Adhyaya 26

Verse 1

भीष्म उवाच । दीर्घायुरारोग्यकुलातिवृद्धिभिर्युक्तः पुमान्रूपकुलान्वितः स्यात् । मुहुर्मुहुर्जन्मनि येन सम्यक्व्रतं समाचक्ष्व च शीतरश्मेः

ভীষ্ম ক’লে: “হে শীত-ৰশ্মিধাৰী! অনুগ্ৰহ কৰি সেই ব্ৰতৰ যথাযথ আচৰণ সম্পূৰ্ণকৈ কওক, যাৰ দ্বাৰা মানুহে জন্মে জন্মে পুনঃপুনঃ দীঘল আয়ু, আৰোগ্য, কুলৰ মহাবৃদ্ধি, আৰু ৰূপ-সহ উচ্চ কুল লাভ কৰে।”

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । त्वया पृष्टमिदं सम्यगक्षयस्वर्गकारकम् । रहस्यं तु प्रवक्ष्यामि यत्पुराणविदो विदुः

পুলস্ত্য ক’লে: তুমি এই প্ৰশ্ন সঠিকভাৱে সুধিছা—ই অক্ষয় স্বৰ্গ লাভৰ কাৰণ। এতিয়া মই সেই গোপন তত্ত্ব ক’ম, যি পুৰাণবিদসকলে জানে।

Verse 3

रोहिणीचंद्रशयनं नामव्रतमिहोच्यते । तस्मिन्नारायणस्यार्चामर्चयेदिंदुनामभिः

ইয়াত ‘ৰোহিণী–চন্দ্ৰ-শয়ন’ নামৰ ব্ৰত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সেই সময়ত নাৰায়ণৰ মূৰ্তিৰ আৰ্চনা কৰি ইন্দু (চন্দ্ৰ)ৰ নামসমূহেৰে সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 4

यदा सोमदिने शुक्ला भवेत्पंचदशी क्वचित् । अथवा ब्रह्मनक्षत्रं पौर्णमास्यां प्रजायते

যেতিয়া সোমবাৰে শুক্ল পক্ষৰ পঞ্চদশী তিথি কেতিয়াবা পূৰ্ণিমা হয়, অথবা পূৰ্ণিমাৰ ৰাতিত ব্ৰহ্মা-নক্ষত্ৰ উদয় হয়—

Verse 5

तदा स्नानं नरः कुर्यात्पंचगव्येन सर्षपैः । आप्यायस्वेति च जपेद्विद्वानष्टशतं पुनः

তেতিয়া মানুহে সৰ্ষপসহ পঞ্চগব্যেৰে স্নান কৰিব লাগে। আৰু বিদ্বানে ‘আপ্যায়স্ব’ মন্ত্ৰ পুনৰ আঠশ বাৰ জপ কৰিব।

Verse 8

शूद्रोपि परया भक्त्या पाषंडालापवर्जितः । सोमाय शांताय नमोस्तु पादावनंतधाम्नेति च जानुजंघे । ऊरुद्वयं चापि जलोदराय संपूजयेन्मेढ्रमनंगधाम्ने

শূদ্ৰও যদি পৰম ভক্তিযুক্ত হয় আৰু পাষণ্ডসকলৰ কথাবাৰ্তাৰ পৰা বিৰত থাকে, তেন্তে (প্ৰভুৰ ৰূপ) পূজা কৰিব পাৰে: পদত ক’ব—‘শান্ত সোমলৈ নমস্কাৰ’, (যি) অনন্তৰ ধাম; তাৰ পাছত হাঁটু আৰু জঙ্ঘা পূজা কৰিব; তাৰ পাছত দুয়ো উৰু ‘জলোদৰ’ নামেৰে; আৰু জননেন্দ্ৰিয় ‘অনঙ্গ—কামৰ ধাম’ বুলি ক’ই সম্পূজন কৰিব।

