Adhyaya 62

Verse 1

। द्विजाऊचुः । मज्जनादखिलं पापं क्षयं यांति सुनिश्चितम् । महापातकमन्यच्च तदादेशं वदस्व नः

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “পবিত্ৰ জলে স্নান কৰিলে নিশ্চিতভাৱে সকলো পাপ ক্ষয় হয়। মহাপাতক আৰু আন গম্ভীৰ অপৰাধসম্বন্ধে বিধান আমাক কওক।”

Verse 2

पापात्पूतोऽक्षयं नाकमश्नुते दिवि शक्रवत् । सुरयोनेर्न हानिः स्यादुपदेशं वदस्व नः

পাপৰ পৰা শুদ্ধ হৈ মানুহে অক্ষয় স্বৰ্গ লাভ কৰে—দেৱলোকত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ দৰে। দেৱযোনিৰ পৰা পতন নঘটে; সেয়ে আমাক সেই উপদেশ কওক।

Verse 3

अत्र भोग्यं परं सर्वं मृते स्वर्गे सुरोत्तमः । कलिपापहतानां च स्वर्गसोपानमुच्यते

ইয়াত সকলো পৰম ভোগ-সুখ লাভযোগ্য; আৰু মৃত্যুৰ পাছত উত্তম স্বৰ্গত উপনীত হয়। কলিযুগৰ পাপত আঘাতপ্ৰাপ্ত লোকসকলৰ বাবে ই স্বৰ্গলৈ উঠাৰ সোপান বুলিও কোৱা হয়।

Verse 4

व्यास उवाच । गतिं चिंतयतां विप्रास्तूर्णं सामान्यजन्मनाम् । स्त्रीपुंसामीक्षणाद्यस्माद्गंगा पापं व्यपोहति

ব্যাসে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণসকল, সাধাৰণ জন্মধাৰী যিসকলে নিজৰ পৰম গতি চিন্তা কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে গঙ্গাই শীঘ্ৰে পাপ দূৰ কৰে; কিয়নো কেৱল দৰ্শনমাত্ৰেই—স্ত্ৰী-পুৰুষ উভয়ৰ—পাপ ধুই যায়।”

Verse 5

गंगेति स्मरणादेव क्षयं याति च पातकम् । कीर्तनादतिपापानि दर्शनाद्गुरुकल्मषम्

কেৱল “গংগা” নাম স্মৰণ কৰিলেই পাপ ক্ষয় হয়। গুণকীৰ্তনে অতি-পাপো নাশ পায়; আৰু দৰ্শনমাত্ৰেই গুৰু কল্মষো ধুই যায়।

Verse 6

स्नानात्पानाच्च जाह्नव्यां पितॄणां तर्पणात्तथा । महापातकवृंदानि क्षयं यांति दिनेदिने

জাহ্নৱী (গংগা)ত স্নান কৰিলে, তেঁওৰ জল পান কৰিলে, আৰু তদ্ৰূপে পিতৃলোকলৈ তৰ্পণ অৰ্পণ কৰিলে, মহাপাতকৰ দল দিনেদিনে ক্ষয় হৈ যায়।

Verse 7

अग्निना दह्यते तूलं तृणं शुष्कं क्षणाद्यथा । तथा गंगाजलस्पर्शात्पुंसां पापं दहेत्क्षणात्

যেনেকৈ অগ্নিয়ে শুকান তুলা আৰু শুকান তৃণ ক্ষণমাত্ৰতে দহি পেলায়, তেনেকৈ গংগাজলৰ স্পৰ্শে মানুহৰ পাপো মুহূৰ্ততে দগ্ধ হৈ নাশ পায়।

Verse 8

संप्राप्नोत्यक्षयं स्वर्गं गंगास्नानेन केशवम् । यशो राज्यं लभेत्पुण्यें स्वर्गमंते परां गतिम्

গংগাত স্নান কৰি আৰু কেশৱক আৰাধনা কৰি মানুহে অক্ষয় স্বৰ্গ লাভ কৰে। সেই পুণ্যবলে যশ আৰু ৰাজ্য-ঐশ্বৰ্য পায়; আৰু অন্তত স্বৰ্গ, তথা পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 9

पितॄनुद्दिश्य गंगायां यस्तु पिंडं प्रयच्छति । विधिना वाक्यपूर्वेण तस्य पुण्यफलं शृणु

যি জনে পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি গংগাত বিধিমতে আৰু নিৰ্দিষ্ট মন্ত্রোচ্চাৰণসহ পিণ্ড অৰ্পণ কৰে, তেঁওৰ পুণ্যফল এতিয়া শুনা।

Verse 10

अन्नैकेन तु साहस्रं वर्षं पूज्यः सुरालये । तिलेन द्विगुणं विद्धि तथा मेध्यफलेन च

এটা অন্ন দান কৰিলে দেৱলোকত হাজাৰ বছৰলৈ পূজ্য হ’ব। তিল দান কৰিলে ফল দ্বিগুণ হয় বুলি জানিবা, আৰু শুদ্ধ-মঙ্গল ফল দান কৰিলেও তেনেকুৱাই ফল লাভ হয়।

Verse 11

गव्येन विधिना विप्राः स्वर्गस्यांतो न विद्यते । एवं पिंडप्रदानेन नित्यं क्रतुशतं भवेत्

হে বিপ্ৰসকল, গাভীৰ সৈতে নিৰ্ধাৰিত বিধি অনুসৰি কৰা ক্ৰিয়াত স্বৰ্গফলৰ অন্ত নাই। তেনেদৰে পিণ্ড দান কৰিলে সদায় শত ক্ৰতুৰ সমান পুণ্য লাভ হয়।

Verse 12

पितरो निरयस्था ये धन्यास्ते मर्त्यवासिनः । धनपुत्रयुतारोग्यं सुखसंमानपूजिताः

ধন্য সেই মর্ত্যবাসী যাঁহাৰ পিতৃগণ নৰকত থাকিলেও স্মৰণ আৰু সহায় লাভ কৰে। তেনে লোক ধন-সন্তানসম্পন্ন হয়, নিৰোগ থাকে, সুখে বাস কৰে আৰু সন্মান-পূজাৰে আদৃত হয়।

Verse 13

रसातलगता ये च ये च कीटा महीतले । स्थावरे पक्षिसंघादौ ते मर्त्या धनिनो नृपाः

যিসকল ৰসাতলত বাস কৰে, আৰু যিসকল পৃথিৱীত কীট-পতংগ; স্থাৱৰ জীৱসমূহত আৰু পক্ষীসমূহৰ দলে যিসকল আছে—সেই আত্মাসকলেই মর্ত্যলোকে জন্ম লৈ ধনী ৰজা হয়।

Verse 14

तत्तत्पुत्रैश्च पौत्रैश्च गोत्रैर्दौहित्रकैस्तथा । जामातृभागिनेयैश्च सुहृन्मित्रैः प्रियाप्रियैः

তেওঁলোক তেওঁলোকৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ, নিজ গোত্ৰ-স্বজন আৰু কন্যাৰ পুত্ৰসহ; তদুপৰি জোঁৱাই আৰু ভাগিনেয়সহ; আৰু সুহৃদ-মিত্ৰসকলৰ সৈতে—প্ৰিয় হওক বা অপ্ৰিয়।

Verse 15

प्रदीयते जलं पिंडं यथोपकरणान्वितम् । गंगातोयेषु तीरेषु तेषां स्वर्गोऽक्षयो भवेत्

গংগাৰ পবিত্ৰ জলেৰে তীৰত যথাবিধি জল আৰু পিণ্ড-দান, প্ৰয়োজনীয় উপকৰণসহ, অৰ্ঘ্য ৰূপে দিয়া হ’লে, তেওঁলোকৰ বাবে অক্ষয় স্বৰ্গ লাভ হয়।

