Adhyaya 84
Bhumi KhandaAdhyaya 8422 Verses

Adhyaya 84

Description of the Greatness of the Mother-and-Father Tīrtha

অধ্যায় ৮৪ত মাতৃ-পিতৃ আৰু গুৰুক জীৱন্ত তীৰ্থ বুলি মহিমা দিয়া হৈছে, আৰু তেওঁলোকৰ সেৱাই অসাধাৰণ পুণ্য দান কৰে বুলি কোৱা হৈছে। যযাতিৰ পুত্ৰসকলৰ (পূৰু/তুরু; যদু/তুরু) দৃষ্টান্তেৰে দেখুওৱা হৈছে যে পিতাৰ অনুগ্ৰহ বা ক্ৰোধে বংশধৰসকলৰ ভাগ্য গভীৰভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰে, আৰু মাতৃ-পিতৃৰ আহ্বান ভক্তিভাৱে গ্ৰহণ কৰাটো গঙ্গাস্নানৰ সমান ফলদায়ক। যোগ্যজনৰ পদধৌতন, গুৰুক মালিশ কৰা, অন্ন-বস্ত্ৰ-স্নান আদি যোগান ধৰা—এইবোৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ সমতুল্য, আনকি অশ্বমেধ-সম পুণ্যৰ কৰ্ম বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। লগতে কঠোৰ সতর্কবাণী আছে: মাতৃ-পিতৃক নিন্দা কৰিলে ৰৌৰৱ নৰক লাভ হয়, বৃদ্ধ মাতৃ-পিতৃক অৱহেলা কৰিলে দুখ-দুৰ্দশা ভোগ কৰিব লাগে, আৰু গুৰুনিন্দা প্ৰায়শ্চিত্তৰ অতীত পাপ বুলি কোৱা হৈছে। শেষত বেনাৰ কাহিনীৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত দৈনিক মাতৃ-পিতৃ-গুৰুক পূজ্যভাৱে মান্য কৰা আচৰণেই জ্ঞান, ঐশ্বৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক উত্তৰণৰ মূল আধাৰ বুলি স্থাপন কৰা হয়।

Shlokas

Verse 1

सुकर्मोवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं चरित्रं पापनाशनम् । पुत्राणां तारकं दिव्यं बहुपुण्यप्रदायकम्

সুকৰ্মে ক’লে: এই পাপনাশক চৰিত্ৰ তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা হ’ল—ই পুত্ৰসকলৰ বাবে দিব্য তাৰক, আৰু বহুপুণ্য প্ৰদানকাৰী।

Verse 2

प्रत्यक्षं दृश्यते लोके ययातिचरितं श्रुतम् । पूरुणाप्तं महद्राज्यं दुर्गतिं गतवांस्तुरुः

এই জগতত যযাতিৰ শ্ৰুত চৰিত্ৰ প্ৰত্যক্ষ দৃষ্টান্তৰ দৰে দেখা যায়। পূৰু মহাৰাজ্য লাভ কৰিলে, কিন্তু তুরু দুৰ্গতিত পতিত হ’ল।

Verse 3

पितृप्रसादात्कोपाच्च यथा जातं तथा पुनः । पुत्राणां तारकं पुण्यं यशस्यं धनधान्यदम्

পিতৃৰ প্ৰসাদ হওক বা ক্ৰোধ—যিদৰে জন্মে তিদৰে পুনৰো ই পুত্ৰসকলৰ বাবে পবিত্ৰ তাৰক হয়; পুণ্য, যশ আৰু ধন-ধান্য দান কৰে।

Verse 4

शापयुक्ताविमौ चोभौ तुरुश्च यदुरेव च । पितृमातृसमं नास्ति अभीष्टफलदायकम्

এই দুয়ো—তুরু আৰু যদু—শাপযুক্ত আছিল। পিতৃ-মাতৃৰ সমান একো নাই; তেওঁলোকেই ইষ্টফল দান কৰে।