Verse 9

नमोनमः कामसुखप्रदाय कटिः शशांकस्य सदार्चनीयः । तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशांकाय नमोभिपूज्या

নমো নমঃ—চন্দ্ৰদেৱৰ কটিদেশলৈ, যি সদায় আৰাধ্য আৰু কাম-সুখৰ আনন্দ দান কৰে। তদ্ৰূপে অমৃত-সম উদৰলৈ নমস্কাৰ; আৰু চন্দ্ৰৰ নাভিলৈও নমো—ভক্তিভাৱে পূজ্য।

Verse 10

नमोस्तु चंद्राय मुखं च नित्यं दंता द्विजानामधिपाय पूज्याः । हास्यं नमश्चंद्रमसेऽभिपूज्यमोष्ठौ तु कौमोदवनप्रियाय

চন্দ্ৰদেৱলৈ নমস্কাৰ; আৰু মুখলৈ নিত্য নমস্কাৰ। দাঁতসমূহ দ্বিজসকলৰ অধিপতিৰ দৰে পূজ্য। চন্দ্ৰমাৰ হাস্যলৈ নমো—বিশেষভাৱে আৰাধ্য; আৰু ওঁঠ কৌমুদবনৰ (ৰাতি ফুলি উঠা পদ্মবনৰ) প্ৰিয়জনলৈ অৰ্পিত।

Verse 11

नासा च नाथाय वरौषधीनामानंदबीजाय पुनर्भ्रुवौ च । नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेंदोरिंदीवरव्यासकराय शौरेः

তাঁৰ নাসিকা উৎকৃষ্ট ঔষধিসকলৰ নাথ হ’ল; আৰু পুনৰ ভ্ৰূযুগল আনন্দৰ বীজ হ’ল। পদ্ম-সদৃশ দু’টি নয়ন চন্দ্ৰও হ’ল আৰু শৌৰি (বিষ্ণু)ও হ’ল—যাঁৰ হস্ত নীলপদ্মৰ দৰে বিস্তৃত।

Verse 12

नमः समस्ताध्वरपूजिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय । ललाटमिंदोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः

সমস্ত যজ্ঞত পূজিত জনলৈ নমস্কাৰ; দানৱ-নিষূদনৰ কৰ্ণযুগললৈ নমো। চন্দ্ৰ আৰু সাগৰৰ প্ৰিয় ললাটলৈ নমস্কাৰ। আৰু সুষুম্নাৰ অধিপতি প্ৰভুৰ কেশসমূহ নিশ্চয় পূজ্য।

Verse 13

शिरः शशांकाय नमो मुरारेर्विश्वेश्वरायाथ नमः किरीटं । पद्मप्रिये रोहिणीनाम लक्ष्मि सौभाग्यसौख्यामृतसागराय

চন্দ্ৰ-শোভিত শিৰলৈ নমো; মুৰাৰী, বিশ্বেশ্বৰলৈ নমস্কাৰ; আৰু কিৰীটলৈ নমো। হে পদ্মপ্ৰিয়ে—ৰোহিণী নামে খ্যাত লক্ষ্মী—তোমালৈ নমস্কাৰ, তুমি সৌভাগ্য আৰু সুখৰ অমৃত-সাগৰ।

Verse 14

दैवीं च संपूज्य सुगंधिपुष्पैर्नैवेद्यधूपादिभिरिंदुपत्नीम् । सुप्त्वा तु भूमौ पुनरुत्थितो यः स्नात्वा च विप्राय हविष्यभुक्तः

সুগন্ধি পুষ্প, নৈবেদ্য, ধূপ আদি দ্ৰব্যে ইন্দুৰ পত্নী দেবীক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি; ভূমিত শুই পুনৰ উঠি; স্নান কৰি ব্ৰাহ্মণক যথোচিত সন্মান/ভোজন দান কৰি কেৱল হৱিষ্য (যজ্ঞীয় সৰল আহাৰ) গ্ৰহণ কৰে—যি এই আচাৰ পালন কৰে…

Verse 15

देयः प्रभाते सहिरण्य वारिकुंभो नमः पापविनाशनाय । संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नमक्षारमष्टावथ विंशतिं च

প্ৰভাতত সোণসহ পানীৰ কুম্ভ দান কৰিব লাগে আৰু ক’ব লাগে, “পাপবিনাশকলৈ নমস্কাৰ।” তাৰ পিছত গোমূত্ৰ আচমন কৰি মাংস-ৰহিত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব, আৰু অষ্ট আৰু বিংশতি (৮ আৰু ২০) পৰিমাণ শস্যো (অৰ্পণ) কৰিব।

Verse 16

ग्रासांश्च त्रीन्सर्पियुतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तं । कदंबनीलोत्पलकेतकानि जातिःसरोजं शतपत्रिका च

উপবাস কৰি ঘিউ মিশ্ৰিত তিনিটা গ্ৰাস গ্ৰহণ কৰিব; তাৰ পিছত ভোজনান্তে অলপ সময় পৱিত্ৰ ইতিহাস/কথা শুনিব। কদম্ব, নীল উৎপল, কেতকী, জাতী, সৰোজ (পদ্ম) আৰু শতপত্ৰিকা (শতদল) পুষ্পো (অৰ্পণযোগ্য)।

Verse 17

अम्लानपुष्पाण्यथ सिंदुवारं पुष्पं पुनर्भारतमल्लिकायाः । शुक्लं च पुष्पं करवीरपुष्पं श्रीचंपकं चंद्रमसे प्रदेयम्

চন্দ্ৰমালৈ তাজা, নুমুৰ্জোৱা পুষ্প অৰ্পণ কৰিব লাগে—যেনে সিন্দূৱাৰ, ভাৰত-মল্লিকা পুষ্প, শ্বেত পুষ্প, কৰবীৰ পুষ্প আৰু শুভ শ্ৰীচম্পক।

Verse 18

श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा । यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात्तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्

শ্ৰাৱণ আদি মাহসমূহত এই পুষ্পসমূহ ক্ৰম অনুসাৰে সদায় ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। যি মাহত ব্ৰত আদি অনুষ্ঠান হয়, সেই মাহৰ নিৰ্দিষ্ট পুষ্পেৰে হৰিক অৰ্চনা কৰিব।

Verse 19

एवं संवत्सरं यावदुपोष्य विधिवन्नरः । व्रतांते शयनं दद्याच्छयनोपस्करान्वितम्

এইদৰে বিধি অনুসাৰে সম্পূৰ্ণ এক বছৰ উপবাস-ব্ৰত পালন কৰি, ব্ৰতৰ অন্তত শয্যা আৰু শয্যাৰ সকলো উপকৰণসহ দান কৰিব লাগে।

Verse 20

रोहिणीचंद्रमिथुनं कारयित्वा तु कांचनम् । चंद्रः षडंगुलः कार्यो रोहिणी चतुरंगुला

তাৰ পাছত সোণত ৰোহিণী আৰু চন্দ্ৰৰ যুগল মূৰ্তি গঢ়াই ল’ব লাগে; চন্দ্ৰ ছয় আঙুল মাপৰ আৰু ৰোহিণী চাৰি আঙুল মাপৰ হ’ব।

Verse 21

मुक्ताफलाष्टकयुतां सितनेत्रसमन्विताम् । क्षीरकुंभोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्विताम्

আঠটা মুক্তাৰে যুক্ত আৰু শ্বেত ‘চকু’ (দাগ) থকা তাক পুনৰ ক্ষীৰ-কুম্ভৰ ওপৰত স্থাপন কৰিব লাগে; লগতে কাঁসৰ পাত্ৰত অখণ্ড অক্ষত চাউল থাকিব।

Verse 22

दद्यान्मंत्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुताम् । श्वेतामथ सुवर्णास्यां रौप्यखुरसमन्विताम्

