Adhyaya 64

নাৰদে মহাদেৱ (উমাপতি)ক সোধে—যেতিয়া হৰি যোগ-নিদ্ৰাত থাকে বুলি কোৱা হয়, তেতিয়া প্ৰসিদ্ধ চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত-আচৰণ কেনেকৈ কৰিব লাগে? শিৱে ঋতুকাল নিৰ্দিষ্ট কৰে: আষাঢ় শুক্ল একাদশীৰ পৰা চাতুৰ্মাস্য আৰম্ভ; সূৰ্য মিথুনত থাকোঁতে বিষ্ণুক ‘শয়ন’ কৰোৱা হয় আৰু তুলাত ‘উত্থান’ হয়; এই সময়ত কিছুমান শুভ কাৰ্য স্থগিত ৰাখিবলৈও কোৱা হৈছে। তাৰ পাছত ভক্তিমূলক নিয়মসমূহ বৰ্ণনা কৰা হয়—ভূমিত শয়ন, আহাৰত ত্যাগ (ছয় ৰস আদি), মৌন, শুচিতা-নিয়ম, আৰু বিষ্ণু-উপাসনা বৃদ্ধি: প্ৰতিমা-স্থাপন, নৈবেদ্য, তুলসী-সেৱা, নাম-জপ, আৰু পুৰাণ-শ্ৰৱণ। দীঘল ফলশ্ৰুতিত চাতুৰ্মাস্যৰ পুণ্যক মহাযজ্ঞসমূহৰ (যেনে সহস্ৰ অশ্বমেধ) সমান বুলি কোৱা হয় আৰু বিশেষ বিশেষ ত্যাগৰ ফল স্বৰূপ সৌন্দৰ্য, সন্তান, স্বৰ্গলোক আৰু বৈকুণ্ঠ-প্ৰাপ্তি আদি উল্লেখ কৰা হয়। অধ্যায়ে অহিংসা, দান, দয়া, সংযম আদি সামাজিক-নৈতিক উপদেশ দিয়ে আৰু কলিযুগত নিন্দা, অশুচিতা আৰু অধৰ্মী সঙ্গৰ বিপদৰ বিষয়ে সতর্ক কৰে। শেষত কোৱা হয়—এই ব্ৰতৰ কথা কেৱল শুনিলেও শুদ্ধিকৰ পুণ্য লাভ হয়।