Śivapūjā-stuti: Deva-Ṛṣi-Paramparāyāṃ Śaṃkara-caritasya Prastāvaḥ (Prelude to Śaṃkara’s narrative and the lineage of Śiva-worship)
অধ্যায় ৩৭ আনুষ্ঠানিক প্ৰশ্নে আৰম্ভ হয়—ঋষিসকলে সূতক অনুৰোধ কৰে যাতে শিৱৰ লীলা পুনৰ বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰে। সূতে আগন্তুক বৃত্তান্তক ‘শাঙ্কৰ চৰিত্ৰ’ বুলি কৈ ভুক্তি আৰু মুক্তি প্ৰদানকাৰী বুলি স্থাপন কৰে। তাৰ পিছত পৰম্পৰাৰ প্ৰসঙ্গ আহে—নাৰদে পিতামহ ব্ৰহ্মাক প্ৰশ্ন কৰে; ব্ৰহ্মাই প্ৰসন্নচিত্তে মহাপাতক-নাশক কাহিনী ক’বলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। বিষ্ণুৱে ৰমা (লক্ষ্মী) সহ শিৱপূজা কৰি প্ৰভুৰ কৰুণাত ইষ্টফল লাভ কৰে; ব্ৰহ্মাও নিজকে শিৱোপাসক বুলি কৈ সৃষ্টিকাৰ্য শিৱকৃপাৰে চলি থাকে বুলি জনায়। ব্ৰহ্মাৰ মানসপুত্ৰ, অন্য ঋষি, বিশেষকৈ নাৰদ, বসিষ্ঠাদি সপ্তঋষি আৰু অৰুন্ধতী, লোপামুদ্ৰা, অহল্যা আদি আদৰ্শ নাৰীৰ উল্লেখে শৈৱ ভক্তিৰ বিস্তৃত বংশ-পৰম্পৰা গঢ়ি তোলা হয়। এইদৰে ঋষি→সূত আৰু নাৰদ→ব্ৰহ্মা বাণী-পৰম্পৰাক বৈধতা দি, পৰৱৰ্তী কাহিনীৰ ব্যাখ্যাৰ কুঞ্জি হিচাপে শিৱপূজাক এই অধ্যায়ে প্ৰস্তাৱনা ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग ज्ञानवानसि सुव्रत । पुनरेव शिवस्य वै चरितं ब्रूहि विस्तरात्
ঋষিসকলে ক’লে—হে সূতসূত মহাভাগ্যবান! তুমি জ্ঞানবান আৰু সুৱ্ৰতধাৰী। অনুগ্ৰহ কৰি ভগৱান শিৱৰ চৰিত্ৰ পুনৰ বিস্তাৰে কোৱা।
Verse 2
पुरातनाश्च राजान ऋषयो देवतास्तथा । आराधनञ्च तस्यैव चकुर्देववरस्य हि
পুৰাতন ৰজাসকল, ঋষিসকল আৰু দেৱতাসকলেও—সেই দেৱশ্ৰেষ্ঠ ভগৱান শিৱকেই আৰাধনা কৰিছিল।
Verse 3
सूत उवाच । साधु पृष्टमृषिश्रेष्ठाः श्रूयतां कथयामि वः । चरित्रं शांकरं रम्यं शृण्वतां भुक्तिमुक्तिदम्
সূত ক’লে—হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোকে উত্তম প্ৰশ্ন কৰিছা; শুনা, মই তোমালোকক ক’ম। শংকৰৰ এই ৰম্য চৰিত্ৰ ভক্তিভাৱে শুনোঁতাসকলক ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো দান কৰে।
Verse 4
एतदेव पुरा पृष्टो नारदेन पितामहः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदं मुनिसत्तमम्
এই একে বিষয়তে পুৰ্বে নাৰদে পিতামহ ব্ৰহ্মাক প্ৰশ্ন কৰিছিল। তেতিয়া প্ৰসন্নচিত্তে তেওঁ মুনিসত্তম নাৰদক উত্তৰ দিলে।
Verse 5
ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या शांकरं चरितं वरम् । प्रवक्ष्यामि भवत्स्नेहान्महापातकनाशनम्
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে নাৰদ, পৰম প্ৰীতি-ভক্তিৰে শংকৰৰ এই শ্ৰেষ্ঠ চৰিত্ৰ শুনা। তোমাৰ প্ৰতি স্নেহবশে মই ইয়াক ক’ম; ই মহাপাতকো বিনাশ কৰে।
Verse 6
रमया सहितो विष्णुश्शिवपूजां चकार ह । कृपया परमेशस्य सर्वान्कामानवाप हि
ৰমা (লক্ষ্মী) সহ বিষ্ণুৱে শিৱপূজা কৰিলে; পৰমেশ্বৰৰ কৃপাৰে তেওঁ নিশ্চয়েই সকলো কাম্য ইচ্ছা লাভ কৰিলে।
Verse 7
अहं पितामहश्चापि शिवपूजनकारकः । तस्यैव कृपया तात विश्वसृष्टिकरस्सदा
মই—পিতামহ ব্ৰহ্মাও—শিৱপূজা কৰোঁ; হে তাত, তেওঁৰেই কৃপাৰে মই সদায় বিশ্বসৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হওঁ।
Verse 8
शिवपूजाकरा नित्यं मत्पुत्राः परमर्षयः । अन्ये च ऋषयो ये ते शिवपूजनकारकाः
মোৰ পুত্ৰ—পৰম ঋষিসকল—নিত্য শিৱপূজাত ৰত; আৰু তাত থকা আন ঋষিসকলেও শিৱপূজা কৰা ভক্ত।
Verse 9
नारद त्वं विशेषेण शिवपूजनकारकः । सप्तर्षयो वसिष्ठाद्याः शिवपूजनकारकाः
হে নাৰদ, তুমি বিশেষভাৱে শিৱপূজাৰ প্ৰেৰক আৰু সাধক; বসিষ্ঠ আদি সপ্তঋষিসকলেও শিৱপূজাত সমৰ্পিত।
Verse 10
अरुंधती मदासाध्वी लोपामुद्रा तथैव च । अहल्या गौतमस्त्री च शिवपूजनकारिकाः
অৰুন্ধতী, সাধ্বী মদাসাধ্বী, লোপামুদ্ৰা আৰু গৌতমৰ পত্নী অহল্যা—এইসকল সকলো শিৱপূজাত প্ৰসিদ্ধ ভক্তা।
Verse 11
दुर्वासाः कौशिकश्शक्तिर्दधीचो गौतमस्तथा । कणादो भार्गवो जीवो वैशंपायन एव च
দুৰ্বাসা, কৌশিক, শক্তি, দধীচি, গৌতম, কণাদ, ভাৰ্গৱ, জীৱ আৰু বৈশম্পায়ন—এই পূজ্য ঋষিসকলৰ নাম ইয়াত উল্লেখিত।
Verse 12
एते च मुनयस्सर्वे शिवपूजाकरा मताः । तथा पराशरो व्यासश्शिवपूजारतस्सदा
এই সকলো মুনি শিৱপূজক বুলি গণ্য; তদ্ৰূপ পৰাশৰ আৰু ব্যাসো সদায় শিৱ-আৰাধনাত লীন।
Verse 13
उपमन्युर्महाभक्तश्शिवस्य परमात्मनः । याज्ञवल्क्यो महाशैवो जैमिनिर्गर्ग एव च
উপমন्यु পৰমাত্মা শিৱৰ মহাভক্ত। যাজ্ঞবল্ক্য মহাশৈৱ; আৰু জৈমিনি আৰু গৰ্গো তেনেদৰে।
Verse 14
शुकश्च शौनकाद्याश्च शङ्करस्य प्रपूजकाः । अन्येऽपि बहवस्सन्ति मुनयो मुनिसत्तमाः
শুক, শৌনক আদি সকলেও শংকৰৰ পৰম পূজক। আন বহু মুনিশ্ৰেষ্ঠও শিৱভক্তিৰে ইয়াত উপস্থিত আছে।
Verse 15
अदितिर्देवमाता च नित्यं प्रीत्या चकार ह । पार्थिवीं शैवपूजां वै सवधूः प्रेमतत्परा
