Kāmarūpeśvara’s Trial and Śiva’s Hidden Protection (कামरूपेश्वर-रक्षा-प्रसङ्गः)
এই অধ্যায়ত সূতে কামৰূপেশ্বৰ নামৰ শিৱভক্তক ঘিৰি উদ্ভৱ হোৱা সংকটৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰিছে। ভক্তৰক্ষাৰ্থে শিৱ গণসহ গুপ্তভাৱে ওচৰত থাকে—লুকাই থাকিলেও দিৱ্য সান্নিধ্য কাৰ্যকৰী, এইটোৱেই মুখ্য ভাব। ‘তোমাৰ বাবে’ এজন ৰজাই অভিচাৰিক কৰ্ম কৰিছে বুলি খবৰ পাই, ভীম নামৰ ৰাক্ষসে লোভ‑ক্ৰোধে অস্ত্ৰ ধৰি ৰজাক সন্মুখীন কৰে আৰু হিংসাৰ ধমক দি সত্য বিচাৰে। কামৰূপেশ্বৰ অন্তৰত শংকৰনিষ্ঠাৰে নিৰ্ভয় থাকে। প্ৰাৰব্ধৰ অনিবার্যতা আৰু শিৱৰ কৰুণা‑ৰক্ষা—এই দুয়োটাৰ তত্ত্ব দেখুৱাই, ভক্তিয়ে ভয়ক শৰণাগতিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে আৰু শিৱৰ গুপ্ত সহায় গণসকলৰ মাধ্যমেৰে ফলপ্ৰসূ হয়।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । शिवोऽपि च गणैस्सार्द्धं जगाम हितकाम्यया । स्वभक्तनिकटं गुप्तस्तस्थौ रक्षार्थमादरात्
সূতে ক’লে—হিতকামনাৰে ভগৱান শিৱো গণসমেত তাত গ’ল। ভক্তৰ ৰক্ষাৰ্থে তেওঁ গোপনে ভক্তৰ ওচৰত আদৰেৰে অৱস্থান কৰিলে।
Verse 2
एतस्मिन्नन्तरे तत्र कामरूपेश्वरेण च । अत्यंतं ध्यानमारब्धं पार्थिवस्य पुरस्तदा
ইফালে তাতে কামৰূপেশ্বৰে সেই সময় পাৰ্থিব ৰজাৰ সন্মুখতে অতি গভীৰ আৰু অচঞ্চল ধ্যান আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 3
केनचित्तत्र गत्वा च राक्षसाय निवेदितम् । राजा किंचित्करोत्येवं त्वदर्थं ह्याभिचारिकम्
এজন লোক তাত গৈ ৰাক্ষসক নিবেদন কৰিলে—“ৰাজাই কিবা এটা কৰিছে; নিশ্চয় তোমাৰেই উদ্দেশ্যে শত্রু-অভিচাৰ কৰিছে।”
Verse 4
सूत उवाच । राक्षसस्स च तच्छुत्वा क्रुद्धस्तद्धननेच्छया । गृहीत्वा करवालं च जगाम नृपतिं प्रति
সূত ক’লে—সেই কথা শুনি ৰাক্ষসটো ক্ৰুদ্ধ হৈ তাক বধ কৰিব বিচাৰি, তৰোৱাল ধৰি ৰজাৰ ফালে গ’ল।
Verse 5
तद्दृष्ट्वा राक्षसस्तत्र पार्थिवादि स्थितं च यत् । तदर्थं तत्स्वरूपं च दृष्ट्वा किंचित्करोत्यसौ
তাত মাটি আদি দি স্থাপিত (লিঙ্গ-চিহ্ন) দেখি, তাৰ উদ্দেশ্য আৰু স্বৰূপ বুজি, সেই ৰাক্ষসেও প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে কিবা এটা কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 6
