Adhyaya 89
Glory of Guru-tīrtha: Mānasarovara Marvels and the Revā Confluence
ভূমি-খণ্ডৰ স্তৰবদ্ধ বৰ্ণনাৰ ভিতৰত কুঞ্জল নামৰ টিয়া-পিতাই নিজৰ পুত্ৰ সমুজ্জ্বলক এক অভূতপূৰ্ব আশ্চৰ্যৰ কথা সুধে। সমুজ্জ্বলে মানসৰোবৰ ওচৰৰ এক পবিত্ৰ অঞ্চলৰ বিৱৰণ দিয়ে, য’ত ঋষি-মুনী আৰু অপ্সৰাসকলৰ সমাগম, নানা বৰ্ণৰ হাঁহৰ জাক, আৰু হঠাতে দেখা দিয়া চাৰিগৰাকী ভয়ংকৰ নাৰীৰ উপস্থিতি আছে। তাৰ পাছত কাহিনী বিন্ধ্য পৰ্বতলৈ গতি কৰে। ৰেৱা (নৰ্মদা) নদীৰ উত্তৰ তীৰৰ এক পাপ-নাশক সঙ্গমত এজন ব্যাধ আৰু তেওঁৰ পত্নীয়ে স্নান কৰে; স্নানৰ ফলত দুয়ো দ্যুতিময় দেৱদেহ লাভ কৰি বৈষ্ণৱ বিমানত আৰোহণ কৰি উৰ্ধ্বলোকলৈ যায়। চাৰিটা ক’লা হাঁহেও স্নান কৰি শুদ্ধ হয়, কিন্তু ক’লা নাৰীসকল—ধাৰ্তৰাষ্ট্ৰা বুলি চিনাক্ত—স্নান কৰোঁতেই মৃত্যু বৰণ কৰি যমলোকলৈ গমন কৰে। এই বৈপৰীত্য দেখি সমুজ্জ্বলে কৰ্ম-কাৰণ, শুদ্ধি আৰু তীৰ্থৰ শক্তি সম্পৰ্কে ধৰ্মীয় প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে।
Shlokas
Verse 1
विष्णुरुवाच । कुंजलस्तु सुतं वाक्यं समुज्ज्वलमथाब्रवीत् । भवान्कथय भोः पुत्र किमपूर्वं तु दृष्टवान्
বিষ্ণুৱে ক’লে: তেতিয়া কুঞ্জলে দীপ্ত বাক্যে পুত্ৰক ক’লে—“হে পুত্ৰ, কোৱা, তুমি কি অপূৰ্ব বস্তু দেখিলা?”
Verse 2
तन्मे कथय सुप्रीतः श्रोतुकामोऽस्मि सांप्रतम् । एवमादिश्य तं पुत्रं विरराम स कुंजलः
“সেই কথা মোক কোৱা, মই সন্তুষ্ট; কিয়নো এতিয়া শুনিবলৈ মোৰ ইচ্ছা হৈছে।” এইদৰে পুত্ৰক আদেশ দি কুঞ্জল নীৰৱ হ’ল।
Verse 3
पितरं प्रत्युवाचाथ विनयावनतस्सुतः । समुज्ज्वल उवाच । हिमवंतं नगश्रेष्ठं देववृंदसमन्वितम्
তেতিয়া বিনয়ে নত পুত্ৰই পিতাক উত্তৰ দিলে। সমুজ্জ্বল ক’লে—“দেৱবৃন্দেৰে সংযুক্ত পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ হিমৱানলৈ মই যাম।”
Verse 4
आहारार्थं प्रगच्छामि भवतश्चात्मनः पितः । पश्यामि कौतुकं तत्र न दृष्टं न श्रुतं पुरा
“আহাৰৰ বাবে মই আপোনাৰ পিতাৰ—আৰু মোৰো পিতাৰ—ওচৰলৈ যাম। তাত মই এনে এক আশ্চৰ্য কৌতুক দেখিম, যি আগতে কেতিয়াও দেখা বা শুনা হোৱা নাই।”