Verse 16

पिंडादूर्ध्वं स्थिता ये च पितरो मातृगोत्रजाः । भवंति सुखिनः सर्वे मर्त्याश्शतसहस्रशः

পিণ্ড-দানেৰে উৰ্ধ্বগামী হোৱা যিসকল পিতৃলোক—বিশেষকৈ মাতৃগোত্ৰ-সম্পৰ্কীয় পূৰ্বপুৰুষ—সকলো লক্ষ লক্ষকৈ সুখী হয়।

Verse 17

स्वर्गे तस्य स्थिताः सत्वा अधःस्था मध्यवासिनः । नित्यं वांञ्छंति सद्गंगां गच्छंतु सुरनिम्नगाम्

তাৰ স্বৰ্গত অৱস্থিত সত্ত্বসমূহ, আৰু তলত থকা তথা মধ্যলোকত বাস কৰা সকলোৱে, সদায় সত্য গংগাক কামনা কৰে; তেওঁলোকে দেৱলোকত বোৱা সেই দিৱ্য নদীলৈ গমন কৰক।

Verse 18

एको गच्छति गंगां यः पूयंते तस्य पूरुषाः । एतदेव महापुण्यं तरते तारयत्यपि

এজন মানুহেও যদি গংগালৈ যায়, তেন্তে তাৰ পূৰ্বপুৰুষসকল শুদ্ধ হয়। এইয়েই মহাপুণ্য—ই নিজে পাৰ কৰে আৰু আনকো তৰাই দিয়ে।

Verse 19

गंगा कृत्स्नगुणं वक्तुं न शक्तश्चतुराननः । अतः किंचिद्वदाम्यत्र भागीरथ्या द्विजा गुणम्

গংগাৰ সমগ্ৰ গুণ বৰ্ণনা কৰিবলৈ চতুৰানন ব্ৰহ্মাও সক্ষম নহয়। সেয়ে, হে দ্বিজসকল, ইয়াত মই ভাগীৰথীৰ মহিমাৰ অলপ অংশহে ক’লোঁ।

Verse 20

मुनयः सिद्धगंधर्वा ये चान्ये सुरसत्तमाः । गंगातीरे तपस्तप्त्वा स्वर्गलोकेऽच्युताभवन्

মুনি, সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব আৰু আন আন শ্ৰেষ্ঠ দেৱগণ—গংগাৰ তীৰত তপস্যা কৰি—স্বৰ্গলোকত অচ্যুত, অবিনাশী হ’ল।

Verse 21

दिव्येन वपुषा सर्वे कामगेन रथेन च । अद्यापि न निवर्तंते रत्नपूर्णक्षयेषु वै

সকলোয়ে দিব্য দেহ আৰু ইচ্ছামতে চলা ৰথসহ; আজিও তেওঁলোকে উভতি নাহে—ৰত্নে পূৰ্ণ অক্ষয় লোকসমূহতহে অৱস্থিত থাকে।

Verse 22

प्रासादा यत्र सौवर्णास्सर्वलोकोर्ध्वगाश्शिवाः । इष्टद्रव्यैः सुसंपूर्णाः स्त्रियो यत्र मनोरमाः

য’ত সোণালী প্ৰাসাদ আছে—শিৱময়, মঙ্গলময়—সকলো লোকৰ ওপৰত উৰ্ধ্বগামী; আৰু য’ত মনোৰমা নাৰীসকল আছে, ইষ্ট দ্ৰব্যেৰে সুসম্পূৰ্ণ আৰু সুসজ্জিত।

Verse 23

पारिजातः समाः पुष्पवृक्षाः कल्पद्रुमोपमाः । गंगातीरे तपस्तप्त्वा तत्रैश्वर्यं लभंति हि

তাত পাৰিজাত সদৃশ ফুলধৰা বৃক্ষ আছে, কল্পদ্ৰুমৰ তুল্য। গংগাৰ তীৰত তপস্যা কৰি মানুহে নিশ্চয় তাতেই ঐশ্বৰ্য আৰু অধিপত্য-সমৃদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 24

तपोभिर्बहुभिर्यज्ञैर्व्रतैर्नानाविधैस्तथा । पुरुदानैर्गतिर्या च गंगां संसेवतां च सा

বহু তপস্যা, বহু যজ্ঞ, নানাবিধ ব্ৰত আৰু প্ৰচুৰ দানৰ দ্বাৰা যি গতি লাভ হয়—সেই একে গতি গংগাক ভক্তিভাৱে আশ্ৰয় কৰি সেৱা কৰা লোকসকলেও পায়।

Verse 25

जारजं पतितं दुष्टमंत्यजं गुरुघातिनम् । सर्वद्रोहेण संयुक्तं सर्वपातकसंयुतम्

ব্যভিচাৰৰ পৰা জন্মা, পতিত দুষ্ট, অন্ত্যজ, গুৰু-ঘাতক—সৰ্বধৰণৰ দ্ৰোহে যুক্ত আৰু সৰ্বপাপত লিপ্ত জন।

Verse 26

त्यजंति पितरं पुत्राः प्रियं पत्न्यः सुहृद्गणाः । अन्ये च बांधवाः सर्वे गंगा तु न परित्यजेत्

পুত্ৰে পিতাক ত্যাগ কৰিব পাৰে; প্ৰিয় পত্নী আৰু সুহৃদ-মণ্ডলীও এৰি যাব পাৰে; আন সকলো আত্মীয়ও মুখ ঘূৰাব পাৰে—কিন্তু গঙ্গাক কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিবা।

Verse 27

यथा माता स्वयं जन्ममलशौचं च कारयेत् । क्रोडीकृत्य तथा तेषां गंगा प्रक्षालयेन्मलम्

যেনেকৈ মাতৃয়ে নিজে নবজাতৰ জন্ম-মল আৰু অশৌচৰ শুদ্ধি কৰে, তেনেকৈ গঙ্গাই তেওঁলোকক কোলাত লৈ তেওঁলোকৰ মলিনতা ধুই পেলায়।

Verse 28

भवंति ते सुविख्याता भोग्यालंकारपूजिताः । दर्शने क्रियते गंगा सकृद्भक्त्या नरैस्तु यैः

যিসকল মানুহে একবাৰো ভক্তিভাৱে গঙ্গাৰ দৰ্শন কৰে, তেওঁলোক সুপ্ৰসিদ্ধ হয় আৰু ভোগ-সুখ আৰু অলংকাৰৰে সন্মানিত হয়।

Verse 29

तेषां कुलानां लक्षं तु भवात्तारयते शिवा । स्मृतार्ति हर्त्री यैर्ध्याता संस्तुता साधुमोदिता

তেওঁলোকৰ কুলৰ লক্ষজনক শিৱা সংসাৰ-ভৱৰ পৰা পাৰ কৰায়; যিসকলে তেওঁক স্মৰণ কৰে তেওঁলোকৰ দুখ-যন্ত্ৰণা হৰণ কৰে—যিসকলে ধ্যান কৰে, স্তৱ কৰে, আৰু সাধুসকলৰ দ্বাৰা আনন্দিতা কৰে।

Verse 30

गंगा तारयते नॄणामुभौ वंशौ भवार्णवात् । संक्रांतिषु व्यतीपाते ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः

গঙ্গাই মানুহক—আৰু তেওঁলোকৰ উভয় বংশধাৰাক—ভৱ-সাগৰৰ পৰা তাৰে; বিশেষকৈ সংক্রান্তি, ব্যতীপাত আৰু চন্দ্ৰ-সূৰ্য গ্ৰহণৰ সময়ত।

