Shloka 17
वालि–मायावी–बिलप्रवेशः
Vali’s Pursuit of Mayavi and the Cave Episode
Devanagari script
अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात्तस्माद्विनिस्सृतम्।सफेनं रुधिरं रक्तमहं दृष्ट्वा सुदुःखितः।।4.9.17।।
Transliteration
atha dīrghasya kālasya bilāt tasmād viniḥsṛtam | saphenaṃ rudhiraṃ raktaṃ ahaṃ dṛṣṭvā suduḥkhitaḥ || 4.9.17 ||
Translation
তাৰ পাছত দীঘল সময়ৰ পিছত সেই গুহাৰ পৰা ফেনসহ ৰক্ত বাহিৰলৈ ওলাই অহা মই দেখিলোঁ; তাক দেখি মই অতি শোকাকুল হ’লোঁ।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then)
दीर्घस्यof long
दीर्घस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी; ‘कालस्य’ इत्यस्य विशेषणम्
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, एकवचन, षष्ठी (सम्बन्ध)
बिलात्from the cave
बिलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, पञ्चमी (अपादान)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, पञ्चमी (अपादान)
विनिस्सृतम्having flowed out
विनिस्सृतम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-नि-√सृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘रुधिरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सफेनम्foamy; with foam
सफेनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस-फेन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (उपपद/सह-भाव: ‘फेनसहितम्’); नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘रुधिरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
रुधिरम्blood
रुधिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुधिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
रक्तम्red
रक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त; √रञ्ज् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘रुधिरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचन, प्रथमा (कर्ता)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया—“having seen”
सुदुःखितःvery sorrowful
सुदुःखितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःखित (प्रातिपदिक; √दुःख्/दुःख + त)
Formअव्ययीभाव-समास (सु + दुःखितः = अत्यन्तदुःखितः); पुल्लिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
Characters & Entities
S
SugrīvaV
VāliC
cave (bila)B
blood (rudhira)FAQs
Acting responsibly on evidence: the verse highlights how visible signs can compel moral and practical decisions, even when certainty is painful.
Sugrīva observes foaming blood emerging from the cave, which he interprets as a sign that Vāli has been killed.
Sensitivity and compassion—his immediate response is grief rather than self-interest.