Adhyaya 69

Verse 1

मातलिरुवाच । अथ धर्माः शिवेनोक्ताः शिवधर्मागमोत्तमाः । ज्ञेया बहुविधास्ते च कर्मयोगप्रभेदतः

মাতলিয়ে ক’লে: এতিয়া শিৱে উপদেশ দিয়া ধৰ্মসমূহ—উত্তম শিৱধৰ্ম-আগম পৰম্পৰা স্বৰূপ—কৰ্মযোগৰ বিভিন্ন ভেদ অনুসাৰে বহুবিধ বুলি বুজিব লাগিব।

Verse 2

हिंसादिदोषनिर्मुक्ताः क्लेशायासविवर्जिताः । सर्वभूतहिताः शुद्धाः सूक्ष्मायासा महत्फलाः

হিংসা আদি দোষৰ পৰা মুক্ত, ক্লেশ আৰু পৰিশ্ৰমৰ পৰা বঞ্চিত, সকলো ভূতৰ হিতসাধক আৰু শুদ্ধ—এই আচৰণসমূহ সূক্ষ্ম প্ৰয়াসতেই মহৎ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 3

अनंतशाखाकलिताः शिवमूलैकसंश्रिताः । ज्ञानध्यानसुपुष्पाढ्याः शिवधर्माः सनातनाः

শিৱধৰ্মসমূহ সনাতন; অনন্ত শাখাৰে গঠিত বৃক্ষৰ দৰে, একমাত্ৰ শিৱ-মূলত স্থিত। জ্ঞান আৰু ধ্যানৰ সুন্দৰ পুষ্পে সুশোভিত হৈ সেগুলি সমৃদ্ধ।

Verse 4

धारयंति शिवं यस्माद्धार्यते शिवभाषितैः । शिवधर्माः स्मृतास्तस्मात्संसारार्णवतारकाः

যিহেতু ইহঁতে শিৱক ধাৰণ কৰে, আৰু শিৱে কোৱা বাণীৰ দ্বাৰাই শিৱ ধাৰিত হয়; সেয়েহে ইহঁতক ‘শিৱধৰ্ম’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়—সংসাৰ-সমুদ্ৰ পাৰ কৰোৱা তৰণী।

Verse 5

तथाऽहि सा क्षमा सत्यं ह्रीः श्रद्धेन्द्रियसंयमः । दानमिज्यातपोदानं दशकं धर्मसाधनम्

নিশ্চয় এইসমূহ: ক্ষমা, সত্য, হ্ৰী, শ্ৰদ্ধা আৰু ইন্দ্ৰিয়-সংযম; দান, ইজ্যা (পূজা-যজ্ঞভাৱ), তপ আৰু পুনৰ দান—এই দশকেই ধৰ্ম স্থাপনৰ সাধন।

Verse 6

अथ व्यस्तैः समस्तैर्वा शिवधर्मैरनुष्ठितैः । शिवैकरस्य संप्राप्तैर्गतिरेकैव कल्पिता

এতিয়া শিৱধৰ্মৰ আচাৰসমূহ পৃথক পৃথককৈ হওক বা একেলগে সম্পন্ন হওক, যিজন ভক্তে শিৱত একান্ত অনন্য ভক্তি লাভ কৰে, তেওঁৰ বাবে একেই—সেই পৰম গতি নিৰ্ধাৰিত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 7

यथा भूः सर्वभूतानां स्थानं साधारणं स्मृतम् । तत्तथा शिवभक्तानां तुल्यं शिवपुरंस्मृतम्

যেনেকৈ পৃথিৱী সকলো জীৱৰ সাধাৰণ আশ্ৰয় বুলি স্মৰণ কৰা হয়, তেনেকৈ শিৱভক্তসকলৰ বাবে শিৱপুৰো সমানভাৱে সৰ্বসাধাৰণ ধাম বুলি কোৱা হয়।

