Adhyaya 61

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्ता पुरा विप्रा व्यासेनामिततेजसा । एतावदुक्त्वा भगवान्व्यासः सत्यवतीसुतः

সূতে ক’লে: অতীতত অমিত তেজস্বী ব্যাসে ব্ৰাহ্মণসকলক এইদৰে সম্বোধন কৰিছিল। ইমান কথা কৈ ভগৱান ব্যাস, সত্যৱতীৰ পুত্ৰ, তেতিয়া নীৰৱ হ’ল।

Verse 2

समाश्वास्य मुनीन्सर्वान्जगाम च यथागतम् । भवद्भ्यस्तु मया प्रोक्तं वर्णाश्रमविधानकम्

সকলো মুনিক আশ্বস্ত কৰি তেওঁ যিদৰে আহিছিল তিদৰে উভতি গ’ল। আৰু তোমালোকলৈ মই বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ ব্যৱস্থাৰ বিধান বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 3

एवं कृत्वा प्रियो विष्णोर्भवत्येव न चान्यथा । रहस्यं तत्र वक्ष्यामि शृणुत द्विजसत्तमाः

এইদৰে কৰিলে নিশ্চয়েই বিষ্ণুৰ প্ৰিয় হয়—ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ফল নাই। এতিয়া সেই বিষয়ে গোপন তত্ত্ব ক’ম; শুনা, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল।

Verse 4

ये चात्र कथिता धर्मा वर्णाश्रमनिबंधनाः । हरिभक्तिकलांशांश समाना न हि ते द्विजाः

আৰু ইয়াত কোৱা ধৰ্মসমূহ, যিবোৰ বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ বন্ধনত নিৰ্ভৰশীল—হে দ্বিজসকল—সেইবোৰ হৰিভক্তিৰ একাংশৰো একাংশৰ সমান নহয়।

Verse 5

पुंसामेकेह वै साध्या हरिभक्तिः कलौ युगे । युगांतरेण धर्मा हि सेवितव्या नरेण हि

কলিযুগত এই সংসাৰত মানুহৰ বাবে কেৱল হৰিভক্তিয়েই সাধ্য। অন্য যুগসমূহত অৱশ্যে মানুহে নানাবিধ ধৰ্মাচৰণ পালন কৰিব লাগে।

Verse 6

कलौ नारायणं देवं यजते यः स धर्म्मभाक् । दामोदरं हृषीकेशं पुरुहूतं सनातनम्

কলিযুগত যি নাৰায়ণ দেৱক পূজা-ভক্তি কৰে, সেয়াই সত্যই ধৰ্মৰ ভাগী; দামোদৰ, হৃষীকেশ, পুৰুহূত আৰু সনাতন প্ৰভুৰূপে তেওঁক আৰাধনা কৰে।

Verse 7

हृदि कृत्वा परं शांतं जितमेव जगत्त्रयम् । कलिकालोरगादंशात्किल्बिषात्कालकूटतः

হৃদয়ত পৰম শান্ত পৰতত্ত্বক স্থাপন কৰিলে ত্ৰিলোক সত্যই জয় হয়—কলিকাল সৰ্পৰ দংশন, পাপ আৰু কালকূট নামৰ মাৰাত্মক বিষৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।

Verse 8

हरिभक्तिसुधां पीत्वा उल्लंघ्यो भवति द्विजः । किं जपैः श्रीहरेर्नाम गृहीतं यदि मानुषैः

হৰিভক্তিৰ সুধা পান কৰি দ্বিজো সকলো বাধা অতিক্ৰম কৰিব পাৰে। যদি মানুহে শ্ৰী হৰিৰ পবিত্ৰ নাম সত্যভাৱে গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে আন জপৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 9

किं स्नानैर्विष्णुपादांबु मस्तके येन धार्यते । किं यज्ञेन हरेः पादपद्मं येन धृतं हृदि

যিয়ে বিষ্ণুৰ পদধৌত জল মস্তকত ধাৰণ কৰিছে, তাৰ বাবে তীৰ্থস্নানৰ কি প্ৰয়োজন? যিয়ে হৰিৰ পদপদ্ম হৃদয়ত ধাৰণ কৰিছে, তাৰ বাবে যজ্ঞৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 10

किं दानेन हरेः कर्म सभायां वै प्रकाशितम् । हरेर्गुणगणान्श्रुत्वा यः प्रहृष्येत्पुनः पुनः

কেৱল দানৰ কি ফল, যেতিয়া সভাত হৰিৰ সত্য কৰ্ম প্ৰকাশিত হয়? হৰিৰ গুণসমূহৰ সমষ্টি শুনি যি বাৰে বাৰে আনন্দিত হয়—সেয়াই প্ৰকৃত ফল।

Verse 11

समाधिना प्रहृष्टस्य सा गतिः कृष्णचेतसः । तत्र विघ्नकराः प्रोक्ताः पाखंडालापपेशलाः

সমাধিত প্ৰহৃষ্ট, যাৰ চিত্ত কৃষ্ণত স্থিৰ—তেওঁৰ এইয়ে আধ্যাত্মিক গতি। কিন্তু সেই পথতে বিঘ্নকাৰীও কোৱা হৈছে—পাখণ্ড আৰু কপটৰ মসৃণ বাক্যত নিপুণ লোক।

Verse 12

नार्यस्तत्संगिनश्चापि हरिभक्तिविघातकाः । नारीणां नयनादेशः सुराणामपि दुर्जयः

নাৰীসকল—আৰু তেওঁলোকৰ সঙ্গীসকলেও—হৰিভক্তিত বিঘ্ন ঘটাব পাৰে; কিয়নো নাৰীৰ দৃষ্টিৰ আদেশ দেৱতাসকলৰ বাবেও দুৰ্জয়।

Verse 13

स येन विजितो लोके हरिभक्तः स उच्यते । माद्यंति मुनयोप्यत्र नारीचरितलोलुपाः

যিয়ে জগতত বিজয় লাভ কৰে, তাকেই হৰিভক্ত বোলা হয়; কিয়নো ইয়াত মুনিসকলেও মত্ত হয়, নাৰীৰ চৰিত্ৰ আৰু কাহিনীত লোভী হৈ।