Verse 31

पुण्ये स्नात्वा तु गंगायां कुलकोटिं समुद्धरेत् । शुक्लपक्षे दिवामर्त्या गंगायामुत्तरायणे

পুণ্য গঙ্গাত স্নান কৰিলে মানুহে নিজৰ কুলৰ এক কোটি পৰ্যন্ত উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে; বিশেষকৈ শুক্লপক্ষত, দিনৰ বেলাত, উত্তৰায়ণত গঙ্গাত স্নান কৰিলে।

Verse 32

धन्या देहं विमुंचंति हृदिस्थे च जनार्दने । अनेन विधिना यस्तु भागीरथ्या जले शुभे

ধন্য সেইসকল যিয়ে হৃদয়স্থ জনাৰ্দন থাকোঁতেই দেহ ত্যাগ কৰে; আৰু ধন্য সেইজনো, যিয়ে এই বিধি অনুসাৰে ভাগীৰথী (গঙ্গা)ৰ শুভ জলে (দেহ ত্যাগ কৰে)।

Verse 33

प्राणांस्त्यक्त्वा व्रजेत्स्वर्गं पुनरावृत्तिवर्जितम् । यो गंगानुगतो नित्यं सर्वदेवानुगो हि सः

প্ৰাণ ত্যাগ কৰি সি পুনৰাৱৃত্তিহীন স্বৰ্গলৈ যায়। যি নিত্য গঙ্গাৰ অনুগামী, সি নিশ্চয়েই সকলো দেৱতাৰ অনুগামী।

Verse 34

सर्वदेवमयो विष्णुर्गंगा विष्णुमयी यतः । गंगायां पिंडदानेन पितॄणां वै तिलोदकैः

বিষ্ণু সকলো দেৱতাৰ ময়, আৰু গঙ্গা বিষ্ণুময়। সেয়ে গঙ্গাত পিণ্ডদান আৰু তিলজলসহ তৰ্পণ কৰিলে পিতৃসকল নিশ্চিতভাৱে উপকৃত হয়।

Verse 35

नरकस्था दिवं यांति स्वर्गस्था मोक्षमाप्नुयुः । परदारपरद्रव्य बाधा द्रोहपरस्य च

নৰকত থকা লোকো স্বৰ্গলৈ উঠি যায়, আৰু স্বৰ্গত থকা লোকো মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰে—যদি তেওঁলোকে পৰস্ত্ৰী-গমন, পৰধন হৰণ, আনক কষ্ট দিয়া আৰু পৰৰ প্ৰতি দ্ৰোহ ত্যাগ কৰে।

Verse 36

गतिर्मनुष्यमात्रस्य गंगैव परमा गतिः । वेदशास्त्रविहीनस्य गुरुनिंदापरस्य च

সকলো মানুহৰ বাবে গঙ্গাই একমাত্ৰ পৰম আশ্ৰয় আৰু চূড়ান্ত গতি—বিশেষকৈ যিজন বেদ-শাস্ত্ৰবিহীন আৰু যিজন গুৰুনিন্দাত আসক্ত।

Verse 37

समयाचारहीनस्य नास्ति गंगासमा गतिः । किं यज्ञैर्बहुवित्ताढ्यैः किं तपोभिः सुदुष्करैः

যিজন শিষ্ট আচাৰ-নিয়ম আৰু যথোচিত আচৰণবিহীন, তাৰ বাবে গঙ্গাৰ সমান গতি নাই। অঢেল ধনেৰে সমৃদ্ধ যজ্ঞৰ কি লাভ, আৰু অতি দুঃসাধ্য তপস্যাৰ কি লাভ?

Verse 38

स्वर्गमोक्षप्रदा गंगा सुखसौभाग्यपूजिता । नियमैः परमैर्नित्यं किं योगैश्चित्तरोधकैः

গঙ্গা স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ প্ৰদান কৰে, সুখ-সৌভাগ্যৰ দাত্ৰী ৰূপে পূজিত। যেতিয়া মানুহে সদায় পৰম নিয়মসমূহ পালন কৰে, তেতিয়া চিত্ত-নিগ্ৰহকাৰী যোগাভ্যাসৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 39

भुक्तिमुक्तिप्रदा गंगा सुखमोक्षाग्रतः स्थिता । अनेकजन्मसंघात पापं पुंसां विनश्यति

গঙ্গা ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়ো প্ৰদান কৰে; সুখ আৰু মোক্ষ ৰূপে সন্মুখত অৱস্থিত। বহু জন্মৰ সঞ্চিত পাপসমূহ মানুহৰ পৰা বিনষ্ট হয়।

Verse 40

स्नानमात्रेण गंगायां सद्यः स्यात्पुण्यभाङ्नरः । प्रभासे गोसहस्रस्य राहुग्रस्ते दिवाकरे

গঙ্গাত কেৱল স্নান কৰিলেই মানুহ তৎক্ষণাৎ পুণ্যৰ ভাগী হয়। প্ৰভাসতও—যেতিয়া ৰাহুৱে সূৰ্যক গ্ৰাস কৰে—সেই সময়ৰ পুণ্য হাজাৰ গাই দান কৰাৰ সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 41

लभते यत्फलं दाने गंगास्नानाद्दिनेदिने । दृष्ट्वा तु हरते पापं स्पृष्ट्वा तु लभते दिवम्

গঙ্গাত স্নান কৰিলে মানুহে দিনেদিনে দানৰ ফলৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে। কেৱল দর্শনে পাপ হৰণ হয়; আৰু স্পৰ্শ কৰিলে স্বৰ্গ লাভ হয়।

Verse 42

प्रसंगादपि सा गंगा मोक्षदा त्ववगाहिता । सर्वेन्द्रियाणां चापल्यं वासनाशक्तिसंभवम्

সংযোগবশতঃ কোনোবাই গঙ্গাৰ ওচৰলৈ আহিলেও, তাত অৱগাহন কৰিলে সেই গঙ্গাই মোক্ষ দান কৰে। আৰু সকলো ইন্দ্ৰিয়ৰ চঞ্চলতা বাসনাৰ শক্তিৰ পৰা উৎপন্ন হয়।

Verse 43

निर्घृणत्वं ततो गंगा दर्शनात्प्रविनश्यति । परद्रव्याभिकांक्षित्वं परदाराभिलाषिता

তেতিয়া গঙ্গাৰ কেৱল দর্শনতেই নিৰ্দয়তা বিনষ্ট হয়। তদ্ৰূপে পৰধনৰ লোভ আৰু পৰস্ত্ৰীৰ কামনাও নাশ পায়।

Verse 44

परधर्मे रुचिश्चैव दर्शनादेव नश्यति । यदृच्छालाभ संतोषस्स्वधर्मेषु प्रवर्तते

পৰধৰ্মত ৰুচিও কেৱল সত্য দর্শনতেই নাশ পায়। যি অনাহূতভাৱে লাভ হয় তাত সন্তুষ্ট হৈ মানুহ নিজৰ ধৰ্মতেই স্থিৰভাৱে প্ৰৱৰ্তে।

Verse 45

सर्वभूतसमत्वं च गङ्गायां मज्जनाद्भवेत् । यस्तु गंगां समाश्रित्य सुखं तिष्ठति मानवः

গংগাত স্নান কৰিলে সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰতি সমদৃষ্টি জন্মে। আৰু যি মানুহে গংগাক আশ্ৰয় লৈ সন্তুষ্টচিত্তে বাস কৰে, সি বিশেষ ধন্য।

Verse 46

जीवन्मुक्तस्स एवेह सर्वेषामुत्तमोत्तमः । गंगां संश्रित्य यस्तिष्ठेत्तस्य कार्यं न विद्यते

