ উপস্থিত আছিল।

Verse 30

तन्मध्ये चैव वागीशं दृष्ट्वा सा प्राह मेनका । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

সিহঁতৰ মাজত বাগীশক দেখি মেনকা ক’লে—“এয়াই গিৰিজাৰ স্বামী ৰুদ্ৰ।” তেতিয়া তুমি ক’লা—“নহয়, এয়া নহয়।”

Verse 32

दृष्ट्वा सा तं तदा मेना महाहर्षवती मुने । सोऽयं शिवापतिः प्राह तां तु नेति त्वमब्रवीः

হে মুনি, তেতিয়া মেনাই তেওঁক দেখি মহা আনন্দে ক’লে—“এয়াই আমাৰ কন্যাৰ স্বামী, শিৱপতি।” কিন্তু তুমি ক’লা—“নহয়, তেনে নহয়।”

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्देवस्समागतः । सर्वशोभान्वितः श्रीमान्मेघश्यामश्चतुर्भुजः

সেই অন্তৰত তাত দেৱ বিষ্ণু সমাগত হ’ল—সৰ্বশোভাৰে বিভূষিত, শ্ৰীসমৃদ্ধ, মেঘ-শ্যাম বৰ্ণৰ আৰু চতুৰ্ভুজ।

Verse 34

कोटिकन्दर्प्यलावण्यः पीताम्बरधरस्स्वराट् । राजीवलोचनश्शान्तः पक्षीन्द्रवरवाहनः

তেওঁৰ লাৱণ্য কোটি কামদেৱকো ম্লান কৰে। তেওঁ পীতাম্বৰধাৰী, স্বয়ং-সম্ৰাট আৰু দীপ্তিমান। পদ্মনয়ন, পৰম শান্ত, আৰু পক্ষিৰাজ গৰুড়বাহন।

Verse 35

शंखादिलक्षणैर्युक्तो मुकुटादिविभूषितः । श्रीवत्सवक्षा लक्ष्मीशो ह्यप्रमेय प्रभान्वितः

তেওঁ শঙ্খ আদি শুভ লক্ষণেৰে যুক্ত, মুকুট আৰু দিব্য অলংকাৰৰে ভূষিত। তেওঁৰ বক্ষত শ্ৰীবৎস চিহ্ন দীপ্ত। তেওঁ লক্ষ্মীপতি—অপ্ৰমেয় আৰু অনন্ত প্ৰভাৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 36

तं दृष्ट्वा चकिताक्ष्यासीन्महाहर्षेण साब्रवीत् । सोऽयं शिवापतिः साक्षाच्छिवो वै नात्र संशयः

তেওঁক দেখি তাই বিস্ময়ে বিস্ফাৰিত নয়নে, মহা আনন্দে ভৰি ক’লে—“ইনিই সাক്ഷাৎ শিৱাপতি; নিশ্চয় শিৱ নিজেই, ইয়াত সন্দেহ নাই।”

Verse 37

अथ त्वं मेनकावाक्यमाकर्ण्योवाच ऊतिकृत् । नायं शिवापतिरयं किन्त्वयं केशवो हरिः

তাৰ পাছত মেনকাৰ কথা শুনি দূতে ক’লে—“ইনি শিৱাপতি নহয়; ইনি কেশৱ, স্বয়ং হৰি (বিষ্ণু)।”

Verse 38

शंकरोखिलकार्य्यस्य ह्यधिकारी च तत्प्रियः । अतोऽधिको वरो ज्ञेयस्स शिवः पार्वतीपतिः

শংকৰ সকলো কাৰ্যৰ অধিকাৰী আৰু সেই পৰম তত্ত্বৰ প্ৰিয়তম। সেয়ে জানিবা—সৰ্বোত্তম বৰ এই: পাৰ্বতীপতি শিৱ।

Verse 39

तच्छोभां वर्णितुं मेने मया नैव हि शक्यते । स एवाखिलब्रह्माण्डपतिस्सर्वेश्वरः स्वराट्

