Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Viṣṇu as the Embodied Purāṇas and the Merit of Hearing the Svarga-khaṇḍa

आदिस्वर्गमिदं श्रुत्वा तत्फलं लभते नरः । माघेमासे प्रयागे तु स्नात्वा प्रतिदिनं नरः

ādisvargamidaṃ śrutvā tatphalaṃ labhate naraḥ | māghemāse prayāge tu snātvā pratidinaṃ naraḥ

এই আদিস্বৰ্গৰ বৰ্ণনা শুনিলে মানুহে সেই ফল লাভ কৰে; যেনেকৈ মাঘ মাহত প্ৰয়াগত প্ৰতিদিন স্নান কৰিলে মহাপুণ্যফল লাভ হয়।

आदि-स्वर्गम्the prime/initial heaven (state)
आदि-स्वर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + स्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (आदि = प्रथम/पूर्व, स्वर्ग = heaven)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having heard’
तत्-फलम्its fruit/result
तत्-फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य फलम्)
लभतेobtains
लभते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
माघेin (the month of) Māgha
माघे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमाघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; मास-नाम
मासेin the month
मासे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
प्रयागेat Prayāga
प्रयागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थान-नाम
तुindeed/but
तु:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: ‘but/indeed’)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having bathed’
प्रति-दिनम्every day
प्रति-दिनम्:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + दिन (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोग (adverbial: ‘each day’)
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्त-कर्ता)

Unspecified (narratorial voice within the Svarga-khaṇḍa discourse)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: आदिस्वर्गमिदम् = आदि-स्वर्गम् + इदम्; तत्फलम् = तत्-फलम्; माघेमासे = माघे + मासे; पादान्ते ‘नरः’ पुनरुक्तः (अन्वय-सम्बन्धेन कर्ता).

P
Prayāga
M
Māgha (month)

FAQs

It equates attentive hearing of the sacred account (“this ādi-svarga”) with a highly meritorious pilgrimage practice, implying that śravaṇa itself can confer major spiritual merit.

It treats daily bathing at Prayāga during the month of Māgha as a benchmark of exceptional religious merit, using it as the comparison for the fruit of hearing the discourse.

Even if one cannot undertake demanding vows or travel, one can pursue accessible devotion—listening to sacred teachings with faith and attention—as a meaningful path to puṇya.