Verse 8

यथेह सर्वभूतानां भोगाः सातिशयाः स्मृताः । नानापुण्यविशेषेण भोगाः शिवपुरे तथा

যেনেকৈ এই লোকত সকলো জীৱৰ ভোগ-বিলাস বিভিন্ন উৎকৰ্ষৰ বুলি স্মৃত, তেনেকৈ শিৱপুৰতো নানাবিধ পুণ্যৰ বিশেষ ভেদ অনুসাৰে ভোগসমূহ ভিন্ন ভিন্ন হয়।

Verse 9

शुभाशुभफलं चापि भुज्यते सर्वदेहिभिः । शिवधर्मस्य चैकस्य फलं तत्रोपभुज्यते

সকলো দেহধাৰী জীৱে শুভ আৰু অশুভ কৰ্মৰ ফল ভোগ কৰে; কিন্তু তাত শিৱধৰ্ম নামৰ একমাত্ৰ পথৰ ফলহে বিশেষভাৱে উপভোগ কৰা হয়।

Verse 10

यस्य यादृग्भवेत्पुण्यं श्रद्धापात्रविशेषतः । भोगाः शिवपुरे तस्य ज्ञेयाः सातिशयाः शुभाः

যাৰ যেনেকুৱা পুণ্য হয়—বিশেষকৈ পাত্ৰৰ উৎকৰ্ষ আৰু দাতাৰ শ্ৰদ্ধাৰ অনুসাৰে—শিৱপুৰত তাৰ ভোগসমূহো তেনেকুৱাই অতিশয়, শুভ আৰু প্ৰচুৰ বুলি জানিব লাগে।

Verse 11

स्थानप्राप्तिः परं तुल्या भोगाः शांतिमयाः स्थिताः । कुर्यात्पुण्यं महत्तस्मान्महाभोगजिगीषया

ধাৰ্মিকৰ বাবে পৰম পদপ্ৰাপ্তি অতি উত্তম; তাত ভোগসমূহো শান্তিময় অৱস্থাত স্থিত থাকে। সেয়ে মহাভোগ জয় কৰাৰ আকাঙ্ক্ষাৰে মহান পুণ্য কৰ্তব্য।

Verse 12

सर्वातिशयमेवैकं भावितं च सुरोत्तमैः । आत्मभोगाधिपत्यं स्याच्छिवः सर्वजगत्पतिः

এই একেই পৰম উৎকৃষ্ট বুলি ধৰা হয়, আৰু দেবশ্ৰেষ্ঠসকলেও ইয়াক নিশ্চিত কৰিছে। শিৱ সকলো জগতৰ পতি, আৰু নিজৰ ভোগৰ ওপৰত স্বাধীন অধিপত্যধাৰী।

Verse 13

केचित्तत्रैव मुच्यंते ज्ञानयोगरता नराः । आवर्तंते पुनश्चान्ये संसारे भोगतत्पराः

কিছুমান লোক জ্ঞানযোগত ৰত হৈ তাতেই মুক্ত হয়; কিন্তু আন কিছুমান ভোগত আসক্ত হৈ পুনৰ সংসাৰচক্ৰলৈ ঘূৰি আহে।

Verse 14

तस्माद्विमुक्तिमिच्छंस्तु भोगासक्तिं च वर्जयेत् । विरक्तः शांतचित्तात्मा शिवज्ञानमवाप्नुयात्

সেয়ে যি মুক্তি বিচাৰে, সি ভোগাসক্তি ত্যাগ কৰক। বৈৰাগ্যধাৰী, শান্তচিত্ত আৰু শান্ত আত্মা হৈ, সি শিৱজ্ঞান লাভ কৰে।

Verse 15

ये चापीशान्यहृदया यजंतीशं प्रसंगतः । तेषामपि ददातीशः स्थानं भावानुरूपतः

আৰু যিসকলৰ হৃদয় ঈশাত নিবেদিত নহয়, তথাপি সঙ্গবশত প্ৰভুৰ পূজা কৰে—ঈশাই তেওঁলোককো তেওঁলোকৰ ভাবৰ অনুৰূপ স্থান দান কৰে।

