Sarga 70
वंशवर्णनम् तथा विवाहप्रार्थना — Genealogy of the Ikshvaku Line and the Proposal for Marriage
बालकाण्ड
সৰ্গ ৭০ মিথিলাৰ ৰাজদৰবাৰত এক ৰীতি-নীতি আৰু কূটনৈতিক সন্ধিক্ষণ। প্ৰভাতত নিত্য যজ্ঞ-অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰি ৰাজা জনকে মুখ্য পুৰোহিত শতানন্দক সম্বোধন কৰে আৰু দূত পঠাই ইক্ষুমতী নদীৰ তীৰৰ সাঙ্কাশ্যাত থকা নিজৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা কুশধ্বজক আহ্বান কৰে। কুশধ্বজ আহি প্ৰণাম জনাই ৰাজসন্মানে আসনত বহে। ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে মিথিলাৰ পৰা দশৰথকো আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়; মুখ্য মন্ত্ৰী সুদামন দূত হৈ যায় আৰু দশৰথ ঋষি, আচার্য, পুৰোহিত, মন্ত্ৰী আৰু আত্মীয়-স্বজনসহ উপস্থিত হয়। দশৰথে বিশ্বামিত্ৰৰ সম্মতিত বশিষ্ঠক বৈদিক-সমাৰোহৰ অধিকাৰপ্ৰাপ্ত বক্তা ৰূপে নিযুক্ত কৰে। বশিষ্ঠে ব্ৰহ্মাৰ পৰা মৰীচি, কশ্যপ, বিবস্বান, মনু আৰু ইক্ষ্বাকু বংশ ধৰি দশৰথ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকললৈকে বংশাৱলী পাঠ কৰে; এই বংশবৰ্ণনা শুদ্ধ বংশ, সত্যবচন আৰু ৰাজধৰ্মৰ প্ৰমাণস্বৰূপ। শেষত বশিষ্ঠে জনকৰ ওচৰত স্পষ্টভাৱে অনুৰোধ কৰে যে জনকে নিজৰ দুগৰাকী কন্যা ৰাম আৰু লক্ষ্মণৰ সৈতে বিবাহ দিব, আৰু এই মিলনক পুণ্য আৰু বংশ-মৰ্যাদাৰ উপযুক্ত সঙ্গতি বুলি স্থাপন কৰে।
Shlokas
Verse 1
तत: प्रभाते जनक: कृतकर्मा महर्षिभि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञ श्शतानन्दं पुरोहितम्।।1.70.1।।
তাৰ পিছত প্ৰভাতত, মহৰ্ষিসকলে নিজৰ বিধি-কর্ম সম্পন্ন কৰাৰ পাছত, বাক্যত নিপুণ জনক ৰজাই নিজৰ পুৰোহিত শতানন্দক বচন ক’লে।
Verse 2
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:।कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।।वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।
মোৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা মহাতেজস্বী আৰু অতিধাৰ্মিক, ‘কুশধ্বজ’ নামে খ্যাত। ইক্ষুমতী নদীৰ তীৰত, যাৰ জলসীমাই নগৰীৰ পৰিসীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে, পুণ্যপ্ৰতীত সাঙ্কাশ্যা নামৰ শুভ নগৰীত তেওঁ বাস কৰে—পুষ্পক বিমানৰ দৰে দিৱ্য আৰু পবিত্ৰ দীপ্তিময় নগৰী।
Verse 3
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:।कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।।वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।
মোৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা মহাতেজস্বী আৰু অতিধাৰ্মিক, ‘কুশধ্বজ’ নামে খ্যাত। ইক্ষুমতী নদীৰ তীৰত, যাৰ জলসীমাই নগৰীৰ পৰিসীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে, পুণ্যপ্ৰতীত সাঙ্কাশ্যা নামৰ শুভ নগৰীত তেওঁ বাস কৰে—পুষ্পক বিমানৰ দৰে দিৱ্য আৰু পবিত্ৰ দীপ্তিময় নগৰী।
Verse 4
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मत:।प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह।।1.70.4।।
মই তেওঁক দেখা পাবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ; যজ্ঞৰ ৰক্ষক হিচাপে মই তেওঁকেই মনোনীত কৰিছোঁ। সেই মহাতেজস্বীজনেও মোৰ সৈতে এই প্ৰীতিৰ আনন্দ ভাগ কৰি ভোগ কৰক।
Verse 5
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य सन्निधौ।आगता: केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत्।।1.70.5।।
