Adhyaya 6
Srishti KhandaAdhyaya 679 Verses

Adhyaya 6

Expansion of Creation through Dakṣa and Kaśyapa: Devas, Dānavas, Nāgas, Birds, and Cosmic Offices

ভীষ্মে পুলস্ত্যক দেব, দানৱ, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ উৎপত্তিৰ শৃঙ্খলাবদ্ধ বিৱৰণ বিচাৰে। পুলস্ত্যে প্ৰথমে সৃষ্টিৰ আদিম পদ্ধতি—সংকল্প, দৃষ্টি আৰু স্পৰ্শৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ—বৰ্ণনা কৰি, তাৰ পিছত দক্ষৰ বংশৰ পৰা যৌন-জননৰ ধাৰা আৰম্ভ হোৱা দেখুৱায়। দক্ষৰ পুত্ৰ হর্যশ্ব আৰু শবলাশ্ব নাৰদৰ উপদেশত বৈৰাগ্য লাভ কৰি উভতি নাহে; তেতিয়া দক্ষে কন্যাসকল সৃষ্টি কৰি ধৰ্ম, কশ্যপ, সোম আদি দেবতালৈ দান কৰে। এই অধ্যায়ত ধৰ্মৰ পত্নীসকল আৰু তেখেতসকলৰ সন্তান—বিশ্বেদেৱ, সাধ্য, বসু—আদি; বসুসকলৰ নাম আৰু বংশধৰ; ৰুদ্র আৰু তেখেতসকলৰ গণসমূহৰ বিৱৰণ আছে। পিছত কশ্যপৰ পত্নীসকল—অদিতি, দিতি, দনু, বিনতা, কদ্ৰূ আদি—আৰু তেখেতসকলৰ সন্তানসকলৰ তালিকা দিয়া হৈছে: আদিত্য, দৈত্য/দানৱ, গৰুড়-বংশীয় পক্ষী, প্ৰধান নাগসমূহ আৰু অন্যান্য জীৱ। সমগ্ৰ বৰ্ণনা মন্বন্তৰৰ চক্ৰীয় সৃষ্টিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত পুৰাণীয় কণ্ঠে বিন্যস্ত কৰা হৈছে।

Shlokas

Verse 1

भीष्म उवाच । देवानां दानवानां च गंधर्वोरगरक्षसाम् । उत्पत्तिं विस्तरेणेमां गुरो ब्रूहि यथाविधि

ভীষ্ম ক’লে: হে পূজনীয় গুৰুদেৱ, দেৱতা, দানৱ, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ উৎপত্তি যথাবিধি ক্ৰমে আৰু বিস্তাৰে মোক কৃপা কৰি কওক।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते । दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा

পুলস্ত্য ক’লে: পূৰ্বৱৰ্তী সত্তাসকলৰ সৃষ্টি কেৱল সংকল্প, দৰ্শন আৰু স্পৰ্শৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি কোৱা হয়। কিন্তু প্ৰাচেতস-পুত্ৰ দক্ষৰ পৰা ওপৰলৈ সৃষ্টি মৈথুন-সংযোগৰ দ্বাৰাই হয়।

Verse 3

यथा ससर्ज चैवासौ तथैव शृणु कौरव । यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान्

হে কৌৰৱ, তেওঁ যিদৰে সৃষ্টি কৰিলে, সেইদৰে শুনা। যেতিয়া তেওঁ দেৱঋষিগণ আৰু পন্নগসকল (সৰ্পজাতি) সৃষ্টি কৰাত নিয়োজিত হৈছিল,

Verse 4

न वृद्धिमगमल्लोकस्तदा मैथुनयोगतः । दक्षः पुत्रसहस्राणि तदासिक्न्यामजीजनत्

তেতিয়া মৈথুন-যোগে লোকৰ বৃদ্ধি নহ’ল। সেয়ে দক্ষে সেই সময়ত অসিক্নীৰ গৰ্ভত সহস্ৰ পুত্ৰ জন্ম দিলে।

Verse 5

तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान्सिसृक्षून्विविधाः प्रजाः । नारदः प्राह हर्यश्वान्दक्षपुत्रान्समागतान्

বহুবিধ প্ৰজা সৃষ্টিৰ বাবে উদ্‌গ্ৰীৱ হৈ একত্ৰিত দাক্ষৰ পুত্ৰ মহাভাগ হৰ্যশ্বসকলক দেখি নাৰদ মুনিয়ে তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 6

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्द्धमध एव वा । ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वमृषिसत्तमाः