Verse 5

साभिलाषेण भावेन पिता पुत्रं समाह्वयेत् । माता च पुत्रपुत्रेति तस्य पुण्यफलं शृणु

স্নেহভৰা অভিলাষে পিতা পুত্ৰক আহ্বান কৰে, আৰু মাতা ‘পুত্ৰ, পুত্ৰ’ বুলি ডাকে—তেতিয়া তাৰ পুণ্যফল শুনা।

Verse 6

समाहूतो यथा पुत्रः प्रयाति मातरं प्रति । यो याति हर्षसंयुक्तो गंगास्नानफलं लभेत्

যেনেকৈ আহ্বান পালে পুত্ৰে মাতৃৰ ওচৰলৈ যায়, তেনেকৈ যি হৰ্ষসহ আগবাঢ়ে, সি গঙ্গাস্নানৰ পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 7

पादप्रक्षालनं यस्तु कुरुते च महायशाः । सर्वतीर्थफलं भुंक्ते प्रसादात्तु तयोः सुतः

হে মহাযশস্বী! যি কোনোবাই (বন্দনীয়জনৰ) পাদপ্ৰক্ষালন কৰে, সি সকলো তীৰ্থৰ ফল ভোগ কৰে; আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰসাদে তাৰ পুত্ৰেও সেই লাভ পায়।

Verse 8

अंगसंवाहनाच्चान्यदश्वमेधफलं लभेत् । भोजनाच्छादनस्नानैर्गुरुं यः पोषयेत्सुतः

গুৰুৰ অঙ্গসম্বাহন কৰিলে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়। যি পুত্ৰে ভোজন, বস্ত্ৰ আৰু স্নান-সেৱাৰে গুৰুক পোষণ কৰে, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 9

पृथ्वीदानसमं पुण्यं तत्पुत्रे हि प्रजायते । सर्वतीर्थमयी गंगा तथा माता न संशयः

পৃথিৱী দানৰ সমান পুণ্য নিশ্চয়েই তেওঁৰ পুত্ৰত জন্মে। গঙ্গা সকলো তীৰ্থৰে সমাহাৰ, তেনেদৰে মাতাো—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 10

बहुपुण्यमयः सिंधुर्यथा लोके प्रतिष्ठितः । अस्मिल्लोंके पिता तद्वत्पुराणकवयो विदुः

যেনেকৈ লোকত সিন্ধু নদী অতি পুণ্যময় বুলি প্ৰসিদ্ধ, তেনেদৰে এই লোকতেই পিতাকো তদ্ৰূপ মহিমাৰ বুলি পুৰাণীয় কবি-মুনিসকলে জানে।

Verse 11

सुकर्मोवाच । भ्रंशते क्रोशते यस्तु पितरं मातरं पुनः । स पुत्रो नरकं याति रौरवाख्यं न संशयः

সুকৰ্ম ক’লে: যি পুত্ৰে পিতৃ-মাতৃক গালি দিয়ে আৰু বাৰে বাৰে চিঞৰে, সেই পুত্ৰ ৰৌৰৱ নামৰ নৰকলৈ যায়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 12

मातरं पितरं वृद्धौ गृहस्थो यो न पोषयेत् । स पुत्रो नरकं याति वेदनां प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

যি গৃহস্থে বৃদ্ধাৱস্থাত মাতৃ-পিতৃক পালন-পোষণ নকৰে, সেই পুত্ৰ নৰকলৈ যায় আৰু নিশ্চয়েই যন্ত্ৰণা লাভ কৰে।

Verse 13

कुत्सते पापकर्ता यो गुरुं पुत्रः सुदुर्मतिः । निष्कृतिर्नैव दृष्टा वै पुराणैः कविभिः कदा

যি পাপকৰ্মী দুষ্টবুদ্ধি পুত্ৰে নিজৰ গুৰুক নিন্দা কৰে, তাৰ বাবে পুৰাণ আৰু কবি-ঋষিসকলে কেতিয়াও কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত বৰ্ণনা কৰা নাই।

