Adhyaya 222

এই অধ্যায়ত তীৰ্থ-মাহাত্ম্য কাশীৰ মুক্তিদায়িনী শক্তিৰ পৰা আৰম্ভ হয়। কাশীত কাক, সাপ আৰু শিঁশপা গছৰ মুক্তিৰ কাহিনী বৰ্ণিত—পূৰ্বজন্মৰ দোষ থাকিলেও সামান্য পুণ্য, অৰ্থাৎ উদ্ধাৰত সহায় কৰা, মহৎ ফল দিয়ে বুলি দেখুৱায়। পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত সৎকৰ্মৰ ক্ষুদ্ৰ বীজো অতি বৃহৎ ফলদায়ক—এই বোধ জাগে। তাৰ পাছত গোকৰ্ণ ক্ষেত্ৰৰ শৈৱ সoteriology বৰ্ণনা কৰা হয়—সেই ক্ষেত্ৰত দেহত্যাগ কৰিলে শিৱ-সদৃশ অৱস্থা লাভ হয়। তাৰ পিছত শিৱ-কাঞ্চীত শিৱভক্তিৰ আশ্চৰ্য ফল কোৱা হয়, য’ত শিৱৰ নগৰতে ভক্তে বৈকুণ্ঠ লাভ কৰিব পাৰে। শিৱভক্ত ব্ৰাহ্মণৰ পৰলোক-গতি লৈ শিৱগণ আৰু হৰিদূতৰ বিতৰ্ক উঠে, কিন্তু শিৱ আৰু বিষ্ণুৰ স্নিগ্ধ হাস্য-সম্মতিত সিদ্ধান্ত স্থিৰ হৈ হৰি-হৰ ঐক্য প্ৰকাশ পায়। শেষত যমুনা (কালিন্দী) তীৰৰ ইন্দ্ৰপ্ৰস্থ/শক্ৰপ্ৰস্থ তীৰ্থৰ পবিত্ৰতা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়—স্নান, বাৰ্ষিক পৰিক্ৰমা আদি বিধানে পুণ্য বৃদ্ধি পায়। ৰাজসূয় আৰু শিশুপাল-বধৰ প্ৰসঙ্গত ভীম-কুণ্ডৰ উৎপত্তিৰ কাৰণ-কথা দিয়া হৈ এই তীৰ্থৰ মহিমা সুদৃঢ় কৰা হয়।