উৰ্ধ্ব বা অধঃ—যি দিশেই হওক—লোকসমূহৰ সম্পূৰ্ণ পৰিমাপ ভালদৰে জানি লৈ, হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকল, তেতিয়া বিশেষ বিধিত সৃষ্টিকাৰ্য আৰম্ভ কৰা।

Verse 7

ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अद्यापि न निवर्त्तंते समुद्रादिव सिंधवः

সেই বাক্য শুনি তেওঁলোকে সকলো দিশলৈ গমন কৰিলে; আৰু আজিও তেওঁলোকে উভতি নাহে—যেনেকৈ নদীসমূহ সাগৰৰ ফালে বৈ যায়।

Verse 8

हर्यश्वेषु प्रणष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः । वीरिण्यामेव पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः

হৰ্যশ্বসকল অন্তৰ্হিত হোৱাত, প্ৰভু প্ৰজাপতি দক্ষই পুনৰ বীৰিণীৰ গৰ্ভত এক হাজাৰ পুত্ৰ উৎপন্ন কৰিলে।

Verse 9

शबलाश्वा नाम ते च समेताः सृष्टिकर्मणि । नारदोनुगतान्प्राह पुनस्तान्पूर्ववन्मुनिः

‘শবলাশ্ব’ নামে পৰিচিত তেওঁলোক সৃষ্টিকাৰ্যৰ বাবে একত্ৰিত হৈছিল; নাৰদৰ অনুসৰণকাৰী সেইসকলক মুনীয়ে পুনৰ আগৰ দৰে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 10

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄनथो पुनः । आगत्य च पुनः सृष्टिं करिष्यथ विशेषतः

সকলো লোকৰ সম্পূৰ্ণ পৰিমাপ ভালদৰে জানি লৈ, তাৰ পাছত তুমি পুনৰ ভাতৃসকলৰ ওচৰলৈ উভতি আহিবা; আৰু আকৌ আহি, বিশেষভাৱে বিস্তাৰসহ নতুন সৃষ্টিকাৰ্য সম্পন্ন কৰিবা।

Verse 11

तेपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रात्रनुगास्तदा । ततः प्रभृति न भ्रातुः कनीयान्मार्गमिच्छति

তেতিয়াও তেওঁলোকে সেই একে পথেই গ’ল, জ্যেষ্ঠ ভাতৃৰ অনুসৰণ কৰি; তেতিয়াৰ পৰা কনিষ্ঠ ভাতৃয়ে ভাতৃৰ বিপৰীত কোনো পথ বাছি নলয়।

Verse 12

अन्वेष्टा दुःखमाप्नोति तेन तत्परिवर्जयेत् । ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिं कन्याः प्रजापतिः

যি অন্বেষণত ঘূৰি ফুৰে, সি দুখ পায়; সেয়েহে তাক পৰিহাৰ কৰা উচিত। তাৰ পাছত, তেওঁলোকো নষ্ট হোৱাত, প্ৰজাপতিয়ে ষাঠি কন্যা উৎপন্ন কৰিলে।

Verse 13

वीरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा । प्रादात्स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

তেতিয়া প্ৰাচেতসৰ পুত্ৰ দক্ষে বীৰিণীৰ গৰ্ভত (কন্যাসকল) জন্ম দিলে; আৰু তেওঁ দহজনী ধৰ্মক, তেৰজনী কশ্যপক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 14

विंशतिसप्त सोमाय चतस्रोरिष्टनेमिने । द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते

সাতাইশজনী সোমক, চাৰিজনী ঋষ্টনেমিক; দুজনী ভৃগুৰ পুত্ৰকেই, আৰু দুজনী ধীমন্ত কৃষাশ্বক (দিয়া হ’ল)।

Verse 15

द्वे चैवांगिरसे प्रादात्तासां नामानि विस्तरात् । शृणु त्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः

তেওঁ দুজনী কন্যা অঙ্গিৰসক দান কৰিলে; তেওঁলোকৰ নাম মই বিস্তাৰে ক’ম। এতিয়া আদিৰ পৰা দেৱ-মাতৃসকলৰ প্ৰজাৰ বিস্তাৰ শুনা।

Verse 16

अरुंधती वसुर्जामिर्लम्बा भानुर्मरुत्वती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

অৰুন্ধতী, বসূ, জামী, লম্বা, ভানু, মৰুত্বতী, সংকল্পা, মুহূর্তা, সাধ্যা, বিশ্বা আৰু ভামিনী—এইসকলৰ নাম ক্ৰমে গণনা কৰা হ’ল।

Verse 17

धर्मपत्न्यः समाख्यातास्तासां पुत्रान्निबोध मे । विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत्