দেৱমাতা অদিতিয়ে নিত্যে হিয়াৰ আনন্দে, বোৱাৰীসকলৰ সৈতে, পাৰ্থিৱ (মৃণ্ময়) লিঙ্গত বিধিপূৰ্বক শৈৱ পূজা কৰিছিল; প্ৰেমভক্তিত তন্ময় আছিল।
Verse 16
शक्रादयो लोकपाला वसवश्च सुरास्तथा । महाराजिकदेवाश्च साध्याश्च शिवपूजकाः
ইন্দ্ৰ আদি লোকপাল, বসুসকল আৰু দেৱগণ, লগতে মহাৰাজিক দেৱতা আৰু সাধ্যসকল—সকলোৱে ভগৱান শিৱৰ পূজক।
Verse 17
गन्धर्वा किन्नराद्याश्चोपसुराश्शिवपूजकाः । तथाऽसुरा महात्मानश्शिवपूजाकरा मताः
গন্ধৰ্ব, কিন্নৰ আদি আৰু উপসুৰসকল শিৱৰ পূজক। তদ্ৰূপ মহাত্মা অসুৰসকলকো শিৱপূজা-কাৰী বুলি গণ্য কৰা হয়।
Verse 18
हिरण्यकशिपुर्देत्यस्सानुजत्ससुतो मुने । शिवपूजाकरो नित्यं विरोचनबली तथा
হে মুনি, দৈত্য হিৰণ্যকশিপু নিজৰ অনুজ আৰু পুত্ৰসহ নিত্য শিৱপূজা কৰিছিল; তদ্ৰূপে বিৰোচন আৰু বলিও প্ৰতিদিন ভগৱান শিৱৰ আৰাধনাত নিবিষ্ট আছিল।
Verse 19
महाशैव स्मृतो बाणो हिरण्याक्षसुतास्तथा । वृषपर्वा दनुस्तात दानवाः शिवपूजकाः
বাণক মহাশৈৱ বুলি স্মৰণ কৰা হয়; তদ্ৰূপে হিৰণ্যাক্ষৰ পুত্ৰসকলকো। হে তাত, বৃষপৰ্বা আৰু দনুও—এই দানৱসকল শিৱপূজক আছিল।
Verse 20
शेषश्च वासुकिश्चैव तक्षकश्च तथा परे । शिवभक्ता महानागा गरुडाद्याश्च पक्षिणः
শেষ, বাসুকি, তক্ষক আৰু অন্যান্য মহান নাগ; লগতে গৰুড় আদি শ্ৰেষ্ঠ পক্ষী—এই সকলো ভগৱান শিৱৰ ভক্ত।
Verse 21
सूर्यचन्द्रावुभौ देवौ पृथ्व्यां वंशप्रवर्त्तकौ । शिवसेवारतौ नित्यं सवंश्यौ तौ मुनीश्वर
হে মুনিবৰ, সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ দুয়ো দেৱতাই পৃথিৱীত বংশৰ প্ৰৱৰ্তক হৈছিল; তেওঁলোকে নিজৰ বংশৰ সৈতে সদায় শিৱৰ সেৱাত মগ্ন থাকে।
Verse 22
मनवश्च तथा चक्रुस्स्वायंभुवपुरस्सराः । शिवपूजां विशेषेण शिववेषधरा मुने
হে মুনি, স্বায়ম্ভুৱ মনুৰ নেতৃত্বত মনুসকলেও শিৱৰ বেশ ধাৰণ কৰি বিশেষ ভক্তিৰে শিৱৰ পূজা কৰিছিল।
Verse 23
प्रियव्रतश्च तत्पुत्रास्तथा चोत्तानपात्सुतः । तद्वंशाश्चैव राजानश्शिवपूजनकारकाः
প্ৰিয়ব্ৰত আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকল, তদ্ৰূপ উত্তানপাদৰ পুত্ৰ—আৰু তেওঁলোকৰ বংশত জন্ম লোৱা ৰজাসকল—সকলেই শিৱপূজাত তৎপৰ আছিল।
Verse 24
ध्रुवश्च ऋषभश्चैव भरतो नव योगिनः । तद्भ्रातरः परे चापि शिवपूजनकारकाः
ধ্ৰুৱ, ঋষভ আৰু ভৰত—নৱ যোগীসকলৰ সৈতে—আৰু তেওঁলোকৰ আন ভ্ৰাতাসকলেও, সকলেই শিৱপূজাত তৎপৰ হৈছিল।