মই ভাবিলোঁ—সেই তেজ বৰ্ণনা কৰা মোৰ পক্ষে সম্ভৱ নহয়। তেওঁ একাই সকলো ব্রহ্মাণ্ডৰ অধিপতি—স্বৰাট, সৰ্বেশ্বৰ, স্বতন্ত্ৰ।

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मेना मेने च तां शुभाम् । महाधनां भाग्यवती कुलत्रयसुखावहाम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—তেওঁৰ কথা শুনি মেনাই সেই শুভ কন্যাক যোগ্য বুলি মানিলে—মহাধনৱতী, ভাগ্যৱতী আৰু তিন কুললৈ সুখ আনোতা।

Verse 41

उवाच च प्रसन्नास्या प्रीतियुक्तेन चेतसा । स्वभाग्यमधिकं चापि वर्णयन्ती मुहुर्मुहुः

প্ৰসন্ন মুখে, প্ৰীতিভৰা চিত্তে তাই ক’লে—বাৰে বাৰে নিজৰ অধিক সৌভাগ্যৰ গুণগান কৰি।

Verse 42

मेनोवाच । धन्याहं सर्वथा जाता पार्वत्या जन्मनाधुना । धन्यो गिरीश्वरोप्यद्य सर्वं धन्यतमं मम

মেনাই ক’লে—আজি পাৰ্বতীৰ জন্মে মই সৰ্বতোভাবে ধন্য হ’লোঁ। আজি গিৰীশ্বৰ (শিৱ)ও ধন্য; মোৰ সকলো পৰম ধন্য হ’ল।

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় বিভাগ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ তৃতীয় পাৰ্বতীখণ্ডত “শিৱৰ অদ্ভুত দিব্য লীলা-বৰ্ণনা” নামৰ তেতাল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 44

अस्याः किं वर्ण्यते भाग्यमपि वर्षशतैरपि । वर्णितुं शक्यते नैव तत्प्रभुप्राप्तिदर्शनात

তাইৰ সৌভাগ্যৰ কি বৰ্ণনা কৰা যায়—শত শত বছৰতেও? সেই প্ৰভুৰ প্ৰাপ্তি আৰু প্ৰত্যক্ষ দৰ্শনেই তাক প্ৰকাশ কৰে, তথাপি সেয়া বৰ্ণনাতীত।

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्यवादीच्च सा मेना प्रेमनिर्भरमानसा । तावत्समागतो रुद्रोऽद्भुतोतिकारकः प्रभुः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এইদৰে কৈ প্ৰেমেৰে ভৰপূৰ মন থকা মেনা আগলৈ ক’বলৈ ধৰিলে; তেতিয়াই অদ্ভুত অতিশয় মহিমাময় প্ৰভু ৰুদ্ৰ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 47

तमागतमभिप्रेत्य नारद त्वं मुने तदा । मेनामवोचः सुप्रीत्या दर्शयंस्तं शिवापतिम्

হে মুনি নাৰদ, তোমাৰ আগমনৰ উদ্দেশ্য বুজি তুমি তেতিয়া মেনাক অতি প্ৰীতিয়ে ক’লা আৰু তাক সেই শিৱাপতিক—শিৱা (পাৰ্বতী)ৰ পৰম পতি আৰু ৰক্ষক প্ৰভুক—দৰ্শন কৰাই দিলা।

Verse 48

नारद उवाच । अयं स शंकरस्साक्षाद्दृश्यतां सुन्दरि त्वया । यदर्थे शिवया तप्तं तपोऽति विपिने महत्

নাৰদে ক’লে—হে সুন্দৰী, এইজনেই সাক্ষাৎ শংকৰ; তুমি প্ৰত্যক্ষ দৰ্শন কৰা। যাঁৰ বাবে শিৱাই গভীৰ অৰণ্যত মহাতপস্যা কৰিছিল।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हर्षिता मेना तं ददर्श मुदा प्रभुम् । अद्भुताकृतिमीशानमद्भुतानुगमद्भुतम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে—এনেদৰে কৈ হৰ্ষিত মেনাই আনন্দে প্ৰভু ঈশানক দৰ্শন কৰিলে; অদ্ভুত আকৃতিধাৰী, অদ্ভুত অনুচৰবৃন্দে পৰিবৃত, সৰ্বথা বিস্ময়ময়।