ধৰ্মৰ পত্নীসকলৰ বৰ্ণনা কৰা হ’ল; এতিয়া মোৰ পৰা তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলৰ কথা জান। বিশ্বাৰ পৰা বিশ্বেদেৱা জন্মিল, আৰু সাধ্যাৰ পৰা সাধ্যসকল উৎপন্ন হ’ল।

Verse 18

मरुत्वत्यां मरुत्वंतो वसोस्तु वसवस्तथा । भानोस्तु भानवो जाता मूहूर्त्ताया मुहूर्तजाः

মৰুত্বতীৰ পৰা মৰুত্বন্তসকল জন্মিল; বসূৰ পৰা বসুসকল তেনেদৰে উৎপন্ন হ’ল। ভানুৰ পৰা ভানৱসকল জন্মিল; আৰু মুহূর্তাৰ পৰা মুহূর্তজাসকল (শুভ মুহূর্তৰ অধিষ্ঠাতা) উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 19

लंबायां घोषनामानो नागवीथी तु जामिजा । पृथिवीतलसंभूतमरुंधत्यामजायत

লম্বাৰ গৰ্ভত ঘোষ নামৰ পুত্ৰ জন্মিল; আৰু জামীৰ পৰা নাগবীথী উৎপন্ন হ’ল। অৰুন্ধতীৰ পৰা পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত উদ্ভূত এজন জন্ম গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 20

संकल्पायास्तु संकल्पा वसु सृष्टिं निधारय । ज्योतिष्मतंश्च ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्

হে বসু! সংকল্পৰ শক্তিৰে তুমি সৃষ্টিক স্থাপন কৰা; আৰু সেই জ্যোতিষ্মান দেৱসকলকো স্থাপন কৰা, যিসকল সকলো দিশে সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত।

Verse 21

वसवस्ते समाख्यातास्तेषां नामानि मे शृणु । आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलोनलः

বসুসকল তোমাক কোৱা হ’ল; এতিয়া মোৰ পৰা তেওঁলোকৰ নাম শুনা—আপ, ধ্ৰুৱ, সোম, ধৰ, আৰু অনিল আৰু অনল।

Verse 22

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोष्टौ प्रकीर्तिताः । आपस्य पुत्राश्चत्वारः श्रांतो वैतण्ड एव च

প্ৰত্যূষ আৰু প্ৰভাস—এইদুজনক অষ্ট বসুৰ মাজত ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু আপৰ চাৰিজন পুত্ৰো উল্লেখিত—শ্ৰান্ত আৰু বৈতণ্ডাও সহ।

Verse 23

अपि शांतो मुनिर्वभ्रुर्यज्ञरक्षाधिकारिणः । ध्रुवस्य कालः पुत्रस्तु वर्चाः सोमादजायत

আৰু শান্ত স্বভাৱৰ মুনি বভ্ৰুক যজ্ঞৰ ৰক্ষাৰ অধিকাৰী নিযুক্ত কৰা হ’ল। ধ্ৰুৱৰ পুত্ৰ ৰূপে কাল জন্মিল, আৰু সোমৰ পৰা বৰ্চা উৎপন্ন হ’ল।

Verse 24

द्रविणो हव्यवाहश्च धर पुत्राविमौ स्मृतौ । कल्पांतस्थस्ततः प्राणो रमणः शिशिरोपि च

দ্ৰবিণ আৰু হব্যৱাহ—এই দুজনক ধৰৰ দুই পুত্ৰ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। তাৰ পাছত প্ৰাণ, ৰমণ, আৰু শিশিৰো (উল্লেখিত), যি কল্পান্তলৈ স্থিত থাকে।

Verse 25

मनोहरो धवश्चाथ शिवो वाथ हरेः सुताः । शिवो मनोजवं पुत्रमविज्ञातगतिप्रदम्

মনোহৰ আৰু ধৱ, আৰু শিৱ—এইসকল হৰিৰ পুত্ৰ আছিল। শিৱৰ পুত্ৰ মনোজৱ, যিয়ে অজ্ঞাত বোধৰো ওপৰত গতি আৰু আশ্ৰয় দান কৰে।

Verse 26

अवाप चानलः पुत्रानग्निप्रायगुणांस्ततः । तत्र शाखो विशाखश्च निगमेषु स्वयंभुवः

তাৰ পাছত অনলে অগ্নিসদৃশ গুণে বিভূষিত পুত্ৰসকল লাভ কৰিলে। তাত শাখ আৰু বিশাখ নিগমসমূহত (বেদত) স্বয়ম্ভূ অধিকাৰী ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল।

Verse 27

अपत्यं कृत्तिकानां च कार्तिकेयस्ततः स्मृतः । प्रत्यूषस्य ऋभुः पुत्रो मुनिर्नामाथ देवलः