Verse 14

हरिभक्तिः कुतः पुंसां नारीभक्तिजुषां द्विजाः । राक्षस्यः कामिनीवेषाश्चरंति जगति द्विजाः । नराणां बुद्धिकवलं कुर्वंति सततं हिताः

হে দ্বিজসকল, নাৰীৰ আসক্তিত ৰত পুৰুষৰ অন্তৰত হৰিভক্তি কেনেকৈ জন্মিব? হে ব্ৰাহ্মণসকল, এই জগতত ৰাক্ষসীসকল কামিনী-ৱেশে বিচৰণ কৰে আৰু সদায় মানুহৰ বিবেক-বুদ্ধি গিলি খায়।

Verse 15

तावद्विद्या प्रभवति तावज्ज्ञानं प्रवर्तते । तावत्सुनिर्मला मेधा सर्वशास्त्रविधारिणी

যেতিয়ালৈকে (চিত্ত) স্থিৰ থাকে, তেতিয়ালৈকে বিদ্যা বিকশিত হয়; তেতিয়ালৈকে জ্ঞান প্ৰবাহিত হয়; তেতিয়ালৈকে মেধা অতি নিৰ্মল থাকে—সকলো শাস্ত্ৰ ধাৰণ কৰিবলৈ সক্ষম।

Verse 16

तावज्जपस्तपस्तावत्तावतीर्थनिषेवणम् । तावच्च गुरुशुश्रूषा तावद्धि तरणे मतिः

যিমানলৈকে সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হ’বলৈ মনোবুদ্ধি স্থিৰ থাকে, সিমানলৈকে জপ-তপ ফলৱন্ত হয়; সিমানলৈকে তীৰ্থ-সেৱাৰ মূল্য থাকে; আৰু সিমানলৈকে গুৰুৰ শুশ্ৰূষা অৰ্থৱান হয়।

Verse 17

तावत्प्रबोधो भवति विवेकस्तावदेव हि । तावत्सतां संगरुचिस्तावत्पौराणलालसा

যিমানলৈকে অন্তৰত প্ৰবোধ জাগে, সিমানলৈকে বিবেকো প্ৰকাশ পায়; যিমানলৈকে সৎলোকৰ সঙ্গতিত ৰুচি থাকে, সিমানলৈকে পুৰাণসমূহৰ প্ৰতি আকুলতা জন্মে।

Verse 18

यावत्सीमंतिनी लोलनयनांदोलनं नहि । जनोपरि पतेद्विप्राः सर्वधर्मविलोपनम्

হে বিপ্ৰসকল, যিমানলৈকে সীমন্তিনী (বিবাহিতা নাৰী)ৰ চঞ্চল, কটাক্ষভৰা দৃষ্টিৰ দোলন জনসাধাৰণৰ ওপৰত নপৰে, সিমানলৈকে সৰ্বধৰ্ম লোপ পোৱা নঘটে।

Verse 19

तत्र ये हरिपादाब्जमधुलेशप्रसादिताः । तेषां न नारीलोलाक्षिक्षेपणं हि प्रभुर्भवेत्

তাত যিসকল প্ৰভুৰ কৃপাৰে প্ৰসন্ন—হৰিৰ পদপদ্মৰ মধুত মৌমাখিৰ দৰে আসক্ত—তেওঁলোক চঞ্চল-নয়না নাৰীৰ কটাক্ষ-ক্ষেপণে বশ নহয়।

Verse 20

जन्मजन्म हृषीकेश सेवनं यैः कृतं द्विजाः । द्विजे दत्तं हुतं वह्नौ विरतिस्तत्र तत्र हि

হে দ্বিজসকল, যিসকলে জন্মে জন্মে হৃষীকেশৰ সেৱা কৰিছে, তেওঁলোকৰ জীৱনত বাৰে বাৰে দ্বিজক দান, অগ্নিত হোম-আহুতি, আৰু সংযমৰ বৃত্তি নিশ্চয় দেখা যায়।

Verse 21

नारीणां किल किं नाम सौंदर्य्यं परिचक्षते । भूषणानां च वस्त्राणां चाकचक्यं तदुच्यते

নাৰীৰ সৌন্দৰ্য্য বুলিলে কি কোৱা হয়? অলংকাৰ আৰু বস্ত্ৰৰ চকচকীয়া দীপ্তিকেই তেনেই সৌন্দৰ্য্য বুলি ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 22

स्नेहात्मज्ञानरहितं नारीरूपं कुतः स्मृतम् । पूयमूत्रपुरीषासृक्त्वङ्मेदोस्थिवसान्वितम्

স্নেহ আৰু আত্মজ্ঞানবিহীন নাৰীৰূপ কেনেকৈ প্ৰিয় বুলি স্মৰণীয়? কিয়নো ই পুঁজ, মূত্ৰ, মল, ৰক্ত, ছাল, মেদ, হাড় আৰু মজ্জাৰে গঠিত।

Verse 23

कलेवरं हि तन्नाम कुतः सौंदर्य्यमत्र हि । तदेवं पृथगाचिंत्य स्पृष्ट्वा स्नात्वा शुचिर्भवेत्

ইয়াক কেৱল কলেৱৰ—শৰীৰ—বুলি কোৱা হয়; তেন্তে ইয়াত সৌন্দৰ্য্য ক’ত? এইদৰে পৃথকভাৱে চিন্তা কৰি, স্পৰ্শ কৰাৰ পিছত স্নান কৰি শুচি হ’ব লাগে।

Verse 24

तैः संहितं शंरीरं हि दृश्यते सुंदरं जनैः । अहोतिदुर्दशा नॄणां दुर्दैव घटिता द्विजाः

সেই উপাদানসমূহে সংহত এই শৰীৰক জনসাধাৰণে সঁচাকৈয়ে সুন্দৰ বুলি দেখে। হায়, মানুহৰ অৱস্থা কিমান শোচনীয়; হে দ্বিজসকল, এনে দুৰ্ভাগ্যই তেওঁলোকক ঘটি পৰিছে।

Verse 25

कुचावृतेंगे पुरुषो नारी बुद्ध्वा प्रवर्त्तते । का नारी वा पुमान्को वा विचारे सति किंचन

বক্ষ আৱৃত দেখিলে পুৰুষে ‘ই নাৰী’ বুলি বুজি আগবাঢ়ে। কিন্তু সত্য বিচাৰত নাৰী কোন, পুৰুষ কোন—একো নিশ্চিত আছে নে?

