Bhaimaśaṅkara-māhātmya: Śiva’s Descent in Kāmarūpa and the Rise of Bhīma

Verse 1

सूत उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भैमशंकरम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वाभीष्टं लभेन्नरः

সূত ক’লে—এতিয়া মই ভীমশংকৰৰ মাহাত্ম্য ঘোষণা কৰিম। যাৰ কেৱল শ্রৱণেই মানুহে সকলো অভীষ্ট ফল লাভ কৰে।

Verse 2

कामरूपाभिधे देशे शंकरो लोककाम्यया । अवतीर्णः स्वयं साक्षात्कल्याणसुखभाजनम्

কামৰূপ নামে দেশত লোককল্যাণ আৰু জনমানসৰ অভীষ্ট পূৰণৰ বাবে স্বয়ং সাক্ষাৎ শংকৰ অৱতীৰ্ণ হ’ল; তেওঁ কল্যাণ আৰু সুখৰ পৰম আশ্ৰয়।

Verse 3

यदर्थमवतीर्णोसौ शंकरो लोकशंकरः । शृणुतादरतस्तच्च कथयामि मुनीश्वराः

লোকমঙ্গলকাৰী শংকৰ যি উদ্দেশ্যে অৱতীৰ্ণ হৈছে, সেয়া শ্ৰদ্ধাৰে শুনা; হে মুনীশ্বৰসকল, মই সেই কথাই বৰ্ণনা কৰোঁ।

Verse 4

भीमोनाम महोवीर्यो राक्षसोऽभूत्पुरा द्विजाः । दुःखदस्सर्वभूतानां धर्मध्वंसकरस्सदा

হে দ্বিজসকল, পূৰ্বকালত ভীম নামৰ এক মহাবীৰ্যৱান ৰাক্ষস আছিল; সি সকলো ভূতৰ দুখদাতা আৰু সদায় ধৰ্মধ্বংসকাৰী আছিল।

Verse 5

कुंभकर्णात्समुत्पन्नः कर्कट्यां सुमहाबलः । सह्ये च पर्वते सोऽपि मात्रा वासं चकार ह

কুম্ভকৰ্ণৰ পৰা কर्कটীৰ গৰ্ভত জন্ম লৈ সি অতি মহাবলৱান হৈছিল; সিও সহ্য পৰ্বতত মাতৃৰ সৈতে বাস কৰিলে।

Verse 6

कुंभकर्णे च रामेण हते लोकभयंकरे । राक्षसी पुत्रसंयुक्ता सह्येऽतिष्ठत्स्वयं तदा

লোকভয়ংকৰ কুম্ভকৰ্ণ ৰামে বধ কৰাৰ পাছত, সেই ৰাক্ষসী পুত্ৰসহ স্বয়ং সহ্য পৰ্বতত গৈ থাকিল।

Verse 7

स बाल एकदा भीमः कर्कटीं मातरं द्विजाः । पप्रच्छ च खलो लोकदुःखदो भीमविक्रमः

হে দ্বিজসকল, এবাৰ বালক ভীম—দুষ্ট, লোকদুখদাতা আৰু ভীমবিক্ৰমী—নিজ মাতৃ কর্কটীক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 8

भीम उवाच । मातर्मे कः पिता कुत्र कथं वैकाकिनी स्थिता । ज्ञातुमिच्छामि तत्सर्वं यथार्थं त्वं वदाधुना

ভীমে ক’লে—মা, মোৰ পিতা কোন? তেওঁ ক’ত আছে? আৰু হে বৈকাকিনী, তুমি কেনেকৈ এই অৱস্থাত আছা? মই সকলো যথাৰ্থকৈ জানিব বিচাৰোঁ—এতিয়াই কোৱা।

Verse 9

सूत उवाच । एवं पृष्टा तदा तेन पुत्रेण राक्षसी च सा । उवाच पुत्रं सा दुष्टा श्रूयतां कथयाम्यहम्