Verse 5
प्रदेशमृषिगणाकीर्णमप्सरोभिः प्रशोभितम् । बहुकौतुकशोभाढ्यं मंगल्यं मंगलैर्युतम्
সেই প্ৰদেশ ঋষিগণৰ দলে দলে ভৰি আছিল আৰু অপ্সৰাসকলৰ দিৱ্য শোভাৰে অলংকৃত। বহু অদ্ভুত উৎসৱৰ কান্তিত সমৃদ্ধ, ই মঙ্গলময় আৰু মঙ্গল আচাৰ-লক্ষণেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।
Verse 6
बहुपुण्यफलोपेतैर्वनैर्नानाविधैस्ततः । अनेककौतुकभरैर्मनसः परिमोहनम्
তাৰ পাছত নানাবিধ বন আছিল, যি বহু পুণ্যৰ ফলৰে সমৃদ্ধ। অসংখ্য অদ্ভুততাৰে পৰিপূৰ্ণ সেই বনসমূহে মনক সম্পূৰ্ণৰূপে মোহিত কৰিছিল।
Verse 7
तत्र दृष्टं मया तात अपूर्वं मानसांतिके । बहुहंसैः समाकीर्णो हंस एकः समागतः
তাত, মানসাৰ নিকট মই এক অপূৰ্ব দৃশ্য দেখিলোঁ। বহু হাঁসৰ মাজত একেটি হাঁস আহিল, আৰু সিহঁতে তাক চাৰিওফালে ঘিৰি ধৰিলে।
Verse 8
एवं कृष्णा महाभाग अन्ये तत्र समागताः । सितेतरैश्चंचुपादैरन्यतः शुक्लविग्रहाः
এইদৰে, হে ভাগ্যবান, আন ক’লা বৰ্ণৰ (পক্ষী)ও তাত একত্ৰিত হ’ল। আৰু আনফালে শ্বেত দেহধাৰীসকল আছিল, যিহঁতৰ ঠোঁট আৰু ভৰি ফিকে আৰু গাঢ় বৰ্ণ মিশ্ৰিত আছিল।
Verse 9
तादृशास्ते च नीला वै अन्ये शुभ्रा महामते । चतस्रस्तत्र वै नार्यो रौद्राकारा विभीषणाः
সিহঁতৰ কিছুমান তেনেকুৱাই গাঢ় নীলা আছিল, আৰু কিছুমান শ্বেত, হে মহামতি। তাত চাৰিগৰাকী নাৰীও আছিল, যিসকল ৰৌদ্ৰ আকাৰধাৰী, ভয়ংকৰ আৰু বিভীষিকাময় ৰূপৰ।
Verse 10
दंष्ट्राकरालसंक्रूरा ऊर्ध्वकेश्यो भयानकाः । पश्चात्तास्तु समायातास्तस्मिन्सरसि मानसे
ভয়ংকৰ আৰু অতিশয় নিষ্ঠুৰ, দংশ্ট্ৰা মেলি ধৰা আৰু উৰ্ধ্বকেশী ভয়ানকাসকল, তাৰ পাছত মানস নামে সেই সৰোবৰত আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 11
कृष्णा हंसास्तु संस्नाता मानसे तात मत्पुरः । विभ्रांताः परितश्चान्ये न स्नातास्तत्र मानसे
হে প্ৰিয়, মোৰ নগৰৰ সন্মুখত মানসৰোবৰতে কৃষ্ণ হংসসকলে নিশ্চয় স্নান কৰিলে; কিন্তু আন হংসসকল চাৰিওফালে ভ্ৰমি ফুৰিলেও সেই মানস সৰোবৰত স্নান নকৰিলে।
Verse 12
जहसुस्ताः स्त्रियस्तात हास्यैरट्टाट्टदारुणैः । तस्मात्सराद्विनिष्क्रांतो हंस एको महातनुः