সি-এ ইহলোকতে জীৱন্মুক্ত, সকলোতকৈ উত্তম, যি গংগাক আশ্ৰয় লৈ বাস কৰে; তাৰ বাবে আৰু কোনো কৰ্তব্য বাকী নাথাকে।

Verse 47

कृतकृत्यस्स वै मुक्तो जीवन्मुक्तश्च मानवः । यज्ञो दानं तपो जप्यं श्राद्धं च सुरपूजनम्

যি মানুহ কৃতকৃত্য, মুক্ত আৰু জীৱন্মুক্ত—যাৰ বাবে যজ্ঞ, দান, তপ, জপ, শ্ৰাদ্ধ আৰু দেৱপূজা সকলো সম্পন্ন হৈছে।

Verse 48

गंगायां तु कृतं नित्यं कोटिकोटि गुणं भवेत् । अन्यस्थाने कृतं पापं गंगातीरे विनश्यति

গংগাত নিত্য যি কৰ্ম কৰা হয়, সি কোটিকোটি গুণে বৃদ্ধি পায়। আৰু অন্য ঠাইত কৰা পাপ গংগাৰ তীৰত বিনষ্ট হয়।

Verse 49

गंगातीरे कृतं पापं गंगास्नानेन नश्यति । आत्मनो जन्मनक्षत्रे जाह्नवीसंगते दिने

গংগাৰ তীৰত কৰা পাপ গংগাস্নানে নাশ হয়—বিশেষকৈ যিদিনা নিজৰ জন্মনক্ষত্ৰ জাহ্নৱী (গংগা)ৰ সৈতে সংযুক্ত শুভদিনৰ সৈতে মিলিত হয়।

Verse 50

नरः स्नात्वा तु गंगायां स्वकुलं च समुद्धरेत् । आदरेण यथा स्तौति धनवंतं सदा नरः

যি নৰে গংগাত স্নান কৰে, সি নিজৰ কুলৰো উদ্ধাৰ কৰে। যেনেকৈ মানুহে ধনীজনক সদায় আদৰেৰে প্ৰশংসা কৰে, তেনেকৈ ইয়াতো ভক্তিভাৱে সন্মান কৰি স্তৱ কৰিব লাগে।

Verse 51

सकृद्गंगां तथा स्तुत्वा भवेत्स्वर्गस्य भाजनम् । अश्रद्धयापि गंगायां योसौ नामानुकीर्तनं

এবাৰ মাত্ৰ গংগাৰ স্তৱ কৰিলেই মানুহ স্বৰ্গলাভৰ যোগ্য হয়। আৰু শ্ৰদ্ধা নাথাকিলেও যি কোনোবাই গংগাৰ নাম উচ্চাৰণ কৰে, সিও পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 52

करोति पुण्यवाहिन्यास्स वै स्वर्गस्य भाजनम् । क्षितौ भावयतो मर्त्यान्नागांस्तारयतेप्यधः

যি পুণ্যবাহিনী পবিত্ৰ ধাৰাক প্ৰবাহিত কৰে, সি নিশ্চয় স্বৰ্গৰ ভাগী হয়। আৰু পৃথিৱীত মৰ্ত্যলোকক ধাৰণ কৰি, তলত বাস কৰা নাগসকলকো সি উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 53

दिवि तारयते देवान्गंगा त्रिपथगा स्मृता । ज्ञानतोज्ञानतो वापि कामतोऽकामतोपि वा

দিব্যলোকত গংগাই দেৱতাসকলক উদ্ধাৰ কৰে; সেয়া ‘ত্ৰিপথগা’—তিন পথেদি প্ৰবাহিত—বুলি স্মৰণীয়। জ্ঞানেৰে বা অজ্ঞাতে, কামনাৰে বা অকামনাৰে, সেয়া মুক্তিদায়িনী।

Verse 54

गंगायां च मृतो मर्त्यः स्वर्गं मोक्षं च विंदति । या गतिर्योगयुक्तस्य सत्वस्थस्य मनीषिणः

যি মৰ্ত্য গংগাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সি স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ—দুয়োটাই লাভ কৰে; সেই গতি যি যোগযুক্ত, সত্ত্বত স্থিত, জ্ঞানী মুনিৰ।

Verse 55

सा गतिस्त्यजतः प्राणान्गंगायां तु शरीरिणः । चांद्रायणसहस्राणि यश्चरेत्कायशोधनम्

গংগাত দেহধাৰী যি প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তাৰ গতি তেনে; ই কায়া-শোধনৰ বাবে হাজাৰ হাজাৰ চান্দ্ৰায়ণ প্ৰায়শ্চিত্ত কৰাৰ সমান ফলদায়ক।

Verse 56

पानं कुर्याद्यथेच्छं च गंगांभः स विशिष्यते । तावत्प्रभावस्तीर्थानां देवानां तु विशेषतः

ইচ্ছামতে পান কৰিলেও গংগাজলেই সৰ্বোত্তম। তীৰ্থসমূহৰ প্ৰভাৱ তেনেই—আৰু বিশেষকৈ দেৱতাসকলৰ প্ৰভাৱ তাতো অধিক।

Verse 57

तावत्प्रभावो वेदानां यावन्नाप्नोति जाह्नवीम् । तिस्रः कोट्योर्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत्

বায়ুৱে ক’লে: “যেতিয়ালৈকে জাহ্নৱী (গংগা) নাপায়, তেতিয়ালৈকে বেদসমূহৰ পুণ্য-প্ৰভাৱ বিস্তাৰে। তীৰ্থ আছে তিনি কোটি আৰু অতিৰিক্ত আধা কোটি।”

Verse 58

दिविभुव्यन्तरिक्षे च तानि ते सन्ति जाह्नवि । विष्णुपादाब्जसंभूते गंगे त्रिपथगामिनि

হে জাহ্নৱী, স্বৰ্গে, পৃথিৱীত আৰু অন্তৰীক্ষত তোমাৰ সেই তীৰ্থসমূহ বিদ্যমান। হে গংগা, বিষ্ণুৰ পদ-পদ্মৰ পৰা উদ্ভূতা, ত্ৰিপথগামিনী!

Verse 59

धर्मद्रवेति विख्याते पापं मे हर जाह्नवि । विष्णुपादप्रसूतासि वैष्णवी विष्णुपूजिता

হে জাহ্নৱী, ‘ধৰ্মধাৰা’ বুলি খ্যাত, মোৰ পাপ হৰণ কৰা। তুমি বিষ্ণুৰ পদৰ পৰা প্ৰসুতা; তুমি বৈষ্ণৱী, বিষ্ণুৱে পূজিতা।

Verse 60

त्राहि मामेनसस्तस्मादाजन्ममरणांतिकात् । श्रद्धया धर्मसंपूर्णे श्रीमता रजसा च ते

হে ধৰ্মে সম্পূৰ্ণ, শ্ৰদ্ধাৰে বিভূষিত, শ্ৰীময় তেজ আৰু মহৎ বীৰ্য্যযুক্ত! মোৰ জন্মৰ পৰা মৃত্যুৰ অন্ত পৰ্যন্ত সেই পাপৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা।

Verse 61

अमृतेन महादेवि भागीरथि पुनीहि मां । त्रिभिः श्लोकवरैरेभिर्यः स्नायाज्जाह्नवी जले

হে মহাদেৱী, হে ভাগীৰথী! অমৃতৰ দ্বাৰা মোক পবিত্ৰ কৰা। যি জনে এই তিনিটা উৎকৃষ্ট শ্লোক জপি জাহ্নৱী (গঙ্গা)ৰ জলে স্নান কৰে, সি শুদ্ধ হয়।

