Adhyaya 70
The Slaying of Devāntaka, Durdharṣa, and Durmukha
অধ্যায় ৭০ত ধৰ্মৰ বিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ দৃশ্য যুদ্ধৰ বৰ্ণনাৰে উন্মোচিত হয়। দেৱান্তক গর্জন কৰি ৰণক্ষেত্ৰত নামিলেও “ধৰ্মযুদ্ধৰ নিয়ম” মানি যুদ্ধ কৰে। উপদেশমূলক বাক্যত কোৱা হয়—ধৰ্মৰ অজ্ঞানতাই কালে আৰু মৃত্যুক অনিবার্য অগ্ৰদূত কৰি আহ্বান কৰে। তাৰ পাছত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ তীব্ৰ বিনিময় আৰম্ভ হয়; বাণসমূহক প্ৰলয়সম ধ্বংসৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়। অৱশেষত যম/শমনৰ আঘাতত দেৱান্তক পতিত হয়। তাৰ পিছত দুর্ধর্ষ আৰু দুর্মুখ শমনৰ ওপৰত ধাৱমান হয়; বর্শা, দণ্ড, ত্ৰিশূল, খড়্গ আদি অস্ত্ৰৰ মাধ্যমে অধ্যায়টোৱে দেখুৱায় যে অধৰ্মৰ পৰিণতি পতন, আৰু দিৱ্য ন্যায় নিযুক্ত শক্তিৰ দ্বাৰা নিৰ্লিপ্তভাৱে সম্পন্ন হয়। অৱশিষ্ট দানৱ-সেনা চাৰিওফালে পলাই যায়।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । ततो देवांतको दैत्यो व्यनदत्समरं प्रति । रणं चकार धर्मेण संदष्टौष्ठपुटो बली
ব্যাসে ক’লে: তেতিয়া দানৱ দেৱান্তকে যুদ্ধলৈ গর্জন কৰিলে। বীৰজন ঠোঁট চেপি ধৰি, ধৰ্মযুদ্ধৰ বিধি অনুসৰি ৰণত নামিল।
Verse 2
स गत्वा चाब्रवीद्वाक्यं सर्वलोकविगर्हितं । न जानासि महद्धर्मं दुष्ट मोहाद्यथाक्रमम्
সেখানে গৈ সি সকলো লোকৰ দ্বাৰা নিন্দিত বাক্য ক’লে: “দুষ্ট মোহৰ বশত তুমি মহাধৰ্মক তাৰ যথাক্ৰম সত্য ৰূপে নাজানা।”
Verse 3
पापपुण्यप्रयोगेण निग्रहानुग्रहे प्रभुः । अहं च निर्मितो धात्रा करोमि तव शासनम्
হে প্ৰভু! পাপ-পুণ্যৰ ফল-প্ৰয়োগে তুমি দণ্ড আৰু অনুগ্ৰহ প্ৰদান কৰা। মইও বিধাতাই সৃষ্ট, তোমাৰ আজ্ঞা পালন কৰোঁ।
Verse 4
न जानासि यतो धर्मं कालमृत्यु पुरःसरः । न रोगो न जरा कालो न मृत्युर्न च किंकरः
যিহেতু তুমি ধৰ্ম নাজানা, সেয়ে কাল আৰু মৃত্যু তোমাৰ আগত অগ্ৰদূত হৈ দাঁড়াই আছে। ন ৰোগ, ন জৰা; ন কাল, ন মৃত্যু—আৰু ন কোনো দাস তোমাৰ ইচ্ছা সম্পাদনকাৰী।
Verse 5
धर्मात्प्रचलितः कर्मी कष्टं याति दिवानिशम् । उक्तं वसुं महावीर्यं यमं धर्मैकसाक्षिकम्
ধৰ্মৰ পৰা বিচ্যুত কৰ্মী দিন-ৰাতি দুখ ভোগ কৰে। এইদৰে কোৱা হৈছে যমৰ কথা—বসু, মহাবীৰ্যবান—যি ধৰ্মৰ একমাত্ৰ সাক্ষী।
Verse 6
स जघान त्रिभिर्बाणैः कालमृत्युसमप्रभैः । प्रचिच्छेद स धर्मात्मा ते त्वन्यैर्विशिखैस्त्रिभिः
সিয়ে কাল-মৃত্যুৰ সম দীপ্তি থকা তিনিটা বাণেৰে আঘাত কৰিলে। তাৰপিছত সেই ধৰ্মাত্মাই (সেয়া) ছেদন কৰিলে; কিন্তু তেওঁলোকে পুনৰ তিনিটা অন্য তীক্ষ্ণ বিশিখেৰে প্ৰহাৰ কৰিলে।
Verse 7
ततस्तूच्चैः शरैः प्राज्यैर्युगांतानलसप्रभैः । निजघान यमं संख्ये स चिच्छेद शरैः शरान्
তাৰপিছত উচ্চে নিক্ষিপ্ত বহু বাণেৰে—যুগান্তৰ অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত—যুদ্ধত যমক আঘাত কৰিলে; আৰু যমে নিজৰ বাণেৰে সেই বাণসমূহ ছেদন কৰিলে।
Verse 8
एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धौ परस्परजयैषिणौ । जघ्नतुः समरेन्योन्यं महाबलपराक्रमौ
ইয়াৰ মাজতে, পৰস্পৰক পৰাস্ত কৰিবলৈ ইচ্ছুক ক্ৰোধিত দুই মহাবলী বীৰে যুদ্ধক্ষেত্ৰত ইজনে সিজনক প্ৰহাৰ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 9