সূতে ক’লে: তেতিয়া পুত্ৰে এনেদৰে সোধাত সেই দুষ্টা ৰাক্ষসীয়ে পুত্ৰক ক’লে—“শুনা, মই ক’ম।”

Verse 10

कर्कट्युवाच । पिता ते कुम्भकर्णश्च रावणानुज एव च । रामेण मारितस्सोयं भ्रात्रा सह महाबलः

কৰ্কটী ক’লে: “তোৰ পিতা কুম্ভকৰ্ণ—ৰাৱণৰ অনুজ, সেই মহাবলী—ভ্ৰাতাসহ ৰামৰ হাতে নিহত হৈছে।”

Verse 11

अत्रागतः कदाचिद्वै कुम्भकर्णस्य राक्षसः । मद्भोगं कृतवांस्तात प्रसह्य बलवान्पुरा

“এবাৰ মহাবলী কুম্ভকৰ্ণ ইয়ালৈ আহিছিল। হে বৎস, আগতে সি বলপূৰ্বক মোক ধৰি মোৰ ভোগ কৰিছিল।”

Verse 12

लंकां स गतवान्मां च त्यक्त्वात्रैव महाबलः । मया न दृष्ट्वा सा लंका ह्यत्रैव निवसाम्यहम्

সেই মহাবলী লংকালৈ গ’ল আৰু মোক ইয়াতেই এৰি গ’ল। মই সেই লংকা দেখা নাই, সেয়ে মই ইয়াতেই বাস কৰোঁ।

Verse 13

पिता मे कर्कटो नाम माता मे पुष्कसी मता । भर्ता मम विराधो हि रामेण निहतः पुरा

মোৰ পিতাৰ নাম কর্কট, মোৰ মাতাক পুষ্কসী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। মোৰ স্বামী আছিল বিরাধ; তেওঁক পূৰ্বে ৰামে বধ কৰিছিল।

Verse 14

पित्रोः पार्श्वे स्थिता चाहं निहते स्वामिनि प्रिये । पितरौ मे मृतौ चात्र ऋषिणा भस्मसात्कृतौ

প্ৰিয়ে, মোৰ স্বামী নিহত হোৱাত মই পিতৃ-মাতৃৰ কাষতে থিয় হৈ আছিলোঁ। ইয়াতেই মোৰ পিতৃ-মাতৃও মৃত্যু বৰণ কৰিলে, আৰু এজন ঋষিয়ে তেওঁলোকক ভস্মসাৎ কৰিলে।

Verse 15

भक्षणार्थं गतौ तत्र कुद्धेन सुमहात्मना । सुतीक्ष्णेन सुतपसाऽगस्त्यशिष्येण वै तदा

তাৰ পিছত ভক্ষণাৰ্থে তাত গৈ থকা সেই দুজনৰ সন্মুখীন হ’ল মহাত্মা সুতীক্ষ্ণ—অগস্ত্যৰ শিষ্য—যি কঠোৰ তপস্যাৰে উগ্ৰ ক্ৰোধে দীপ্ত হৈছিল।

Verse 16

साऽहमेकाकिनी जाता दुःखिता पर्वते पुरा । निवसामि स्म दुःखार्ता निरालंबा निराश्रया

মই একাকিনী হৈ পৰিলোঁ, বহু আগতে সেই পৰ্বতত দুখে পীড়িত। শোকাৰ্ত হৈ তাত মই অবলম্বনহীন, আশ্ৰয়হীন হৈ বাস কৰিছিলোঁ।

Verse 17

ततस्त्वं च समुत्पन्नो महाबलपराक्रमः । अवलंब्य पुनस्त्वां च कालक्षेपं करोम्यहम्

তাৰ পিছত তুমি উদ্ভৱ হ’লা—মহাবল আৰু মহাপৰাক্ৰমশালী। এতিয়া পুনৰ তোমাৰ আশ্ৰয় লৈ মই কালক্ষেপ কৰিম আৰু মোৰ উদ্দেশ্য আগবঢ়াম।

Verse 19

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या भीमो भीमपराक्रमः । कुद्धश्च चिंतयामास किं करोमि हरिं प्रति

সূত ক’লে—তাই শুনি ভীম, ভয়ংকৰ পৰাক্ৰমশালী, ক্ৰুদ্ধ হৈ চিন্তা কৰিলে: “হৰি (বিষ্ণু)ৰ প্ৰতি মই কি কৰিম?”