अत एनं बलादद्य हन्मि सोपस्करं नृपम् । विचार्येति महाक्रुद्धो राक्षसः प्राह तं नृपम्
“সেয়ে আজি মই এই ৰজাক তাৰ সকলো উপকৰণসহ বলপূৰ্বক হত্যা কৰিম।” এনেদৰে স্থিৰ কৰি মহাক্ৰোধে ৰাক্ষসে ৰজাক ক’লে।
Verse 7
भीम उवाच । रेरे पार्थिव दुष्टात्मन्क्रियते किं त्वयाधुना । सत्यं वद न हन्यां त्वामन्यथा हन्मि निश्चितम्
ভীমে ক’লে— “ৰে দুষ্টাত্মা ৰজা! তই এতিয়া কি কৰিছ? সত্য ক’! তেন্তে মই তোকে নাহানিম, নহ’লে নিশ্চিতভাৱে বধ কৰিম।”
Verse 8
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य कामरूपेश्वरश्च सः । मनसीति चिचिन्ताशु शिवविश्वासपूरितः
সূত ক’লে—সেই বাক্য শুনি কামৰূপেশ্বৰৰ মন শিৱত অচল বিশ্বাসে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। তেওঁ তৎক্ষণাৎ মনতে ভাবিলে—“এনেকুৱাই।”
Verse 9
भविष्यं यद्भवत्येव नास्ति तस्य निवर्तकः । प्रारब्धाधीनमेवात्र प्रारब्धस्स शिवः स्मृतः
যি ভবিতব্য, সেয়াই অৱশ্যে ঘটে; তাক উলটাই দিব পৰা কোনো নাই। ইয়াত সকলো প্ৰাৰব্ধৰ অধীন, আৰু সেই প্ৰাৰব্ধকেই ‘শিৱ’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 10
कृपालुश्शंकरश्चात्र पार्थिवे वर्तते ध्रुवम् । मदर्थं न करोतीह कुतः कोयं च राक्षसः
ইয়াত পাৰ্থিৱ লিঙ্গত কৃপালু শংকৰ নিশ্চয়েই সন্নিহিত। তথাপি তেওঁ মোৰ বাবে ইয়াত একো নকৰে—তেন্তে এই সত্তা কেনেকৈ ৰাক্ষস হ’ব?
Verse 11
स्वानुरूपां प्रतिज्ञां स सत्यं चैव करिष्यति । सत्यप्रतिज्ञो भगवाञ्छिवश्चेति श्रुतौ श्रुतः
তেওঁ নিজৰ অনুৰূপ প্ৰতিজ্ঞা নিশ্চয়েই সত্য কৰিব; সেয়া অৱশ্যে ঘটিব। শ্ৰুতিতেই শুনা যায়—ভগৱান শিৱ ‘সত্যপ্ৰতিজ্ঞ’ বুলি।
Verse 12
मम भक्तं यदा कश्चित्पीडयत्यतिदारुणः । तदाहं तस्य रक्षार्थं दुष्टं हन्मि न संशयः
যেতিয়া কোনোবাই অতি নিষ্ঠুৰভাৱে মোৰ ভক্তক পীড়া দিয়ে, তেতিয়া তাৰ ৰক্ষাৰ্থে মই সেই দুষ্টক সংহাৰ কৰোঁ—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 13
एवं धैर्य्यं समालंब्य ध्यात्वा देवं च शंकरम् । प्रार्थयामास सद्भक्त्या मनसैव रसेश्वरः
এইদৰে ধৈৰ্য ধৰি ৰসেশ্বৰে দেৱ শংকৰক ধ্যান কৰিলে আৰু সৎভক্তিৰে মনতে প্ৰাৰ্থনা জনালে।
Verse 14
त्वदीयोऽस्मि महाराज यथेच्छसि तथा कुरु । सत्यं च वचनं ह्यत्र ब्रवीमि कुरु मे हितम्