Verse 26

तस्मात्सर्वात्मना साधुर्नारीसंगं विवर्जयेत् । को नाम नारीमासाद्य सिद्धिं प्राप्नोति भूतले

সেয়ে সৎপুৰুষে সম্পূৰ্ণ মন-প্ৰাণে নাৰী-সঙ্গ পৰিহাৰ কৰা উচিত। কিয়নো নাৰীৰ ওচৰলৈ গৈ এই পৃথিৱীত কোনে সিদ্ধি লাভ কৰে?

Verse 27

कामिनी कामिनीसंगि संगमित्यपि संत्यजेत् । तत्संगाद्रौरवमिति साक्षादेव प्रतीयते

কামাসক্ত নাৰী আৰু কামাসক্ত নাৰীৰ সঙ্গ কৰা পুৰুষক—যদিও কেৱল “মিলন” বুলি কোৱা হয়—পৰিত্যাগ কৰা উচিত। তেনে সঙ্গৰ ফলত ৰৌৰৱ নৰক সোজাকৈ দেখা যায়।

Verse 28

अज्ञानाल्लोलुपा लोकास्तत्र दैवेन वंचिताः । साक्षान्नरककुंडेस्मिन्नारीयोनौ पचेन्नरः

অজ্ঞানতাত লোক লোভী হয় আৰু ভাগ্যৰ দ্বাৰা তাত প্ৰবঞ্চিত হয়। নিশ্চয় এই নৰক-কুণ্ডতেই মানুহ নাৰী-যোনিৰ গৰ্ভত দগ্ধ হৈ পকে।

Verse 29

यत एवागतः पृथ्व्यां तस्मिन्नेव पुना रमेत् । यतः प्रसरते नित्यं मूत्रं रेतो मलोत्थितम्

পৃথিৱীত য’ঠাৰ পৰা মানুহ আহিছে, সেই ঠাইতেই পুনৰ ৰমণ কৰিব—ই কেনেকৈ? কিয়নো সেই উৎসৰ পৰা সদায় মূত্ৰ, ৰেত আৰু মলজাত অশুচিতা নিৰন্তৰ বয়।

Verse 30

तत्रैव रमते लोकः कस्तस्मादशुचिर्भवेत् । तत्रातिकष्टं लोकेस्मिन्नहो दैवविडंबना

লোক সেই একেটাতেই ৰমে—তেন্তে তাৰ বাবে কোন অশুচি হ’ব? তথাপি এই লোকত সেয়াই অতিশয় কষ্ট আনে; হায়, ভাগ্যৰ কি অদ্ভুত বিদ্ৰূপ!

Verse 31

पुनः पुना रमेत्तत्र अहो निस्त्रपता नृणाम् । तस्माद्विचारयेद्धीमान्नारीदोषगणान्बहून्

সেই ঠাইত পুনঃ পুনঃ ভোগ কৰে—হায়, মানুহৰ কিমান নিৰ্লজ্জতা! সেয়ে ধীমান লোকে নাৰী-আসক্তিৰ সৈতে জড়িত বহু দোষ আৰু বিপদৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে বিচাৰ কৰা উচিত।

Verse 32

मैथुनाद्बलहानिः स्यान्निद्राति तरुणायते । निद्रयापहृतज्ञानः स्वल्पायुर्जायते नरः

মৈথুন-ভোগে বল ক্ষয় হয়; অতিনিদ্ৰাত যৌৱন-মাধুৰ্য ম্লান হয়। নিদ্ৰাই জ্ঞান হৰণ কৰিলে মানুহ স্বল্পায়ু হয়।

Verse 33

तस्मात्प्रयत्नतो धीमान्नारीं मृत्युमिवात्मनः । पश्येद्गोविंदपादाब्जे मनो वै रमयेद्बुधः

সেয়ে ধীমান লোকে যত্নসহ নাৰী-আসক্তিক নিজৰ বাবে মৃত্যুৰ দৰে বুলি চাব। আৰু বিবেকী জনে মন গোৱিন্দৰ পদ-পদ্মত আনন্দে স্থাপন কৰিব।

Verse 34

इहामुत्र सुखं तद्धि गोविंदपदसेवनम् । विहाय को महामूढो नारीपादं हि सेवते

ইহলোক আৰু পৰলোকৰ সুখ নিশ্চয় গোৱিন্দৰ পদসেৱাতেই আছে। সেইটো ত্যাগ কৰি কোন মহামূৰ্খে নাৰীৰ পদসেৱা কৰিব?

Verse 35

जनार्द्दनांघ्रिसेवा हि ह्यपुनर्भवदायिनी । नारीणां योनिसेवा हि योनिसंकटकारिणी

জনাৰ্দনৰ পদসেৱাই পুনর্জন্ম নোহোৱা অৱস্থা—অপুনৰ্ভৱ—দান কৰে। কিন্তু নাৰীৰ সৈতে যোনিসেৱাই যোনিসংকট, অৰ্থাৎ জন্ম-বন্ধনৰ দুঃখ, বঢ়ায়।

Verse 36

पुनःपुनः पतेद्योनौ यंत्रनिष्पाचितो यथा । पुनस्तामेवाभिलषेद्विद्यादस्य विडंबनम्

সেয়া বাৰে বাৰে যোনিত পতিত হয়, যেন যন্ত্ৰে চালিত; আৰু পুনৰ সেই একেটাই বস্তু কামনা কৰে—ইয়াক তাৰ আত্ম-প্ৰবঞ্চনা (নিজ অৱস্থাৰ বিদ্ৰূপ) বুলি জানিবা।

Verse 37

ऊर्ध्वबाहुरहं वच्मि शृणु मे परमं वचः । गोविंदे धेहि हृदयं न योनौ यातनाजुषि

মই বাহু উৰ্ধ্বে তুলি ঘোষণা কৰোঁ—মোৰ পৰম বচন শুনা: হৃদয় গোবিন্দত স্থাপন কৰা, যাতনাভৰা যোনিত নহয়।