শতানন্দৰ সন্নিধিত এই বাক্য কোৱা হোৱাৰ পাছত, কিছুমান সাৱধান সেৱক আহিল; জনকে তেওঁলোকক আদেশ দিলে।
Verse 6
शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुश्शीघ्रवाजिभि:।समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा।।1.70.6।।
নৰেন্দ্ৰৰ আদেশত তেওঁলোকে শীঘ্ৰগামী ঘোঁৰাত উঠি ৰাওনা হ’ল—সেই নৰব্যাঘ্ৰজনক আনিবলৈ; যেন ইন্দ্ৰৰ আজ্ঞাত বিষ্ণুক আহ্বান কৰা হয় তেনেদৰে।
Verse 7
साङ्काश्यां ते समागत्य ददृशुश्च कुशध्वजम्।न्यवेदयन्यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम्।।1.70.7।।
সাঙ্কাশ্যালৈ গৈ তেওঁলোকে কুশধ্বজক দেখা কৰিলে; যি যি ঘটিছিল আৰু জনকৰ মনৰ সংকল্প—সকলো কথা যথাযথভাৱে নিবেদন কৰিলে।
Verse 8
तद्वृत्तं नृपति श्शृत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाबलै:।अज्ञायाऽथ नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वज:।।1.70.8।।
মহাবলী দূতশ্ৰেষ্ঠসকলৰ পৰা সেই বৃত্তান্ত শুনি, নৰেন্দ্ৰৰ আজ্ঞা বুজি কুশধ্বজ যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 9
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्।सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम्।।1.70.9।।राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाऽध्यरोहत।
সেই ধৰ্মপ্ৰিয় মহাত্মা জনকক তেওঁ দৰ্শন কৰিলে। শতানন্দ আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ ৰজাক প্ৰণাম কৰি, ৰজাৰ্হ পৰম দিৱ্য আসনত আৰোহণ কৰিলে।
Verse 10
उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावतितेजसौ।।1.70.10।।प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्।
সেই দুয়ো তেজস্বী ভ্ৰাতা একেলগে উপবিষ্ট আছিল; সেই দুয়ো বীৰে মন্ত্ৰীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সুদামনক প্ৰেৰণ কৰিলে।
Verse 11
गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकुममितप्रभम्।।1.70.11।।आत्मजैस्सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्।
“হে মন্ত্ৰিপতে, শীঘ্ৰে যা; অমিতপ্ৰভা, দুৰ্ধর্ষ ইক্ষ্বাকু নৃপ দশৰথক তেওঁৰ পুত্ৰসকল আৰু মন্ত্ৰীসকলসহ ইয়ালৈ আন।”
Verse 12
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम्।।1.70.12।।ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्।
তাৰ পিছত সি উপকাৰ্যালৈ গৈ ৰঘুকুলবর্ধন দশৰথক দেখিলে; মূৰ নোৱাই অভিবাদন কৰি এই বচন ক’লে।
Verse 13
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिप:।।1.70.13।।स त्वां द्रष्टुं व्यवसितस्सोपाध्यायपुरोहितम्।
“হে অযোধ্যাধিপতি বীৰ, বৈদেহ জনক—মিথিলাৰ অধিপতি—আপোনাক উপাধ্যায় আৰু পুৰোহিতসহ দৰ্শন কৰিবলৈ সংকল্প কৰিছে।”
Verse 14
मंत्रिश्रेष्ठवच श्शृत्वा राजा सर्षिगणस्तदा।।1.70.14।।सबंधुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते।
মন্ত্ৰিশ্ৰেষ্ঠৰ বাক্য শুনি, ৰজা তেতিয়া ঋষিগণ আৰু নিজৰ বন্ধুবৰ্গসহ য’ত জনক ৰজা অৱস্থিত আছিল, সেই ঠাইলৈ গ’ল।
Verse 15
स राजा मन्त्रिसहित स्सोपाध्याय: सबान्धव:।।1.70.15।।वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्।
সেই ৰজা মন্ত্ৰীসকল, উপাধ্যায়সকল আৰু বন্ধুবৰ্গসহ—বাক্যবিদ্যাত শ্ৰেষ্ঠ—বিদেহৰ জনক ৰজাক এই বাক্য ক’লে।
Verse 16
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम्।।1.70.16।।वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषि:।
