Next Verse

Shloka 1

The Arkāṅga Saptamī (Bhāskara Saptamī) Vow: Origin of Sūrya, Pacification of Rays, and Māgha Saptamī Observance

वैशंपायन उवाच । प्रभवत्ययमाकाशे नित्यं द्विजवर प्रभो । कोऽयं को वा प्रभावोस्य कुत्र जातो घृणीश्वरः

vaiśaṃpāyana uvāca | prabhavatyayamākāśe nityaṃ dvijavara prabho | ko'yaṃ ko vā prabhāvosya kutra jāto ghṛṇīśvaraḥ

বৈশম্পায়ন ক’লে: হে প্ৰভু, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ মহামান্য! এই সত্তা আকাশত সদায় দীপ্তিমান। ই কোন? ইয়াৰ প্ৰভাৱ কি? আৰু কিৰণসমূহৰ ঈশ্বৰ—সূৰ্য—ক’ত জন্মিল?

vaiśaṃpāyanaḥVaishampayana
vaiśaṃpāyanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvaiśaṃpāyana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLit Lakara (Perfect), 3rd Person, Singular
prabhavatiprevails/shines forth
prabhavati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootprabhū (धातु)
FormLat Lakara (Present), 3rd Person, Singular
ayamthis one
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ākāśein the sky
ākāśe:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
nityameternally/always
nityam:
Kriya-Visheshana (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootnitya (अव्यय)
FormAdverb
dvijavaraO best of twice-born
dvijavara:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootdvijavara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (Sambodhana), Singular
prabhoO Lord
prabho:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (Sambodhana), Singular
kaḥwho
kaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ayamthis
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
kaḥwhat
kaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
or
:
Vikalpa (Option)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormConjunction
prabhāvaḥpower/glory
prabhāvaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhāva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
asyahis
asya:
Sambandha (Relation)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
kutrawhere
kutra:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootkutra (अव्यय)
FormAdverb of Place
jātaḥborn
jātaḥ:
Visheshana/Kriya (Attribute/Predicate)
TypeAdjective
Rootjan (धातु)
FormPast Passive Participle (Ktanta), Masculine, Nominative, Singular
ghṛṇīśvaraḥLord of Rays (Sun)
ghṛṇīśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootghṛṇīśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular

Vaiśaṃpāyana

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: vaiśaṃpāyanaḥ+uvāca -> vaiśaṃpāyana uvāca (Visarga Lop); prabhavati+ayam -> prabhavatyayam (Yan Sandhi); kaḥ+ayam -> ko'yam (Visarga Utva + Purvarupa); prabhāvaḥ+asya -> prabhāvosya (Visarga Utva + Purvarupa).

V
Vaiśaṃpāyana
G
Ghṛṇīśvara (Sūrya)

FAQs

The speaker asks three things about the Sun (Ghṛṇīśvara): his identity, the nature of his power (prabhāva), and the account of his birth/origin.

Sṛṣṭikhaṇḍa commonly frames creation and cosmic order through questions about celestial beings; here, inquiry into the Sun’s origin and potency introduces a cosmological explanation rather than a ritual or pilgrimage topic.

The verse models śraddhā and inquiry: reverent questioning of a knowledgeable authority is presented as the proper method for understanding divine manifestations and cosmic principles.