Verse 38

नारीसंगं परित्यज्य यश्चापि परिवर्त्तते । पदेपदेश्वमेधस्य फलमाप्नोति मानवः

যি মানুহে নাৰী-সঙ্গ ত্যাগ কৰি (এই আসক্তিৰ পৰা) ঘূৰি যায়, সি প্ৰতি পদে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 39

कुलांगना दैवयोगादूढा यदि नृणां सती । पुत्रमुत्पाद्य यस्तत्र तत्संगं परिवर्जयेत्

যদি দैৱযোগবশতঃ কুলবতী সতী নাৰী নৃণাং মাজত বিবাহিতা হয়, তেন্তে যি তাত্ৰ পুত্ৰ উৎপন্ন কৰি সেই সংযোগৰ সঙ্গ ত্যাগ কৰে, সি তেনে আসক্তি পৰিহাৰ কৰিব।

Verse 40

तस्य तुष्टो जगन्नाथो भवत्येव न संशयः । नारीसंगो हि धर्मज्ञैरसत्संगः प्रकीर्त्यते

তাৰ ওপৰত জগন্নাথ নিশ্চয় সন্তুষ্ট হন—ইয়াত সন্দেহ নাই। কিয়নো নাৰী-সঙ্গ (কামাসক্তি)ক ধৰ্মজ্ঞসকলে অসৎ-সঙ্গ বুলি কীৰ্তন কৰে।

Verse 41

तस्मिन्सति हरौ भक्तिः सुदृढा नैव जायते । सर्वसंगं परित्यज्य हरौ भक्तिं समाचरेत्

যেতিয়ালৈকে সেই (সাংসাৰিক আসক্তি) থাকে, হৰিত দৃঢ় ভক্তি জন্ম নলয়। সেয়ে সকলো আসক্তি ত্যাগ কৰি হৰিৰ ভক্তি একাগ্ৰভাৱে আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 42

हरिभक्तिश्च लोकेत्र दुर्ल्लभा हि मता मम । हरौ यस्य भवेद्भक्तिः स कृतार्थो न संशयः

এই জগতত হৰিভক্তি সঁচাকৈয়ে দুষ্প্ৰাপ্য—এই মোৰ মত। যাৰ হৰিত ভক্তি হয়, সি নিঃসন্দেহে কৃতাৰ্থ; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 43

तत्तदेवाचरेत्कर्म हरिः प्रीणाति येन हि । तस्मिंस्तुष्टे जगत्तुष्टं प्रीणिते प्रीणितं जगत्

সেয়ে সেইধৰণৰ কৰ্মেই কৰা উচিত যাৰ দ্বাৰা হৰি প্ৰসন্ন হয়। তেওঁ সন্তুষ্ট হ’লে জগত সন্তুষ্ট; তেওঁ আনন্দিত হ’লে জগতও আনন্দিত।

Verse 44

हरौ भक्तिं विना नॄणां वृथा जन्म प्रकीर्तितम् । ब्रह्मेशादि सुरा यस्य यजंते प्रीतिहेतवे

হৰিভক্তি নাথাকিলে মানুহৰ জন্ম বৃথা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। কিয়নো ব্ৰহ্মা আৰু ঈশ আদি দেৱতাসকলেও সেই হৰিক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ পূজা কৰে।

Verse 45

नारायणमनाव्यक्तं न तं सेवेत को जनः । तस्य माता महाभागा पिता तस्य महाकृती

অব্যক্ত নাৰায়ণক কোন মানুহে সেৱা নকৰিব? ধন্য তেওঁৰ মাতা, আৰু মহাকৃতী তেওঁৰ পিতা।

Verse 46

जनार्द्दनपदद्वंद्वं हृदये येन धार्यते । जनार्दनजगद्वंद्य शरणागतवत्सल

যিজনে হৃদয়ত জনাৰ্দনৰ চৰণযুগল ধাৰণ কৰে—হে জনাৰ্দন, সমগ্ৰ জগতৰ বন্দিত, শৰণাগতসকলৰ প্ৰতি স্নেহশীল!

Verse 47

इतीरयंति ये मर्त्या न तेषां निरये गतिः । ब्राह्मणा हि विशेषेण प्रत्यक्षं हरिरूपिणः

যিসকল মৰ্ত্যলোকে এইদৰে উচ্চাৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ নৰকলৈ গতি নাই। বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণসকল প্ৰত্যক্ষতে হৰিৰূপ।

Verse 48

पूजयेयुर्यथायोगं हरिस्तेषां प्रसीदति । विष्णुर्ब्राह्मणरूपेण विचरेत्पृथिवीमिमाम्

যদি তেওঁলোকে বিধিমতে পূজা কৰে, তেন্তে হৰি তেওঁলোকৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হয়। বিষ্ণু ব্ৰাহ্মণৰূপ ধৰি এই পৃথিৱীতেই বিচৰণ কৰে।

Verse 49

ब्राह्मणेन विना कर्म्म सिद्धिं प्राप्नोति नैव हि । द्विजपादांबुभक्त्या यैः पीत्वा शिरसि चार्पितम्

ব্ৰাহ্মণ বিনা কোনো কৰ্ম কেতিয়াও সিদ্ধি নাপায়। যিসকলে দ্বিজৰ চৰণামৃত ভক্তিৰে পান কৰি মূৰত অৰ্পণ কৰে, তেওঁলোকেই ফল লাভ কৰে।

Verse 50

तर्पिता पितरस्तेन आत्मापि किल तारितः । ब्राह्मणानां मुखे येन दत्तं मधुरमर्चितम्

সেই কৰ্মে পিতৃলোক তৃপ্ত হয় আৰু নিজৰ আত্মাও নিস্তাৰ পায় বুলি কোৱা হয়—যেতিয়া ব্ৰাহ্মণসকলৰ মুখত মধুৰ, সন্মানসহ ভোজন দান কৰা হয়।

Verse 51

साक्षात्कृष्णमुखे दत्तं तद्वै भुंक्ते हरिः स्वयम् । अहोतिदुर्ल्लभा लोका प्रत्यक्षे केशवे द्विजे

যি সাক্ষাৎ কৃষ্ণৰ নিজ মুখত দিয়া হয়, তাক হৰি স্বয়ং ভোগ কৰে। আহা! কেশৱ যেতিয়া দ্বিজ-ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপে প্ৰত্যক্ষ হয়, তেনে লোক কিমানেই দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 52

प्रतिमादिषु सेवंते तदभावे हि तत्क्रिया । ब्राह्मणानामधिष्ठानात्पृथ्वी धन्येति गीयते

তেওঁলোকে প্ৰতিমা আদি ৰূপত সেৱা কৰে; আৰু সেয়া নাথাকিলে, সেই একে পূজা উপযুক্ত অন্য ৰূপে সম্পন্ন হয়। ব্ৰাহ্মণসকল ভিত্তি-অধিষ্ঠান হোৱাতেই পৃথিৱী ধন্য বুলি গীত হয়।

Verse 53

तेषां पाणौ च यद्दत्तं हरिपाणौ तदर्पितम् । तेभ्यः कृतान्नमस्कारात्तिरस्कारो हि पाप्मताम्

তেওঁলোকৰ হাতত যি দিয়া হয়, সেয়া হৰিৰ হাতত অৰ্পিত হয়। আৰু তেওঁলোকক ভক্তিভাৱে নমস্কাৰ কৰিলে পাপী স্বভাৱৰ তিৰস্কাৰ হয়—পাপত্ব দূৰ হয়।

Verse 54

मुच्यते ब्रह्महत्यादि पापेभ्यो विप्रवंदनात् । तस्मात्सतां समाराध्यो ब्राह्मणो विष्णुबुद्धितः

বিপ্ৰ-ব্ৰাহ্মণক বন্দনা কৰিলে ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। সেয়ে সৎলোকসকলে ব্ৰাহ্মণক বিষ্ণু-বুদ্ধিৰে ধৰি যথাবিধি সমাৰাধনা কৰা উচিত।

Verse 55

क्षुधितस्य द्विजस्यास्ये यत्किंचिद्दीयते यदि । प्रेत्य पीपूषधाराभिः सिंचते कल्पकोटिकम्

ক্ষুধিত দ্বিজ-ব্ৰাহ্মণৰ মুখত যদি অলপো কিবা দিয়া যায়, তেন্তে মৃত্যুৰ পিছত দাতাক অমৃতধাৰাৰে কল্পকোটি পৰ্যন্ত সিঞ্চন কৰা হয়।

Verse 56

द्विजतुंडं महाक्षेत्रमनूषरमकंटकम् । तत्र चेदुप्यते किंचित्कोटिकोटिफलं लभेत्

দ্বিজতুণ্ড এক মহা-পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ—উষৰ নহয়, কাঁইটবিহীন। তাত যদি অলপো বীজ সিঁচে, তেন্তে কোটিকোটি গুণ ফল লাভ কৰে।

Verse 57

सघृतं भोजनं चास्मै दत्त्वा कल्पं स मोदते । नानासुमिष्टमन्नं यो ददाति द्विजतुष्टये

ঘিউসহ ভোজন তেওঁক দান কৰিলে মানুহে এক কল্প পৰ্যন্ত আনন্দ কৰে। যি ব্ৰাহ্মণৰ তুষ্টিৰ বাবে নানা প্ৰকাৰৰ মিঠা, সুপক্ক অন্ন দান কৰে, সি সেই পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 58

तस्य लोका महाभोगाः कोटिकल्पांतमुक्तिदाः । ब्राह्मणं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणेनानुकीर्तितम्

তেওঁৰ লোকসমূহ মহাভোগে পৰিপূৰ্ণ আৰু কোটিকল্পান্ত পৰ্যন্ত মুক্তিদায়ক। ব্ৰাহ্মণক আগত সন্মান দি, এই কথা ব্ৰাহ্মণেই ঘোষণা কৰিছে।

Verse 59

पुराणं शृणुयान्नित्यं महापापदवानलम् । पुराणं सर्वतीर्थेषु तीर्थं चाधिकमुच्यते

পুৰাণ নিত্য শ্ৰৱণ কৰা উচিত, কিয়নো ই মহাপাপ দহন কৰা দাৱানল সদৃশ। সকলো তীৰ্থৰ মাজত পুৰাণকেই অধিক তীৰ্থ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 60

यस्यैकपादश्रवणाद्धरिरेव प्रसीदति । यथा सूर्यवपुर्भूत्वा प्रकाशाय चरेद्धरिः

ইয়াৰ কেৱল এক পাদ (এটা পংক্তি) শ্ৰৱণ কৰিলেই হৰিয়ে নিজেই প্ৰসন্ন হয়—যেন হৰিয়ে সূৰ্যৰ ৰূপ ধৰি আলোক দানৰ বাবে বিচৰণ কৰে।

Verse 61

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे एकषष्टितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্ম মহাপুৰাণৰ স্বৰ্গখণ্ডৰ একষষ্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 62

विचरेदिह भूतेषु पुराणं पावनं परम् । तस्माद्यदि हरेः प्रीतेरुत्पादे धीयते मतिः

ইয়াত সৰ্বজীৱৰ মাজত বিচৰণ কৰি এই পৰম পাৱন পুরাণ বহন কৰি প্ৰচাৰ কৰা উচিত। সেয়ে যদি মন হৰিৰ প্ৰীতিৰ উদ্ভৱ ঘটাবলৈ নিবদ্ধ হয়, তেন্তে এই উপদেশ গ্ৰহণ কৰা উচিত।

Verse 63

श्रोतव्यमनिशं पुंभिः पुराणं कृष्णरूपिणम् । विष्णुभक्तेन शांतेन श्रोतव्यमपि दुर्लभम्

পুৰুষসকলে ক্ৰিষ্ণ-স্বরূপ এই পুরাণ সদায় শুনা উচিত। কিন্তু বিষ্ণুৰ শান্ত ভক্তৰ দ্বাৰা যথাযথভাৱে শুনিবলৈ পোৱাটোও অতি দুৰ্লভ।

Verse 64

पुराणाख्यानममलममलीकरणं परम् । यस्मिन्वेदार्थमाहृत्य हरिणा व्यासरूपिणा

এই পুরাণকথা নিৰ্মল—সৰ্বোচ্চ শুদ্ধিকৰণৰ উপায়—য’ত হৰিয়ে ব্যাস-ৰূপ ধৰি বেদৰ অৰ্থ সংগ্ৰহ কৰি প্ৰকাশ কৰিছে।

Verse 65

पुराणं निर्मितं विप्र तस्मात्तत्परमो भवेत् । पुराणे निश्चितो धर्मो धर्मश्च केशवः स्वयम्

হে ব্ৰাহ্মণ, এই পুরাণ ৰচিত হৈছে; সেয়ে ইয়াত পৰম নিষ্ঠা স্থাপন কৰা উচিত। পুরাণত ধৰ্ম সুদৃঢ়ভাৱে স্থিৰ—আৰু ধৰ্ম স্বয়ং কেশৱেই।

Verse 66

तस्मात्कृते पुराणे हि श्रुते विष्णुर्भवेदिति । साक्षात्स्वयं हरिर्विप्रः पुराणं च तथाविधम्

সেয়ে কোৱা হয় যে যেতিয়া পুৰাণ যথাবিধি ৰচিত হয় আৰু বিধিপূৰ্বক শ্ৰৱণ কৰা হয়, তেতিয়া বিষ্ণু স্বয়ং উপস্থিত হন। হে ব্ৰাহ্মণ, সাক্ষাৎ হৰি নিজেই তাত থাকে, আৰু তেনে ৰূপে সেই পুৰাণো তাতেই বিদ্যমান হয়।

Verse 67

एतयोः संगमासाद्य हरिरेव भेवन्नरः । तथा गंगांबुसेकेन नाशयेत्किल्बिषं स्वकम्

এই দুয়োটা পবিত্ৰ নদীৰ সঙ্গমত উপস্থিত হ’লে মানুহ নিশ্চয় হৰিৰ (বিষ্ণুৰ) সদৃশ হয়। তদ্ৰূপ গঙ্গাৰ জলে স্নান কৰিলে নিজৰ পাপসমূহ বিনাশ কৰে।

Verse 68

केशवो द्रवरूपेण पापात्तारयते महीम् । वैष्णवो विष्णुभजनस्याकांक्षी यदि वर्तते

কেশৱ দ্ৰৱৰূপে প্ৰবাহিত হৈ পৃথিৱীক পাপৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে—যদি কোনো বৈষ্ণৱ বিষ্ণুভজনৰ আন্তৰিক আকাঙ্ক্ষাৰে জীৱন যাপন কৰে।

Verse 69

गंगांबुसेकममलममलीकरणं चरेत् । विष्णुभक्तिप्रदा देवी गंगा भुवि च गीयते

গঙ্গাজলৰ নিৰ্মল, পবিত্ৰকাৰী ছিটা দিয়া কৰ্ম পালন কৰা উচিত। কিয়নো দেবী গঙ্গা পৃথিৱীত বিষ্ণুভক্তি প্ৰদানকাৰিণী দেবী বুলি গীত হয়।

Verse 70

विष्णुरूपा हि सा गंगा लोकविस्तारकारिणी

নিশ্চয় সেই গঙ্গা বিষ্ণুৰূপা, যি লোকসমূহৰ বিস্তাৰ আৰু সমৃদ্ধি সাধন কৰে।

Verse 71

ब्राह्मणेषु पुराणेषु गंगायां गोषु पिप्पले । नारायणधिया पुंभिर्भक्तिः कार्या ह्यहैतुकी

নাৰায়ণ-ধিয়াত মন স্থিৰ কৰি মানুহে অহৈতুকী ভক্তি পালন কৰিব লাগে—ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰতি, পুৰাণসমূহৰ প্ৰতি, গঙ্গাত, গোৱালৈ (গৰু) প্ৰতি আৰু পবিত্ৰ পিপ্পল (অশ্বত্থ) বৃক্ষৰ প্ৰতি।

Verse 72

प्रत्यक्षविष्णुरूपा हि तत्वज्ञैर्निश्चिता अमी । तस्मात्सततमभ्यर्च्या विष्णुभक्त्यभिलाषिणा

তত্ত্বজ্ঞ জ্ঞানীসকলে নিশ্চিত কৰিছে যে এইসকলেই বিষ্ণুৰ প্ৰত্যক্ষ ৰূপ। সেয়ে বিষ্ণুভক্তিৰ আকাঙ্ক্ষী জনে সদায় তেওঁলোকৰ আৰ্চনা কৰিব লাগে।

Verse 73

विष्णौ भक्तिं विना नॄणां निष्फलं जन्म उच्यते । कलिकालपयोराशिं पापग्राहसमाकुलम्

বিষ্ণুভক্তি নথাকিলে মানুহৰ জন্ম নিষ্ফল বুলি কোৱা হয়। কলিযুগৰ সাগৰ অশান্ত, পাপ-গ্ৰাহেৰে ভৰপূৰ।

Verse 74

विषयामज्जनावर्तं दुर्बोधफेनिलं परम् । महादुष्टजनव्याल महाभीमं भयानकम्

ইয়াত বিষয়ত ডুবুৱাই দিয়া পৰম আবৰ্ত, দুৰ্বোধ ফেনৰে ফেনিল; দুষ্ট লোকৰ মহা-ব্যালেৰে ভৰপূৰ, অতি ভীষণ আৰু ভয়ংকৰ।

Verse 75

दुस्तरं च तरंत्येव हरिभक्तितरि स्थिताः । तस्माद्यतेत वै लोको विष्णुभक्तिप्रसाधने

হৰিভক্তিৰ নাওত স্থিত জনে দুস্তৰকো নিশ্চয়েই পাৰ হয়। সেয়ে লোকসকলে বিষ্ণুভক্তি সাধনত নিশ্চয় প্ৰয়াস কৰিব লাগে।

Verse 76

किं सुखं लभते जंतुरसद्वार्तावधारणे । हरेरद्भुतलीलस्य लीलाख्यानेन सज्जते

অসাৰ কথাত মন ধৰি থাকিলে জীৱে ক’ত সুখ পায়? হৰিৰ অদ্ভুত লীলাৰ লীলা-কথা ক’লে আৰু শুনিলে ভক্তি জাগে।

Verse 77

तद्विचित्रकथालोके नानाविषयमिश्रिताः । श्रोतव्या यदि वै नॄणां विषये सज्जते मनः

এই বিচিত্ৰ কথা-জগতত নানা বিষয় মিশ্ৰিত কাহিনীও শুনিবলগীয়া—যদি সঁচাকৈ মানুহৰ মন সেই বিষয়ত আসক্ত হয়।

Verse 78

निर्वाणे यदि वा चित्तं श्रोतव्या तदपि द्विजाः । हेलया श्रवणाच्चापि तस्य तुष्टो भवेद्धरिः

চিত্ত যদি নিৰ্বাণ-মুক্তিত নিবিষ্ট হয় তেন্তেও, হে দ্বিজসকল, এই কথা শুনিব লাগে; কিয়নো অৱহেলাৰে শুনিলেও হৰি সন্তুষ্ট হয়।

Verse 79

निष्क्रियोपि हृषीकेशो नानाकर्म चकार सः । शुश्रूषूणां हितार्थाय भक्तानां भक्तवत्सलः

কর্মৰহিত হৃষীকেশোও নানা কৰ্ম কৰিলে; সেৱা-প্ৰবৃত্তসকলৰ মঙ্গলৰ বাবে, কিয়নো তেওঁ ভক্তানুৰাগী, ভক্তৱৎসল।

Verse 80

न लभ्यते कर्मणापि वाजपेयशतादिना । राजसूयायुतेनापि यथा भक्त्या स लभ्यते

কর্মকাণ্ডে তেওঁ লাভ নহয়—শতবাৰ বাজপেয় যজ্ঞেৰে নহয়, সহস্ৰ সহস্ৰ ৰাজসূয় কৰ্মেৰেো নহয়; যিদৰে ভক্তিৰ দ্বাৰা তেওঁ লাভ হয়।

Verse 81

यत्पदं चेतसा सेव्यं सद्भिराचरितं मुहुः । भवाब्धितरणे सारमाश्रयध्वं हरेः पदम्

যি পদ সদ্ভক্তসকলে মনৰে সদায় সেৱা কৰে—ভৱ-সাগৰ পাৰ হ’বলৈ সাৰ স্বৰূপ হৰিৰ চৰণত আশ্ৰয় লোৱা।

Verse 82

रे रे विषयसंलुब्धाः पामरा निष्ठुरा नराः । रौरवे हि किमात्मानमात्मना पातयिष्यथ

ৰে ৰে, বিষয়ত মোহিত নীচ আৰু কঠোৰচিত্ত নৰসকল! নিজৰ কৰ্মেৰে কিয় নিজকে ৰৌৰৱ নৰকত পেলাবা?

Verse 83

विना गोविंदसौम्यांघ्रिसेवनं मा गमिष्यति । अनायासेन दुःखानां तरणं यदि वांछथ

গোবিন্দৰ কোমল চৰণ-সেৱা নকৰিলে সেয়া লাভ নহয়। যদি অনায়াসে দুখৰ পৰা পাৰ হ’ব খোজা, তেন্তে সেই সেৱাই কৰা।

Verse 84

भजध्वं कृष्णचरणावपुनर्भवकारणे । कुत एवागतो मर्त्यः कुत एव पुनर्व्रजेत्

কৃষ্ণৰ চৰণ ভজা—সেয়াই পুনৰ্ভৱৰ পৰা মুক্তিৰ কাৰণ। মর্ত্য ক’ৰ পৰা আহিল, আৰু পুনৰ ক’লৈহে যাব?

Verse 85

एतद्विचार्य मतिमानाश्रयेद्धर्मसंग्रहम् । नानानरकसंपातादुत्थितो यदि पूरुषः

এই কথা বিবেচনা কৰি বুদ্ধিমান জনে ধৰ্ম-সংগ্ৰহত আশ্ৰয় ল’ব লাগে; বিশেষকৈ যদি বহু নৰকত পতিত হৈ কোনো মতে পুনৰ মানুহ-জন্ম লাভ কৰিছে।

Verse 86

स्थावरादि तनुं लब्ध्वा यदि भाग्यवशात्पुनः । मानुष्यं लभते तत्र गर्भवासोतिदुःखदः

স্থাৱৰ আদি দেহ লাভ কৰি, যদি ভাগ্যবশত পুনৰ মানৱ জন্ম পায়, তেন্তে গৰ্ভবাসো অতিশয় দুখদায়ক হয়।

Verse 87

ततः कर्मवशाज्जंतुर्यदि वा जायते भुवि । बाल्यादिबहुदोषेण पीडितो भवति द्विजाः

সেয়ে কৰ্মবশত যদি কোনো জীৱ ভূতলে জন্ম লয়, হে দ্বিজসকল, তেন্তে সি বাল্য আদি বহু দোষে পীড়িত হয়।

Verse 88

पुनर्यौवनमासाद्य दारिद्र्येण प्रपीड्यते । रोगेण गुरुणा वापि अनावृष्ट्यादिना तथा

পুনৰ যৌৱন লাভ কৰিলেও সি দাৰিদ্ৰ্যত চেপা পৰে; অথবা গম্ভীৰ ৰোগে, নাইবা অনাবৃষ্টি আদি বিপদে তেনেকৈ পীড়িত হয়।

Verse 89

वार्द्धकेन लभेत्पीडामनिर्वाच्यामितस्ततः । मनसश्चलनाद्व्याधेस्ततो मरणमाप्नुयात्

বৃদ্ধাৱস্থাই নানাভাৱে অবৰ্ণনীয় পীড়া আনে; মনৰ চঞ্চলতাৰ পৰা ব্যাধি জন্মে, আৰু তাৰ পৰা অৱশেষে মৃত্যু লাভ হয়।