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां भीमेश्वरज्योतिर्लिगमाहात्म्ये भीमासुरकृतोपद्रववर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ চতুৰ্থ কোটিৰুদ্ৰসংহিতাত, ভীমেশ্বৰ জ্যোতিৰ্লিঙ্গৰ মাহাত্ম্য-প্ৰসঙ্গত, ‘ভীমাসুৰকৃত উপদ্ৰৱৰ বৰ্ণনা’ নামৰ বিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 21

तत्पुत्रोहं भवेयं चेद्धरिं तं पीडयाम्यहम् । इति कृत्वा मतिं भीमस्तपस्तप्तुं महद्ययौ

“মই যদি তাৰ পুত্ৰ হব পাৰোঁ, তেন্তে সেই হৰি (বিষ্ণু)ক মই পীড়া দিম।” এই ভয়ংকৰ সংকল্প কৰি ভীম মহাতপস্যা কৰিবলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 22

ब्रह्माणां च समुद्दिश्य वर्षाणां च सहस्रकम् । मनसा ध्यानमाश्रित्य तपश्चक्रे महत्तदा

তেতিয়া সি এক সহস্ৰ দিব্য বৰ্ষৰ কাল লক্ষ্য কৰি, মনক ধ্যানত স্থিৰ কৰি, সেই সময় মহাতপস্যা কৰিলে।

Verse 23

ऊर्ध्वबाहुश्चैकपादस्सूर्य्ये दृष्टिं दधत्पुरा । संस्थितस्स बभूवाथ भीमो राक्षसपुत्रकः

পূৰ্বে সেই ভয়ংকৰ ৰাক্ষসপুত্ৰ কঠোৰ ব্ৰতত স্থিত হৈছিল—দুয়ো বাহু ওপৰলৈ তুলি, এক পায়ে থিয় হৈ, সূৰ্যৰ ফালে দৃষ্টি স্থিৰ কৰি।

Verse 24

शिरसस्तस्य संजातं तेजः परमदारुणम् । तेन दग्धास्तदा देवा ब्रह्माणं शरणं ययुः

তাৰ মূৰৰ পৰা অতি ভয়ংকৰ আৰু প্ৰচণ্ড তেজ উদ্ভৱ হ’ল। সেই দাহক তেজত দগ্ধ হৈ দেৱসকলে আশ্ৰয়ৰ বাবে ব্ৰহ্মাৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 25

प्रणम्य वेधसं भक्त्या तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः । दुःखं निवेदयांचकुर्ब्रह्मणे ते सवासवाः

ভক্তিৰে বিধাতা ব্ৰহ্মাক প্ৰণাম কৰি তেওঁলোকে নানা স্তৱেৰে স্তৱনা কৰিলে; আৰু ইন্দ্ৰসহ দেৱসকলে নিজৰ দুখ ব্ৰহ্মাৰ আগত নিবেদন কৰিলে।

Verse 26

देवा ऊचुः । ब्रह्मन्वै रक्षसस्तेजो लोकान्पीडितुमुद्यतम् । यत्प्रार्थ्यते च दुष्टेन तत्त्वं देहि वरं विधे

দেৱসকলে ক’লে—হে ব্ৰহ্মন! ৰাক্ষসৰ তেজ লোকসমূহক পীড়া দিবলৈ উদ্যত হৈছে। সেই দুষ্টে যি বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিছে, হে বিধাতা, তত্ত্ব-ধৰ্ম অনুসাৰে লোকৰক্ষা হ’ব পৰাকৈ দান কৰক।