হে প্ৰিয়, সেই স্ত্ৰীসকলে কঠোৰ আৰু ভয়ংকৰ অট্টহাস্যে হাঁহিলে। তেতিয়া সেই সৰোবৰৰ পৰা এক মহাকায় হংস ওলাই আহিল।
Verse 13
पश्चात्त्रयो विनिष्क्रांतास्तैश्चाहं समुपेक्षितः । याता आकाशमार्गेण विवदंतः परस्परम्
তাৰ পাছত সেই তিনিও ওলাই গ’ল, আৰু তেওঁলোকে মোক উপেক্ষা কৰিলে। তেওঁলোকে আকাশ-মাৰ্গে গ’ল, পৰস্পৰে বিবাদ কৰি।
Verse 14
तास्तु स्त्रियो महाभीमाः समंतात्परिबभ्रमुः । विंध्यस्य शिखरे पुण्ये वृक्षच्छायासुपक्षिणः
সেই মহাভয়ংকৰ স্ত্ৰীসকলে তাৰ পাছত চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰিলে—বিন্ধ্য পৰ্বতৰ পুণ্য শিখৰত, গছৰ ছাঁত আশ্ৰয় লোৱা পক্ষীসকলৰ মাজত।
Verse 15
निषण्णास्तत्र ते सर्वे दग्धा दुःखैः सुदारुणैः । तेषां सुवीक्षमाणानां भिल्ल एकः समागतः
তাত তেওঁলোক সকলোৱে তাতে বহিল, অতি ভয়ংকৰ দুঃখে দগ্ধ হৈ। তেওঁলোকে চাই থাকোঁতেই এজন ভিল্ল (অৰণ্যবাসী) তাত আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 16
मृगान्स पीडयित्वा तु बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । शिलातलं समाश्रित्य निषसाद सुखेन वै
মৃগসমূহক পীড়া দি, ধনুৰ্ধাৰী ব্যাধ—হাতত বাণ লৈ—এটা শিলাতল আশ্ৰয় কৰি নিশ্চিন্তে তাতে বহিল।
Verse 17
पश्चाद्भिल्ली समायाता अन्नमादाय सोदकम् । स्वं प्रियं वीक्षते राज्ञा मुदितैर्लक्षणैर्युतम्
তাৰ পিছত ভিল্লী অন্ন আৰু পানী লৈ আহিল। ৰজাই দিয়া আনন্দময় শুভ লক্ষণে ভূষিত নিজৰ প্ৰিয়তমক তাই চালে।
Verse 18
अन्यादृशं समावीक्ष्य स्वकांतं तेजसावृतम् । दिव्यतेजः समाक्रांतं यथा सूर्यं दिविस्थितम्
নিজ কান্তক আগৰ দৰে নহয় বুলি দেখি—নিজ জ্যোতিত আৱৃত, দিব্য তেজে পৰিপূৰ্ণ—তাই তাক আকাশত স্থিত সূৰ্যৰ দৰে দেখিলে।
Verse 19
नरमन्यं परिज्ञाय तं परित्यज्य सा ययौ । व्याध उवाच । एह्येहि त्वं प्रिये चात्र कस्मान्मां त्वं न पश्यसि
তাক অন্য পুৰুষ বুলি চিনাক্ত কৰি, তাই তাক ত্যাগ কৰি গুচি গ’ল। ব্যাধে ক’লে—“আহা আহা, প্ৰিয়ে! ইয়াত তুমি মোক কিয় নাচোৱা?”