কৃত্তিকাসকলৰ অপত্য ৰূপে কাৰ্ত্তিকেয় এইদৰে স্মৰণীয়। আৰু প্ৰত্যূষৰ পৰা জন্মা ঋভুৰ পুত্ৰ আছিল ‘দেৱল’ নামৰ এজন মুনি।

Verse 28

विश्वकर्मा प्रभासस्य पुत्रः शिल्पी प्रजापतिः । प्रासादभवनोद्यान प्रतिमा भूषणादिषु

প্ৰভাসৰ পুত্ৰ বিশ্বকৰ্মা—দিব্য শিল্পী—প্ৰজাপতিসকলৰ মাজত শিল্পবিদ্যাৰ অধিপতি। তেওঁ প্ৰাসাদ, গৃহ, উদ্যান, প্ৰতিমা আৰু ভূষণ আদি নিৰ্মাণত নিপুণ।

Verse 29

तटाकारामकूपेषु त्रिदशानां च वर्द्धकिः । अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोथ रैवतः

তট, আৰাম আৰু কূপসমূহত দেৱতাসকলৰ বৰ্ধকী নিযুক্ত থাকে; লগতে আছে অজৈকপাদ, অহিৰ্বুধ্ন্য, বিরূপাক্ষ আৰু ৰৈৱত।

Verse 30

हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः । सावित्त्रश्च जयंतश्च पिनाकी चापराजितः

সেই হৰ, বহুৰূপী; ত্ৰ্যম্বক, দেৱলোকৰ ঈশ্বৰ; সৱিতৃ; জয়ন্ত; পিনাক ধনু ধাৰণকাৰী; আৰু অপৰাজিত, অজেয়।

Verse 31

एते रुद्रास्समाख्याता एकादश गणेश्वराः । एतेषां मानसानां तु त्रिशूलवरधारिणाम्

এইসকলক ৰুদ্ৰ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে—এগাৰজন গণেশ্বৰ, শিৱগণৰ অধিপতি। এই মানসজাত, ত্ৰিশূল আৰু বৰধাৰীসকলৰ বিষয়ে মই আগলৈ ক’ম।

Verse 32

कोट्यश्चतुरशीतिस्तु तत्पुत्राश्चाक्षया मताः । दिक्षु सर्वासु ये रक्षां प्रकुर्वन्ति गणेश्वराः

চৌৰাশী কোটি নিশ্চয়েই আছে, আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰো অক্ষয় বুলি গণ্য; সেই গণেশ্বৰসকলেই সকলো দিশত ৰক্ষা কৰে।

Verse 33

एते वै पुत्रपौत्राश्च सुरभीगर्भसंभवाः । कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पुत्रपौत्रादि पत्निषु

এইসকল নিশ্চয়েই পুত্ৰ-পৌত্ৰ, সুৰভীৰ গৰ্ভৰ পৰা জন্মলাভ কৰা। এতিয়া কশ্যপৰ পত্নীসকলৰ সঙ্গতিত পুত্ৰ-পৌত্ৰ আদি বিষয়ে মই বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 34

अदितिर्दितिर्दनुश्चैव अरिष्टा सुरसा तथा । सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा इरा

অদিতি, দিতি, দনু আৰু অরিষ্টা; তদুপৰি সুৰসা; সুৰভী আৰু বিনতা; আৰু তাম্ৰা, ক্ৰোধবশা, ইৰা।

Verse 35

कद्रू खसा मुनिस्तद्वत्तासु पुत्रान्निबोध मे । तुषिता नाम ये देवाश्चाक्षुषस्यांतरे मनोः

কদ্ৰূ, খসা আৰু সেই মুনিও—তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলৰ কথা মোৰ পৰা শুনা। চাক্ষুষ মনুৰ মন্বন্তৰত ‘তুষিতা’ নামে দেৱসকল বিদ্যমান আছিল।

Verse 36

वैवस्वतेंतरे चैव आदित्या द्वादश स्मृताः । इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्त्रोऽथ वरुणोऽर्यमा

ৱৈৱস্বত মনুৰ মন্বন্তৰতেও বাৰো আদিত্য স্মৰণীয়: ইন্দ্ৰ, ধাতা, ভগ, ত্বষ্টা, মিত্ৰ, বৰুণ আৰু অৰ্যমা।

Verse 37

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान्विष्णुरेव च । एते सहस्रकिरणा आदित्या दाद्वश स्मृताः

বিবস্বান, সবিতা, পূষা, অংশুমান আৰু বিষ্ণুও—এইসকলক সহস্ৰকিৰণ, বাৰো আদিত্যৰ মাজত স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 38