Verse 25
वैवस्वतसुतास्तार्क्ष्य इक्ष्वाकुप्रमुखा नृपाः । शिवपूजारतात्मानः सर्वदा सुखभोगिनः
বৈৱস্বত (মনু)ৰ বংশজ—তাৰ্ক্ষ্য আৰু ইক্ষ্বাকু-প্ৰমুখ ৰজাসকল—সদায় শিৱপূজাত ৰতচিত্ত আছিল; সেয়ে তেওঁলোকে সদা সুখ আৰু মঙ্গলফল ভোগ কৰিছিল।
Verse 26
ककुत्स्थश्चापि मांधाता सगरश्शैवसत्तमः । मुचुकुन्दो हरिश्चन्द्रः कल्माषांघ्रिस्तथैव च
ককুত্স্থ আৰু মান্ধাতা, আৰু সগৰ—শিৱভক্তসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; মুচুকুন্দ, হৰিশ্চন্দ্ৰ আৰু তদ্ৰূপে কল্মাষাঙ্ঘ্ৰিও—এই সকলো ৰজা এই পৰম্পৰাত প্ৰসিদ্ধ।
Verse 27
भगीरथादयो भूपा बहवो नृपसत्तमाः । शिवपूजाकरा ज्ञेयाः शिववेषविधायिनः
ভগীৰথ আদি বহু ভূপতি—নৃপসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—শিৱপূজাকাৰী বুলি জানিব লাগে; কিয়নো তেওঁলোকে শিৱভক্তৰ বাহ্যচিহ্ন আৰু নিয়ম-আচাৰ ধাৰণ কৰিছিল।
Verse 28
खट्वांगश्च महाराजो देवसाहाय्यकारकः । विधितः पार्थिवीम्मूर्तिं शिवस्यापूजयत्सदा
দেৱতাসকলক সহায় কৰা মহাৰাজ খট্বাংগ বিধি অনুসাৰে সদায় পাৰ্থিৱ (মাটিৰ) শিৱমূৰ্তিৰ পূজা কৰিছিল।
Verse 29
तत्पुत्रो हि दिलीपश्च शिवपूजनकृत्सदा । रघुस्तत्तनयः शैवः सुप्रीत्याः शिवपूजकः
তেওঁৰ পুত্ৰ দিলীপ সদায় শিৱপূজাত ৰত আছিল। দিলীপৰ পুত্ৰ ৰঘু পৰম শৈৱ; গভীৰ প্ৰীতিয়ে শিৱাৰাধনা কৰিছিল।
Verse 30
अजश्शिवार्चकस्तस्य तनयो धर्मयुद्धकृत् । जातो दशरथो भूयो महाराजो विशेषतः
অজ শিৱৰ ভক্তিপূৰ্ণ আৰাধক আছিল। তেওঁৰ পৰা ধৰ্মযুদ্ধকাৰী পুত্ৰ দশৰথ জন্মিল; তেওঁ বিশেষভাৱে খ্যাত মহাৰাজ হ’ল।
Verse 31
पुत्रार्थे पार्थिवी मूर्त्ति शैवी दशरथो हि सः । समानर्च विशेषेण वसि ष्ठस्याज्ञया मुनेः
পুত্ৰলাভৰ কামনাৰে ৰজা দশৰথে পাৰ্থিৱ শৈৱমূৰ্তি গঢ়ি, মুনি বশিষ্ঠৰ আজ্ঞা অনুসাৰে বিশেষ ভক্তিয়ে পূজা কৰিলে।
Verse 32
पुत्रेष्टिं च चकारासौ पार्थिवो भवभक्तिमान् । ऋष्यशृङ्गमुनेराज्ञां संप्राप्य नृपसत्तमः
ভৱ (শিৱ)ভক্ত সেই শ্ৰেষ্ঠ নৃপতি দশৰথে ঋষ্যশৃংগ মুনিৰ আজ্ঞা লাভ কৰি পুত্ৰেষ্টি যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 33
कौसल्या तत्प्रिया मूर्त्ति पार्थिवीं शांकरीं मुदा । ऋष्यशृंगसमादिष्टा समानर्च सुताप्तये
তেওঁৰ প্ৰিয় কৌশল্যাই ঋষ্যশৃঙ্গৰ নিৰ্দেশ অনুসাৰে, পুত্ৰলাভৰ বাবে আনন্দভাৱে শাঙ্কৰীৰ পাৰ্থিৱ (মৃণ্ময়) মূৰ্তিৰ সম্যক পূজা কৰিলে।