Verse 20
क्षुधया पीड्यमानोहं त्वामहं चावलोकये । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य शीघ्रं व्याधी समागता
ক্ষুধাই পীড়িত হৈ মই তোমাক চালোঁ। তেওঁৰ বাক্য শুনি তৎক্ষণাৎ ৰোগসমূহ মোৰ ওপৰত আহি পৰিল।
Verse 21
भर्तुः पार्श्वं समासाद्य विस्मिता साभवत्तदा । कोयं तेजः समाचारो देवोयं मां समाह्वयेत्
স্বামীৰ কাষলৈ গৈ সি তেতিয়া বিস্মিত হ’ল: “এই কিহৰ দীপ্তি আৰু আচাৰ? কোন দেবতা যে মোক আহ্বান কৰে?”
Verse 22
तमुवाच ततो व्याधी भर्तारं दीप्ततेजसम् । अत्र किं ते कृतं वीर भवान्को दिव्यलक्षणः
তেতিয়া ব্যাধিনীয়ে দীপ্ততেজস্বী স্বামীক ক’লে: “হে বীৰ, ইয়াত তুমি কি কৰিলা? আৰু তুমি কোন, যাৰ দেহত দিব্য লক্ষণ আছে?”
Verse 23
सूत उवाच । एवमाभाषितो व्याध्या व्याधः प्रियामभाषत । अहं ते वल्लभः कांते भवती च मम प्रिया
সূতে ক’লে: ব্যাধিনীয়ে এইদৰে কোৱাত ব্যাধে নিজৰ প্ৰিয়াক ক’লে—“হে কান্তে, মই তোমাৰ প্ৰিয়তম; আৰু তুমি মোৰ প্ৰিয়া।”
Verse 24
कस्मात्त्वं मां न जानासि कथं शंका प्रवर्तते । क्षुधया पीड्यमानेन पयश्चान्नं प्रतीक्ष्यते
তুমি মোক কিয় নাজানিলা? সন্দেহ কেনেকৈ জাগে? ক্ষুধাই কাতৰ জনে দুধ আৰু অন্নৰেই অপেক্ষা কৰে।
Verse 25
व्याध्युवाच । बर्बरः कृष्णवर्णश्च रक्ताक्षः कृष्णकंचुकः । ईदृशश्चास्ति मे भर्ता सर्वसत्वभयंकरः
ব্যাধে ক’লে: “মোৰ স্বামী বৰ্বৰ—কৃষ্ণবৰ্ণ, ৰক্তচক্ষু, কৃষ্ণ কঞ্চুক পৰিধান কৰা; তেনেকুৱাই, সকলো প্ৰাণীৰ বাবে ভয়ংকৰ।”
Verse 26
भवान्को दिव्यदेहस्तु प्रियेत्युक्त्वा समाह्वयेत् । एष मे संशयो जातो वद सत्यं ममाग्रतः
“আপুনি কোন, দিব্য দেহধাৰী? ‘প্ৰিয়ে’ বুলি কৈ মোক ওচৰলৈ আহ্বান কৰে। মোৰ মনত সন্দেহ জন্মিছে—মোৰ আগতে সত্য কওক।”
Verse 27
कुलं नाम स्वकं ग्रामं क्रीडां लिगं सुतं सुताम् । समाचष्ट प्रियाग्रे तु तस्याः प्रत्यय हेतवे
তাইৰ বিশ্বাস লাভ কৰিবলৈ, তেওঁ প্ৰিয়াৰ আগতে নিজৰ কুল, নাম, নিজ গাঁও, ক্ৰীড়া-বিনোদ, চিন-লক্ষণ, আৰু পুত্ৰ-কন্যাৰ বিৱৰণ প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 28
प्रत्युवाच स्वभर्तारं सा व्याधी हृष्टमानसा । कस्मात्ते ईदृशः कायः श्वेतकंचुकधारकः
হৃদয়ত আনন্দিত হৈ, সেই ব্যাধিনী নিজৰ স্বামীৰ প্ৰতি উত্তৰ দিলে: “তোমাৰ দেহ কিয় এনেকুৱা? তুমি কিয় শ্বেত কঞ্চুক পৰিধান কৰিছা?”
