Adhyaya 74
Bhumi KhandaAdhyaya 7430 Verses

Adhyaya 74

Yayāti’s Proclamation of Hari-Worship and the Ideal Vaiṣṇava Society (in the Mata–Pitri Tirtha Cycle)

অধ্যায় ৭৪-ত ধৰ্মভিত্তিক ৰাজ্যশাসনৰ এক আদৰ্শ চিত্ৰিত হৈছে, যাৰ কেন্দ্ৰত সৰ্বজনীন বিষ্ণুভক্তি। সুকৰ্মাই ৰাজ-আজ্ঞা ঘোষণা কৰে যে সকলো ঠাইতে হৰিৰ পূজা হ’ব—দান, যজ্ঞ, তপ, পূজা আৰু একাগ্ৰ ভক্তিৰ যি যি উপায় আছে, সেই সকলো উপায়েৰে। তাৰ পিছত বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে ধৰ্মজ্ঞানী ৰজা যযাতিৰ শাসনত সমাজত বৈষ্ণৱ আচাৰ সৰ্বত্র বিস্তাৰ লাভ কৰে—জপ, কীৰ্তন, স্তোত্ৰ, আৰু মন-বচন-কায়াৰ শুচিতা। অন্তৰৰ পৰিবর্তনে শোক, ৰোগ আৰু ক্ৰোধৰ পৰা মুক্তি আনে; বাহ্যিক সংস্কৃতিত ঘৰৰ দুৱাৰত শঙ্খ, স্বস্তিক, পদ্ম আদি শুভচিহ্ন, গৃহে গৃহে তুলসী আৰু মন্দিৰ, সংগীত-ভজন আৰু ভক্তিমূলক কলাৰ বিকাশ দেখা যায়। হৰি, কেশৱ, মাধৱ, গোবিন্দ, নৰসিংহ, ৰাম আৰু কৃষ্ণ নামৰ নিৰন্তৰ সংকীৰ্তন সমাজজীৱনৰ মূল সুৰ হৈ উঠে। উপসংহাৰে এই আদৰ্শ বৈষ্ণৱ ব্যৱস্থাক মাতা–পিতৃ তীৰ্থৰ কাহিনীৰ সৈতে, ভেন-আখ্যানধাৰাৰ ভিতৰত, সংযোগ কৰে।

Shlokas

Verse 1

सुकर्मोवाच । दूतास्तु ग्रामेषु वदंति सर्वे द्वीपेषु देशेष्वथ पत्तनेषु । लोकाः शृणुध्वं नृपतेस्तदाज्ञां सर्वप्रभावैर्हरिमर्चयंतु

সুকৰ্মাই ক’লে: দূতসকলে গাঁৱে গাঁৱে, দ্বীপে দ্বীপে, সকলো দেশত আৰু নগৰত ঘোষণা কৰক—‘হে লোকসকল, নৃপতিৰ আজ্ঞা শুনা; নিজৰ সকলো সামৰ্থ্য আৰু সম্পদেৰে হৰিৰ আৰাধনা কৰা।’

Verse 2

दानैश्च यज्ञैर्बहुभिस्तपोभिर्धर्माभिलाषैर्यजनैर्मनोभिः । ध्यायंतु लोका मधुसूदनं तु आदेशमेवं नृपतेस्तु तस्य

‘দান, বহু যজ্ঞ, তপস্যা, ধৰ্মৰ আকাঙ্ক্ষা, পূজাৰ কৰ্ম আৰু ভক্তিময় মনেদি লোকসকলে মধুসূদনক ধ্যান কৰক—এইয়াই সেই নৃপতিৰ আজ্ঞা আছিল।’

Verse 3

एवं सुघुष्टं सकलं तु पुण्यमाकर्ण्य तं भूमितलेषु लोकैः । तदाप्रभृत्येव यजंति विष्णुं ध्यायंति गायंति जपंति मर्त्याः

এইদৰে পৃথিৱীৰ সৰ্বত্র লোকসকলে সেই সম্পূৰ্ণ পুণ্যময় বৃত্তান্ত উচ্চাৰিত হৈ শুনি, তেতিয়াৰ পৰাই মৰ্ত্যলোকে বিষ্ণুক পূজা কৰে—তাঁক ধ্যান কৰে, গীত গায়, আৰু নাম জপ কৰে।

Verse 4

वेदप्रणीतैश्च सुसूक्तमंत्रैः स्तोत्रैः सुपुण्यैरमृतोपमानैः । श्रीकेशवं तद्गतमानसास्ते व्रतोपवासैर्नियमैश्च दानैः