হে মহাৰাজ, আপোনাৰ সুবিদিত যে ভগৱান ঋষি বশিষ্ঠ ইক্ষ্বাকু কুলৰ দেৱতা-ৰক্ষক; আৰু সকলো কৃত্য তথা বিধি-কর্মত তেওঁ অধিকৃত বক্তা।
Verse 17
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातस्सह सर्वैर्महर्षिभि:।।1.70.17।।एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्।
বিশ্বামিত্ৰৰ অনুমতি আৰু সকলো মহাৰ্ষিৰ সম্মতিসহ, ধৰ্মাত্মা বশিষ্ঠে মোৰ বংশ-পৰম্পৰা আপোনাক যথাক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিব।
Verse 18
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।।तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।
এইদৰে মহাত্মা ৰজাসকলৰ সভাৰ মাজত কৈ, নৰশ্ৰেষ্ঠ দশৰথ নীৰৱ হ’ল। তাৰ পাছত বাক্যজ্ঞ ভগৱান ঋষি বশিষ্ঠে, পুৰোহিতসকলসহ আসীন বিদেহৰ জনক ৰজাক যথোচিত বাক্য ক’লে।
Verse 19
एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।।तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:।उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।
এইদৰে মহাত্মা ৰজাসকলৰ সভাৰ মাজত কৈ, নৰশ্ৰেষ্ঠ দশৰথ নীৰৱ হ’ল। তাৰ পাছত বাক্যজ্ঞ ভগৱান ঋষি বশিষ্ঠে, পুৰোহিতসকলসহ আসীন বিদেহৰ জনক ৰজাক যথোচিত বাক্য ক’লে।
Verse 20
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्यय:।तस्मान्मरीचि स्संजज्ञे मरीचे: काश्यप: सुत:।।1.70.20।।
অব্যক্তৰ পৰা শাশ্বত, নিত্য আৰু অব্যয় ব্ৰহ্মা প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। তেখেতৰ পৰা মৰীচি জন্মিল; আৰু মৰীচিৰ পৰা তেখেতৰ পুত্ৰ কাশ্যপ জন্মিল।
Verse 21
विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वत स्स्मृत:।मनु: प्रजापति: पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोस्सुत:।।1.70.21।।
কাশ্যপৰ পৰা বিবস্বান জন্মিল; বিবস্বানৰ পৰা বৈবস্বত নামে স্মৃত মনু জন্মিল—যি পূৰ্বে প্ৰজাপতি ৰূপে পৰিচিত আছিল; আৰু মনুৰ পুত্ৰ ইক্ষ্বাকু জন্মিল।
Verse 22
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम्।इक्ष्वाकोस्तु सुतश्श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुत:।।1.70.22।।
অযোধ্যাত ইক্ষ্বাকুক আদিতম পুৰ্বজ ৰজা বুলি জানিবা। ইক্ষ্বাকুৰ শ্ৰীমান পুত্ৰ ‘কুক্ষি’ নামে খ্যাত হৈছিল।
Verse 23
कुक्षेरथात्मज: श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत।विकुक्षेस्तु महातेजा बाण: पुत्र: प्रतापवान्।।1.70.23।।
কুক্ষিৰ শ্ৰীমান পুত্ৰ ৰূপে বিকুক্ষি জন্মিল; আৰু বিকুক্ষিৰ পৰা মহাতেজস্বী, প্ৰতাপৱান পুত্ৰ বাণ জন্মিল।
Verse 24
बाणस्य तु महातेजा अनरण्य: प्रतापवान्।अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोस्सुत:।।1.70.24।।
বাণৰ পৰা মহাতেজস্বী আৰু প্ৰতাপৱান অনৰণ্য জন্মিল। অনৰণ্যৰ পৰা পৃথু উৎপন্ন হ’ল, আৰু পৃথুৰ পুত্ৰ আছিল ত্ৰিশঙ্কু।
Verse 25
त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो दुन्दुमारो महायशा:।युवनाश्वसुतस्त्वासीन्मान्धाता पृथिवीपति:।।1.70.25।।
ত্ৰিশঙ্কুৰ মহাযশস্বী পুত্ৰ দুন্দুমাৰ জন্মিল। আৰু যুবনাশ্বৰ পৰা পৃথিৱীপতি মান্ধাতা জন্মিল।
Verse 26
मान्धातुस्तु सुत श्श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत।सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धि: प्रसेनजित्।।1.70.26।।
মান্ধাতাৰ শ্ৰীমান পুত্ৰ সুসন্ধি জন্মিল। সুসন্ধিৰো দুজন পুত্ৰ—ধ্ৰুৱসন্ধি আৰু প্ৰসেনজিত—জন্মিল।
Verse 27