Verse 27

नोचेदद्य वयं दग्धास्तीव्रतत्तेजसा पुनः । यास्यामस्संक्षयं सर्वे तस्मात्तं देहि प्रार्थितम्

নচেৎ আজি আমি পুনৰ সেই তীব্ৰ তেজত দগ্ধ হ’ম আৰু সকলোৱে বিনাশলৈ যাব। সেয়ে যি প্ৰাৰ্থিত, সেই বৰ দান কৰক।

Verse 28

सूत उवाच । इति तेषां वचश्श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । जगाम च वरं दातुं वचनं चेदमब्रवीत्

সূত ক’লে—তেওঁলোকৰ কথা শুনি লোকপিতামহ ব্ৰহ্মা বৰ দিবলৈ আগবাঢ়িল আৰু এই বাক্য ক’লে।

Verse 29

ब्रह्मोवाच । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्तते । इति श्रुत्वा विधेर्वाक्यमब्रवीद्राक्षसो हि सः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—মই প্ৰসন্ন; তোমাৰ মনত যি বৰ আছে, সেয়া কোৱা। বিধাতাৰ এই বাক্য শুনি সেই ৰাক্ষসে উত্তৰ দিলে।

Verse 30

भीम उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वर स्त्वया । अतुलं च बलं मेऽद्य देहि त्वं कमलासन

ভীমে ক’লে—হে দেৱেশ! যদি আপুনি প্ৰসন্ন আৰু যদি আপুনি বৰ দিব, তেন্তে হে কমলাসন! আজি মোক অতুল বল দান কৰক।

Verse 31

सूत उवाच । इत्युक्त्वा तु नमश्चक्रे ब्रह्मणे स हि राक्षसः । ब्रह्मा चापि तदा तस्मै वरं दत्त्वा गृहं ययौ

সূত ক’লে—এনেদৰে কৈ সেই ৰাক্ষসে ব্ৰহ্মাক প্ৰণাম কৰিলে। তেতিয়া ব্ৰহ্মায়ো তাক বৰ দি নিজৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 32

राक्षसो गृहमागत्य ब्रह्माप्तातिबलस्तदा । मातरं प्रणिपत्याशु स भीमः प्राह गर्ववान्

তেতিয়া সেই ভয়ংকৰ ৰাক্ষস ঘৰলৈ আহি, যেন ব্ৰহ্মাৰ পৰা লাভ কৰা অতুল বলযুক্ত হৈ, তৎক্ষণাৎ মাতৃক প্ৰণাম কৰি গৰ্বে স্ফীত হৈ ক’লে।

Verse 33

भीम उवाच । पश्य मातर्बलं मेऽद्य करोमि प्रलयं महत् । देवानां शक्रमुख्यानां हरेर्वै तत्सहायिनः

ভীমে ক’লে—হে মাতা, আজি মোৰ বল চোৱা। ইন্দ্ৰপ্ৰধান দেৱসকলক আৰু তেওঁলোকৰ সহায় হৰি (বিষ্ণু)কো মই মহাবিনাশ কৰিম।

Verse 34

सूत उवाच । इत्युक्त्वा प्रथमं भीमो जिग्ये देवान्सवासवान् । स्थानान्निस्सारयामास स्वात्स्वात्तान्भीमविक्रमः

সূতে ক’লে—এনেদৰে কৈ ভীমে প্ৰথমে ইন্দ্ৰসহ দেৱসকলক জয় কৰিলে; ভয়ংকৰ পৰাক্ৰমী সিয়ে তেওঁলোকক নিজ নিজ স্থানৰ পৰা উচ্ছেদ কৰিলে।

Verse 35

ततो जिग्ये हरिं युद्धे प्रार्थितं निर्जरैरपि । ततो जेतुं रसां दैत्यः प्रारंभं कृतवान्मुदा