मारीचात्कश्यपाज्जाताः पुत्त्रास्तेऽदितिनंदनाः । कृशाश्वस्य ऋषेः पुत्रा देवप्रहरणाः स्मृताः

মৰীচি আৰু কশ্যপৰ পৰা জন্ম লোৱা, অদিতিক আনন্দ দিয়া সেই পুত্ৰসকল স্মৰণীয়; আৰু ঋষি কৃশাশ্বৰ পুত্ৰসকল ‘দেৱপ্ৰহৰণ’—দেৱতাৰ দিব্য অস্ত্ৰ—বুলি খ্যাত।

Verse 39

एते देवगणास्तात प्रतिमन्वंतरेषु च । उत्पद्यंते विलीयंते कल्पेकल्पे तथैव च

হে প্ৰিয়, এই দেৱগণ প্ৰতিটো মন্বন্তৰত উৎপন্ন হয় আৰু লয় পায়; তেনেদৰে প্ৰতিটো কল্পতেও পুনঃপুনঃ একেই ঘটে।

Verse 40

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् । हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च

আমি শুনিছোঁ যে দিতীয়ে কশ্যপৰ পৰা দুজন পুত্ৰ লাভ কৰিলে—হিৰণ্যকশিপু আৰু হিৰণ্যাক্ষ।

Verse 41

हिरण्यकशिपोस्तद्वज्जातं पुत्रचतुष्टयम् । प्रह्लादश्चानुह्लादश्च संह्लादोह्लाद एव च

তদ্ৰূপে হিৰণ্যকশিপুৰ চাৰিজন পুত্ৰ জন্মিল—প্ৰহ্লাদ, অনুহ্লাদ, সংহ্লাদ আৰু হ্লাদ।

Verse 42

प्रह्लादपुत्रा आयुष्मान्शिबिर्बाष्कलिरेव च । विरोचनश्चतुर्थस्तु स बलिं पुत्रमाप्तवान्

প্ৰহ্লাদৰ পুত্ৰসকল আছিল আয়ুষ্মান, শিবি আৰু বাষ্কলি; চতুৰ্থজন আছিল বিৰোচন, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বলী নামে প্ৰখ্যাত।

Verse 43

बलेः पुत्रशतं त्वासीद्बाणज्येष्ठं ततो नृप । धृतराष्ट्रस्तथासूर्य्यो विवस्वानंशुतापनः

হে নৃপ, বলীৰ শত পুত্ৰ আছিল; তাত বাণ জ্যেষ্ঠ। (তেওঁলোকৰ মাজত) ধৃতৰাষ্ট্ৰ, সূৰ্য, বিবস্বান আৰু অংশুতাপনো আছিল।

Verse 44

निकुम्भनामा गुर्वक्षः कुक्षिर्भौमोथ भीषणः । एवमन्ये तु बहवो बाणोज्येष्ठो गुणाधिकः

এজনৰ নাম নিকুম্ভ; (আনজন) গুৰ্বক্ষ; কুক্ষি; ভৌম আৰু তাৰপিছত ভীষণ। এইদৰে আন বহুতো আছিল—বাণ জ্যেষ্ঠ আৰু গুণে শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 45

बाणस्सहस्रबाहुस्तु सर्वास्त्रगुणसंयुतः । तपसा तोषितो यस्य पुरे वसति शूलधृत्

বাণ, সহস্ৰবাহু, সকলো অস্ত্ৰৰ গুণেৰে সমন্বিত; যাৰ তপস্যাই ত্ৰিশূলধাৰী শিৱক সন্তুষ্ট কৰিলে, সি নিজৰ নগৰত বাস কৰে।

Verse 46

महाकालत्वमगमत्सार्थ्यं यस्य पिनाकिनः । हिरण्याक्षस्य पुत्रोभूदंधको नामनामतः

সি মহাকালত্ব লাভ কৰি পিনাকিন শিৱৰ যোগ্য সহচৰ হ’ল। হিৰণ্যাক্ষৰ এজন পুত্ৰ জন্মিল, নাম আছিল অন্ধক।

Verse 47

भूतसंतापनश्चैव महानागस्तथैव च । एतेभ्यः पुत्रपौत्राणां कोटयः सप्तसप्ततिः

ভূতসন্তাপন আৰু তদ্ৰূপ মহানাগো আছিল। এইসকলৰ পৰা পুত্ৰ-পৌত্ৰৰ সংখ্যা সাতসত্তৰ কোটি হৈছিল।

Verse 48

महाबला महाकाया नानारूपा महौजसः । दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद्वरदर्पितम्

দনু—মহাবলী, মহাকায়া, নানা ৰূপধাৰী আৰু মহাতেজস্বিনী—কশ্যপৰ পৰা, তেওঁৰ দিয়া বৰৰ বলত, শত পুত্ৰ লাভ কৰিলে।