পূৰ্বাহ্ণত উপযুক্ত মন্ত্র উচ্চাৰি, শালি-চাউল, ইক্ষু (গঁড়া) আৰু ফলসহ (গাই) দান কৰিব লাগে—শ্বেতবৰ্ণা, স্বৰ্ণমুখী আৰু ৰূপ্যখুৰযুক্ত।

Verse 23

सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शंखं च भाजनम् । भूषणैर्द्विजदाम्पत्यमलंकृत्य गुणान्वितं

তেওঁ বস্ত্ৰ আৰু পাত্ৰসহ ধেনু (গাই) দান কৰিব, লগতে পাত্ৰৰূপে শঙ্খো অৰ্পণ কৰিব; আৰু গুণবান, যোগ্য দ্বিজ-দম্পতিক ভূষণেৰে অলংকৃত কৰিব।

Verse 24

चंद्रोयं विप्ररूपेण सभार्य इति कल्पयेत् । यथा ते रोहिणी कृष्ण शयनं न त्यजेदपि

এই চন্দ্ৰক বিপ্ৰ-ৰূপ ধাৰণ কৰা, পত্নীসহ আছে বুলি ধ্যান কৰিব লাগে; যাতে, হে কৃষ্ণ, তোমাৰ ৰোহিণী এক মুহূৰ্তও শয্যা (সঙ্গ) ত্যাগ নকৰে।

Verse 25

सोमरूपस्य वैतद्वन्न मे भेदो विभूतिभिः । यथा त्वमेव सर्वेषां परमानंदमुक्तिदः

এইদৰে, সোম-ৰূপ (চন্দ্ৰ) ধাৰণ কৰা জনৰ বাবে মোৰ বিভিন্ন বিভূতিৰ মাজতো কোনো ভেদ নাই; কিয়নো তুমি একাই সকলোকে পৰমানন্দ আৰু মুক্তি দান কৰোঁতা।

Verse 26

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे रोहिणीचंद्रशयनव्रतं नाम षड्विंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ প্ৰথম গ্ৰন্থৰ সৃষ্টিখণ্ডত ‘ৰোহিণী–চন্দ্ৰ-শয়ন ব্ৰত’ নামৰ ছাব্বিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 27

रूपारोग्यायुषामेतद्विधायकमनुत्तमम् । इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं नृप

হে নৃপ, এই অনুত্তম বিধান ৰূপ, আৰোগ্য আৰু দীঘল আয়ু দান কৰে; আৰু এইটোৱেই পিতৃলোকৰ সদায় প্ৰিয়।

Verse 28

त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् । चंद्रलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

ত্ৰিলোকৰ অধিপতি হৈ তিনিশ সাত কল্প পৰ্যন্ত, তেওঁ চন্দ্ৰলোক লাভ কৰে—সেই অৱস্থা য’ৰ পৰা পুনৰ ফিৰা দুষ্কৰ।

Verse 29

नारी वा रोहिणीचंद्रशयनं या समाचरेत् । सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्

যি নাৰীও বিধিপূৰ্বক ‘ৰোহিণী–চন্দ্ৰ-শয়ন’ ব্ৰত পালন কৰে, সেয়ো সেই একে পুণ্যফল লাভ কৰে—য’ত সংসাৰলৈ পুনৰাগমন অতি দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 30

इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनमिंदुकीर्तनेन । मतिमपि च ददाति सोपि शौरेर्भवनगतः परिपूज्यतेमरौघैः

যি এইদৰে পাঠ কৰে বা শ্ৰৱণ কৰে—ইন্দু-সদৃশ কীৰ্তনে মধুমথনৰ আৰাধনা—আৰু যি আনক বোধ-বুদ্ধি দান কৰে, সেয়ো শৌৰিৰ (বিষ্ণুৰ) ধামত প্ৰৱেশ কৰি অমৰগণৰ দলে দলে সম্পূৰ্ণ সন্মানে পূজিত হয়।