তাৰ পাছত দেৱসকলে প্ৰাৰ্থনা কৰিলেও সেই দৈত্যে যুদ্ধত হৰি (বিষ্ণু)কো জয় কৰিলে। তাৰপাছত আনন্দিত হৈ পৃথিৱী জয় কৰিবলৈ সি অভিযান আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 36

पुरा सुदक्षिणां तत्र कामरूपेश्वरं प्रभुम् । जेतुं गतस्ततस्तेन युद्धमासीद्भयंकरम्

পূৰ্বকালত সুদক্ষিণা দেশত এজন চেলেঞ্জাৰ প্ৰভু কামৰূপেশ্বৰক জয় কৰিবলৈ গৈছিল; সেয়ে তেওঁৰ সৈতে ভয়ংকৰ যুদ্ধ উঠিল।

Verse 37

भीमोऽथ तं महाराजं प्रभावाद्ब्रह्मणोऽसुरः । जिग्ये वरप्रभावेण महावीरं शिवाश्रयम्

তেতিয়া ব্ৰহ্মাৰ প্ৰভাৱত বলৱান হোৱা সেই অসুৰ ভীমে, বৰদানৰ শক্তিৰে, শিৱাশ্ৰয়ী মহাবীৰ সেই মহাৰাজক পৰাজিত কৰিলে।

Verse 38

स हि जित्वा ततस्तं च कामरूपेश्वरं प्रभुम् । बबंध ताडयामास भीमो भीमपराक्रमः

কামৰূপেশ্বৰ সেই প্ৰভুক জয় কৰি, ভয়ংকৰ পৰাক্ৰমী ভীমে তেওঁক বান্ধি প্ৰহাৰ কৰিলে।

Verse 39

गृहीतं तस्य सर्वस्वं राज्यं सोपस्करं द्विजाः । तेन भीमेन दुष्टेन शिवदासस्य भूपतेः

হে দ্বিজসকল! সেই দুষ্ট ভীমে ৰজা শিৱদাসৰ সকলো ধন-সম্পদ আৰু উপকৰণসহ ৰাজ্যো কেঢ়ি নিলে।

Verse 40

राजा चापि सुधर्मिष्ठः प्रियधर्मो हरप्रियः । गृहीतो निगडैस्तेन ह्येकांते स्थापितश्च सः

সেই ৰজাও আছিল পৰম ধৰ্মনিষ্ঠ, ধৰ্মপ্ৰিয় আৰু হৰ (শিৱ)ৰ প্ৰিয়। তাক সি শৃংখলাৰে বেঁধি একান্ত ঠাইত বন্দী কৰি থ’লে।

Verse 41

तत्र तेन तदा कृत्वा पार्थिवीं मूर्तिमुत्तमाम् । भजनं च शिवस्यैव प्रारब्धी प्रियकाम्यया

তাত তেতিয়াই সি উত্তম পাৰ্থিৱ মূৰ্তি (মাটিৰ প্ৰতিমা) গঢ়িলে। প্ৰিয় কামনা পূৰণৰ আশাৰে সি কেৱল শিৱৰ ভজন-আৰাধনা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 42

गंगायास्तवनं तेन बहुधा च तदा कृतम् । मानसं स्नानकर्मादि कृत्वा शंकरपूजनम्

তেতিয়া সি গঙ্গা দেৱীৰ বহু ধৰণে স্তৱন কৰিলে। মানস স্নান আদি অন্তঃশুদ্ধিৰ কৰ্ম কৰি সি শংকৰৰ পূজা কৰিলে।

Verse 43

पार्थिवेन विधानेन चकार नृपसत्तमः । तद्ध्यानं च यथा स्याद्वै कृत्वा च विधिपूर्वकम्