মহাৰাজ, মই আপোনাৰেই; আপুনি যেনেকৈ ইচ্ছা কৰে তেনেকৈ কৰক। ইয়াত মই সত্য বাক্য কওঁ—মোৰ হিত কৰক।
Verse 15
एवं मनसि स ध्यात्वा सत्यपाशेन मंत्रितः । प्राह सत्यं वचो राजा राक्षसं चावमानयन्
এইদৰে মনত ধ্যান কৰি আৰু ‘সত্যপাশ’ৰ দ্বাৰা অন্তৰত দৃঢ় হৈ, ৰজাই সত্য বাক্য ক’লে আৰু ৰাক্ষসক তিৰস্কাৰ কৰি অপমান কৰিলে।
Verse 16
नृप उवाच । भजामि शंकरं देवं स्वभक्तपरिपालकम् । चराचराणां सर्वेषामीश्वरं निर्विकारकम्
ৰাজাই ক’লে—মই শংকৰ দেৱক ভজোঁ, যিজনে নিজৰ ভক্তক পালন-ৰক্ষা কৰে। চল-অচল সকলো সত্তাৰ ঈশ্বৰ, সদা নিৰ্বিকাৰ।
Verse 17
सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा कामरूपेश्वरस्य सः । क्रोधेन प्रचलद्गात्रो भीमो वचनमब्रवीत्
সূত ক’লে—কামৰূপেশ্বৰৰ সেই কথা শুনি ভীম ক্ৰোধত অংগ কঁপি উঠি উত্তৰ দিলে।
Verse 18
भीम उवाच । शंकरस्ते मया ज्ञातः किं करिष्यति वै मम । यो मे पितृव्यकेनैव स्थापितः किंकरो यथा
ভীম ক’লে—তোমাৰ শংকৰক মই ভালদৰে জানো; সি মোৰ কি কৰিব? মোৰ পিতৃব্যেই মোক তাৰ অধীনত দাসৰ দৰে স্থাপন কৰিছে।
Verse 19
तद्बलं हि समाश्रित्य विजेतुं त्वं समीहसे । तर्हि त्वया जितं सर्वं नात्र कार्या विचारणा
সেই ব’লৰ আশ্ৰয় লৈ তুমি জয় কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছা। তেন্তে তোমাৰ দ্বাৰাই সকলো জয় হ’ল—ইয়াত আৰু বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।
Verse 20
यावन्मया न दृष्टो हि शंकरस्त्वत्प्रपालकः । तावत्त्वं स्वामिनं मत्वा सेवसे नान्यथा क्वचित्
যেতিয়ালৈকে মই তোমাৰ পালনকৰ্তা শংকৰক দেখা নাছিলোঁ, তেতিয়ালৈকে তুমি একেকেই স্বামী বুলি মানি সেৱা কৰিছিলা; কেতিয়াও অন্যথা নহয়।
Verse 21
इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां भीमेश्वरज्योतिर्लिङ्गोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नामैकविंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ চতুৰ্থ ভাগ কোটিৰুদ্ৰসংহিতাত ‘ভীমেশ্বৰ জ্যোতির্লিঙ্গৰ উৎপত্তি আৰু মাহাত্ম্য-বৰ্ণনা’ নামৰ একবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 22
अन्यथा हि भयं तेऽद्य भविष्यति न संशयः । स्वामिनस्ते करं तीक्ष्णं दास्येऽहं भीमविक्रमः