বেদে প্ৰণীত সুসুক্ত মন্ত্র আৰু অতি পুণ্যময়, অমৃতসম স্তোত্ৰেৰে—যিসকলৰ মন শ্ৰী কেশৱত লীন—তেওঁলোকে ব্ৰত, উপবাস, নিয়ম আৰু দানেৰে তেওঁৰ আৰাধনা কৰে।

Verse 5

विहाय दोषान्निजकायचित्तवागुद्भवान्प्रेमरताः समस्ताः । लक्ष्मीनिवासं जगतां निवासं श्रीवासुदेवं परिपूजयंति

নিজ দেহ, মন আৰু বাক্যৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সকলো দোষ ত্যাগ কৰি, দিৱ্য প্ৰেমত ৰত সকলোৱে লক্ষ্মী-নিবাস, জগতৰ আশ্ৰয় শ্ৰী বাসুদেৱক ভক্তিভাৱে পৰিপূজা কৰে।

Verse 6

इत्याज्ञातस्य भूपस्य वर्तते क्षितिमंडले । वैष्णवेनापि भावेन जनाः सर्वे जयंति ते

এইদৰে উপদেশপ্ৰাপ্ত ৰজাৰ শাসনত সমগ্ৰ ক্ষিতিমণ্ডলত শৃঙ্খলা স্থাপিত হয়; আৰু বৈষ্ণৱ-ভাবৰ বলত সেই সকলো জনাই জয়ময় জীৱন যাপন কৰে, সমৃদ্ধ হয়।

Verse 7

नामभिः कर्मभिर्विष्णुं यजंते ज्ञानकोविदाः । तद्ध्यानास्तद्व्यवसिता विष्णुपूजापरायणाः

সত্য জ্ঞানত কুশলী লোকসকলে পবিত্ৰ নাম আৰু বিধিবদ্ধ কৰ্মৰ দ্বাৰা বিষ্ণুক যজন কৰে; তেঁওতেই ধ্যানমগ্ন, তেঁওতেই দৃঢ় সংকল্পিত, কেৱল বিষ্ণুপূজাতেই পৰায়ণ থাকে।

Verse 8

यावद्भूमंडलं सर्वं यावत्तपति भास्करः । तावद्धि मानवा लोकाः सर्वे भागवता बभुः

যিমান দিন সমগ্ৰ ভূমণ্ডল স্থিৰ থাকে আৰু যিমান দিন ভাস্কৰ সূৰ্য তপে, সিমান দিনেই মানৱ-লোকৰ সকলো জনা নিশ্চয় ভগৱানৰ ভাগৱত ভক্ত হৈ থাকিব।

Verse 9

विष्णोर्ध्यानप्रभावेण पूजास्तोत्रेण नामतः । आधिव्याधिविहीनास्ते संजाता मानवास्तदा

বিষ্ণুৰ ধ্যানৰ প্ৰভাৱত, আৰু তেঁওৰ নামত কৰা পূজা-স্তোত্ৰৰ দ্বাৰা, সেই লোকসকল তেতিয়া মানসিক দুঃখ আৰু শাৰীৰিক ব্যাধিৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 10

वीतशोकाश्च पुण्याश्च सर्वे चैव तपोधनाः । संजाता वैष्णवा विप्र प्रसादात्तस्य चक्रिणः

তেওঁলোক সকলোৱে শোকমুক্ত, পবিত্ৰ আৰু তপস্যাধনে সমৃদ্ধ হ’ল; হে ব্ৰাহ্মণ, চক্ৰধাৰী প্ৰভুৰ কৃপাতে তেওঁলোক বৈষ্ণৱ হ’ল।

Verse 11

आमयैश्च विहीनास्ते दोषैरोषैश्च वर्जिताः । सर्वैश्वर्यसमापन्नाः सर्वरोगविवर्जिताः

তেওঁলোক ব্যাধিমুক্ত, দোষ আৰু ক্ৰোধৰ পৰা বর্জিত; সকলো ঐশ্বৰ্যৰে সমৃদ্ধ আৰু সকলো ৰোগৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত।

Verse 12

प्रसादात्तस्य देवस्य संजाता मानवास्तदा । अमराः निर्जराः सर्वे धनधान्यसमन्विताः

সেই দেৱতাৰ কৃপাতে তেতিয়া মানুহৰ জন্ম হ’ল; সকলোৱে অমৰ, অজৰ আৰু ধন-ধান্যৰে সমন্বিত আছিল।

