Adhyaya 55

যুধিষ্ঠিৰে শ্ৰাৱণ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ একাদশীৰ নাম আৰু মাহাত্ম্য শ্ৰীকৃষ্ণক সোধে। কৃষ্ণে কয় যে ই ‘পুত্ৰদা একাদশী’, পাপ-নাশিনী আৰু ফলত বাজপেয় যজ্ঞৰ সমান বুলি বৰ্ণিত। কথা মাহীষ্মতীৰ ধৰ্মপৰায়ণ কিন্তু নিঃসন্তান ৰজা মহীজিতলৈ যায়। দুঃচিন্তিত ৰজাই ব্ৰাহ্মণ আৰু প্ৰজাৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰে; সকলোৱে চিৰঞ্জীৱী ঋষি লোমশৰ ওচৰলৈ যায়। লোমশে পূৰ্বজন্মৰ দোষ প্ৰকাশ কৰে—কুঁৱাৰ ওচৰত গাই আৰু বাছুৰক পানী নেদিয়া—যাৰ ফলত পুত্ৰহীনতা আহে, যদিও ৰাজ্যলাভ নষ্ট নহয়। প্ৰতিকাৰ হিচাপে লোমশে শ্ৰাৱণ শুক্লৰ পুত্ৰদা একাদশী-ব্ৰত পালন কৰিবলৈ বিধান দিয়ে। প্ৰজাই একেলগে ব্ৰত কৰি পুণ্য দান/সমৰ্পণ কৰে; ৰাণীৰ গৰ্ভধাৰণ হয় আৰু পুত্ৰ জন্মে। তাৰ পিছত দ্বাদশীত বাসুদেৱলৈ পবিত্ৰাৰোপণী বিধি—পবিত্ৰ অৰ্ঘ্য/অৰ্পণ, সামগ্ৰী, প্ৰস্তুতি, জাগৰণ আৰু সৰ্বসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ—বৰ্ণনা কৰি ফলশ্ৰুতি আৰু উমাপতি–নাৰদ সংলাপৰ কাঠামোসহ অধ্যায় শেষ হয়।