নচেৎ আজি নিঃসন্দেহে তোমাৰ ভয় হ’ব। মই, ভীম পৰাক্ৰমী, তোমাৰ স্বামীৰ তীক্ষ্ণ হাত—অৰ্থাৎ দণ্ড—তোমাক প্ৰদান কৰিম।
Verse 23
सूत उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा कामरूपेश्वरो नृपः । दृढं शंकरविश्वासो द्रुतं वाक्यमुवाच तम्
সূত ক’লে—সেই বাক্য শুনি কামৰূপেশ্বৰ ৰজা, শংকৰত দৃঢ় বিশ্বাস স্থাপন কৰি, তৎক্ষণাৎ তাক উদ্দেশ কৰি কথা ক’লে।
Verse 24
राजोवाच । अहं च पामरो दुष्टो न मोक्ष्ये शंकरं पुनः । सर्वोत्कृष्टश्च मे स्वामी न मां मुंचति कर्हिचित्
ৰজাই ক’লে—মই সঁচাকৈয়ে নীচ আৰু দুষ্ট; মই পুনৰ শংকৰক কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ। মোৰ স্বামী সৰ্বোত্তম—তেওঁ কেতিয়াও মোক নাছাড়ে।
Verse 25
सूत उवाच । एवं वचस्तदा श्रुत्वा तस्य राज्ञश्शिवात्मनः । तं प्रहस्य द्रुतं भीमो भूपतिं राक्षसोऽब्रवीत्
সূত ক’লে—শিৱাত্মা সেই ৰজাৰ এনেকুৱা বাক্য শুনি, ৰাক্ষস ভীমে তাক উপহাস কৰি হাঁহি উঠিল আৰু তৎক্ষণাৎ সেই ভূপতিক ক’লে।
Verse 26
भीम उवाच । मत्तो भिक्षयते नित्यं स किं जानाति स्वाकृतिम् । योगिनां का च निष्ठा वै भक्तानां प्रतिपालने
ভীম ক’লে—সি নিত্যে মোৰ পৰা ভিক্ষা মাগে; তেন্তে সি নিজৰ স্বৰূপ কেনেকৈ জানিব? আৰু ভক্তৰ প্ৰতিপালনতেই যদি প্ৰভুৰ দৃঢ় সংকল্প প্ৰকাশ পায়, তেন্তে যোগীৰ নिष्ठা কি?
Verse 27
इति कृत्वा मतिं त्वं च दूरतो भव सर्वथा । अहं च तव स स्वामी युद्धं वै करवावहे
এইদৰে মনত নिश्चয় কৰি তুমি সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি দূৰত থিয় হওঁক। মই—তোমাৰ যথাৰ্থ স্বামী—এতিয়া যুদ্ধ কৰিম।
Verse 28
सूत उवाच । इत्युक्तस्य नृपश्रेष्ठश्शंभुभक्तो दृढव्रतः । प्रत्युवाचाभयो भीमं दुःखदं जगतां सदा
সূতে ক’লে—এইদৰে কোৱা হ’লে, নৃপশ্ৰেষ্ঠ, দৃঢ়ব্ৰতী আৰু শম্ভুভক্ত, জগতক সদায় দুখ দিয়া ভীমক নিৰ্ভয়ে প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।
Verse 29
राजोवाच । शृणु राक्षस दुष्टात्मन्मया कर्तुं न शक्यते । त्वया विक्रियते तर्हि कुतस्त्वं शक्तिमानसि
ৰাজাই ক’লে—শুনা, হে দুষ্টাত্মা ৰাক্ষস; এইটো মোৰ দ্বাৰা কৰা সম্ভৱ নহয়। যদি তুমিয়েই বিকৃত হৈ বশীভূত হওঁ, তেন্তে তোমাৰ শক্তি ক’ৰ পৰা?