Verse 16

तत्रार्चयंति ये रुद्रं सकृदुच्छिन्नकल्मषाः । तेषां पिशाचलोकेषु भोगानीशः प्रयच्छति

তাত যিসকলে ৰুদ্ৰক একবাৰো পূজা কৰে, তেওঁলোকৰ পাপ ছিন্ন হয়; প্ৰভুৱে তেওঁলোকক পিশাচ-লোকসমূহত ভোগ দান কৰে।

Verse 17

संतप्ता दुःखभारेण म्रियंते सर्वदेहिनः । अन्नदः पुण्यदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः

দুঃখৰ ভাৰৰে দগ্ধ হৈ সকলো দেহধাৰী নাশ পায়। সেয়ে অন্নদাতাক পুণ্যদাতা বুলি কোৱা হয়; অন্নদাতা প্ৰাণদাতাও—সৰ্বদাতা।

Verse 18

तस्मादन्नप्रदानेन सर्वदानफलं लभेत् । त्रैलोक्ये यानि रत्नानि भोगस्त्रीवाहनानि च

সেয়ে অন্নদান কৰিলে সকলো দানৰ ফল লাভ হয়—ত্ৰিলোকত যিমান ৰত্ন আছে, আৰু ভোগ, নাৰী আৰু বাহনো।

Verse 19

अन्नदानप्रदः सर्वमिहामुत्र फलं लभेत् । यस्यान्नपानपुष्टांगः कुरुते पुण्यसंचयम्

অন্নদানকাৰীয়ে ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োতে সকলো ফল লাভ কৰে। যাৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ অন্ন-পানীয়ে পুষ্ট হয়, সি পুণ্য সঞ্চয় কৰে।

Verse 20

अन्नप्रदातुस्तस्यार्धं कर्तुश्चार्धं न संशयः । धर्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम्

অন্নদাতাৰ আধা পুণ্য আৰু দান কৰোৱাতাৰ আধা—ইয়াত সন্দেহ নাই। ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ লাভৰ বাবে দেহেই পৰম সাধন।

Verse 21

स्थितिस्तस्यान्नपानाभ्यामतस्तत्सर्वसाधनम् । अन्नं प्रजापतिः साक्षादन्नं विष्णुः शिवः स्वयम्

ইয়াৰ স্থিতি অন্ন আৰু পানীয়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; সেয়ে অন্নেই সকলো সিদ্ধিৰ উপায়। অন্ন সাক্‌ষাৎ প্ৰজাপতি; অন্নেই বিষ্ণু; আৰু অন্নেই স্বয়ং শিৱ।

Verse 22

तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति । त्रयाणामपि लोकानामुदकं जीवनं स्मृतम्

সেয়ে অন্নদানৰ সমান দান ন অতীতে হৈছিল, ন ভৱিষ্যতে হ’ব। ত্ৰিলোকৰ বাবে জলকেই জীৱন বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 23

पवित्रमुदकं दिव्यं शुद्धं सर्वरसायनम् । अन्नपानाश्व गो वस्त्र शय्या सूत्रासनानि च

পবিত্ৰ জল—দিব্য আৰু শুদ্ধ, সৰ্বৰসায়ন—(দানযোগ্য); লগতে অন্ন-পানীয়, ঘোঁৰা, গাই, বস্ত্ৰ, শয্যা আৰু সূতাৰে বোনা আসনো।

Verse 24

प्रेतलोके प्रशस्तानि दानान्यष्टौ विशेषतः । एवं दानविशेषेण धर्मराजपुरं नरः

প্ৰেতলোকত বিশেষকৈ আঠ প্ৰকাৰ দান প্ৰশংসিত। এনেকুৱা দানবিশেষেৰে মানুহে ধৰ্মৰাজ (যম)ৰ নগৰলৈ গমন কৰে।