Verse 34
सुमित्रा च शिवं प्रीत्या कैकेयी नृपवल्लभा । पूजयामास सत्पुत्रप्राप्तये मुनिसत्तम
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! সুমিত্ৰা আৰু ৰজাৰ প্ৰিয় কৈকেয়ীয়ে সৎপুত্ৰলাভৰ কামনাৰে প্ৰীতিভক্তিৰে শ্ৰীশিৱক পূজা কৰিলে।
Verse 35
शिवप्रसादतस्ता वै पुत्रान्प्रापुश्शुभंकरान् । महाप्रतापिनो वीरान्सन्मार्गनिरतान्मुने
হে মুনে! শিৱপ্ৰসাদে তেওঁলোকে নিশ্চয় মঙ্গলকাৰী পুত্ৰ লাভ কৰিলে—মহাপ্ৰতাপী, বীৰ, আৰু সন্মাৰ্গত নিৰত।
Verse 36
ततः शिवाज्ञया तस्मात्तासु राज्ञस्स्वयं हरिः । चतुर्भिश्चैव रूपैश्चाविर्बभूव नृपात्मजः
তাৰ পিছত ভগৱান শিৱৰ আজ্ঞাৰে, সেই ৰজাৰ বাবে স্বয়ং হৰি (বিষ্ণু) তাত প্ৰকাশিত হৈ, চাৰি ভিন্ন ৰূপত ৰজাৰ পুত্ৰৰূপে অৱতীৰ্ণ হ’ল।
Verse 37
कौसल्यायाः सुतो राम सुमित्रायाश्च लक्ष्मण । शत्रुघ्नश्चैव कैकेय्या भरतश्चेति सुव्रताः
কৌশল্যাৰ পুত্ৰ ৰাম, সুমিত্ৰাৰ পুত্ৰ লক্ষ্মণ; আৰু কৈকেয়ীৰ পুত্ৰ ভৰত আৰু শত্রুঘ্ন—এইদৰে তেওঁলোক সকলো শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰতধাৰী ৰাজকুমাৰ আছিল।
Verse 38
रामस्ससहजो नित्यं पार्थिवं समपूजयत् । भस्म रुद्राक्षधारी च विरजागममास्थितः
ৰাম নিজৰ সহোদৰ ভ্ৰাতাৰ সৈতে নিত্য পাৰ্থিৱ-লিঙ্গৰ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিছিল। ভস্ম আৰু ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰি তেওঁ বিৰজা-আগমৰ শুদ্ধ শৈৱ আচাৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল।
Verse 39
तद्वंशे ये समुत्पन्ना राजानः सानुगा मुने । ते सर्वे पार्थिवं लिंगं शिवस्य समपूजयन्
হে মুনি, সেই বংশত যিসকল ৰজা জন্মিছিল, তেওঁলোকে সকলো অনুচৰসহ শিৱৰ পাৰ্থিৱ-লিঙ্গৰ যথাযথ পূজা কৰিছিল।
Verse 40
सुद्युम्नश्च महाराजश्शैवो मुनिसुतो मुने । शिवशापात्प्रियाहेतोरभून्नारी ससेवकः
হে মুনি, সুদ্যুম্ন নামৰ মহাৰাজ শৈৱভক্ত আৰু মুনিপুত্ৰ আছিল। প্ৰিয়াৰ হেতুত প্ৰাপ্ত শিৱশাপৰ ফলত তেওঁ সেৱকসহ নাৰী হৈ পৰিল।
Verse 41
पार्थिवेशसमर्चातः पुनस्सोऽभूत्पुमान्वरः । मासं स्त्री पुरुषो मासमेवं स्त्रीत्वं न्यवर्त्तत
পাৰ্থিৱেশৰ সমৰ্চনাৰ ফলত তেওঁ পুনৰ উত্তম পুৰুষ হ’ল। এটা মাহ নাৰী, এটা মাহ পুৰুষ—এইদৰে নাৰীত্ব পুনঃপুনঃ নিবৃত্ত হৈছিল।
Verse 42