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामत:।भरतात्तु महातेजा असितो नाम जातवान्।।1.70.27।।
ধ্ৰুৱসন্ধিৰ যশস্বী পুত্ৰ ‘ভৰত’ নামে জন্মিল। ভৰতৰ পৰা মহাতেজস্বী ‘অসিত’ নামে পুত্ৰ জন্মিল।
Verse 28
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रव:।हैहयास्तालजंघाश्च शूराश्च शशिबिन्दव:।।1.70.28।।
তেওঁৰ (অসিতৰ) বিৰুদ্ধে শত্রুৰূপে প্ৰতিৰাজাসকল উদয় হ’ল—হৈহয়, তালজঙ্ঘ আৰু শশিবিন্দু বংশৰ শূৰবীৰসকল।
Verse 29
तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासित:।हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत्।।1.70.29।।असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा।
যুদ্ধত তেওঁলোকৰ সৈতে প্ৰতিযুদ্ধ কৰি থকা ৰজা পৰাজিত হৈ প্ৰবাসলৈ ঠেলি দিয়া হ’ল। হিমৱন্ত পৰ্বতলৈ গৈ, বল ক্ষীণ হোৱা অসিত ৰজাই তেতিয়া মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে ভৃগুপ্ৰস্ৰৱণত বাস কৰিলে।
Verse 30
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतम्।।1.70.30।। एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ।
শুনা যায় যে তেওঁৰ দুয়ো গৰাকী পত্নী গৰ্ভৱতী হৈছিল। তাৰে এগৰাকীয়ে সপত্নীৰ গৰ্ভ নাশ কৰিব বিচাৰি সহ-পত্নীক বিষ দিলে।
Verse 31
तत श्शैलवरं रम्यं बभूवाभिरतो मुनि:।।1.70.31।।भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रित:।
তাৰ পাছত ভৃগুবংশীয় ‘চ্যৱন’ নামৰ মুনিয়ে হিমৱন্তৰ আশ্ৰয় লৈ, সেই ৰম্য শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত আনন্দিত হৈ বাস কৰিলে।
Verse 32
तत्रैका तु महाभागा भार्गवं देववर्चसम्।।1.70.32।।ववन्दे पद्मपत्राक्षी काङ्क्षन्ती सुतमात्मन:।
তাত তেওঁলোকৰ এগৰাকী মহাভাগ্যা, পদ্মপত্ৰাক্ষী, দেৱতুল্য তেজস্বী ভাৰ্গৱক নিজৰ বাবে পুত্ৰ কামনাৰে বন্দনা কৰিলে।
Verse 33
तमृषिं साऽभ्युपागम्य कालिंदी चाभ्यवादयत्।।1.70.33।।स तामभ्यवदद्विप्र: पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि।
সেই ঋষিৰ ওচৰলৈ গৈ কালিন্দীয়ে ভক্তিভাৱে প্ৰণাম জনালে। পুত্ৰলাভ আৰু পুত্ৰজন্মৰ কামনা কৰা তাইক সেই ব্ৰাহ্মণে এইদৰে ক’লে।
Verse 34
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।।महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति।गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।
হে মহাভাগ্যৱতী, তোমাৰ গৰ্ভত অতি মহাবলৱান সৎপুত্ৰ গঢ় লৈ উঠিছে।
Verse 35
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।।महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति।गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।
মহাবীৰ্য আৰু মহাতেজস্বী সেই পুত্ৰ অচিৰেই জন্ম ল’ব। বিষ সহিত থাকিলেও সি শ্ৰীমান হ’ব; হে কমলনয়নী, শোক নকৰিবা।
Verse 36
च्यवनं तु नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता।पतिशोकातुरा तस्मात्पुत्रं देवी व्यजायत।।1.70.36।।
চ্যৱনক নমস্কাৰ কৰি, পতিব্ৰতা ৰাজকন্যা পতি-শোকত আকৰ্ষিত হ’লেও দেৱীয়ে এক পুত্ৰ জন্ম দিলে।
Verse 37
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया।सह तेन गरेणैव जात: स सगरोऽभवत्।।1.70.37।।
কিন্তু সপত্নীয়ে গৰ্ভ বিনাশৰ উদ্দেশ্যে তাইক বিষ দিলে। সেই বিষসহেই শিশুটি জন্ম ল’লে; সেইবাবে সি ‘সগৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।
Verse 38
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जात्तथांऽशुमान्।दिलीपोंऽशुमत: पुत्रो दिलीपस्य भगीरथ:।।1.70.38।।