Verse 30
सूत उवाच । इत्युक्तस्सैन्यमादाय राजानं परिभर्त्स्य तम् । करालं करवालं च पार्थिवे प्राक्षिपत्तदा
সূত ক’লে—এনেদৰে কোৱা হ’লে সি সৈন্য জড়ো কৰিলে; তাৰপিছত সেই ৰজাক তিৰস্কাৰ কৰি, তেতিয়াই পাৰ্থিৱ (লিঙ্গ)ৰ ওপৰত ভয়ংকৰ তলোৱাৰ আৰু কৰৱাল নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 31
पश्य त्वं स्वामिनोऽद्यैव बलं भक्तसुखावहम् । इत्युवाच विहस्यैव राक्षसैस्स महाबलः
“চোৱা—আজিয়েই আমাৰ স্বামীৰ ভক্তসুখদায়ক বল চোৱা।” বুলি কৈ সেই মহাবলী ৰাক্ষসসকলক হাঁহি হাঁহি ক’লে।
Verse 32
करवालः पार्थिवं च यावत्स्पृशति नो द्विजाः । यावच्च पार्थिवात्तस्मादाविरासीत्स्वयं हरः
হে দ্বিজসকল! কৰৱালে যেতিয়ালৈ পাৰ্থিৱ (লিঙ্গ)ক স্পৰ্শ কৰিলে, তেতিয়াই সেই পাৰ্থিৱ ৰূপৰ পৰাই স্বয়ং হৰ প্ৰকাশিত হ’ল।
Verse 33
पश्य भीमेश्वरोहं च रक्षार्थं प्रकटोऽभवम् । मम पूर्वव्रतं ह्येतद्रक्ष्यो भक्तो मया सदा
চোৱা—মই ভীমেশ্বৰ; ৰক্ষাৰ্থে ইয়াত প্ৰকট হৈছোঁ। এই মোৰ প্ৰাচীন ব্ৰত—মোৰ ভক্তক মই সদায় ৰক্ষা কৰোঁ।
Verse 34
एतस्मात्पश्य मे शीघ्रं बलं भक्तसुखावहम् । इत्युक्त्वा स पिनाकेन करवालो द्विधा कृतः
সেয়ে, তৎক্ষণাৎ মোৰ সেই শক্তি চোৱা, যি ভক্তসকলক সুখ দিয়ে। এই বুলি কৈ তেওঁ পিনাক ধনুৰে তৰোৱালখন দু’ভাগ কৰিলে।
Verse 35
पुनश्चैव त्रिशूलं स्वं चिक्षिपे तेन रक्षसा । तच्छूलं शतधा नीतमपि दुष्टस्य शंभुना
পুনৰায় সেই ৰাক্ষসে নিজৰ ত্ৰিশূল নিক্ষেপ কৰিলে; কিন্তু দুষ্টক দমন কৰা শম্ভুৱে সেই ত্ৰিশূলকো শত খণ্ড কৰি দিলে।
Verse 36
पुनश्शक्तिश्च निःक्षिप्ता तेन शंभूपरि द्विजाः । शंभुना सापि बाणैस्स्वैर्लक्षधा च कृता द्रुतम्
হে দ্বিজসকল! পুনৰায় সি শম্ভুৰ ওপৰত শক্তি-অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে; কিন্তু শম্ভুৱে নিজৰ বাণেৰে তাকো তৎক্ষণাৎ লক্ষ খণ্ড কৰি চূর্ণ কৰিলে।
Verse 37
पट्टिशश्च ततस्तेन निःक्षिप्तो हि शिवोपरि । शिवेन स त्रिशूलेन तिलशश्च कृतं क्षणात्
তেতিয়া সি শিৱৰ ওপৰত পট্টিশ (যুদ্ধ-কুঠাৰ) নিক্ষেপ কৰিলে। শিৱে নিজৰ ত্ৰিশূলৰে ক্ষণতে তাক তিলদানা সদৃশ সূক্ষ্ম খণ্ডত চূৰ্ণ কৰি পেলালে।
Verse 38
ततश्शिवगणानां च राक्षसानां परस्परम् । युद्धमासीत्तदा घोरं पश्यतां दुःखकावहम्
তাৰপিছত শিৱগণ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ মাজত পৰস্পৰ ঘোৰ যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল; চোৱা লোকসকলৰ বাবে ই ভয়ংকৰ আৰু দুঃখদায়ক আছিল।
Verse 39
ततश्च पृथिवी सर्वा व्याकुला चाभवत्क्षणात् । समुद्राश्च तदा सर्वे चुक्षुभुस्समहीधराः