ततो राज्यं परित्यज्य शिवधर्मपरायणः । शिववेषधरो भक्त्या दुर्लभं मोक्षमाप्तवान्
তাৰ পাছত সি ৰাজ্য ত্যাগ কৰিলে; শিৱধৰ্মত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হৈ, শৈৱবেশ ধাৰণ কৰি, ভক্তিৰ দ্বাৰা দুৰ্লভ মোক্ষ লাভ কৰিলে।
Verse 43
पुरूरवाश्च तत्पुत्रो महाराजस्तु पूजक । शिवस्य देवदेवस्य तत्सुतः शिवपूजकः
পুৰূৰবা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ—সেই মহাৰাজ—দেৱদেৱ মহাদেৱ শিৱৰ ভক্তিভাৱে পূজক আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰও শিৱপূজক হ’ল।
Verse 44
भरतस्तु महापूजां शिवस्यैव सदाकरोत् । नहुषश्च महा शैवः शिवपूजारतो ह्यभूत्
ভৰত সদায় ভগৱান শিৱৰ মহাপূজা কৰিছিল। নহুষো মহাশৈৱ ভক্ত হৈ শিৱপূজাত অটলভাৱে ৰত হ’ল।
Verse 45
ययातिः शिवपूजातः सर्वान्कामानवाप्तवान् । अजीजनत्सुतान्पंच शिवधर्मपरायणान्
ৰাজা যযাতিয়ে শিৱপূজাৰ দ্বাৰা সকলো কাম্য ফল লাভ কৰিলে। আৰু তেওঁ শিৱধৰ্মত পৰায়ণ পাঁচ পুত্ৰ জন্ম দিলে।
Verse 46
तत्सुता यदुमुख्याश्च पंचापि शिवपूजकाः । शिवपूजाप्रभावेण सर्वान्कामांश्च लेभिरे
তেওঁৰ পুত্ৰসকল—যদুবংশৰ অগ্ৰগণ্য—সেই পাঁচজনেই শিৱপূজক আছিল। শিৱপূজাৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকে সকলো কামনা লাভ কৰিলে।
Verse 47
अन्येऽपि ये महाभागाः समानर्चुश्शिवं हि ते । तद्वंश्या अन्यवंश्याश्च भुक्तिमुक्तिप्रदं मुने
হে মুনি, যিসকল অন্য মহাভাগ্যবানেও একেদৰে শিৱক আৰাধনা কৰিছিল, তেওঁলোকৰ বংশধৰ আৰু অন্য বংশৰ লোকেও তেওঁৰ পৰা ভোগ আৰু মোক্ষ লাভ কৰে।
Verse 48
कृष्णेन च कृतं नित्यं बदरीपर्वतोत्तमे । पूजनं तु शिवस्यैव सप्तमासावधि स्वयम्
শ্ৰেষ্ঠ বদৰী পৰ্বতত শ্ৰীকৃষ্ণে স্বয়ং নিত্যদিনে ভগৱান শিৱৰ পূজা কৰিছিল; এই ভক্তি সাত মাহলৈকে চলিছিল।
Verse 49
प्रसन्नाद्भगवांस्तस्माद्वरान्दिव्यानने कशः । सम्प्राप्य च जगत्सर्वं वशेऽनयत शङ्करात्
যেতিয়া ভগৱান শংকৰ প্ৰসন্ন হ’ল, তেতিয়া তেওঁ বহু দিৱ্য বৰ দান কৰিলে। শংকৰৰ পৰা সেয়া পাই সি সমগ্ৰ জগতক নিজৰ বশত আনিলে।
Verse 50
प्रद्युम्नः तत्सुतस्तात शिवपूजाकरस्सदा । अन्ये च कार्ष्णिप्रवरास्साम्बाद्याश्शिवपूजकाः
হে প্ৰিয়, প্ৰদ্যুম্ন আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ সদায় ভগৱান শিৱৰ পূজাত নিমগ্ন আছিল। তেনেদৰে সাম্ব আদি কাৰ্ষ্ণি বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ বীৰসকলেও শিৱভক্ত আৰু শিৱপূজক আছিল।