শ্ৰেষ্ঠ ৰজাই পাৰ্থিৱ বিধান অনুসাৰে পূজা কৰিলে; আৰু বিধিপূৰ্বক সকলো সম্পন্ন কৰি, সেই পূজাৰ উপযুক্ত ধ্যানো যথাযথভাৱে কৰিলে।

Verse 44

प्रणिपातैस्तथा स्तोत्रैर्मुद्रासन पुरस्सरम् । कृत्वा हि सकलं तच्च स भेजे शंकरं मुदा

মুদ্ৰা আৰু আসন আগত ৰাখি, সি প্ৰণাম আৰু স্তোত্ৰ আদি সকলো সম্পন্ন কৰিলে; আৰু সকলো উপাসনা শেষ কৰি আনন্দেৰে শংকৰৰ শৰণ ল’লে।

Verse 45

पंचाक्षरमयीं विद्यां जजाप प्रणवान्विताम् । नान्यत्कार्यं स वै कर्तुं लब्धवानन्तरं तदा

তেতিয়া তেওঁ প্ৰণৱ (ওঁ)যুক্ত পঞ্চাক্ষৰী বিদ্যাৰ জপ আৰম্ভ কৰিলে। সেই মুহূৰ্ততে তেওঁৰ বাবে আন কোনো কৰ্তব্য নাথাকিল—কেৱল জপেই একমাত্ৰ সাধনা হৈ ৰ’ল।

Verse 46

तत्पत्नी च तदा साध्वी दक्षिणा नाम विश्रुता । निधानं पार्थिवं प्रीत्या चकार नृपवल्लभा

সেই সময় ৰজাৰ প্ৰিয়তমা, ‘দক্ষিণা’ নামে খ্যাত সাধ্বী পত্নীয়ে স্নেহেৰে ৰাজকীয় নিধি-ভঁৰাল সজাই তুলিলে।

Verse 47

दंपती त्वेकभावेन शंकरं भक्तशंकरम् । भेजाते तत्र तौ नित्यं शिवाराधनतत्परौ

সেই দম্পতিয়ে একচিত্ত ভক্তিৰে ভক্তজনৰ প্ৰতি কৃপাশীল শংকৰক নিত্য আশ্ৰয় কৰিছিল, আৰু তাতে সদায় শিৱ-আৰাধনাত তৎপৰ আছিল।

Verse 48

राक्षसो यज्ञकर्मादि वरदर्प विमोहितः । लोपयामास तत्सर्वं मह्यं वै दीयतामिति

বৰদানজনিত দৰ্পত মোহিত সেই ৰাক্ষসে যজ্ঞকৰ্ম আদি সকলো ধৰ্মক্ৰিয়া লোপ কৰি দিলে আৰু ঘোষণা কৰিলে—“এই সকলো মোকেই দিয়া হওক!”

Verse 49

बहुसैन्यसमायुक्तो राक्षसानां दुरात्मनाम । चकार वसुधां सर्वां स्ववशे चर्षिसत्तमाः

হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকল, দুষ্ট ৰাক্ষসসকলৰ বৃহৎ সেনাৰ সৈতে সি সমগ্ৰ পৃথিৱীক নিজৰ বশত আনিলে আৰু নিজৰ ইচ্ছাৰ অধীন কৰিলে।

Verse 50

वेदधर्मं शास्त्रधर्मं स्मृतिधर्मं पुराणजम् । लोपयित्वा च तत्सर्वं बुभुजे स्वयमूर्जितः

সিয়ে বেদধৰ্ম, শাস্ত্ৰধৰ্ম, স্মৃতিধৰ্ম আৰু পুৰাণজাত ধৰ্ম—এই সকলো ঢাকি লোপ কৰালে; আৰু নিজৰ শক্তিত বলবান হৈ সেই সকলো নিজ অধিকাৰত কৰি ভোগ কৰিলে।

Verse 51

देवाश्च पीडितास्तेन सशक्रा ऋषयस्तथा । अत्यन्तं दुःखमापन्ना लोकान्निस्सारिता द्विजाः