Verse 62

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे गंगामाहात्म्यंनाम । द्विषष्टितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ প্ৰথম সৃষ্টিখণ্ডত ‘গঙ্গামাহাত্ম্য’ নামৰ দ্বিষষ্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 63

सकृज्जपान्नरः पूतो विष्णुदेहे प्रतिष्ठति । मंत्रश्चायं । ओंनमो गंगायै विश्वरूपिण्यै नारायण्यै नमोनमः

এবাৰো জপ কৰিলে মানুহ পবিত্ৰ হয় আৰু বিষ্ণুৰ দেহ-ধামত প্ৰতিষ্ঠিত হয়। এই মন্ত্রঃ “ওঁ নমো গঙ্গায়ৈ বিশ্বরূপিণ্যৈ নারায়ণ্যৈ নমো নমঃ।”

Verse 64

जाह्नवीतीरसंभूतां मृदं मूर्ध्ना बिभर्ति यः । सर्वपापविनिर्मुक्तो गंगास्नानं विना नरः

যি মানুহে জাহ্নৱী (গঙ্গা)ৰ তীৰৰ পৰা অনা মাটি মূৰত ধাৰে, সি গঙ্গাত স্নান নকৰিলেও সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 65

गंगाजलोर्मिनिर्धूत पवनं स्पृशते यदि । स पूतः कल्मषाद्घोरात्स्वर्गं चाक्षयमश्नुते

গঙ্গাজলৰ তৰংগত শুদ্ধ হোৱা বায়ুৱে যদি কাকো স্পৰ্শ কৰে, তেন্তে সি ভয়ংকৰ পাপৰ পৰা পবিত্ৰ হৈ অক্ষয় স্বৰ্গ লাভ কৰে।

Verse 66

यावदस्थि मनुष्यस्य गंगातोये प्रतिष्ठति । तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

যিমান দিন মানুহৰ অস্থি গঙ্গাৰ পানীত স্থিত থাকে, সিমান হাজাৰ হাজাৰ বছৰ সি স্বৰ্গলোকে সন্মানিত হয়।

Verse 67

पित्रोर्बंधुजनानां च अनाथानां गुरोरपि । गंगायामस्थिपातेन नरः स्वर्गान्न हीयते

পিতৃ-মাতৃ, আত্মীয়-স্বজন, অসহায় বা গুৰুৰ অস্থি গঙ্গাত বিসৰ্জন দিলে মানুহ স্বৰ্গৰ পৰা পতিত নহয়।

Verse 68

गंगां प्रतिवहेद्यस्तु पितॄणामस्थिखंडकम् । पदेपदेश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः

যি মানুহে পিতৃলোকৰ অস্থিৰ এক টুকুৰাও গঙ্গালৈ বহন কৰে, সি প্ৰতিটো পদক্ষেপতে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 69

धन्या जानपदा ये च पशवः पक्षिकीटकाः । स्थावरा जंगमाश्चान्ये गंगातीरसमाश्रिताः

ধন্য সেই দেশ আৰু তাৰ জনসাধাৰণ; ধন্য পশু, পক্ষী আৰু কীট-পতঙ্গ—আৰু গঙ্গাতীৰত আশ্ৰয় লোৱা স্থাৱৰ-জঙ্গম সকলো জীৱ।

Verse 70

क्रोशांतर मृता ये च जाह्नव्या द्विजसत्तमाः । मानवा देवतास्संति इतरे मानवा भुवि

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! জাহ্নৱী (গঙ্গা)ৰ এক ক্ৰোশ পৰিসৰৰ ভিতৰত যিসকলৰ মৃত্যু হয়, তেওঁলোক দেৱতুল্য হয়; আনসকল এই পৃথিৱীত কেৱল মানৱ হৈ থাকে।

Verse 71

गंगास्नानाय संगच्छन्पथि संम्रियते यदि । स च स्वर्गमवाप्नोति गंगास्नानफलं लभेत्

যদি কোনো ব্যক্তি গঙ্গাস্নান কৰিবলৈ যাত্ৰা কৰি থাকোঁতে পথতে মৃত্যু হয়, তেন্তে সি স্বৰ্গ লাভ কৰে আৰু গঙ্গাস্নানৰ সমান পুণ্যফল পায়।

Verse 72

गंगाजले प्रयास्यंति ते जीवाः पथि ये मृताः । कीटाः पंतंगाश्शलभाः पादाघातेन गच्छतां

গঙ্গাজললৈ যাত্ৰা কৰোঁতে পথতে যিসকল জীৱ মৰে—কীট, উড়ন্ত পতঙ্গ আৰু শলভ—যাত্ৰীৰ পদস্পৰ্শমাত্ৰেই তেওঁলোকো উচ্চ গতি লাভ কৰে।

Verse 73

ये वदंति समुद्देशं गंगां प्रति जनं द्विजाः । ते च यांति परं पुण्यं गंगास्नानफलं नराः

হে দ্বিজসকল! যিসকল ব্ৰাহ্মণে লোকক গঙ্গালৈ যোৱা দিশা দেখুৱাই দিয়ে, সেই মানুহসকলেও পৰম পুণ্য লাভ কৰে—গঙ্গাস্নানৰ ফলৰ সমান।

Verse 74

जाह्नवीं ये च निंदंति पाषण्डैर्हतचेतसः । ते यांति नरकं घोरं पुनरावृत्तिदुर्लभम्

যিসকল পাষণ্ডপথে মন নষ্ট হোৱা লোকে জাহ্নৱী (গঙ্গা)ক নিন্দা কৰে, তেওঁলোক ভয়ংকৰ নৰকলৈ যায়; য’ৰ পৰা শুভ পুনৰাগমন দুষ্কৰ।

Verse 75

दुस्थोवापि स्मरन्नित्यं गंगेति परिकीर्तयन् । पठन्स्वर्गमवाप्नोति किमन्यैर्बहुभाषितैः

যদিও কোনো জন দুঃস্থ অৱস্থাত থাকে, তথাপি যদি তেওঁ সদায় ‘গঙ্গা’ নাম স্মৰণ কৰি বাৰে বাৰে উচ্চাৰণ কৰে, তেন্তে সেই জপ-পাঠে স্বৰ্গ লাভ কৰে। তেনেহ’লে আন বহু কথাৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 76

गंगागंगेति यो ब्रूयाद्योजनानां शतैरपि । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

যি কোনো জনে ‘গঙ্গা, গঙ্গা’ বুলি উচ্চাৰে—যদিও সেয়া শত যোজন দূৰৰ পৰা—তেওঁ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 77

अंधाश्च पंगवस्ते च वृथाभव समुद्भवाः । गर्भपाताद्विपद्यंते ये गंगां न गता नराः

যিসকল নৰে গঙ্গালৈ নাযায়, তেওঁলোক অন্ধ আৰু পংগু হয়, নিষ্ফল জীৱনত জন্ম লয়; আৰু দুৰ্ভাগ্যত পতিত হয়—যেন গৰ্ভপাতৰ দৰে।

Verse 78

न कीर्तयंति ये गंगां जडतुल्या नराधमाः । परान्नोपदिशंति स्म वातूलाश्चित्तविभ्रमाः

যিসকলে গঙ্গাৰ কীৰ্তন নকৰে, তেওঁলোক নৰাধম, জড়ৰ দৰে মূঢ়। তেওঁলোকে আনক অৰ্পিত অন্নৰো প্ৰশংসা নকৰে; যেন উন্মাদ, চিত্ত বিভ্ৰান্ত।

Verse 79

न पठंति जना ये च तेषां शास्त्रं विनिष्फलम् । गंगापुण्यफलं विप्राः कुधियः पतिताधमाः

