Shloka 1

न्यासवर्णनम् (Nyāsa-varṇanam) — Description of Nyāsa in the Saṃnyāsa Procedure

Devanagari script

ईश्वर उवाच । दक्षिणे मंडलस्याथ वैयाघ्रं चर्मशोभनम् । आस्तीर्य्य शुद्धतोयेन प्रोक्षयेदस्त्रमंत्रतः

Transliteration

īśvara uvāca | dakṣiṇe maṃḍalasyātha vaiyāghraṃ carmaśobhanam | āstīryya śuddhatoyena prokṣayedastramaṃtrataḥ

Translation

ঈশ্বৰে ক’লে—তাৰ পিছত মণ্ডলৰ দক্ষিণ ভাগত শোভন ব্যাঘ্ৰচৰ্ম বিছাই, অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ জপ কৰি শুদ্ধ জলেৰে প্ৰোক্ষণ কৰিব লাগে।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• दक्षिणे: on the southern (side)
• दक्षिणे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (directional)

• मण्डलस्य: of the maṇḍala
• मण्डलस्य: सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तरार्थक (particle: then/now)

• वैयाघ्रम्: tiger(-skin) related; of a tiger
• वैयाघ्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: वैयाघ्र (प्रातिपदिक; व्याघ्र-सम्बन्धी)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• चर्मशोभनम्: a beautiful hide/skin
• चर्मशोभनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: चर्म-शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (शोभनं चर्म)

• आस्तीर्य: having spread
• आस्तीर्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ-स्तॄ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया

• शुद्धतोयेन: with pure water
• शुद्धतोयेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शुद्ध-तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (शुद्धं तोयम्)

• प्रोक्षयेत्: should sprinkle
• प्रोक्षयेत्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-√उक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अस्त्रमन्त्रतः: by means of the Astra-mantra
• अस्त्रमन्त्रतः: करण (Karaṇa/Instrumental sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अस्त्र-मन्त्र (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्)
• Form: अव्ययीभावः; तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘by/with (the force of) the astra-mantra’

Speaker

Lord Shiva (Īśvara)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Bhairava

Mantra Metadata

Mantra: (Astra-mantra referenced; text not quoted in verse)

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Śiva-worship begins with śuddhi (purification) and protective sanctification of the worship-space; outer order supports inner steadiness and devotion directed to Pati (Śiva), the liberator.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Preparing the maṇḍala and consecrating the seat (tiger-skin) establishes an auspicious, protected setting for Saguna worship—such as Liṅga-pūjā—where the devotee approaches Śiva through form, mantra, and rite.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It suggests laying down a proper āsana (tiger-skin) and performing prokṣaṇa (sprinkling) with pure water while using a protective mantra (Astra-mantra), a standard preliminary for safe and focused japa or pūjā.