Verse 49

विप्रचित्तिः प्रधानोभूदेषां मध्ये महाबलः । द्विरष्टमूर्द्धा शकुनिस्तथा शंकुशिरोधरः

তেওঁলোকৰ মাজত মহাবলী বিপ্ৰচিত্তি প্ৰধান হ’ল। আৰু দ্বিৰষ্টমূৰ্ধা, শকুনী, তথা শঙ্কুশিৰোধৰো আছিল।

Verse 50

अयोमुखः शंबरश्च कपिलो वामनस्तथा । मरीचिर्मागधश्चैव हरिर्गजशिरास्तथा

অয়োমুখ আৰু শম্বৰ; কপিল আৰু বামন; মৰীচি আৰু মাগধ; আৰু হৰি তথা গজশিৰা—এই নামসমূহ ক্ৰমে গণনা কৰা হৈছে।

Verse 51

निद्राधरश्च केतुश्च केतुवीर्यः शतक्रतुः । इन्द्रमित्रग्रहश्चैव वज्रनाभस्तथैव च

আৰু (আছে) নিদ্ৰাধৰ, কেতু, কেতুবীৰ্য, শতক্ৰতু; আৰু ইন্দ্ৰমিত্ৰগ্ৰহ, তদুপৰি বজ্ৰনাভো।

Verse 52

एकवस्त्रो महाबाहुर्वज्राक्षस्तारकस्तथा । असिलोमा पुलोमा च विकुर्वाणो महासुरः

একবস্ত্ৰ আছিল, মহাবাহু—মহাশক্তিশালী বাহুযুক্ত; বজ্ৰাক্ষ আৰু তাৰকো; আৰু অসিলোমা, পুলোমা—সঙ্গে বিকুৰ্বাণ, এক মহাসুৰ।

Verse 53

स्वर्भानुर्वृषपर्वा च एवमाद्या दनोस्सुताः । स्वर्भानोः सुप्रभा कन्या शची चैव पुलोमजा

স্বর্ভানু আৰু বৃষপৰ্বা, আৰু এইদৰে আন আন—দনুৰ পুত্ৰ আছিল। স্বর্ভানুৰ পৰা কন্যা সুপ্ৰভা জন্মিল, আৰু পুলোমাৰ পৰা শচী উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 54

उपदानवी मयस्यासीत्तथा मंदोदरी कुहूः । शर्मिष्ठा सुंदरी चैव चंडा च वृषपर्वणः

উপদানৱী ময়ৰ পত্নী আছিল; তদুপৰি মন্দোদৰী আৰু কুহূ; আৰু শর্মিষ্ঠা, সুন্দৰী, আৰু চণ্ডা—এইসকল বৃষপৰ্বণৰ কন্যা আছিল।

Verse 55

पुलोमा कालका चैव वैश्वनरसुते उभे । बह्वपत्यो महासत्वो मारीचस्य परिग्रहः

পুলোমা আৰু কালকা—বৈশ্বানৰৰ দুয়ো কন্যা—মহাসত্ত্ব মহর্ষি মাৰীচিৰ পত্নী হ’ল আৰু বহু সন্তানে ধন্যা হ’ল।

Verse 56

तयोः षष्टिसहस्राणि दानवानां पुराभवन् । पौलोमान्कालखंजांश्च मारीचोजनयत्पुरा

সেই দুয়োৰ পৰা প্ৰাচীন কালে দানৱৰ ষাঠি হাজাৰ জন্মিল; আৰু বহু আগতে মাৰীচিয়ে পৗলোম আৰু কালখঞ্জসকলকো জনম দিলে।

Verse 57

अवध्या ये नराणां वै हिरण्यपुरवासिनः । चतुर्मुखाल्लब्धवरा ये हता विजयेन तु

হিৰণ্যপুৰৰ সেই নিবাসীসকল, যিসকল মানুহৰ বাবে অৱধ্য আছিল আৰু চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাৰ পৰা বৰ লাভ কৰিছিল—সেইসকলকো তথাপি বিজয়ে বধ কৰিলে।

Verse 58

विप्रचित्तिः सिंहिकायां नव पुत्रानजीजनत् । हिरण्यकशिपोर्येवै भागिनेयास्त्रयोदश

বিপ্ৰচিত্তিয়ে সিংহিকাৰ গৰ্ভত নৱ পুত্ৰ জন্ম দিলে; এইসকলেই হিৰণ্যকশিপুৰ তেৰজন ভাগিনেয় আছিল।