তেতিয়া ক্ষণতে সমগ্ৰ পৃথিৱী ব্যাকুল হৈ উঠিল। সেই সময় সকলো সাগৰ উত্তাল হৈ উঠিল আৰু পৰ্বতসমূহো কঁপি উঠিল।
Verse 40
देवाश्च ऋषयस्सर्वे बभूवुर्विकला अति । ऊचुः परस्परं चेति व्यर्थं वै प्रार्थितश्शिवः
তেতিয়া সকলো দেৱতা আৰু ঋষি অতি বিষণ্ণ আৰু শক্তিহীন হৈ পৰিল। পৰস্পৰে ক’লে—“নিশ্চয় শিৱক কৰা আমাৰ প্ৰাৰ্থনা ব্যৰ্থ হ’ল।”
Verse 41
नारदश्च समागत्य शंकरं दुःखदाहकम् । प्रार्थयामास तत्रैव सांजलिर्नतमस्तकः
তাৰ পাছত নাৰদ তাত আহি, দুখ দহন কৰা শংকৰক তাতেই কৰজোড়ে, মূৰ নোৱাই ভক্তিভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।
Verse 42
नारद उवाच । क्षम्यतां क्षम्यतां नाथ त्वया विभ्रमकारक । तृणेकश्च कुठारो वै हन्यतां शीघ्रमेव हि
নাৰদে ক’লে—“ক্ষমা কৰক, ক্ষমা কৰক, হে নাথ! বিভ্ৰম ঘটোৱা আৰু বিভ্ৰম নাশ কৰা আপুনিই। তৃণ আৰু কুঠাৰ একে নহয়; সেয়ে মোক শীঘ্ৰে দণ্ড দিয়ক।”
Verse 43
इति संप्रार्थितश्शंभुः सर्वान्रक्षोगणान्प्रभुः । हुंकारेणैव चास्त्रेण भस्मसात्कृतवांस्तदा
এনেদৰে প্ৰাৰ্থিত হোৱাত প্ৰভু শম্ভুৱে নিজৰ ‘হুঁ’কাৰ-ৰূপ অস্ত্ৰে তেতিয়াই সকলো ৰাক্ষসগণক ভস্ম কৰি দিলে।
Verse 44
सर्वे ते राक्षसा दग्धाः शंकरेण क्षणं मुने । बभूवुस्तत्र सर्वेषां देवानां पश्यताद्भुतम्
হে মুনি! এটা ক্ষণতে শংকৰে সেই সকলো ৰাক্ষসক দগ্ধ কৰিলে। তাতেই সকলো দেৱে চাই থাকোঁতে এক আশ্চৰ্য ঘটনা ঘটিল।
Verse 45
दावानलगतो वह्निर्यथा च वनमादहेत् । तथा शिवेन क्रुद्धेन राक्षसानां बलं क्षणात्
যেনেকৈ দাবানলে প্ৰেৰিত অগ্নিয়ে বন দহি পেলায়, তেনেকৈ ক্ৰুদ্ধ শিৱে ৰাক্ষসসকলৰ বল ক্ষণমাত্ৰতে ভস্ম কৰে।
Verse 46
भीमस्यैव च किं भस्म न ज्ञातं केनचित्तदा । परिवारयुतो दग्धो नाम न श्रूयते क्वचित्
সেই সময়ত ভীমৰ কি হ’ল—তাৰ ভস্মো থাকিল নে নাই—কোনেও নাজানিলে। তেওঁ পৰিচাৰকসকলসহ দগ্ধ হৈ মৰিল বুলি ক’তো শুনা নাযায়।
Verse 47
ततश्शिवस्य कृपया शांतिं प्राप्ता मुनीश्वराः । देवास्सर्वे च शक्राद्यास्स्वास्थ्यं प्रापाखिलं जगत्
তাৰ পিছত ভগৱান শিৱৰ কৃপাৰে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলে শান্তি লাভ কৰিলে। শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি সকলো দেৱতা সুস্থ হ’ল, আৰু সমগ্ৰ জগতেও পুনৰ স্থিৰতা আৰু পূৰ্ণতা পালে।
Verse 48
क्रोधज्वाला महेशस्य निस्ससार वनाद्वनम् । राक्षसानां च तद्भस्म सर्वं व्याप्तं वनेऽखिलम्
মহেশৰ ক্ৰোধজ্বালা বনেদি বনলৈ বিস্তাৰিত হৈ ওলাই গ’ল। সেই ৰাক্ষসসকলৰ ভস্মো সমগ্ৰ অৰণ্যভূমিত সকলো দিশে ব্যাপি পৰিল।
Verse 49