তাৰ দ্বাৰা পীড়িত হৈ ইন্দ্ৰসহ দেৱগণ আৰু ঋষিগণ অতি দুখত পৰিল; আৰু দ্বিজসকলক তেওঁলোকৰ লোকৰ পৰা বাহিৰ কৰি দিয়া হ’ল।

Verse 52

ते ततो विकलास्सर्वे सवासवसुरर्षयः । ब्रह्मविष्णू पुरोधाय शंकरं शरणं ययुः

তাৰ পাছত তেওঁলোক সকলোৱে—ইন্দ্ৰ, দেৱগণ আৰু ঋষিসকলসহ—বিহ্বল হৈ, ব্ৰহ্মা-বিষ্ণুক আগত ৰাখি, শংকৰৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 53

स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकैश्च शंकरं लोक शंकरम् । प्रसन्नं कृतवंतस्ते महाकोश्यास्तटे शुभे

বহু স্তোত্ৰে লোকমঙ্গলকাৰী শংকৰক স্তুতি কৰি, তেওঁলোকে মহাকোশী নদীৰ শুভ তীৰত তেওঁক প্ৰসন্ন আৰু অনুগ্ৰহশীল কৰিলে।

Verse 54

कृत्वा च पार्थिवीं मूर्तिं पूजयित्वा विधानतः । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्नमस्कारादिभिः क्रमात्

মাটিৰ মূৰ্তি গঢ়ি, বিধি অনুসাৰে পূজা কৰি, তাৰ পিছত ক্ৰমে নমস্কাৰ আদি দিয়ে আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন স্তোত্ৰে (শিৱক) স্তুতি কৰিলে।

Verse 55

एवं स्तुतस्तदा शंभुर्देवानां स्तवनादिभिः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा तान्सुरानिदमब्रवीत्

এইদৰে দেৱসকলৰ স্তৱন আদি দ্বাৰা স্তুত হৈ, শম্ভু তেতিয়া আৰু অধিক প্ৰসন্ন হৈ সেই সুৰসকলক এই বাক্য ক’লে।

Verse 56

शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवा ऋषयश्चाखिला अहम् । प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूत किं कार्यं करवाणि वः

শিৱে ক’লে— হে হৰি, হে বিধি, হে দেৱগণ আৰু সকলো ঋষি! মই প্ৰসন্ন। বৰ কোৱা; কোৱা, তোমালোকৰ বাবে মই কোন কাৰ্য সম্পাদন কৰোঁ?

Verse 57

सूत उवाच । इत्युक्ते च तदा तेन शिवेन वचने द्विजाः । सुप्रणम्य करौ बद्ध्वा देवः ऊचुश्शिवं तदा

সূতে ক’লে— শিৱে এনেদৰে কোৱাৰ পাছত, হে দ্বিজসকল, দেৱগণে গভীৰ প্ৰণাম কৰি হাত জোৰি, তেতিয়া শিৱক ক’লে।

Verse 58

देवा ऊचुः । सर्वं जानासि देवेश सर्वेषां मनसि स्थितम् । अन्तर्यामी च सर्वस्य नाज्ञातं विद्यते तव

দেৱসকলে ক’লে—হে দেবেশ! তুমি সকলো জানো। তুমি সকলোৰে মনত অৱস্থিত; সকলোৰে অন্তৰ্যামী হোৱাৰ বাবে তোমাৰ ওচৰত একোৱেই অজানা নহয়।

Verse 59

तथापि श्रूयतां नाथ स्वदुःखं ब्रूमहे वयम् । त्वदाज्ञया महादेव कृपादृष्ट्या विलोकय

তথাপি, হে নাথ! অনুগ্ৰহ কৰি শুনা—আমি আমাৰ দুখ নিবেদন কৰোঁ। হে মহাদেৱ! তোমাৰ আজ্ঞাৰে কৃপাদৃষ্টিৰে আমালৈ চোৱা।