Verse 59

कंसः शंखश्च राजेन्द्र नलो वातापिरेव च । इल्वलो नमुचिश्चैव खसृमश्चांजनस्तथा

হে ৰাজেন্দ্ৰ, কংস আৰু শঙ্খ, নল আৰু বাতাপি; ইল্বল আৰু নমুচি, লগতে খসৃম আৰু অঞ্জন—এইসকলৰ নাম কোৱা হৈছে।

Verse 60

नरकः कालनाभश्च परमाणुस्तथैव च । कल्पवीर्यश्च विख्यातो दनुवंशविवर्द्धनः

নৰক, কালনাভ আৰু তদ্ৰূপে পৰমাণু; আৰু বিখ্যাত কল্পবীৰ্য—দনু-বংশৰ বৃদ্ধি কৰোঁতা।

Verse 61

संह्लादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले । अवध्याः सर्वदेवानां गंधर्वोरगराक्षसाम्

দৈত্য সংহ্লাদৰ বংশত নিৱাতকৱচাস জন্মিল—সকলো দেৱতা, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু ৰাক্ষসৰো বাবে অবধ্য।

Verse 62

ये हता बलमाश्रित्य अर्जुनेन रणाजिरे । षट्कन्या जनयामास ताम्रा मारीचवीर्यतः

যিসকল নিজৰ বলৰ আশ্ৰয় লৈ ৰণক্ষেত্ৰত অৰ্জুনৰ হাতে নিহত হ’ল; তাম্ৰাই মাৰীচিৰ বীৰ্য্যে ছয় কন্যা জনম দিলে।

Verse 63

शुकीं श्येनीं च भासीं च सुगृध्रीं गृध्रिकां शुचिम् । शुकी शुकानुलूकांश्च जनयामास धर्मतः

ধৰ্মানুসাৰে শুকীয়ে শুকী, শ্যেনী, ভাসী, সুগৃধ্ৰী, গৃধ্ৰিকা আৰু পবিত্ৰ শুচি জন্ম দিলে; আৰু শুকীয়ে শুক আৰু উলুকো জনম দিলে।

Verse 64

श्येनी श्येनांश्च भासी च कुररानप्यजीजनत् । गृध्री गृध्रान्सुगृध्री च पारावतविहंगमान्

শ্যেনীয়ে শ্যেন জন্ম দিলে; ভাসীয়েও কুৰৰ পখী জনম দিলে। গৃধ্ৰীয়ে গৃধ্ৰ জন্ম দিলে, আৰু সুগৃধ্ৰীয়ে পাৰাৱত আদি নানা বিহঙ্গ জনম দিলে।

Verse 65

हंस सारस कारंड प्लवान्शुचिरजीजनत् । एते ताम्रासुताः प्रोक्ता विनताया निशामय

হংস, সাৰস, কাৰণ্ড, প্লৱ আৰু শুচিৰজী পক্ষী—এইসকলক তাম্ৰাৰ পুত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে। হে বিনতা, শুনা।

Verse 66

गरुडः पतगश्रेष्ठोऽरुणश्चेशः पतत्रिणाम् । सौदामिनी तथा कन्या येयं नभसि विश्रुता

গৰুড় পক্ষীৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ, আৰু অৰুণ পাখিধাৰীসকলৰ অধিপতি; তদুপৰি সৌদামিনী সেই কন্যা, যি আকাশত খ্যাত।

Verse 67

संपातिश्च जटायुश्च अरुणस्य सुतावुभौ । संपातिपुत्रो बभ्रुश्च शीघ्रगश्चातिविश्रुतः

সম্পাতি আৰু জটায়ু—দুয়ো অৰুণৰ পুত্ৰ আছিল। সম্পাতিৰ পুত্ৰ বভ্ৰু, আৰু অতি-বিখ্যাত শীঘ্ৰগো (উল্লেখিত)।

Verse 68

जटायोः कर्णिकारश्च शतगामी च विश्रुतौ । तेषामसंख्यमभवत्पक्षिणां पुत्रपौत्रकम्

জটায়ুৰ (পুত্ৰ) কৰ্ণিকাৰ আৰু খ্যাত শতমগামী আছিল। তেওঁলোকৰ পৰা পক্ষীৰ অগণন বংশ—পুত্ৰ-পৌত্ৰ—উৎপন্ন হ’ল।

Verse 69

सुरसायां सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा । सहस्रशिरसां कद्रूः सहस्रं प्राप सुव्रता

পূৰ্বতে সুৰসাই হাজাৰ সৰ্প জন্ম দিছিল; আৰু সুব্ৰতা কদ্ৰূ—বহু-ফণাধাৰীসকলৰ জননী—সেয়াও হাজাৰেই লাভ কৰিলে।