Verse 50

तावदेव समायाता रुद्रसेना महाद्भुता । भूतप्रेतादिसंयुक्ता नानागणसमन्विता

ঠিক তেতিয়াই মহাদ্ভুত ৰুদ্ৰসেনা আহি উপস্থিত হ’ল—ভূত, প্ৰেত আদি দলসমূহসহ আৰু নানাবিধ গণেৰে সমন্বিত।

Verse 51

वात्यारूपधराः केचित्पताकामर्मरस्वना । वक्रतुंडास्तत्र केचिद्विरूपाश्चापरे तथा

কিছুমানে ঘূৰ্ণিবতাহৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল; কিছুমানে পতাকা বহি মর্মৰ ধ্বনি তুলিছিল। তাত কিছুমানে বাঁকা ঠোঁটযুক্ত আছিল, আৰু আন কিছুমানে তেনেদৰেই বিকৃতাকৃতি আছিল।

Verse 52

करालाः श्मश्रुलाः केचित्केचित्खञ्जा ह्यलोचनाः । दण्डपाशधराः केचित्केचिन्मुद्गरपाणयः

কিছুমান কৰাল আৰু ভয়ংকৰ ৰূপধাৰী আছিল, কিছুমান দাড়িওৱালা; কিছুমান খোঁড়া, আৰু কিছুমান চকুহীন। কিছুমানে দণ্ড আৰু পাশ ধাৰণ কৰিছিল, আৰু কিছুমানে হাতত মুদ্গৰ (গদা) লৈছিল।

Verse 53

विरुद्धवाहनाः केचिच्छृंगनादविवादिनः । डमरोर्वादिनः केचित्केचिद्गोमुखवादिनः

কিছুমানে বিচিত্ৰ আৰু বিপৰীত বাহন ধাৰণ কৰিছিল; কিছুমানে শিঙাৰ নাদ তুলি বিবাদ কৰিছিল। কিছুমানে ডমৰু বজাইছিল, আৰু কিছুমানে গোমুখ বাদ্য ফুঁকিছিল।

Verse 54

अमुखा विमुखाः केचित्केचिद्बहुमुखा गणाः । अकरा विकराः केचित्केचिद्बहुकरा गणाः

কিছুমান গণ মুখবিহীন, কিছুমান বিমুখ, আৰু কিছুমান বহুমুখী আছিল। কিছুমান হাতবিহীন, কিছুমান বিকৃতহস্ত, আৰু কিছুমান বহু-হস্ত গণ আছিল।

Verse 55

अनेत्रा बहुनेत्राश्च विशिराः कुशिरास्तथा । अकर्णा बहुकर्णाश्च नानावेषधरा गणाः

গণসকল নানা বিচিত্ৰ ৰূপে দেখা দিলে—কিছুমান নেত্ৰহীন, কিছুমান বহু-নেত্ৰ; কিছুমান বিকৃতশিৰ, কিছুমান সুগঠিতশিৰ। কিছুমান কৰ্ণহীন, কিছুমান বহু-কৰ্ণ; আৰু সকলোৱে নানাবেষ ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 56

इत्यादिविकृताकारा अनेके प्रबला गणाः । असंख्यातास्तथा तात महावीरा भयंकराः

এইদৰে বিকৃত আৰু ভয়ংকৰ আকাৰৰ বহু প্ৰবল গণ আছিল। হে প্ৰিয়, তেওঁলোক অসংখ্য—মহাবীৰ, শক্তিত ভয়প্ৰদ।

Verse 57

अंगुल्या दर्शयंस्त्वं तां मुने रुद्रगणांस्ततः । हरस्य सेवकान्पश्य हरं चापि वरानने

আঙুলে দেখুৱাই সেই সুন্দৰমুখীয়ে ক’লে—“হে মুনি, তাত ৰুদ্ৰগণসমূহ চাওক। হৰৰ সেৱকসকল চাওক, আৰু স্বয়ং হৰকো দৰ্শন কৰক।”