Verse 14

एवंज्ञात्वाह्यहंविप्रपूजयामिदिनेदिने । मातरं पितरं नित्यं भक्त्या नमितकंधरः

এইদৰে জানি, হে ব্ৰাহ্মণ, মই দিনে দিনে আপোনাক পূজা-সন্মান কৰোঁ; আৰু নিত্য ভক্তিৰে মাতৃ-পিতৃক নমস্কাৰ কৰোঁ, শিৰ নত কৰি।

Verse 15

कृत्याकृत्यं वदेच्चैव समाहूय गुरुर्मम । तत्करोम्यविचारेण शक्त्या स्वस्य च पिप्पल

মোৰ গুৰুয়ে মোক মাতি আনি কি কৰা উচিত আৰু কি নকৰা উচিত সেয়া কয়; আৰু হে পিপ্পল, মই নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে বিনা দ্বিধাই তাক সম্পন্ন কৰোঁ।

Verse 16

तेन मे परमं ज्ञानं संजातं गतिदायकम् । एतयोश्च प्रसादेन संसारे परिवर्तते

তাৰ ফলত মোৰ ভিতৰত পৰম জ্ঞান উদ্ভৱ হ’ল, যি পৰম গতি দান কৰে; আৰু এই দুজনৰ কৃপা-প্ৰসাদে সংসাৰত মানুহৰ গতি-ধাৰা পৰিবৰ্তিত হয়।

Verse 17

यच्चकिंचित्प्रकुर्वंति मानवा भुवि संस्थिताः । गृहस्थस्तदहं जाने यच्च स्वर्गे प्रवर्तते

পৃথিৱীত বাস কৰা মানুহে যি কিছু কৰে, তাৰ মূল কাৰণ হিচাপে মই গৃহস্থকেই জানোঁ; আৰু স্বৰ্গত যি কিছু প্ৰবাহিত হয়, সেয়াও তেনেকুৱাই।

Verse 18

नागानां च इहस्थोपि चारं जानामि पिप्पल । एतयोश्च प्रसादाच्च त्रैलोक्यं मम वश्यताम्

হে পিপ্পল, ইয়াতেই থাকিও মই নাগসকলৰ গতি-চলন জানোঁ; আৰু এই দুজনৰ কৃপা-প্ৰসাদে ত্ৰিলোক যেন মোৰ বশতালৈ আহে।

Verse 19

गतं विद्याधरश्रेष्ठ भवानर्चतु माधवम् । विष्णुरुवाच । एवं संचोदितस्तेन पिप्पलो हि स्वकर्मणा

“যোৱা, হে বিদ্যাধৰশ্ৰেষ্ঠ! তুমি মাধৱ (বিষ্ণু)ৰ পূজা কৰা।” বিষ্ণুৱে ক’লে: “তেওঁৰ প্ৰেৰণা পাই পিপ্পল—নিজ পুৰ্বকৰ্মৰ বশে—সেইদৰে আগবাঢ়িল।”

Verse 20

आनम्य तं द्विजश्रेष्ठं लज्जितोऽपि दिवं ययौ । सुकर्मासोऽपि धर्मात्मा गुरुं शुश्रूषते नृप

সেই দ্বিজশ্ৰেষ্ঠক প্ৰণাম কৰি, লজ্জিত হ’লেও তেওঁ স্বৰ্গলৈ গ’ল। হে নৃপ! ধৰ্মাত্মা সুকৰ্মাসোও গুৰুক ভক্তিভাৱে শুশ্ৰূষা কৰি সেৱা কৰিছিল।

Verse 21

एतत्ते सर्वमाख्यातं पितृतीर्थानुगं मया । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि वद वेन महामते

পিতৃসংশ্লিষ্ট তীৰ্থসমূহৰ অনুক্ৰম অনুসৰি এই সকলো কথা মই তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ। এতিয়া আৰু কি ক’ম? কোৱা, হে মহামতি বেন।

Verse 84

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडेवेनोपाख्याने मातापितृतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरशीतितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেন-উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত, “মাতা-পিতৃ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ চৌৰাশিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।