Verse 13

मर्त्या विष्णुप्रसादेन पुत्रपौत्रैरलंकृताः । तेषामेव महाभाग गृहद्वारेषु नित्यदा

বিষ্ণুৰ কৃপাতে মর্ত্যলোকৰ মানুহ পুত্ৰ-পৌত্ৰেৰে অলংকৃত হয়; আৰু হে মহাভাগ, তেওঁলোকৰ গৃহদ্বাৰত নিত্য মঙ্গল-লাভ থাকে।

Verse 14

कल्पद्रुमाः सुपुण्यास्ते सर्वकामफलप्रदाः । सर्वकामदुघा गावः सचिंतामणयस्तथा

সেই কল্পদ্ৰুম অতি পুণ্যৱান, সকলো কামনাৰ ফল প্ৰদান কৰে; তদ্ৰূপে সকলো কামনা দুহি দিয়া গাভীসমূহ আৰু চিন্তামণি ৰত্নো তেনেকুৱাই।

Verse 15

संति तेषां गृहे पुण्याः सर्वकामप्रदायकाः । अमरा मानवा जाताः पुत्रपौत्रैरलंकृताः

তেওঁলোকৰ গৃহত পুণ্যময় আশীৰ্বাদ বাস কৰে, যি সকলো কামনা পূৰণ কৰে। তাত দেৱতাসকলেও মানৱৰূপে জন্ম লয়, আৰু সেই গৃহ পুত্ৰ-পৌত্ৰেৰে অলংকৃত হয়।

Verse 16

सर्वदोषविहीनास्ते विष्णोश्चैव प्रसादतः । सर्वसौभाग्यसंपन्नाः पुण्यमंगलसंयुताः

কেৱল বিষ্ণুৰ কৃপাতে তেওঁলোক সকলো দোষৰ পৰা মুক্ত। তেওঁলোক সকলো সৌভাগ্যৰে সম্পন্ন, পুণ্য আৰু মঙ্গলৰে সংযুক্ত।

Verse 17

सुपुण्या दानसंपन्ना ज्ञानध्यानपरायणाः । न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं नृणाम्

তেওঁলোক অতি পুণ্যবান, দানধৰ্মে সমৃদ্ধ, জ্ঞান আৰু ধ্যানত পৰায়ণ। তেনে লোকৰ বাবে ন দুৰ্ভিক্ষ, ন ব্যাধি, আৰু নৰলোকত অকালে মৃত্যু নহয়।

Verse 18

तस्मिञ्शासति धर्मज्ञे ययातौ नृपतौ तदा । वैष्णवा मानवाः सर्वे विष्णुव्रतपरायणाः

সেই সময় ধৰ্মজ্ঞ ধৰ্মাত্মা ৰজা যযাতি শাসন কৰি থাকোঁতে, সকলো মানুহ বৈষ্ণৱ আছিল, বিষ্ণুৰ ব্ৰতত পৰায়ণ।

Verse 19

तद्ध्यानास्तद्गताः सर्वे संजाता भावतत्पराः । तेषां गृहाणि दिव्यानि पुण्यानि द्विजसत्तम

তেওঁলোক সকলোৱে তেওঁৰ ধ্যানত লীন হৈ, তেওঁৰেই আশ্ৰয়ত স্থিত হৈ, ভক্তিভাৱত একান্ত পৰায়ণ হ’ল। হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ! তেওঁলোকৰ গৃহসমূহ দিৱ্য আৰু পুণ্যময় হ’ল।

Verse 20

पताकाभिः सुशुक्लाभिः शंखयुक्तानि तानि वै । गदांकितध्वजाभिश्च नित्यं चक्रांकितानि च

সেইবোৰ নিশ্চয় অতি শুভ্ৰ পতাকাৰে সুশোভিত, য’ত শঙ্খৰ চিহ্ন আছে; ধ্বজসমূহ গদাৰ অংকৰে চিহ্নিত, আৰু সদায় চক্ৰৰ অংকেও অংকিত।

Verse 21

पद्मांकितानि भासंते विमानप्रतिमानि च । गृहाणि भित्तिभागेषु चित्रितानि सुचित्रकैः

পদ্ম-অংকিত অলংকাৰ উজ্জ্বল হৈ দীপ্যমান, আৰু বিমান-সদৃশ ৰূপো দেখা যায়; দেৱালৰ অংশসমূহত উত্তম চিত্ৰকাৰসকলে অতি সুন্দৰকৈ গৃহসমূহ অংকন কৰিছে।