যিসকল লোকে পাঠ-অধ্যয়ন নকৰে, তেওঁলোকৰ বাবে শাস্ত্ৰ নিষ্ফল হয়। হে বিপ্ৰসকল, এনে কুধি লোক পতিতসকলৰো অধম, আৰু গঙ্গাৰ পুণ্যফল হেৰুৱায়।

Verse 80

पाठयंति जना ये च श्रद्धया निपठंति च । गच्छंति ते दिवं धीरास्तारयंति पितॄन्गुरून्

যিসকল লোকে এই কথা পাঠ কৰায় আৰু যিসকলে শ্ৰদ্ধাৰে পাঠ কৰে—সেই ধীৰজন স্বৰ্গলৈ যায় আৰু পিতৃসকল আৰু গুৰুসকলকো তাৰে উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 81

पाथेयकं गच्छतां यो वसु शक्त्या प्रयच्छति । भागीरथ्या लभेत्स्नानं यः परान्नेन गच्छति

যি জনে নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে যাত্ৰীৰ পথখৰচৰ বাবে ধন দান কৰে, সি ভাগীৰথী (গঙ্গা)ত স্নানৰ পুণ্য লাভ কৰে; আৰু যি জনে পৰান্নে (পকা আহাৰে) যাত্ৰীক সহায় কৰে, সিও সেই পুণ্য পায়।

Verse 82

कर्तुः स्नानफलं विद्याद्द्विगुणं प्रेरकस्य च । इच्छयानिच्छया चापि प्रेरणेनान्यसेवया

জানিবা, যি জনে পবিত্ৰ স্নান কৰে তাৰ পুণ্যফল; আৰু যি জনে তাক প্ৰেৰণা দিয়ে, তাৰ বাবে সেই ফল দ্বিগুণ হয়—ইচ্ছাৰে হওক বা অনিচ্ছাৰে, উৎসাহ দি হওক বা আনৰ সেৱাৰ দ্বাৰা সহায় কৰি হওক।

Verse 83

जाह्नवीं यो गतः पुण्यां स गच्छेन्निर्जरालयम् । द्विजा ऊचुः । गंगायाः कीर्तनं व्यास श्रुतं त्वत्तो विनिर्मलम्

যি জন পুণ্যময়ী জাহ্নৱী (গঙ্গা)লৈ যায়, সি অমৰলোকত উপনীত হয়। দ্বিজসকলে ক’লে: “হে ব্যাস! গঙ্গাৰ কীৰ্তন সম্বন্ধে এই নিৰ্মল বৃত্তান্ত আমি তোমাৰ পৰা শুনিলোঁ।”

Verse 84

गंगा कस्मात्किमाकारा कुतः सा ह्यतिपावनी । व्यास उवाच । शृणुध्वं कथयाम्यद्य कथां पुण्यां पुरातनीं

“গঙ্গা কিয় গঙ্গা নামে পৰিচিত? তাইৰ ৰূপ কেনেকুৱা, আৰু সেই অতিপাৱনী নদী ক’ৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ল?” ব্যাসে ক’লে: “শুনা; আজি মই এক পুৰাতন আৰু পুণ্যময় কাহিনী ক’ম।”

Verse 85

यां श्रुत्वा मोक्षमार्गं च प्राप्नोति नरसत्तमः । ब्रह्मलोकं पुरा गत्वा नारदो मुनिपुंगवः

হে নৰশ্ৰেষ্ঠ! ইয়াক শুনিলে মুক্তিৰ পথ লাভ হয়। পূৰ্বকালত তপস্বীসকলৰ অগ্ৰগণ্য মুনি নাৰদ ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল।

Verse 86

नत्वा विधिं च पप्रच्छ पूतं त्रैलोक्यपावनम् । किं सृष्टं च त्वया तात संमतं शंभुकृष्णयोः

বিধি (ব্ৰহ্মা)ক প্ৰণাম কৰি, ত্ৰিলোক-পাৱন সেই পবিত্ৰজনক নাৰদে সুধিলে: “হে পিতৃসম মান্য! শম্ভু আৰু কৃষ্ণ—দুয়োৰে অনুমোদিত তুমি কি সৃষ্টি কৰিলা?”

Verse 87

सर्वलोकहितार्थाय भुवःस्थाने समीहितम् । देवी वा देवता का वा सर्वासामुत्तमोत्तमा

সকলো লোকৰ মঙ্গলৰ বাবে, পৃথিৱীৰ স্থানে ইয়াক কামনা কৰি স্থাপন কৰা হৈছে। সেয়া দেৱী হওক বা যি কোনো দেৱতা—সকলৰ মাজত সেয়াই উত্তমৰো উত্তম।

Verse 88

यां समासाद्य देवाश्च दैत्यमानुषपन्नगाः । अंडजाः स्वेदजा वृक्षा ये चान्य उद्भिज्जादयः

তাঁৰ শৰণ পালে দেৱতা, দৈত্য, মানুহ আৰু নাগসকল; লগতে অণ্ডজ, স্বেদজ, বৃক্ষ আৰু আন উদ্ভিজ্জ আদি জন্মধাৰী জীৱসমূহ—সকলোয়ে তেওঁৰ আশ্ৰয় লয়।

Verse 89

सर्वे यांति शिवं ब्रह्मन्समग्रं विभवं ध्रुवम् । ब्रह्मोवाच । सृजता च पुरा प्रोक्ता माया प्रकृतिरूपिणी

হে ব্ৰাহ্মণ! সকলোৱে শিৱক লাভ কৰে—সম্পূৰ্ণ, ধ্ৰুৱ আৰু পূৰ্ণ দিৱ্য বিভৱে বিভূষিত। ব্ৰহ্মাই ক’লে: পূৰ্বকালত সৃষ্টিৰ সময়ত প্ৰকৃতি-স্বৰূপিণী মায়াক (সৃষ্টিশক্তি ৰূপে) ঘোষণা কৰা হৈছিল।

Verse 90

आद्या भव स्वलोकानां त्वत्तो भवं सृजाम्यहम् । एतच्छ्रुत्वा परा सा च सप्तधा चाभवत्तदा

হে আদ্যা! তুমি নিজ লোকসমূহৰ উৎসস্বৰূপ হওঁক; তোমাৰ পৰা মই ভৱ-অস্তিত্ব সৃষ্টি কৰিম। এই কথা শুনি সেই পৰম শক্তি তেতিয়াই সপ্তধা ৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 91

गायत्रीवाक्च स्वर्लक्ष्मीस्सर्वसस्य वसुप्रदा । ज्ञानविद्या उमादेवी शक्तिबीजा तपस्विनी

সেই গায়ত্ৰী আৰু বাক্—পবিত্ৰ বাণীৰ শক্তি; সেই স্বৰ্গ-লক্ষ্মী, সকলোকে ধন-সমৃদ্ধি দানকাৰিণী। সেই জ্ঞান আৰু বিদ্যা; সেই উমাদেৱী—শক্তিৰ বীজ, তপস্বিনী।

Verse 92

वर्णिका धर्मद्रवा च एतास्सप्त प्रकीर्तिताः । गायत्रीप्रभवा वेदा वेदात्सर्वं स्थितं जगत्

এইদৰে এই সাত—বৰ্ণিকা আৰু ধৰ্মদ্ৰৱা আদি—প্ৰকীৰ্তিত হ’ল। গায়ত্ৰীৰ পৰা বেদসমূহ উদ্ভৱ হয়, আৰু বেদৰ ওপৰতেই সমগ্ৰ জগত স্থিত।