Verse 70

प्रधानास्तेषु विख्याता ष्षड्विंशतिररिन्दम । शेषवासुकिकर्कोट शंखैरावतकंबलाः

তেওঁলোকৰ মাজত, হে শত্রু-দমন, ছাব্বিশজন প্ৰধান নাগ বিখ্যাত—শেষ, বাসুকি, কৰ্কোট, শঙ্খ, ঐৰাৱত আৰু কম্বল।

Verse 71

धनंजय महानील पद्माश्वतर तक्षकाः । एलापत्र महापद्म धृतराष्ट्र बलाहकाः

ধনঞ্জয়, মহানীল, পদ্মাশ্বতৰ আৰু তক্ষক; এলাপত্ৰ, মহাপদ্ম, ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু বলাহক—এইসকল নাগৰ নাম।

Verse 72

शंखपाल महाशंख पुष्पदंष्ट्रं शुभाननाः । शंखरोमा च नहुषो रमणः पणिनस्तथा

শঙ্খপাল, মহাশঙ্খ, পুষ্পদংষ্ট্ৰ, শুভানন; শঙ্খৰোমা, নহুষ, ৰমণ আৰু পণিন—এনেদৰে আনসকলও।

Verse 73

कपिलो दुर्मुखश्चापि पतंजलिमुखास्तथा । एषामनंतमभवत्सर्वेषां पुत्रपौत्रकम्

কপিল, দুৰ্মুখ আৰু পতঞ্জলি-আদি; এইসকল সকলোৰে বংশ-মূল অনন্তই হ’ল, পুত্ৰ-পৌত্ৰৰ ৰূপে।

Verse 74

प्रायशो यत्पुरादग्धं जनमेजयमंदिरे । रक्षोगणं क्रोधवशा सुनामानमजीजनत्

জনমেজয়ৰ মন্দিৰ/যজ্ঞ-মণ্ডপত, যিসকল আগতে দগ্ধ হৈছিল, সিহঁতে ক্ৰোধবশত ৰাক্ষস-গণ জন্ম দিলে, আৰু ‘সুনামান’ নামৰ এজনক সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 75

दंष्ट्रिणां नियुतं तेषां भीमसेनादगात्क्षयम् । दंष्ट्रि गोमायु काकादीन्महिषीर्गोवराङ्गनाः

সেই দন্তধাৰী প্ৰাণীবোৰৰ অগণিত দল ভীমসেনৰ হাতে বিনাশলৈ গ’ল; আৰু দন্তধাৰীজনে গোমায়ু (শিয়াল), কাক আদি বহু জন্তুকো বধ কৰিলে—সঙ্গে মহিষী-গাই আৰু গোপ-সমাজৰ নাৰীসকলকো।

Verse 76

सुरभिर्जनयामास कश्यपात्त्त्रितयं पुरा । मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा

প্ৰাচীন কালত সুৰভীয়ে কশ্যপৰ পৰা ত্ৰয়ী জন্ম দিলে; আৰু (তেওঁ) এজন মুনি, মুনিসকলৰ এক গণ, আৰু তদ্ৰূপে অপ্সৰাসসকলৰো এক গণ উৎপন্ন কৰিলে।

Verse 77

तथा किन्नरगंधर्वानरिष्टा जनयद्बहून् । तृणवृक्षलता गुल्ममिरा सर्वमजीजनतत्

তদ্ৰূপে অৰিষ্টাই বহু কিন্নৰ আৰু গন্ধৰ্ব জন্ম দিলে; আৰু ইৰাই সকলো উৎপন্ন কৰিলে—ঘাঁহ, গছ, লতা আৰু ঝোপ-ঝাড় আদি।

Verse 78

खसा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः । एते कश्यपदायादाः शतशोथ सहस्रशः

খসাই নিশ্চয় কোটিকোটিসংখ্যক যক্ষ আৰু ৰাক্ষস জন্ম দিলে। এঁতেসকল কশ্যপৰ বংশধৰ—শতশত আৰু সহস্ৰসহস্ৰ।

Verse 79

एष मन्वंतरे भीष्म सर्गः स्वारोचिषे स्मृतः । ततस्त्वेकोनपंचाशन्मरुतः कश्यपाद्दितिः । जनयामास धर्मज्ञ सर्वानमरवल्लभान्

হে ভীষ্ম! এই সৃষ্টিবৃত্তান্ত স্বাৰোচিষ মন্বন্তৰৰ বুলি স্মৃত। তাৰ পাছত, হে ধৰ্মজ্ঞ! দিতীয়ে কশ্যপৰ পৰা ঊনপঞ্চাশ মৰুত জন্ম দিলে—সকলেই অমৰসকলৰ প্ৰিয়।