अहोरात्रं तयोर्युद्धमवर्त्तत सुदारुणम् । एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धः शक्त्या प्रशमनं रुषा
দিন-ৰাতি তেওঁলোকৰ মাজত ভয়াৱহ যুদ্ধ চলি থাকিল। ইয়াৰ মাজতে, ক্ৰোধিত হৈ এজনে নিজৰ শক্তিৰে (বৰছাৰে) আনজনক দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে।
Verse 10
बिभेद दैत्यशार्दूलो ह्यहंकारयुतो बली । तामेवाथ रुषा धर्मो गृहीत्वा शक्तिकां द्रुतं
অহংকাৰী আৰু বলী সেই অসুৰ-শ্ৰেষ্ঠই প্ৰহাৰ কৰিলে। তেতিয়া ধৰ্মই ক্ৰোধত সেই বৰছডালকে দ্ৰুতগতিৰে কাঢ়ি ললে।
Verse 11
निजघान तयैवामुंस्तनयोरंतरे भृशम् । स विह्वलित सर्वांगो मुखादागतशोणितः
তেওঁ সেই বৰছাৰে অসুৰৰ বুকুত প্ৰচণ্ড আঘাত কৰিলে; তাৰ গোটেই শৰীৰ কঁপি উঠিল আৰু মুখৰ পৰা তেজ ওলাই আহিল।
Verse 12
ततः क्रुद्धो महातेजा धृत्वा दंडं सुदारुणम् । अमोघं पातयामास तस्य दैत्यस्य विग्रहे
তাৰ পাছত, ক্ৰোধিত মহাতেজস্বী (ধৰ্ম) য়ে এডাল ভয়ংকৰ দণ্ড লৈ সেই অসুৰৰ শৰীৰত অব্যৰ্থ আঘাত কৰিলে।
Verse 13
साश्वं रथं तथा सूतं योद्धारं शस्त्रसंचयम् । चकार भस्मसात्तं च शमनः क्रोधमूर्च्छितः
ক্ৰোধে উন্মত্ত শমনে ঘোঁৰাসহ ৰথ, সূত, যোদ্ধা আৰু অস্ত্ৰ-সম্ভাৰ সকলোকে ভস্ম কৰি পেলালে।
Verse 14
पतिते च तथा दैत्ये दुर्धर्षो नाम दानवः । शमनं शूलहस्तस्तु प्रदुद्राव जिघांसया
সেই দৈত্য পতিত হোৱাত ‘দুৰ্ধৰ্ষ’ নামৰ অজেয় দানৱে, শূলহস্ত শমনক বধ কৰিবলৈ ধাৱিত হ’ল।
Verse 15
शूलहस्तं समायांतं बडवानलसन्निभम् । आससाद रणे मृत्युः शक्तिहस्तोतिनिर्भयः
বডৱানল সদৃশ দহি উঠা শূলহস্ত যেতিয়া আগবাঢ়ি আহিল, তেতিয়া শক্তিহস্ত নিৰ্ভয় মৃত্যু ৰণত তাক আক্রমণ কৰিলে।
Verse 16
स च दृष्ट्वाऽसुरो मृत्युं शूलेनैव जघान ह । शक्तिं चैव ततो मृत्युः प्रचिक्षेप रणाजिरे
সেই অসুৰে মৃত্যুক দেখি শূলেই আঘাত কৰিলে; তাৰপিছত মৃত্যুয়ে ৰণাঙ্গনত নিজৰ শক্তি-অস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 17
संदह्य सहसा शूलं वह्निकूटसमप्रभम् । दैत्यस्य हृदयं भित्वा गता सा च धरातलम्
ক্ষণেকতে অগ্নিকূট সদৃশ দীপ্ত শূল দহি উঠি দৈত্যৰ হৃদয় বিদীৰ্ণ কৰি ধৰণীত পৰি গ’ল।
Verse 18
सरथः स पपातोर्व्यां शक्तिजर्जरविग्रहः । अथान्यो दुर्मुखो मृत्युं कृष्टचापो महाबलः
সেইজন ৰথসহ ভূমিত পৰিল—শক্তিৰ আঘাতে দেহ ছিন্নভিন্ন হ’ল। তাৰ পাছত আনজন মহাবলী দুঃমুখে ধনু টানি মৃত্যুৰ দিশে আগবাঢ়িল।
Verse 19
खड्गचर्मधरः कालो रथ एव गतोभवत् । दृष्ट्वा तं विशिखैः प्राज्यैर्जघान स यमं रणे
খড়্গ-চর্ম ধাৰণ কৰা কাল (সময়/মৃত্যু) ৰথী যেন হৈ উঠিল। তাক দেখি যমে ৰণক্ষেত্ৰত বহু তীক্ষ্ণ, প্ৰবল বাণেৰে আঘাত কৰিলে।
Verse 20
स चाप्लत्य रथाद्देवो ह्यसिना च सकुंडलम् । शिरश्चिच्छेद सहसा पातयित्वा च भूतले
তেতিয়া সেই দেৱতা ৰথৰ পৰা জাঁপ মাৰি নামি, তৰোৱালেৰে কুণ্ডল-শোভিত মূৰটো হঠাতে কাটি পেলালে আৰু ভূমিত পেলাই দিলে।
Verse 21
हतशेषं बलं सर्वं प्रदुद्राव दिशो दश
বধৰ পাছত যি অলপ অৱশিষ্ট বাহিনী ৰ’ল, সেয়া সম্পূৰ্ণে দশো দিশে পলাই গ’ল।
Verse 70
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवांतकर्दुर्धर्षदुर्मुखवधोनाम सप्ततिमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ প্ৰথম সৃষ্টিখণ্ডৰ সত্তৰতম অধ্যায়, “দেৱান্তক, দুৰ্ধর্ষ আৰু দুঃমুখ-বধ” নামক, সমাপ্ত হ’ল।