Verse 60

राक्षसः कर्कटीपुत्रः कुंभकर्णोद्भवो बली । पीडयत्यनिशं देवान्ब्रह्मदत्तवरोर्जितः

কর্কটীৰ পুত্ৰ আৰু কুম্ভকৰ্ণ-বংশোদ্ভৱ সেই বলৱান ৰাক্ষস, ব্ৰহ্মাৰ দত্ত বৰবলে শক্তিমান হৈ, নিৰন্তৰ দেৱসকলক পীড়া দিছিল।

Verse 61

तमिमं जहि भीमाह्वं राक्षसं दुःखदायकम् । कृपां कुरु महेशान विलंबं न कुरु प्रभो

দুখদায়ক ‘ভীম’ নামৰ এই ৰাক্ষসক বধ কৰক। হে মহেশান, কৃপা কৰক; হে প্ৰভু, বিলম্ব নকৰিব।

Verse 62

सूत उवाच । इत्युक्तस्तु सुरैस्सर्वैश्शंभुवें भक्तवत्सलः । वधं तस्य करिष्यामीत्युक्त्वा देवांस्ततोऽब्रवीत्

সূত ক’লে—সকলো দেৱতাই এনেদৰে ক’লে ভক্তৱৎসল শম্ভুৱে ক’লে, “মই তাৰ বধ কৰিম,” আৰু তাৰ পাছত দেৱসকলক অধিক ক’লে।

Verse 63

शंभुरुवाच । कामरूपेश्वरो राजा मदीयो भक्त उत्तमः । तस्मै ब्रूतेति वै देवाः कार्य्यं शीघ्रं भविष्यति

শম্ভুৱে ক’লে—“কামৰূপেশ্বৰ ৰজা মোৰ উত্তম ভক্ত। হে দেৱসকল, তেওঁক এই কথা কোৱা; কাৰ্য শীঘ্ৰে সিদ্ধ হ’ব।”

Verse 64

सुदक्षिण महाराज काम रूपेश्वर प्रभो । मद्भक्तस्त्वं विशेषेण कुरु मद्भजनं रतेः

হে সुदক্ষিণ মহাৰাজ, হে কামৰূপেশ্বৰ প্ৰভু! তুমি বিশেষভাৱে মোৰ ভক্ত; সেয়ে প্ৰেমৰসে ৰত হৈ, একনিষ্ঠভাৱে মোৰ ভজন-পূজন কৰা।

Verse 65

दैत्यं भीमाह्वयं दुष्टं ब्रह्मप्राप्तवरोर्जितम् । हनिष्यामि न संदेहस्त्वत्तिरस्कारकारिणम्

ব্ৰহ্মাৰ পৰা লাভ কৰা বৰৰ বলত শক্তিশালী হোৱা সেই দুষ্ট ‘ভীম’ নামৰ দৈত্যক মই নিশ্চয় বধ কৰিম; সন্দেহ নাই, কিয়নো সি তোমাক তিৰস্কাৰ কৰিছে।

Verse 66

सूत उवाच । अथ ते निर्जरास्सर्वे तत्र गत्वा मुदान्विताः । तस्मै महानृपायोचुर्यदुक्तं शंभुना च तत्

সূত ক’লে—তাৰ পাছত সেই সকলো অমৰ দেৱতা আনন্দেৰে ভৰি তাত গৈ, শম্ভু (ভগৱান শিৱ) যি কৈছিল সেয়া হুবহু সেই মহান ৰজাক জনালে।

Verse 67

तमित्युक्त्वा च वै देवा आनंदं परमं गताः । महर्षयश्च ते सर्वे ययुश्शीप्रं निजाश्रमान्

‘তথাস্তु’ বুলি কৈ দেৱসকলে পৰমানন্দ লাভ কৰিলে; আৰু সেই সকলো মহর্ষি সোনকালে নিজৰ নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।