Verse 51
जरासंधो महाशैवस्तद्वंश्याश्च नृपास्तथा । निमिश्शैवश्च जनकस्तत्पुत्राश्शिवपूजकाः
জৰাসন্ধ মহাশৈৱ আছিল, আৰু তেওঁৰ বংশত জন্ম লোৱা ৰজাসকলেও তেনেদৰেই আছিল। নিমিও শৈৱ আছিল, জনক ৰজাও; আৰু জনকৰ পুত্ৰসকলেও শিৱপূজা কৰিছিল।
Verse 52
नलेन च कृता पूजा वीरसेनसुतेन वै । पूर्वजन्मनि यो भिल्लो वने पान्थसुरक्षकः
সেই পূজাই বীৰসেন-পুত্ৰ নলে কৰিছিল। পূৰ্বজন্মত তেওঁ ভিল্ল আছিল, অৰণ্যত পথিকসকলৰ ৰক্ষক।
Verse 53
यतिश्च रक्षितस्तेन पुरा हरसमीपतः । स्वयंव्याघ्रादिभी रात्रौ भक्षितश्च मृतो वृषात्
পূৰ্বে হৰ (শিৱ)ৰ সান্নিধ্যত সেই যতিক তেওঁ ৰক্ষা কৰিছিল। কিন্তু ৰাতি তেওঁ নিজেই ব্যাঘ্ৰ আদি পশুৰে ভক্ষিত হৈ মৃত্যুবৰণ কৰিলে—বৃষ, অৰ্থাৎ বিধি-কৰ্মবলে।
Verse 54
तेन पुण्यप्रभावेण स भिल्लो हि नलोऽभवत् । चक्रवर्ती महाराजो दमयन्ती प्रियोऽभवत्
সেই পুণ্যপ্ৰভাৱত তেওঁ ভিল্ল নল হৈছিল; পাছত চক্রৱৰ্তী মহাৰাজ হয়, আৰু দময়ন্তী তেওঁৰ প্ৰিয়া হয়।
Verse 55
इति ते कथितं तात यत्पृष्टं भवतानघ । शाङ्करं चरितं दिव्यं किमन्यत्प्रष्टुमिच्छसि
হে তাত, হে নিষ্পাপ! তুমি যি সুধিছিলা, সেয়া মই কৈ দিলোঁ। শংকৰ (ভগৱান শিৱ)ৰ এই দিব্য চৰিত্ৰ বৰ্ণিত হ’ল; এতিয়া আৰু কি সুধিব খোজা?
Frequently Asked Questions
It advances a theological argument of ritual universality: Viṣṇu (with Ramā) and Brahmā themselves perform Śiva-pūjā and succeed by Śiva’s kṛpā, positioning Śiva-worship as the trans-deity foundation for attainment and cosmic function.
The pairing encodes a Purāṇic Śaiva soteriology in which devotion is not merely transactional; it is a graded path where the same practice that yields worldly order and desired ends can, when deepened, culminate in liberating knowledge and freedom from sin (mahāpātaka-nāśana).
Rather than a specialized iconographic form, the chapter foregrounds Śiva as ‘Śaṃkara/Parameśa’—the gracious supreme Lord whose favor empowers Viṣṇu and Brahmā; Śakti appears implicitly through Ramā’s presence with Viṣṇu, underscoring household and cosmic participation in Śiva-worship.