Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

हनूमता सुग्रीवस्य कालधर्मोपदेशः

Hanuman’s Counsel on Timely Ally-Duty

यो हि मित्रेषु कालज्ञस्सततं साधु वर्तते।।तस्य राज्यं च कीर्तिश्च प्रतापश्चाभि वर्धते।

yo hi mitreṣu kālajñaḥ satataṃ sādhu vartate |

tasya rājyaṃ ca kīrtiś ca pratāpaś cābhi vardhate ||

যি শাসক মিত্ৰসকলৰ ক্ষেত্ৰত যথাসময় বুজি সদায় সৎ আচৰণেৰে চলে, তাৰ ৰাজ্য, কীৰ্তি আৰু প্ৰতাপ নিৰন্তৰ বৃদ্ধি পায়।

यःhe who
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (relative pronoun)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/बलार्थ
मित्रेषुamong friends / towards friends
मित्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन
कालज्ञःknower of the right time
कालज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाल + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कालं जानाति इति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यः’ इत्यस्य विशेषणम्
सततम्always
सततम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत् प्रयोगः)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
साधुwell
साधु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
वर्ततेconducts himself / behaves
वर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कीर्तिःfame
कीर्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकीर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रतापःsplendour / prowess
प्रतापः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अभिgreatly / towards (intensifier)
अभि:
Sambandha (सम्बन्ध/verb-modifier)
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग (preverb) ‘वर्धते’ इत्यनेन सह
वर्धतेincreases
वर्धते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

'The kingdom, glory and fame of a king who knows the value of time and conducts himself well towards his allies always grows.

S
Sugriva

FAQs

Mitra-dharma joined with kālajñatā: one must honor alliances through timely, upright conduct; such integrity strengthens rule and public esteem.

Rama’s side presses Sugriva to act without delay on the promised search for Sita, reminding him that good kingship depends on timely loyalty to allies.

Timely discernment and steadfast goodwill toward allies—reliability expressed through prompt, ethical action.