Verse 29
कथं जातः समाचक्ष्व ममाश्चर्यं प्रवर्तते । एवं संपृच्छमानस्तु भार्यया मृगघातकः
“ই কেনেকৈ হ’ল কওক; মোৰ ভিতৰত আশ্চৰ্য জাগিছে।” এইদৰে পত্নীয়ে সোধাত, মৃগঘাতক ব্যাধে (উত্তৰ দিবলৈ) ক’লে।
Verse 30
सूत उवाच । प्रत्युवाच ततः श्रुत्वा तां प्रियां प्रश्रयान्विताम् । नर्मदा उत्तरे कूले संगमश्चास्ति सुव्रते
সূতে ক’লে: সেই প্ৰিয়া নাৰীজনীৰ বিনয়-শ্ৰদ্ধাভৰা বাক্য শুনি তেওঁ উত্তৰ দিলে— “হে সুব্ৰতে, নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰত এক পবিত্ৰ সঙ্গম আছে।”
Verse 31
आतपेनाकुलो जीवो मम जातोति सुप्रिये । अस्मिन्वै संगमे कांते श्रमश्रांतो हि सत्वरः
“হে সুপ্ৰিয়ে, তাপৰ দাহে মোৰ জীৱন ব্যাকুল হৈ উঠিছে। হে কান্তে, এই সঙ্গমত মই সোনকালে শ্ৰমে ক্লান্ত আৰু অৱসন্ন হৈ পৰিছোঁ।”
Verse 32
गतः स्नात्वा जलं पीत्वा पश्चाच्चाहं समागतः । तदाप्रभृति मे काय ईदृशस्तेजसावृतः
মই তাত গৈ স্নান কৰি জল পান কৰি পাছত উভতি আহিলোঁ। তেতিয়াৰ পৰাই মোৰ দেহ এইদৰে— তেজে আৱৃত, দীপ্তিময় হৈ আছে।
Verse 33
संजातो वस्त्रसंयुक्तः कंचुकः शुभ्रतां गतः । पूर्वोक्तलिंगसंस्थानैः कुलैः स्थानेन वै तथा
বস্ত্ৰেৰে সংযুক্ত ৰূপ উদ্ভৱ হ’ল; কঞ্চুকো শুদ্ধ শুভ্ৰ হৈ উঠিল। আগতে কোৱা ধৰণেই, সেই লিঙ্গ-চিহ্ন, দেহ-সংস্থান, কুল আৰু যথোচিত স্থানৰ সৈতে মিলি থাকিল।
Verse 34
स्वप्रियं लक्षयित्वा तु ज्ञात्वा पुण्यस्य संभवम् । प्रत्युवाचाथ भर्तारं संगमं मम दर्शय
তেওঁৰ প্ৰিয় ইচ্ছা লক্ষ্য কৰি আৰু পুণ্যৰ উৎস বুজি পাই, তেওঁ স্বামীক উত্তৰ দিলে: “মোক সেই সঙ্গম দেখুৱাওক।”
Verse 35
तव पश्चात्प्रदास्यामि भोजनं पानसंयुतम् । इत्युक्तः प्रियया व्याधः सत्वरेण जगाम ह
প্ৰিয়াই ক’লে—“তোমাৰ পিছত মই পানীয়সহ ভোজন অৰ্পণ কৰিম।” এই কথা শুনি ব্যাধ (শিকাৰী) তৎক্ষণাৎ দ্ৰুতগতিতে আগবাঢ়িল।
Verse 36
संगमो दर्शितस्तेन ततोग्रे पापनाशनः । समुड्डीना महाभाग पक्षिणो लघुविक्रमाः
তেওঁ তাক সঙ্গম দেখুৱালে; আৰু তাৰ আগত পাপনাশক তীৰ্থ আছিল। হে মহাভাগ! তেতিয়া ক্ষিপ্ৰগতি পক্ষীবোৰ উৰি উঠিল।
Verse 37