সগৰৰ পুত্ৰ আছিল অসমঞ্জ; অসমঞ্জৰ পৰা অংশুমান জন্মিল। অংশুমানৰ পুত্ৰ দিলীপ, আৰু দিলীপৰ পুত্ৰ ভগীৰথ।
Verse 39
भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्सुत:।रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्ध: पुरुषादक:।।1.70.39।।कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शंखण:।
ভগীৰথৰ পৰা ককুত্স্থ জন্মিল, ককুত্স্থৰ পুত্ৰ ৰঘু। ৰঘুৰ তেজস্বী পুত্ৰ প্ৰবৃদ্ধ, যি পুৰুষাদক নামে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল; সেয়াই কল্মাষপাদ বুলি খ্যাত হৈছিল, আৰু তাৰ পৰা শংখণ জন্মিল।
Verse 40
सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।।शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:।मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।
শংখণৰ পুত্ৰ সुदৰ্শন; সুদৰ্শনৰ পৰা অগ্নিবৰ্ণ জন্মিল।
Verse 41
सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।।शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:।मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।
অগ্নিবৰ্ণৰ পুত্ৰ শীঘ্ৰগ; শীঘ্ৰগৰ পুত্ৰ মৰূ। মৰূৰ পৰা প্ৰশুশ্ৰুক জন্মিল, আৰু প্ৰশুশ্ৰুকৰ পৰা অম্বৰীষ জন্মিল।
Verse 42
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुष: पृथिवीपति:।नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिज:।।1.70.42।।
অম্বৰীষৰ পুত্ৰ আছিল পৃথিৱীপতি ৰজা নহুষ। নহুষৰ পুত্ৰ যযাতি, আৰু যযাতিৰ পুত্ৰ নাভাগ।
Verse 43
नाभागस्य बभूवाज: अजाद्दशरथोऽभवत्।अस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।1.70.43।।
নাভাগৰ পৰা অজ জন্মিল; অজৰ পৰা দশৰথ জন্মিল; আৰু সেই দশৰথৰ পৰা দুজন ভ্ৰাতা—ৰাম আৰু লক্ষ্মণ—জন্মিল।
Verse 44
হে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ, হে প্ৰজাপালক! ইক্ষ্বাকু বংশৰ এই বীৰসকল আদিৰ পৰা শুদ্ধ বংশপৰম্পৰাৰ, ধৰ্মত পৰম নিষ্ঠাৱান আৰু সত্যত অচল। ৰাম আৰু লক্ষ্মণৰ বাবে আপোনাৰ দুজনী কন্যাৰ বিবাহ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ; উভয় পক্ষ সমানভাৱে যোগ্য হোৱাত, উপযুক্ত জোৰা দুজনী বধূ দান কৰাই শোভন।
Frequently Asked Questions
The pivotal action is a protocol-driven marriage request grounded in dharma: Janaka and Daśaratha proceed through priests, ministers, and rishis, ensuring that alliance-making (marriage) is validated by lineage, consent of spiritual authorities, and ritual propriety rather than mere political expediency.
The sarga teaches that legitimate sovereignty and social unions are anchored in accountable speech and sanctioned tradition: Vasiṣṭha’s genealogy is not ornamental, but a moral-legal instrument linking personal virtue, dynastic continuity, and the authority of dharmic institutions (guru, priesthood, and yajña).
Key landmarks include Mithilā (the diplomatic-ritual court), Sāṅkāśyā on the Ikṣumatī River (Kuśadhvaja’s domain), and Himavat with Bhṛguprasravaṇa (in the Sagara lineage episode). Culturally, the sarga emphasizes dawn rites, priestly mediation, and formal seating/hospitality as markers of royal-ritual civilization.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.