Verse 93

स्वस्ति स्वाहा स्वधा दीक्षा एता गायत्रिजा स्मृताः । उच्चारयेत्सदा यज्ञे गायत्रीं मातृकादिभिः

‘স্বস্তি’, ‘স্বাহা’, ‘স্বধা’ আৰু ‘দীক্ষা’—এইবোৰ গায়ত্ৰীৰ পৰা উদ্ভূত বুলি স্মৃত। সেয়েহে প্ৰতিটো যজ্ঞত মাত্ৰিকাসকল আদি সহ গায়ত্ৰী সদায় উচ্চাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 94

क्रतौ देवाः स्वधां प्राप्य भवेयुरजरामराः । ततस्सुधारसं देवा मुमुचुर्धरणीतले

যজ্ঞত দেৱতাসকলে নিজৰ অংশ—স্বধা—প্ৰাপ্ত কৰি জৰা-মৃত্যুৰ পৰা মুক্ত হ’ল। তাৰ পাছত দেৱতাসকলে অমৃতসম ৰস ধৰণীতলত ঢালি দিলে।

Verse 95

अथ सस्यवती पृथ्वी ओषधीनां परा शुभा । फलमूलैरसैर्भक्ष्यैर्जनाः सुस्थतराभवन्

তেতিয়া পৃথিৱী শস্যেৰে সমৃদ্ধ হ’ল—অতি শুভ আৰু ঔষধি-লতাৰে পৰিপূৰ্ণ। ফল, মূল, ৰস আৰু পুষ্টিকৰ আহাৰে জনসাধাৰণ অধিক সুস্থ আৰু সুস্থিৰ হ’ল।

Verse 96

भारती सर्वलोकानां चानने मानसे स्थिता । तथैव सर्वशास्त्रेषु धर्मोद्देशं करोति सा

ভাৰতী (সৰস্বতী) সকলো সত্তাৰ মুখ আৰু মনত অধিষ্ঠিতা; তেনেদৰে সকলো শাস্ত্ৰত ধৰ্মৰ উপদেশ প্ৰকাশ কৰে।

Verse 97

विज्ञानं कलहं शोकं मोहामोहं शिवाशिवम् । तया विना जगत्सर्वं यात्यतत्त्वमिति स्मृतम्

বিজ্ঞান, কলহ, শোক, মোহ আৰু মোহ-নিবৃত্তি, শুভ-অশুভ—তাই নাথাকিলে সমগ্ৰ জগত অ-তত্ত্বতাত, অৰ্থাৎ অসত্যতাত পতিত হয় বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 98

कमलासंभवश्चैव वस्त्रभूषणसंचयः । सुखं राज्यं त्रिलोके तु ततः सा हरिवल्लभा

তাইৰ পৰা কমলা-সম্ভৱ সমৃদ্ধি আৰু বস্ত্ৰ-ভূষণৰ সঞ্চয় উৎপন্ন হয়। ত্ৰিলোকত সুখময় ৰাজ্যও তাই দান কৰে; সেয়ে তাই হৰি (বিষ্ণু)-ৰ প্ৰিয়া।

Verse 99

उमया हेतुना शंभोर्ज्ञानं लोकेषु संततम् । ज्ञानमाता च सा ज्ञेया शंभोरर्धाङ्गवासिनी

উমাৰ কাৰণে শম্ভুৰ জ্ঞান লোকসমূহত সদায় বিস্তৃত থাকে। তাইক জ্ঞান-মাতা বুলি জানিব লাগে, যি শম্ভুৰ অর্ধাঙ্গত অধিষ্ঠিতা।

Verse 100

वर्णिकाशक्तिरत्युग्रा सर्वलोकप्रमोहिनी । सर्वलोकेषु लोकानां स्थितिसंहारकारिणी

বৰ্ণিকা-শক্তি অতি উগ্ৰ, যি সকলো লোকক মোহিত কৰে; আৰু সকলো জগতত সত্তাসকলৰ স্থিতি আৰু সংহাৰ সাধন কৰে।

Verse 101

देव्या च निहतौ पूर्वमसुरौ मधुकैटभौ । रुरुश्चापि हतो घोरः सर्वलोकपरिश्रुतः

দেৱীয়ে পূৰ্বে মধু আৰু কৈটভ নামৰ দুজন অসুৰক নিধন কৰিছিল; আৰু ভয়ংকৰ ৰুরু-ও নিহত হৈছিল, যাৰ আতংক সকলো লোকত প্ৰসিদ্ধ আছিল।

Verse 102

सर्वदेवैकजेतारं सा जघ्ने महिषासुरम् । निहता लीलया देव्या येऽसुरा दैत्यपुंगवाः

সকলো দেৱতাৰ একমাত্ৰ জয়ী মহিষাসুৰক তাই বধ কৰিলে; আৰু দানৱৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই অসুৰসকলক দেৱীয়ে লীলাৰ দৰে অনায়াসে নিধন কৰিলে।

Verse 103

एवं बलानि दैत्यानां निहत्य सर्वदा तया । पालितं मोदितं चैव कृत्स्नमेतज्जगत्त्रयम्

এইদৰে তাই সদায় দানৱৰ বাহিনীসমূহ নিধন কৰিলে; আৰু এই সমগ্ৰ ত্ৰিলোকক ৰক্ষা কৰি আনন্দিতো কৰিলে।

Verse 104

धर्मद्रवस्वरूपा च सर्वधर्मप्रतिष्ठिता । महतीं तां समालोक्य मया कमंडलौ धृता

তাই ধৰ্মৰ দ্ৰৱ-স্বরূপ সাৰ, সকলো ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠা; তেখেতৰ মহত্ত্ব দেখি মই তাক মোৰ কমণ্ডলুত ধৰি ৰাখিলোঁ।

Verse 105

विष्णुपादाब्जसम्भूता शंभुना शिरसा धृता । अस्माभिश्च त्रिभिर्युक्ता ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः

বিষ্ণুৰ পদ-পদ্মৰ পৰা উদ্ভৱা, শম্ভুৱে শিৰত ধাৰণ কৰিলে; আৰু আমি তিনিজন—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ্বৰ—তেওঁৰ সৈতে সংযুক্ত।

Verse 106

धर्मद्रवा परिख्याता जलरूपा कमंडलौ । बलियज्ञेषु संभूता विष्णुना प्रभविष्णुना

‘ধৰ্মদ্ৰৱা’ বুলি খ্যাত, কমণ্ডলুত জলৰূপে অৱস্থিতা; বলিৰ যজ্ঞসমূহত উদ্ভৱা, প্ৰভৱিষ্ণু—সৰ্বশক্তিমান বিষ্ণুৰ পৰা প্ৰসৱিতা।

Verse 107

छद्मना छलितः पूर्वं बलिर्बलवतां वरः । ततः पादद्वयेनैव क्रांतं सर्वं महीतलम्

পূৰ্বে বলৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বলি ছদ্মবেশে প্ৰবঞ্চিত হৈছিল; তাৰ পাছত কেৱল দুটা পদক্ষেপে সমগ্ৰ পৃথিৱীতল অতিক্ৰম কৰা হ’ল।

Verse 108

नभः पादश्च ब्रह्माण्डं भित्वा मम पुरः स्थितः । मया संपूजितः पादः कमण्डलुजलेन वै

তেতিয়া সেই পদ আকাশলৈ উঠি ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ড ভেদ কৰি মোৰ সন্মুখত স্থিত হ’ল; মই কমণ্ডলুৰ জলেৰে সেই পদক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলোঁ।

Verse 109

प्रक्षाल्यैवार्चितात्पादाद्धेमकूटेऽपतज्जलम् । तत्कूटाच्छंकरं प्राप्य भ्रमते सा जटास्थिता