तया सार्द्धं ययुः सर्वे रेवासंगममुत्तमम् । तेषां तु वीक्षमाणानां पक्षिणां मम पश्यतः
তাইৰ সৈতে সকলোৱে ৰেৱাৰ উত্তম সঙ্গমলৈ গ’ল। আৰু সেই পক্ষীবোৰে চাই থাকোঁতে—মইও চাই থাকোঁতেই—(এই ঘটনা ঘটিল)।
Verse 38
तया हि स्नापितो भर्ता पुनः स्नाता हि सा स्वयम् । दिव्यदेहधरौ चोभौ दिव्यकांतिसमन्वितौ
তাইয়ে নিজৰ স্বামীক স্নান কৰালে; আৰু তাৰ পাছত সেয়েও নিজে পুনৰ স্নান কৰিলে। দুয়ো দিৱ্য দেহ ধাৰণ কৰি দিৱ্য কান্তিৰে বিভূষিত হ’ল।
Verse 39
संजातौ पक्षिणां श्रेष्ठ दिव्यवस्त्रानुलेपनौ । दिव्यमालांबरधरौ दिव्यगंधानुलेपनौ
হে পক্ষীশ্ৰেষ্ঠ! দুয়ো দিৱ্য বস্ত্ৰ আৰু অনুলেপনে বিভূষিত হ’ল; দিৱ্য মালা আৰু অম্বৰ ধাৰণ কৰি, দিৱ্য সুগন্ধে অনুলেপিত আছিল।
Verse 40
वैष्णवं यानमासाद्य मुनिगंधर्वपूजितौ । गतौ तौ वैष्णवं लोकं वैष्णवैः परिपूजितौ
বৈষ্ণৱ বিমান লাভ কৰি, মুনি আৰু গন্ধৰ্বসকলে পূজিত সেই দুয়ো বৈষ্ণৱ লোকলৈ গ’ল; তাত বিষ্ণুভক্তসকলে তেওঁলোকক সম্পূৰ্ণ সন্মান-আৰাধনা কৰিলে।
Verse 41
स्तूयमानौ महात्मानौ दंपती दृष्टवानहम् । व्रजंतौ स्वर्गमार्गेण कूजंते पक्षिणस्तथा
মই সেই মহাত্মা দম্পতীক দেখিলোঁ—তেওঁলোক স্তুতিত প্ৰশংসিত হৈ স্বৰ্গমাৰ্গে আগবাঢ়িছিল; আৰু পখীৰাজিও তেনেদৰে মধুৰ কূজন কৰিছিল।
Verse 42
तीर्थराजं परं दृष्ट्वा हर्षव्यक्ताक्षरैस्तदा । चत्वारः कृष्णहंसास्ते संगमे पापनाशने
তাৰ পিছত সেই পৰম ‘তীৰ্থৰাজ’ক দেখি আনন্দে স্পষ্ট উচ্চাৰিত বাক্যসহ সেই চাৰিখন কৃষ্ণহংস পাপনাশক সংগমত উপস্থিত হ’ল।
Verse 43
स्नात्वा वै भावशुद्धास्ते प्राप्ता उज्ज्वलतां पुनः । स्नात्वा पीत्वा जलं ते तु पुनर्बहिर्विनिर्गताः
স্নান কৰি তেওঁলোক নিশ্চয়েই ভাবশুদ্ধ হ’ল আৰু পুনৰ উজ্জ্বলতা লাভ কৰিলে। স্নান কৰি জল পান কৰি তেওঁলোক পুনৰ বাহিৰলৈ ওলাই আহিল।
Verse 44
तावत्यस्ताः स्त्रियः कृष्णा मृतास्तत्स्नानमात्रतः । क्रंदमाना विचेष्टंत्यो हाहाकार विकंपिताः
ঠিক সেই মুহূর্ততে সেই কৃষ্ণবৰ্ণা স্ত্ৰীসকল কেৱল সেই স্নানমাত্ৰতেই মৃত্যুবৰণ কৰিলে। ‘হায়! হায়!’ বুলি ক্ৰন্দন কৰি, ছটফটাই, হাহাকাৰে কঁপিবলৈ ধৰিলে।
Verse 45
