Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

The Greatness of the Kāliṇdī (Yamunā): Merit of Bathing, Charity, and Faith

पक्षद्वये यथा चंद्र क्षीःयते वर्द्धते तथा । पातकं नश्यते तत्र स्नानात्पुण्यं विवर्द्धते

pakṣadvaye yathā caṃdra kṣīḥyate varddhate tathā | pātakaṃ naśyate tatra snānātpuṇyaṃ vivarddhate

যেনেকৈ দুয়ো পক্ষত চন্দ্ৰ ক্ষয়-বৃদ্ধি পায়, তেনেকৈ তাত স্নান কৰিলে পাপ নাশ হয় আৰু পুণ্য ধীৰে ধীৰে বৃদ্ধি পায়।

पक्षद्वयेin the two fortnights
पक्षद्वये:
Adhikarana (Time/Context)
TypeNoun
Rootपक्ष + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ पक्षौ)
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparison)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानार्थक अव्यय (as/just as)
चन्द्रःthe moon
चन्द्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षीयतेwanes
क्षीयते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootक्षि (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (wanes)
वर्धतेgrows
वर्धते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
तथाso
तथा:
Sambandha (Correlation)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतुलनार्थक/अन्वयार्थक अव्यय (so/in the same way)
पातकम्sin
पातकम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नश्यतेperishes
नश्यते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
स्नानात्from bathing
स्नानात्:
Hetu/Apadana (Cause/From)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (from/by bathing)
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विवर्धतेincreases greatly
विवर्धते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootवि- (उपसर्ग) + वृध् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Unspecified narrator (contextual speaker not provided in the input excerpt)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: चंद्र = चन्द्रः (visarga-lopa in saṃhitā); स्नानात्पुण्यं = स्नानात् + पुण्यम् (त् + प् → त्प्); पक्षद्वये (द्विगु-समास)

C
Candra (Moon)

FAQs

The verse praises snāna (ritual bathing) at a sacred place (tīrtha), stating it destroys sin and increases merit.

It uses the moon’s regular decrease and increase across the two pakṣas (fortnights) as a metaphor for the predictable spiritual effect: sins diminish while merit grows through bathing there.

It teaches that intentional purificatory action—approaching sacred disciplines with faith and effort—supports moral renewal (reducing wrongdoing) and the cultivation of virtue (increasing puṇya).