Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Pṛthu’s Earth-Milking, the Etymology of ‘Pṛthivī,’ and the Vaivasvata (Solar) Genealogy

शशाप च यमं छाया भवतु क्रिमिसंयुतः । पादोयमेको भविता पूयशोणितविस्रवः

śaśāpa ca yamaṃ chāyā bhavatu krimisaṃyutaḥ | pādoyameko bhavitā pūyaśoṇitavisravaḥ

তেতিয়া ছায়াই যমক শাপ দিলে: “তুমি কৃমিৰে সংযুক্ত হওক; আৰু তোমাৰ এই এটা পাৱে পুঁজ আৰু ৰক্ত সৰি থাকক।”

शशापcursed
शशाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यमम्Yama
यमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
छायाChāyā (name); shadow
छाया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
भवतुlet (him) be; may (he) become
भवतु:
Kriya (Injunctive/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
क्रिमिसंयुतःinfested/associated with worms
क्रिमिसंयुतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रिमि (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘क्रिमिभिः संयुतः’ इति तृतीया-तत्पुरुष; विशेषण (of यमः)
पादःthe foot
पादः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
एकःone; single
एकः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (of पादः)
भविताwill become
भविता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पूयशोणितविस्रवःoozing pus and blood
पूयशोणितविस्रवः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूय (प्रातिपदिक) + शोणित (प्रातिपदिक) + विस्रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-समासार्थः: ‘पूयस्य शोणितस्य च विस्रवः’ (oozing of pus and blood); विशेषण (of पादः)

Chāyā

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: bibhatsa

Sandhi Resolution Notes: पादः + अयम् + एकः → पादोयमेको (ओ-आ sandhi; अयम् → यम् in sandhi context).

C
Chāyā
Y
Yama

FAQs

Chāyā curses Yama, saying he will be infested with worms and that one of his feet will ooze pus and blood.

Such curses often serve as moral-causal plot devices, linking an ethical lapse or conflict to a tangible consequence that unfolds later in the story.

It underscores that harmful actions and disrespect within relationships can lead to serious repercussions, reflecting the Purāṇic emphasis on accountability and moral causality.