Verse 22

सर्वत्र गृहद्वारेषु पुण्यस्थानेषु सत्तमाः । वनानि संति दिव्यानि शाद्वलानि शुभानि च

হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠ, প্ৰতিটো গৃহদ্বাৰত আৰু পুণ্যস্থানসমূহত দিৱ্য বন আছে—শুভ, সেউজ শাদ্বল (ঘাসে ভৰা ময়দান)ৰে মনোহৰ।

Verse 23

तुलस्या च द्विजश्रेष्ठ तेषु केशवमंदिरैः । भासंते पुण्यदिव्यानि गृहाणि प्राणिनां सदा

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, য’ত তুলসী আছে, তাত কেশৱৰ মন্দিৰেৰে অলংকৃত সেই গৃহসমূহ সদায় প্ৰাণীসকলৰ বাবে পুণ্যময় আৰু দিৱ্য নিবাসৰূপে দীপ্যমান।

Verse 24

सर्वत्र वैष्णवो भावो मंगलो बहु दृश्यते । शंखशब्दाश्च भूलोके मिथः स्फोटरवैः सखे

সৰ্বত্ৰ বৈষ্ণৱ ভাব দেখা যায়; মঙ্গলতা বহু ৰূপে প্ৰকাশ পায়। আৰু হে সখা, এই ভূলোকে শঙ্খধ্বনি শোনা যায়, যি পৰস্পৰৰ স্ফোট-ৰৱৰ (উৎসৱৰ চটচটনি ধ্বনি) সৈতে মিশি যায়।

Verse 25

श्रूयंते तत्र विप्रेंद्र दोषपापविनाशकाः । शंखस्वस्तिकपद्मानि गृहद्वारेषु भित्तिषु

তাত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, দোষ-পাপ বিনাশক শুভচিহ্ন দেখা যায়—শঙ্খ, স্বস্তিক আৰু পদ্মচিহ্ন—গৃহদ্বাৰ আৰু দেৱালত অঙ্কিত।

Verse 26

विष्णुभक्त्या च नारीभिर्लिखितानि द्विजोत्तम । गीतरागसुवर्णैश्च मूर्च्छना तानसुस्वरैः

হে দ্বিজোত্তম, সেয়া নাৰীসকলে বিষ্ণুভক্তিৰে লিখিছিল; আৰু গীত-ৰাগ আৰু সুবৰ্ণসুৰে সুশোভিত কৰি, মূৰ্ছনা, তান আৰু সুস্বর নাদে পৰিপূৰ্ণ কৰি সজ্জিত কৰিছিল।

Verse 27

गायंति केशवं लोका विष्णुध्यानपरायणाः

লোকসকলে কেশৱৰ গীত গায়, বিষ্ণুধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ হৈ।

Verse 28

हरिं मुरारिं प्रवदंति केशवं प्रीत्या जितं माधवमेव चान्ये । श्रीनारसिंहं कमलेक्षणं तं गोविंदमेकं कमलापतिं च

কিছুমানে প্ৰীতিয়ে তাঁক হৰি, মুৰাৰি আৰু কেশৱ বুলি উচ্চাৰে; আন কিছুমানে কয়—সেই মাধৱ, ভক্তিয়ে জয় কৰা। সেই এক প্ৰভু শ্ৰী-নৰসিংহ, পদ্মনয়ন; একমাত্ৰ গোবিন্দ, কমলা (লক্ষ্মী)ৰ পতিও।

Verse 29

कृष्णं शरण्यं शरणं जपंति रामं च जप्यैः परिपूजयंति । दंडप्रणामैः प्रणमंति विष्णुं तद्ध्यानयुक्ताः परवैष्णवास्ते

সেই পৰম বৈষ্ণৱসকল, তেঁওত ধ্যানযুক্ত হৈ, সদায় কৃষ্ণ—শৰণ্য আৰু ৰক্ষক—ৰ জপ কৰে; আৰু পবিত্ৰ জপ-পাঠেৰে ৰামক ভক্তিভাৱে পূজা কৰে; দণ্ডপ্ৰণামে বিষ্ণুক নমস্কাৰ কৰে।

Verse 74

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययाति । चरित्रे चतुःसप्ततितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত মাতৃ–পিতৃ তীৰ্থৰ বৰ্ণনা আৰু যযাতিৰ চৰিত্ৰসহ চৌসত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।