Verse 25

यस्माद्याति सुखेनैव तस्माद्धर्मं समाचरेत् । ये पुनः क्रूरकर्माणः पापादानविवर्जिताः

যিহেতু ইয়াৰ দ্বাৰা মানুহে সহজেই সুখ লাভ কৰে, সেয়ে ধৰ্ম আচৰণ কৰা উচিত। কিন্তু যিসকল ক্ৰূৰ কৰ্মত লিপ্ত—দানবিহীন আৰু পাপত নিমজ্জিত—তেওঁলোকে এই পথ নধৰে।

Verse 26

भुंजते दारुणं दुःखं नरके नृपनंदन । तथा सुखं प्रभुंजंति दानकर्तार एव तु

হে ৰাজপুত্ৰ, তেওঁলোকে নৰকত ভয়ংকৰ দুখ ভোগ কৰে; তেনেদৰে কেৱল দানকাৰীসকলেই সম্পূৰ্ণ সুখ উপভোগ কৰে।

Verse 27

तेषां तु संभवेत्सौख्यं कर्मयोगरतात्मनाम् । अप्रमेयगुणैर्दिव्यैर्विमानैः सर्वकामकैः

কৰ্মযোগত ৰত মনৰ লোকসকলৰ বাবে নিশ্চয়েই সুখ উদ্ভৱ হয়; অপৰিমেয় দিৱ্য গুণেৰে ভূষিত, সকলো কামনা পূৰণকাৰী বিমানসমূহৰ দ্বাৰা।

Verse 28

असंख्यैस्तत्पुरं व्याप्तं प्राणिनामुपकारकैः । सहस्रसोमदिव्यं वा सूर्यतेजः समप्रभम्

সেই নগৰ অসংখ্য প্ৰাণীৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল, যিসকলে সকলো জীৱৰ উপকাৰক; ই হাজাৰ চন্দ্ৰৰ দিৱ্য জ্যোতি যেন, সূৰ্যৰ তেজৰ সমান দীপ্তিময় আছিল।

Verse 29

रुद्रलोकमिति प्रोक्तमशेषगुणसंयुतम् । सर्वेषां शिवभक्तानां तत्पुरं परिकीर्तितम्

ইয়াক ‘ৰুদ্ৰলোক’ বুলি কোৱা হয়, যি সকলো গুণেৰে সমৃদ্ধ; সেই নগৰক সকলো শিৱভক্তৰ ধাম বুলি কীৰ্তিত কৰা হয়।

Verse 30

रुद्रक्षेत्रे मृतानां च जंगमस्थावरात्मनाम् । अप्येकदिवसं भक्त्या यः पूजयति शंकरम्

ৰুদ্ৰক্ষেত্ৰত মৃত্যু হোৱা চলমান বা স্থাৱৰ প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰতো—যি কোনোবাই তাত ভক্তিৰে এক দিনো শংকৰক পূজা কৰে, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 31

सोपि याति शिवस्थानं किं पुनर्बहुशोर्चयन् । वैष्णवा विष्णुभक्ताश्च विष्णुध्यानपरायणाः

সিও শিৱস্থান লাভ কৰে—তেন্তে যিজনে বাৰে বাৰে অৰ্চনা কৰে, তেওঁৰ কথা কিমান অধিক! তেনেদৰে বৈষ্ণৱসকল, বিষ্ণুভক্তসকল, যিসকল বিষ্ণুধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ, নিশ্চয়েই পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 32

तेपि गच्छंति वैकुंठे समीपं देवचक्रिणः । ब्रह्मवादी च धर्मात्मा ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

তেওঁলোকেও বৈকুণ্ঠলৈ যায়, দেৱচক্ৰধাৰী প্ৰভুৰ সান্নিধ্যলৈ। আৰু যি ধৰ্মাত্মা ব্ৰহ্মবাদী, ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ উপদেশক, সি ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰে।

Verse 33

पुण्यकर्ता सुपुण्येन पुण्यलोकं प्रयाति च । तस्मादीशे सदा भक्तिं भावयेदात्मनात्मनि