ततश्चौषधयो जाता नानाकार्यकरास्तथा । रूपान्तरं ततो नॄणां भवेद्वेषांतरं तथा
তেতিয়া নানাবিধ কাৰ্যসাধক ঔষধিসমূহ উদ্ভৱ হ’ল। তাৰ পিছত মানুহৰ মাজত ৰূপভেদ জন্মিল, আৰু তদ্ৰূপ বাহ্যিক বেশভূষা তথা পৰিধানতো ভিন্নতা দেখা দিল।
Verse 50
भूतप्रेतपिशाचादि दूरतश्च ततो व्रजेत् । तन्न कार्यं च यच्चैव ततो न भवति द्विजाः
ভূত, প্ৰেত, পিশাচ আদি পৰা দূৰত থাকি, সেই ঠাইৰ পৰা বহু দূৰলৈ যাব লাগে। হে দ্বিজসকল, তাত কোনো কাৰ্য নকৰিবা; কিয়নো তাত শুভ সিদ্ধি নহয়।
Verse 51
ततः प्रार्थितश्शम्भुर्मुनिभिश्च विशेषतः । स्थातव्यं स्वामिना ह्यत्र लोकानां सुखहेतवे
তাৰ পাছত মুনিসকলে বিশেষকৈ শম্ভুক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে— “হে স্বামী, লোকসকলৰ সুখহেতু আপুনি ইয়াতেই অৱস্থান কৰক।”
Verse 52
अयं वै कुत्सितो देश अयोध्यालोकदुःखदः । भवंतं च तदा दृष्ट्वा कल्याणं संभविष्यति
“এই ঠাই নিশ্চয় নিন্দিত, অযোধ্যাৰ লোকসকলৰ দুখদায়ক; কিন্তু সেই সময়ত আপোনাৰ দৰ্শন হ’লে নিশ্চয় কল্যাণ সম্ভৱ হ’ব।”
Verse 53
भीमशंकरनामा त्वं भविता सर्वसाधकः । एतल्लिंगं सदा पूज्यं सर्वापद्विनिवारकम्
তুমি ‘ভীমশংকৰ’ নামে খ্যাত হ’বা, সকলো সিদ্ধিৰ সাধক। এই লিঙ্গ সদায় পূজ্য; ই সকলো আপদ-বিপদ নিবারণ কৰে।
Verse 54
सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितश्शम्भुर्लोकानां हितकारकः । तत्रैवास्थितवान्प्रीत्या स्वतन्त्रो भक्तवत्सलः
সূত ক’লে—এইদৰে প্ৰাৰ্থিত লোকহিতকাৰী শম্ভু তাতেই প্ৰীতিভাৱে অৱস্থিত থাকিল; স্বতন্ত্ৰ হ’লেও তেওঁ ভক্তৱৎসল।
Frequently Asked Questions
A rākṣasa (Bhīma) advances to harm a king after hearing of an alleged ābhicārika act, while Śiva—arriving with gaṇas—stays concealed near His devotee; the theological argument contrasts prārabdha’s inevitability with the lived certainty of Śiva’s protective presence.
Śiva’s ‘hidden’ proximity (gupta-sthiti) symbolizes transcendence that remains immanent: the divine may be unseen yet causally decisive. The rākṣasa’s sword and threats encode the volatility of tamasic force, while the devotee’s internal reflection models śiva-viśvāsa as a yogic stabilizer that converts crisis into surrender.
The chapter highlights Śiva as Śaṅkara—the compassionate protector who operates through gaṇas and providential concealment. Gaurī is not foregrounded in the sampled passage; the emphasis is on Śiva’s rakṣā-śakti rather than a paired theophany.