পূজিত পদ ধুই যি জল আছিল, সেয়া হেমকূটত পতিত হ’ল; সেই শিখৰৰ পৰা শংকৰক পাই, তেওঁৰ জটাত অৱস্থিত হৈ সি বিচৰণ কৰে।

Verse 110

ततो भगीरथेनैव समाराध्य शिवं भुवि । आनीयाराधितो नित्यं तपसा गजपुंगवः

তেতিয়া ভগীৰথে একাই পৃথিৱীত বিধিপূৰ্বক শিৱক সন্তুষ্ট কৰিলে; আৰু তেখেতক তাত আনিয়া, গজপুঙ্গৱে তপস্যাৰে নিত্য আৰাধনা কৰিলে।

Verse 111

तेन भित्वा नगं वीर्यात्त्रिभिर्दंतैः कृतं बिलम् । ततस्त्रिबिलगा यस्मात्त्रिस्रोता लोकविश्रुता

তেওঁ নিজৰ বীৰ্য্য-বলেৰে পৰ্বত ভেদ কৰি, নিজৰ তিনিটা দাঁতে তিনিটা বিল সৃষ্টি কৰিলে। সেইবাবে তাই ‘ত্রিবিলগা’ (তিনিটা ছিদ্ৰৰ নদি) আৰু ‘ত্রিস্ৰোতা’ (তিনিধাৰা) নামে বিশ্ববিখ্যাত।

Verse 112

हरिब्रह्महरयोगात्पूता लोकस्य पावनी । समासाद्य च तां देवीं सर्वधर्मफलं लभेत्

হৰি, ব্ৰহ্মা আৰু হৰ (শিৱ)ৰ যোগে পবিত্ৰ হৈ তাই লোকসমূহক পাৱন কৰোঁতা হয়। সেই দেৱীক সমীপ গৈ ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে, সকলো ধৰ্মফল লাভ হয়।

Verse 113

पाठयज्ञपरैः सर्वैर्मंत्र होम सुरार्चनैः । सा गतिर्न भवेज्जंतोर्गंगा संसेवया च या

পাঠ-যজ্ঞ, মন্ত্রজপ, হোম আৰু দেৱাৰ্চনত নিবিষ্ট সকলো লোকে যি গতি লাভ কৰে—সেই গতিো গঙ্গাৰ ভক্তিসেৱাৰ দ্বাৰা যি লাভ হয়, তেনে নহয়।

Verse 114

धर्मस्य साधनोपायो ह्यतः परो न विद्यते । त्रैलोक्यपुण्यसंयोगात्तस्मात्तां व्रज नारद

ধৰ্ম সাধনৰ ইয়াতকৈ উচ্চ উপায় নাই। ত্ৰিলোকৰ পুণ্যৰ সংযোগে ই যুক্ত; সেয়ে, হে নাৰদ, তুমি তাত গমন কৰা।

Verse 115

गंगातोयास्थिसंयोगात्सुतास्ते सगरस्य च । स्वर्गताः पितृभिश्चैव स्वपूर्वापरजैः सह

গংগাৰ পবিত্ৰ জলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ অস্থিৰ সংযোগ হোৱাত সগৰৰ সেই পুত্ৰসকল স্বৰ্গগামী হ’ল—পিতৃসকলৰ সৈতে আৰু নিজৰ পূৰ্বজ-উত্তৰজ বংশধৰসকলৰো সহিত।

Verse 116

ततो ब्रह्ममुखाच्छ्रुत्वा नारदो मुनिपुंगवः । गंगाद्वारे तपः कृत्वा ब्रह्मणा सदृशोभवत्

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ নিজ মুখৰ পৰা এই কথা শুনি, মুনিপুঙ্গৱ নাৰদে গংগাদ্বাৰত তপস্যা কৰি ব্ৰহ্মাৰ সদৃশ হৈ উঠিল।

Verse 117

सर्वत्र सुलभा गंगा त्रिषुस्थानेषु दुर्लभा । गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे

গংগা সৰ্বত্র সুলভ, কিন্তু তিনিটা স্থানত সঁচাকৈয়ে দুৰ্লভ: গংগাদ্বাৰ, প্ৰয়াগ আৰু গংগা-সাগৰৰ সংগমত।

Verse 118

त्रिरात्रेणैकरात्रेण नरो याति परां गतिम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सद्यो मुक्तिं विचिंतयेत्

তিনিৰাতি—অথবা একেৰাতি—ব্ৰত পালন কৰিলেই মানুহে পৰম গতি লাভ কৰে। সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে সদ্য মুক্তিৰ চিন্তা কৰা উচিত।

Verse 119

ततो गच्छत धर्मज्ञाः शिवां भागीरथीमिह । अचिरेणैव कालेन स्वर्गं मोक्षं प्रगच्छथ

সেয়ে, হে ধৰ্মজ্ঞসকল, ইয়াৰ পৰা শুভ ভাগীৰথী (গংগা)লৈ গমন কৰা। অতি সোনকালেই তোমালোকে স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ লাভ কৰিবা।

Verse 120

विशेषात्कलिकाले च गंगा मोक्षप्रदा नृणां । कृच्छ्राच्च क्षीणसत्वानामनंतः पुण्यसंभवः

বিশেষকৈ কলিযুগত গঙ্গাই মানুহক মোক্ষ দান কৰে; যিসকলৰ অন্তৰবল ক্ষীণ আৰু যিসকল বহু কষ্টত পৰে, তেওঁলোকৰ বাবে গঙ্গাৰ পুণ্য অক্ষয়, অনন্ত আৰু সীমাহীন ধৰ্ম-পুণ্যৰ উৎস।

Verse 121

ततस्ते ब्राह्मणा हृष्टाः श्रुत्वा व्यासाद्गिरं शुभाम् । गंगायां तु तपस्तप्त्वा मोक्षमार्गं ययुस्तदा

তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণসকল ব্যাসদেৱৰ শুভ বাণী শুনি আনন্দিত হ’ল; গঙ্গাৰ তীৰত তপস্যা কৰি তেতিয়াই তেওঁলোকে মোক্ষৰ পথত আগবাঢ়িল।

Verse 122

य इदं शृणुयान्मर्त्यः पुण्याख्यानमनुत्तमम् । सर्वं तरति दुःखौघ गंगास्नानफलं लभेत्

যি কোনো মৰ্ত্যলোকে এই অনুত্তম পুণ্যাখ্যান শুনে, সি দুখৰ সৰ্ব ঢৌ পাৰ হয় আৰু গঙ্গাস্নানৰ সমান ফল লাভ কৰে।

Verse 123

सकृदुच्चारिते चैव सर्वयज्ञफलं लभेत् । दानं जप्यं तथा ध्यानं स्तोत्रं मंत्रं सुरार्चनम्

ইয়াক কেৱল এবাৰ উচ্চাৰণ কৰিলেই সৰ্বযজ্ঞফল লাভ হয়; লগতে দান, জপ, ধ্যান, স্তোত্ৰ, মন্ত্ৰ আৰু দেৱাৰ্চনৰ পুণ্যও প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 124

तत्रैव कारयेद्यस्तु स चानंतफलं लभेत् । तस्मात्तत्रैव कर्त्तव्यं जपहोमादिकं नरैः

যি কোনোবাই তাতেই (সেই কৰ্ম) কৰোৱায়, সি অনন্ত ফল লাভ কৰে। সেয়েহে মানুহে তাতেই জপ, হোম আদি অনুষ্ঠান কৰিব লাগে।

Verse 125

अनंतं च फलं प्रोक्तं जन्मजन्मसु लभ्यते

অনন্ত ফল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; জন্মে জন্মে সেই ফল লাভ হয়।