পুণ্যকৰ্ম কৰা জনে উৎকৃষ্ট পুণ্যৰ বলত পুণ্যলোক লাভ কৰে। সেয়ে মানুহে সদায় নিজৰ অন্তৰত, নিজৰ দ্বাৰাই, ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তিভাৱ বিকশিত কৰা উচিত।

Verse 34

हरौ वापि महाराज युक्तात्मा ज्ञानवान्स्वयम् । तस्मात्सर्वविचारेण भावदोषविचारतः

হে মহাৰাজ, হৰিৰ ক্ষেত্ৰতো মানুহে সংযমী-চিত্ত (যুক্তাত্মা) আৰু সত্য জ্ঞানবান হোৱা উচিত। সেয়ে সকলো কথা সাৱধানে বিচাৰ কৰি—বিশেষকৈ নিজৰ অন্তৰ্ভাৱৰ দোষসমূহ পৰীক্ষা কৰি—যথাযথ পথ গ্ৰহণ কৰা উচিত।

Verse 35

एवं विष्णुप्रभावेण विशिष्टेनापि कर्मणा । नरः स्थानमवाप्येतदेशभावानुरूपतः

এইদৰে বিষ্ণুৰ প্ৰভাৱৰ দ্বাৰা—আৰু বিশেষ পুণ্যকৰ্মৰ দ্বাৰাও—মানুহে নিজৰ দেশ-স্থানৰ পৰা গঢ় লোৱা স্বভাৱ আৰু ভাৱৰ অনুৰূপে নিৰ্দিষ্ট স্থান লাভ কৰে।

Verse 36

इत्येतदपरं प्रोक्तं श्रीमच्छिवपुरं महत् । देहिनां कर्मनिष्ठानां पुनरावर्त्तकं स्मृतम्

এইদৰে এই অন্য বিষয় কোৱা হ’ল—মহান আৰু শ্ৰীময় শিৱপুৰ। দেহধাৰী, কৰ্মনিষ্ঠ জীৱসকলৰ বাবে ই পুনৰ পুনৰ সংসাৰত ঘূৰি আহিবলৈ কাৰণ হোৱা স্থান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 37

ऊर्ध्वं शिवपुराज्ज्ञेयं वैष्णवं लोकमुत्तमम् । वैष्णवा मानवा यांति विष्णुध्यानपरायणाः

শিৱপুৰৰ ওপৰত বৈষ্ণৱৰ উত্তম লোক, বিষ্ণুৰ পৰম ধাম বুলি জানিব লাগে। বিষ্ণুধ্যানত পৰায়ণ বৈষ্ণৱ মানৱসকল তাতেই গমন কৰে।

Verse 38

ब्राह्मणा ब्रह्मलोकं तु सदाचारा नरोत्तमाः । प्रयांति यज्विनः सर्वे पुरीं तां तत्त्वकोविदाः

ব্ৰাহ্মণসকল—সদাচাৰী নৰোত্তম—যজ্ঞকাৰী সকলেই, তত্ত্বজ্ঞানী হৈ, নিশ্চয়েই ব্ৰহ্মলোকলৈ, সেই নগৰলৈ গমন কৰে।

Verse 39

ऐंद्रं लोकं तथा यांति क्षत्रिया युद्धशालिनः । अन्ये च पुण्यकर्त्तारः पुण्यलोकान्प्रयांति ते

যুদ্ধত নিপুণ আৰু বীৰ ক্ষত্ৰিয়াসকলো ইন্দ্ৰলোকলৈ যায়। আৰু আন পুণ্যকৰ্মকাৰীসকল পুণ্যলোকসমূহলৈ গমন কৰে।

Verse 69

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थे ययाति । चरिते एकोनसप्ततितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, ৱেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত পিতৃতীৰ্থ আৰু ৰজা যযাতিৰ চৰিত্ৰ-প্ৰসঙ্গত, ঊনসত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।