Verse 90

न तस्मादधिकं दुःखं संसारेप्यनुभूयते । ततः कर्म्मवशाज्जंतुर्यमलोके प्रपीड्यते

সংসাৰতো ইয়াতকৈ অধিক দুখ অনুভৱ নহয়; সেয়ে নিজৰ কৰ্মৰ বশত জীৱ যমলোকত পীড়িত হয়।

Verse 91

तत्रातियातनां भुक्त्वा पुनरेव प्रजायते । जायते म्रियते जंतु म्रियते जायते पुनः

তাত তীব্ৰ যাতনা ভোগ কৰি জীৱ পুনৰেই জন্ম লয়। প্ৰাণী জন্মে আৰু মৰে; মৰি পুনৰ জন্মে।

Verse 92

अनाराधित गोविंदचरणे त्वीदृशी दशा । अनायासेन मरणं विनायासेन जीवनम्

যিয়ে গোবিন্দৰ চৰণ আৰাধনা নকৰে, তাৰ এনে অৱস্থা হয়: অনায়াসে মৃত্যু আহে, কিন্তু জীৱন বিনা সুখে চলে।

Verse 93

अनाराधितगोविंदचरणस्य न जायते । धनं यदि भवेद्गेहे रक्षणात्तस्य किं फलम्

যিয়ে গোবিন্দৰ চৰণ আৰাধনা নকৰে, তাৰ সত্য সমৃদ্ধি জন্মে নাহে। ঘৰত ধন থাকিলেও, কেৱল ৰক্ষা কৰাত কি ফল?

Verse 94

यदासौ कृष्यते याम्यैर्दूतैः किं धनमन्वियात् । तस्माद्द्विजातिसत्कार्यं द्रविणं सर्वसौख्यदम्

যেতিয়া যমৰ দূতসকলে তাক টানি লৈ যায়, কোন ধনেই বা লগত যাব পাৰে? সেয়ে ধন দ্বিজাতি (যোগ্য)ৰ সৎকাৰত ব্যয় কৰা উচিত; তেনে দানেই সকলো সুখ দান কৰে।

Verse 95

दानं स्वर्गस्य सोपानं दानं किल्बिषनाशनम् । गोविंदभक्तिभजनं महापुण्यविवर्द्धनम्

দান স্বৰ্গলৈ উঠাৰ সোপান, দান পাপ নাশ কৰে। গোবিন্দৰ ভক্তি-ভজন মহাপুণ্য বৃদ্ধি কৰে।

Verse 96

बलं यदि भवेन्मर्त्ये न वृथा तद्व्ययं चरेत् । हरेरग्रे नृत्यगीतं कुर्यादेवमतंद्रितः

যদি মর্ত্যৰ দেহত বল থাকে, তেন্তে সেই শক্তি বৃথা ব্যয় নকৰিব; অলসতা ত্যাগ কৰি হৰিৰ সন্মুখত গীত গাই নৃত্য কৰিব।

Verse 97

यत्किंचिद्विद्यते पुंसां तच्च कृष्णे समर्पयेत् । कृष्णार्पितं कुशलदमन्यार्पितमसौख्यदम्

মানুহৰ যি কিছুমান সম্পদ আছে, সেয়া কৃষ্ণলৈ সমৰ্পণ কৰিব; কৃষ্ণাৰ্পিত বস্তু কল্যাণ দান কৰে, আনলৈ অৰ্পিত বস্তু অসুখ দান কৰে।

Verse 98

चक्षुर्भ्यां श्रीहरेरेव प्रतिमादिनिरूपणम् । श्रोत्राभ्यां कलयेत्कृष्ण गुणनामान्यहर्निशम्

চকুৰে শ্ৰী হৰিৰেই প্ৰতিমা আদি পবিত্ৰ ৰূপসমূহ দৰ্শন কৰিব; কাণে দিন-ৰাতি কৃষ্ণৰ গুণ আৰু নাম সদায় শ্ৰৱণ কৰিব।

Verse 99

जिह्वया हरिपादांबु स्वादितव्यं विचक्षणैः । घ्राणेनाघ्राय गोविंदपादाब्जतुलसीदलम्

জিহ্বাৰে বিচক্ষণে হৰিৰ পদধৌত পবিত্ৰ জল আস্বাদন কৰিব; আৰু নাকে গোবিন্দৰ পদপদ্মত অৰ্পিত তুলসীপাতৰ সুবাস গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 100

त्वचा स्पृष्ट्वा हरेर्भक्तं मनसाध्याय तत्पदम् । कृतार्थो जायते जंतुर्नात्र कार्या विचारणा

ত্বচাৰে হৰিৰ ভক্তক স্পৰ্শ কৰি আৰু মনেৰে তেওঁৰ পৰম পদ ধ্যান কৰিলে জীৱ কৃতাৰ্থ হয়; ইয়াত অধিক বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 101

तन्मना हि भवेत्प्राज्ञस्तथा स्यात्तद्गताशयः । तमेवांतेभ्येति लोको नात्र कार्या विचारणा

নিশ্চয় জ্ঞানী জনে মনক তেঁওতেই স্থিৰ ৰাখিব, আৰু অন্তৰো তেঁওতেই নিবদ্ধ হ’ব; কিয়নো অন্তত জীৱ তেঁওৰ ওচৰলৈকে যায়—ইয়াত সন্দেহ বা অধিক বিচাৰৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 102

चेतसा चाप्यनुध्यातः स्वपदं यः प्रयच्छति । नारायणमनाद्यंतं न तं सेवेत को जनः

যি নাৰায়ণ অনাদি-অনন্ত, মনত ধ্যান কৰিলে নিজৰ পৰম পদ দান কৰে; তেনে প্ৰভুক কোন জনে সেৱা নকৰিব?

Verse 103

सतत नियतचित्तो विष्णुपादारविंदे वितरणमनुशक्ति प्रीतये तस्य कुर्यात् । नतिमतिरतिमस्यांघ्रिद्वये संविदध्यात्स हि खलु नरलोके पूज्यतामाप्नुयाच्च

যাৰ চিত্ত সদায় নিয়ত আৰু বিষ্ণুৰ পদাৰবিন্দত স্থিৰ, সি নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰিব, তেঁওৰ প্ৰীতিৰ বাবে। নম্ৰতা আৰু গভীৰ ভক্তিৰে চেতনাক তেঁওৰ যুগল চৰণত অৰ্পণ কৰিব; তেনে জনে নৰলোকোও সন্মান আৰু পূজ্যতা লাভ কৰে।