Verse 58

असंख्यातान् गणान् दृष्ट्वा भूतप्रेतादिकान् मुने । तत्क्षणादभवत्सा वै मेनका त्राससंकुला

হে মুনি, ভূত-প্ৰেত আদি সহ অসংখ্য গণক দেখি, সেই ক্ষণতেই মেনকা ভয়ত ব্যাকুল হৈ পৰিল।

Verse 59

तन्मध्ये शंकरं चैव निर्गुणं गुणवत्तरम् । वृषभस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं भूतिभूषितम्

তেওঁলোকৰ মাজতে তাই শংকৰক দেখিলে—নিৰ্গুণ হৈও গুণাতীত পৰমেশ্বৰ—বৃষভাৰূঢ়, পঞ্চবক্ত্ৰ, ত্ৰিনেত্ৰ আৰু ভস্মে বিভূষিত।

Verse 60

कपर्दिनं चन्द्रमौलिं दशहस्तं कपालि नम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयञ्च पिनाकवरपाणिनम्

মই জটাধাৰী, চন্দ্ৰমৌলী, কপালধাৰী, দশভুজ, ব্যাঘ্ৰচৰ্ম-বস্ত্ৰধাৰী আৰু শ্ৰেষ্ঠ পিনাক ধনু ধাৰণকাৰী প্ৰভু শিৱক প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 61

शूलयुक्तं विरूपाक्षं विकृताकारमाकुलम् । गजचर्म वसानं हि वीक्ष्य त्रेसे शिवाप्रसूः

ত্ৰিশূলধাৰী, বিচিত্ৰ নেত্ৰযুক্ত, বিকৃত আৰু অস্থিৰ ৰূপধাৰী, গজচৰ্ম পৰিধান কৰা তেওঁক দেখি শিৱাৰ জননী মেনা ভয়তে কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 62

चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः

তাইক চকিত, কঁপনি ধৰা, ব্যাকুল আৰু বিভ্ৰান্তচিত্ত দেখি তুমি আঙুলিৰে দেখুৱাই ক’লা—“এয়াই শিৱ,” আৰু তাৰ পাছত তাইক ক’লা।

Verse 63

त्वदीयं तद्वचः श्रुत्वा वाताहतलता इव । सा पपात द्रुतम्भूमौ मेना दुःखभरा सती

তোমাৰ সেই বাক্য শুনি, দুখভাৰে ভৰা সতী মেনা, প্ৰচণ্ড বতাহত আঘাতপ্ৰাপ্ত লতাৰ দৰে দ্ৰুতভাৱে মাটিত পৰি গ’ল।

Verse 64

किमिदं विकृतं दृष्ट्वा वञ्चिताहं दुराग्रहे । इत्युक्त्वा मूर्च्छिता तत्र मेनका साऽभवत्क्षणात्

এই বিকৃত অৱস্থা দেখি তাই ক’লে, “এইটো কি! মোৰ দুঃসাহসী দুৰাগ্ৰহত মই প্ৰতাৰিত হ’লোঁ।” এইদৰে কৈ মেনকা তৎক্ষণাৎ তাতেই মূৰ্ছিত হ’ল।

Verse 65

अथ प्रयत्नैर्विविधैस्सखीभिरुपसेविता । लेभे संज्ञां शनै मेना गिरीश्वरप्रिया तदा

তাৰ পাছত সখীসকলে নানা প্ৰচেষ্টাৰে তাইক শুশ্ৰূষা কৰিলে; গিৰীশ্বৰৰ প্ৰিয়া মেনাই তেতিয়া ধীৰে ধীৰে চেতনা ঘূৰাই পালে।

Verse 446

अद्भुतात्मागणास्तात मेनागर्वापहारकाः । आत्मानं दर्शयन् मायानिर्लिप्तं निर्विकारकम्

হে প্ৰিয়, মেনাৰ গৰ্ব অপহৰণকাৰী সেই অদ্ভুত আত্মগণসকলে নিজৰ সত্য স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰিলে—মায়াৰ পৰা অলিপ্ত আৰু সম্পূৰ্ণ নিৰ্বিকাৰ আত্মতত্ত্ব।