यमलोकं गतास्तास्तु तात दृष्टा मया तदा । उड्डीनास्तु ततो हंसाः स्वस्थानं प्रतिजग्मिरे
তেতিয়া, হে তাত, মই তেওঁলোকক যমলোকলৈ যোৱা অৱস্থাত তেতিয়াই দেখিলোঁ। তাৰ পাছত হাঁহবোৰ উৰি নিজৰ নিজা নিবাসলৈ উভতি গ’ল।
Verse 46
एवं तात मया दृष्टं प्रत्यक्षं कथितं तव । कृष्णपक्षा महाकाया धार्तराष्ट्रास्तु ताः स्त्रियः
এইদৰে, হে তাত, মই যি প্ৰত্যক্ষভাৱে নিজে দেখিলোঁ, সেয়া তোমাক ক’লোঁ। সেই স্ত্ৰীসকল ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ—কৃষ্ণবৰ্ণ আৰু মহাকায়।
Verse 47
कथयस्व प्रसादेन के भविष्यंति वै पितः । निर्गतान्मानसान्मध्याद्धार्तराष्ट्रान्वदस्व मे
হে পিতৃ, কৃপা কৰি কোৱা—তেওঁলোক সঁচাকৈ কোন হ’ব? তোমাৰ মনৰ মাজৰ পৰা উদ্ভূত সেই ধাৰ্তৰাষ্ট্ৰসকলৰ বিষয়ে মোক কোৱা।
Verse 48
के भविष्यंति ते तात कथय त्वं तु सांप्रतम् । कस्मात्सुकृष्णतां प्राप्ता हंसाः शुद्धाश्च ते पुनः
হে তাত, তেওঁলোক কোন হ’ব, এতিয়াই কোৱা। আৰু কিয় সেই হাঁহবোৰ পুনৰ গাঢ় কৃষ্ণবৰ্ণ লাভ কৰিলে, তথাপি পুনৰো শুদ্ধই থাকিল?
Verse 49
संजातास्तत्क्षणात्तात कस्मान्मृतास्तु ताः स्त्रियः । एवं मे संशयस्तात संजातो दारुणो हृदि
হে তাত, সেই ক্ষণতেই তেওঁলোক জন্মিল—তেন্তে সেই স্ত্ৰীসকল কিয় মৰিল? এইদৰে, হে তাত, মোৰ হৃদয়ত এক ভয়ংকৰ সংশয় জাগিল।
Verse 50
छेत्तुमर्हसि अद्यैव भवाञ्ज्ञानविचक्षणः । प्रसादसुमुखो भूत्वा प्रणतस्य सदैव मे
হে জ্ঞান-বিচক্ষণ ভৱান, আজি এই মুহূৰ্ততে ইহা দূৰ কৰা উচিত। প্ৰসন্ন মুখে কৃপালু হৈ, সদা প্ৰণত মই যি, মোৰ ওপৰত সদায় অনুগ্ৰহ বৰ্ষাওক।
Verse 51
एवं संभाष्य पितरं विरराम समुज्ज्वलः । ततः प्रवक्तुमारेभे स शुकः कुंजलाभिधः
এইদৰে পিতৃৰ সৈতে কথা কৈ সেই তেজস্বীজন নীৰৱ হ’ল। তাৰ পাছত ‘কুঞ্জলা’ নামৰ সেই টিয়াই কথা ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 89
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे एकोननवतितमोऽध्यायः
ইতি শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেনোপাখ্যান, গুৰু-তীৰ্থবৰ্ণন আৰু চ্যৱন-চৰিত্ৰ বিষয়ক ঊননব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত।