Adhyaya 67

Verse 1

। ययातिरुवाच । अस्मद्भाग्यप्रसंगेन भवतो दर्शनं मम । संजातं शक्रसंवाह एतच्छ्रेयो ममातुलम्

যযাতিয়ে ক’লে: মোৰ ভাগ্যৰ শুভ সংযোগে মই আপোনাৰ দৰ্শন লাভ কৰিলোঁ। হে শক্ৰ-সংযুক্ত সভা, ই মোৰ বাবে অতুল কল্যাণ হ’ল।

Verse 2

मानवा मर्त्यलोके च पापं कुर्वंति दारुणम् । तेषां कर्मविपाकं च मातले वद सांप्रतम्

মানৱে মর্ত্যলোকে ভয়ংকৰ পাপ কৰে। হে মাতলী, এতিয়া সিহঁতৰ কৰ্মফল পক্ব হোৱাৰ কথা তৎক্ষণাৎ মোক কোৱা।

Verse 3

मातलिरुवाच । श्रूयतामभिधास्यामि पापाचारस्य लक्षणम् । श्रुते सति महज्ज्ञानमत्रलोके प्रजायते

মাতলীয়ে ক’লে: শুনা, মই পাপাচাৰৰ লক্ষণ বৰ্ণনা কৰিম। ই শুনিলে এই লোকত মহৎ জ্ঞান উদয় হয়।

Verse 4

वेदनिंदां प्रकुर्वंति ब्रह्माचारस्य कुत्सनम् । महापातकमेवापि ज्ञातव्यं ज्ञानपंडितैः

যিসকলে বেদৰ নিন্দা কৰে আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য্য-ব্ৰতৰ কুৎসা কৰে, জ্ঞানী পণ্ডিতসকলে তেওঁলোকক মহাপাতক কৰোঁতা বুলি জানিব।

Verse 5

साधूनामपि सर्वेषां यः पीडां हि समाचरेत् । महापातकमेवापि प्रायश्चित्ते न हि व्रजेत्

যি কোনো লোকে সকলো সাধু-ধৰ্মাত্মাক কষ্ট দিয়ে, সি মহাপাতকত পতিত হয়; প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিলেও সঁচাকৈ শুদ্ধি লাভ নকৰে।

Verse 6

कुलाचारं परित्यज्य अन्याचारं व्रजंति च । एतच्च पातकं घोरं कथितं कृत्यवेदिभिः

নিজ বংশৰ কুলাচাৰ ত্যাগ কৰি লোকে অন্য (অনুচিত) আচাৰ গ্ৰহণ কৰে; কৰ্তব্য-জ্ঞানীসকলে ইয়াক ঘোৰ পাপ বুলি ঘোষণা কৰিছে।

Verse 7

मातापित्रोश्च यो निंदां ताडनं भगिनीषु च । पितृस्वसृनिंदनं च तदेव पातकं ध्रुवम्

যি মাতা-পিতাৰ নিন্দা কৰে, বা ভগ্নীসকলক প্ৰহাৰ কৰে, বা পিতৃ-ভগ্নীৰ বদনাম কৰে—সেয়াই নিশ্চিত পাপ।

Verse 8

संप्राप्ते श्राद्धकालेपि पंचक्रोशांतरेस्थितम् । जामातरं परित्यज्य तथा च दुहितुः सुतम्

শ্ৰাদ্ধৰ সময় উপস্থিত হ’লেও, পাঁচ ক্ৰোশৰ ভিতৰত থকা জোঁৱাইজনক ত্যাগ কৰিলে, আৰু কন্যাৰ পুত্ৰকো পৰিত্যাগ কৰিলে।

Verse 9

स्वसारं चैव स्वस्रीयं परित्यज्य प्रवर्तते । कामात्क्रोधाद्भयाद्वापि अन्यं भोजयते यदा

যি মানুহে নিজৰ ভগ্নী আৰু ভগ্নীৰ পুত্ৰক ত্যাগ কৰি, কাম, ক্ৰোধ বা ভয়ৰ বশত অন্যক ভোজন কৰায়, তেনে আচৰণ নিন্দনীয়।

Verse 10

पितरो नैव भुंजंति देवाश्चैव न भुंजते । एतच्च पातकं तस्य पितृघातसमं कृतम्

তেওঁৰ পিতৃলোকেও ভোগ গ্ৰহণ নকৰে, দেৱতাসকলেও নকৰে। এই পাপ তেওঁৰ বাবে পিতৃহত্যাৰ সমান বুলি গণ্য।

Verse 11

दानकालेपि संप्राप्ते आगते ब्राह्मणे किल । भूरिदानं परित्यज्य कतिभ्यो हि प्रदीयते

দানৰ সময় আহি পৰিলেও আৰু ব্ৰাহ্মণো আহিলেও, তেন্তে প্ৰচুৰ দান ত্যাগ কৰি কিয় অলপকেইজনকেই দিয়া হয়?

Verse 12

एकस्मै दीयते दानमन्येभ्योपि न दीयते । एतच्च पातकं घोरं दानभ्रंशकरं स्मृतम्

যদি দান এজনক দিয়া হয় আৰু আনসকলক নেদিয়া হয়, তেন্তে ই এক ভয়ংকৰ পাপ—দানজনিত পুণ্য নষ্টকাৰী বুলি স্মৃত।

Verse 13

यजमानगृहे सेवा संस्थितान्ब्राह्मणान्निजान् । परित्यज्य हि यद्दानं न दानस्य च लक्षणम्

যজমানৰ ঘৰত সেৱাত উপস্থিত নিজৰ ব্ৰাহ্মণসকলক ত্যাগ কৰি যি দান দিয়া হয়, সেয়া দান নহয়; দানৰ লক্ষণো নহয়।

Verse 14

समाश्रितं हि यं विप्रं धर्माचारसमन्वितम् । सर्वोपायैः सुपुष्येत्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

হে নৃপ, যি ব্ৰাহ্মণৰ আশ্ৰয় লোৱা হৈছে আৰু যি ধৰ্মাচাৰ-সমন্বিত, তাক সকলো উপায়ে যত্নে পোষণ কৰিব লাগে—বিশেষকৈ বহু উত্তম দানৰ দ্বাৰা।

Verse 15

न गणयेन्मूर्खं विद्वांसं पोष्यो विप्रः सदा भवेत् । सर्वैः पुण्यैः समायुक्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

মূৰ্খক বিদ্বান বুলি গণ্য কৰি সন্মান নকৰিবা। ব্ৰাহ্মণক সদায় পোষণ-প্ৰতিপালন কৰা উচিত। হে নৃপ, বহু উত্তম দানৰ দ্বাৰা মানুহ সকলো পুণ্যৰে সমাযুক্ত হয়।

Verse 16

तं समभ्यर्च्य विद्वांसं प्राप्तं विप्रं सदार्हयेत् । तं हि त्यक्त्वा ददेद्दानमन्यस्मै ब्राह्मणाय वै

আগত বিদ্বান ব্ৰাহ্মণক বিধিমতে পূজা কৰি সদায় সন্মান কৰিব লাগে; কিয়নো তাক উপেক্ষা কৰি অন্য ব্ৰাহ্মণক দান দিয়া উচিত নহয়।

Verse 17

दत्तं हुतं भवेत्तस्य निष्फलं नात्र संशयः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चापि चतुर्थकः

তেওঁৰ দান আৰু হোম-হুত সকলো নিষ্ফল হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই—সেয়া ব্ৰাহ্মণ হওক, ক্ষত্ৰিয় হওক, বৈশ্য হওক, বা চতুৰ্থ শূদ্ৰ হওক।

Verse 18

पुण्यकालेषु सर्वेषु संश्रितं पूजयेद्द्विजम् । मूर्खं वापि हि विद्वांसं तस्य पुण्यफलं शृणु

সকলো পুণ্যকালত আশ্ৰয় লোৱা দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক পূজা কৰিব লাগে—সেয়া মূৰ্খ হওক বা বিদ্বান হওক। এতিয়া তাৰ পুণ্যফল শুনা।

Verse 19

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं तस्य प्रजायते । कस्माद्धिकारणाद्राजञ्छक्यं प्राप्य न कारयेत्

সেই কৰ্মৰ পৰা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল জন্মে। সেয়ে, হে ৰাজন, সামৰ্থ্য আৰু উপায় লাভ কৰি কোন কাৰণে কোনোবাই তাক কৰাবলৈ নোৱাৰে?

Verse 20

अन्यो विप्रः समायातस्तत्कालं श्राद्धकर्मणि । उभौ तौ पूजयेत्तत्र भोजनाच्छादनैस्ततः

শ্ৰাদ্ধকৰ্ম চলি থকা সেই মুহূর্ততে যদি আন এজন ব্ৰাহ্মণ আহে, তেন্তে তাত দুয়োকে ভোজন আৰু বস্ত্ৰ দান কৰি সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 21

तांबूलदक्षिणाभिश्च पितरस्तस्य हर्षिताः । श्राद्धभुक्ताय दातव्यं सदा दानं च दक्षिणा

তাঁবুল আৰু দক্ষিণা আদি দানেৰে তাৰ পিতৃগণ আনন্দিত হয়। শ্ৰাদ্ধভোজন কৰা ব্যক্তিক সদায় দান আৰু যথোচিত দক্ষিণা দিব লাগে।

Verse 22

न ददेच्छ्राद्धकर्ता यो गोहत्यादि समं भवेत् । द्वावेतौ पूजयेत्तस्माच्छ्रद्धया नृपसत्तम

হে নৃপসত্তম, যি শ্ৰাদ্ধকৰ্তা যথোচিত দান নেদিয়ে, সি গোহত্যা আদি পাপৰ সমান হয়। সেয়ে শ্ৰদ্ধাৰে সেই দুয়োকে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 23

निर्द्धनत्व प्रभावाद्वै तमेकं हि प्रपूजयेत् । व्यतीपातेपि संप्राप्ते वैधृतौ च नृपोत्तम

নিৰ্ধনতাৰ প্ৰভাৱ থাকিলেও সেই এক পৰমকেই পূজা কৰিব লাগে। হে নৃপোত্তম, অশুভ ব্যতীপাত যোগ উপস্থিত হলেও, আৰু বৈধৃতি হলেও তেনেকৈয়ে।

Verse 24

अमावास्यां तथा राजन्क्षयाहे परपक्षके । श्राद्धमेवं प्रकर्तव्यं ब्राह्मणादि त्रिवर्णकैः

হে ৰাজন, অমাৱস্যাৰ দিনত আৰু পৰপক্ষৰ ক্ষয়াহে (মৃত্যু-তিথি)তো, ব্ৰাহ্মণ আদি ত্ৰিবৰ্ণ দ্বিজসকলে এই বিধিমতে শ্রাদ্ধ কৰ্তব্য।

Verse 25

यज्ञे तथा महाराज ऋत्विजश्च प्रकारयेत् । तथा विप्राः प्रकर्तव्याः श्राद्धदानाय सर्वदा

হে মহাৰাজ, যজ্ঞত ঋত্বিজ পুৰোহিতসকলক যথাবিধি নিয়োগ কৰিব লাগে; তদ্ৰূপে শ্রাদ্ধ-দানৰ উদ্দেশ্যে সদায় বিদ্বান ব্ৰাহ্মণসকলকো যথাযথভাৱে নিযুক্ত কৰিব লাগে।

Verse 26

अविज्ञातः प्रकर्तव्यो ब्राह्मणो नैव जानता । यस्यापि ज्ञायते वंशः कुलं त्रिपुरुषं तथा

যি ব্ৰাহ্মণ অজ্ঞাত (অপৰিচিত পটভূমিৰ) তেওঁক যি সত্যকৈ নাজানে, সি নিয়োগ নকৰিব; আৰু যাৰ বংশ জনা যায়, তেওঁৰ কুল তিনিপুৰুষ পৰ্যন্তো নিশ্চিত কৰিব লাগে।

Verse 27

आचारश्च तथा राजंस्तं विप्रं सन्निमंत्रयेत् । कुलं न ज्ञायते यस्य आचारेण विचारयेत्

আচাৰো, হে ৰাজন—সেই বিপ্ৰকো আচাৰ-শুদ্ধি দেখি যথাবিধি নিমন্ত্ৰণ কৰিব লাগে। যাৰ কুল জনা নাযায়, তাক আচাৰ দ্বাৰাই বিচাৰ কৰিব লাগে।

Verse 28

श्राद्धदाने प्रकर्तव्ये विशुद्धो मूर्ख एव हि । अविज्ञातो भवेद्विप्रो वेदवेदांगपारगः

শ্রাদ্ধ-দান কৰ্তব্য হ’লে, শুদ্ধ থাকিলে মূৰ্খো নিযুক্ত হ’ব পাৰে; কিন্তু বেদ-বেদাঙ্গত পাৰগৎ বিপ্ৰো যদি অজ্ঞাত হয়, তেন্তে সি অগ্ৰাহ্য হয়।

Verse 29

श्राद्धदानं प्रकर्तव्यं तस्माद्विप्रं निमंत्रयेत् । आतिथ्यं तु प्रकर्तव्यमपूर्वं नृपसत्तम

সেয়ে শ্ৰাদ্ধ-দান কৰ্তব্য; সেই কাৰণে এজন ব্ৰাহ্মণক নিমন্ত্ৰণ কৰিব লাগে। হে নৃপসত্তম, অতিথি-সৎকাৰো অদ্বিতীয় উদাৰতাৰে কৰিব লাগে।

Verse 30

अन्यथा कुरुते पापी स याति नरकं ध्रुवम् । तस्माद्विप्रः प्रकर्तव्यो दाने श्राद्धे च पर्वसु

যদি কোনো পাপী ইয়াৰ বিপৰীত আচৰণ কৰে, তেন্তে সি নিশ্চয় নৰকলৈ যায়। সেয়ে দানত, শ্ৰাদ্ধত আৰু পৱিত্ৰ পৰ্বদিনত ব্ৰাহ্মণক বিধিমতে নিযুক্ত কৰি সেবা কৰিব লাগে।

Verse 31

आदौ परीक्षयेद्विप्रं श्राद्धे दाने प्रकारयेत् । नाश्नंति तस्य वै गेहे पितरो विप्रवर्जिताः

প্ৰথমে নিমন্ত্ৰিত ব্ৰাহ্মণক পৰীক্ষা কৰিব লাগে, তাৰ পাছত শ্ৰাদ্ধ আৰু দান বিধিমতে সজ্জিত কৰিব লাগে। ব্ৰাহ্মণবিহীনভাৱে যাৰ ঘৰত এই কৰ্ম হয়, তাৰ ঘৰত পিতৃলোক ভোগ গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 32

शापं दत्त्वा ततो यांति श्राद्धाद्विप्रविवर्जितात् । महापापी भवेत्सोपि ब्रह्मणः सदृशो यदि

ব্ৰাহ্মণবিহীন শ্ৰাদ্ধৰ পৰা পিতৃগণ শাপ দি তাৰ পাছত গুচি যায়। সি ব্ৰহ্মাৰ সদৃশ হ’লেও সিও মহাপাপী হয়।

Verse 33

पैत्राचारं परित्यज्य यो वर्तेत नरोत्तम । महापापी स विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः

হে নৰোত্তম, যি পৈতৃক আচাৰ ত্যাগ কৰি অন্যথা জীৱন যাপন কৰে, তাক মহাপাপী বুলি জানিব লাগে—সকলো ধৰ্মপথৰ পৰা বহিষ্কৃত।

Verse 34

ये त्यजंति शिवाचारं वैष्णवं भोगदायकम् । निंदंति ब्राह्मणं धर्मं विज्ञेयाः पापवर्द्धनाः

যিসকলে শিৱাচাৰ ত্যাগ কৰে আৰু ভোগ-দায়ক বৈষ্ণৱ পথ পৰিত্যাগ কৰে, আৰু ব্ৰাহ্মণ তথা ধৰ্মক নিন্দা কৰে—তেওঁলোকক পাপ-বৃদ্ধিকাৰী বুলি জানিবা।

Verse 35

ये त्यजंति शिवाचारं शिवभक्तान्द्विषंति च । हरिं निंदंति ये पापा ब्रह्मद्वेषकराः सदा

যিসকলে শিৱাচাৰ ত্যাগ কৰে, শিৱভক্তসকলক ঘৃণা কৰে, আৰু পাপী হৈ হৰিক নিন্দা কৰে—তেওঁলোক সদায় ব্ৰহ্ম-বিৰোধত ৰত।

Verse 36

आचारनिंदका ये ते महापातककृत्तमाः । आद्यं पूज्यं परं ज्ञानं पुण्यं भागवतं तथा

যিসকলে সদাচাৰক নিন্দা কৰে, তেওঁলোক মহাপাতকৰ সৰ্বাধিক কৰ্তা। কিন্তু পূজাৰ শীৰ্ষ বস্তু হৈছে পৰম জ্ঞান; আৰু পবিত্ৰ ভাগৱত-শাস্ত্ৰো পুণ্যদায়ক।

Verse 37

वैष्णवं हरिवंशं वा मत्स्यं वा कूर्ममेव च । पाद्मं वा ये पूजयंति तेषां श्रेयो वदाम्यहम्

কোনোৱে বৈষ্ণৱ (পুৰাণ), হৰিবংশ, মৎস্য, কূৰ্ম বা পাদ্ম পুৰাণ পূজা কৰক—যিসকলে এইসমূহক সন্মান কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে মই শ্ৰেয়স কথাই ক’ম।

Verse 38

प्रत्यक्षं तेन वै देवः पूजितो मधुसूदनः । तस्मात्प्रपूजयेज्ज्ञानं वैष्णवं विष्णुवल्लभम्

সেই (বৈষ্ণৱ জ্ঞান) দ্বাৰাই মধুসূদন দেৱ প্ৰত্যক্ষভাৱে পূজিত হয়। সেয়ে বিষ্ণুৰ প্ৰিয় সেই বৈষ্ণৱ জ্ঞানক অতি সন্মানেৰে পূজা কৰা উচিত।

Verse 39

देवस्थाने च नित्यं वै वैष्णवं पुस्तकं नृप । तस्मिन्प्रपूजिते विप्र पूजितः कमलापतिः

হে নৃপ, দেবস্থানত সদায় বৈষ্ণৱ শাস্ত্ৰ-পুথি ৰাখিব লাগে। হে বিপ্ৰ, সেই পুথি বিধিপূৰ্বক পূজিত হ’লে কমলাপতি বিষ্ণু দেৱো পূজিত হয়।

Verse 40

असंपूज्य हरेर्ज्ञानं ये गायंति लिखंति च । अज्ञाय तत्प्रयच्छंति शृण्वंत्युच्चारयंति च

যিসকলে প্ৰথমে প্ৰভুক সন্মান নকৰাকৈ হৰিৰ পবিত্ৰ জ্ঞান গায় বা লিখে, অজ্ঞতাবশত আনক দিয়ে, আৰু তাক শুনে বা উচ্চস্বৰে পাঠ কৰে—সেয়া অনুচিত কৰ্ম।

Verse 41

विक्रीडंति च लोभेन कुज्ञान नियमेन च । असंस्कृतप्रदेशेषु यथेष्टं स्थापयंति च

লোভৰ বশ হৈ, অজ্ঞতাৰ কুজ্ঞান-নিয়ম ধৰি, সিহঁতে উচ্ছৃঙ্খলভাৱে বিচৰণ কৰে আৰু অসংস্কৃত প্ৰদেশত নিজৰ ইচ্ছামতে স্থাপনাও কৰে।

Verse 42

हरिज्ञानं यथाक्षेमं प्रत्यक्षाच्च प्रकाशयेत् । अधीते च समर्थश्च यः प्रमादं करोति च

হৰিৰ জ্ঞান কুশল-মঙ্গলদায়কভাৱে প্ৰকাশ কৰিব লাগে, আৰু প্ৰত্যক্ষ অনুভৱে তাক স্পষ্ট কৰিব লাগে। কিন্তু যি পণ্ডিত আৰু সক্ষম হৈও অসাৱধানতা কৰে, সি কৰ্তব্যৰ পৰা পতিত হয়।

Verse 43

अशुचिश्चाशुचौ स्थाने यः प्रवक्ति शृणोति च । इति सर्वं समासेन ज्ञाननिंदा समं स्मृतम्

যি অশুচি হৈ অশুচি স্থানত পাঠ কৰে, আৰু যি তাত শুনে—এই সকলো, সংক্ষেপে, জ্ঞান-নিন্দাৰ সমান বুলি স্মৃত।

Verse 44

गुरुपूजामकृत्वैव यः शास्त्रं श्रोतुमिच्छति । न करोति च शुश्रूषामाज्ञाभंगं च भावतः

যি গুৰুক পূজা নকৰাকৈ শাস্ত্ৰ শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰে, আৰু শ্ৰদ্ধাৰে শুশ্ৰূষা নকৰে, অন্তৰে গুৰুৰ আজ্ঞা ভংগ কৰিবলৈ প্ৰবৃত্ত থাকে—সেইজন সেই উপদেশ গ্ৰহণৰ যোগ্য নহয়।

Verse 45

नाभिनंदति तद्वाक्यमुत्तरं संप्रयच्छति । गुरुकर्मणि साध्ये च तदुपेक्षां करोति च

সেইজন গুৰুৰ বাক্যক অনুমোদন নকৰে, যথোচিত উত্তৰো নিদিয়ে; আৰু গুৰুৰ কৰ্ম সিদ্ধ কৰিবলগীয়া হ’লে তাতো উপেক্ষা কৰে।

Verse 46

गुरुमार्तमशक्तं च विदेशं प्रस्थितं तथा । अरिभिः परिभूतं वा यः संत्यजति पापकृत्

যি গুৰুক দুখিত বা অসহায় অৱস্থাত, অথবা বিদেশলৈ যাত্ৰা কৰা সময়ত, বা শত্রুৰ দ্বাৰা অপমানিত হ’লে ত্যাগ কৰে—সেইজন পাপ কৰে।

Verse 47

पठमानं पुराणं तु तस्य पापं वदाम्यहम् । कुंभीपाके वसेत्तावद्यावदिंद्राश्चतुर्दश

এইদৰে অনুচিতভাৱে পুৰাণ পাঠ কৰা জনৰ পাপ মই কওঁ: তেওঁ কুম্ভীপাক নৰকত চৈধ্য ইন্দ্ৰ যিমান কাল স্থায়ী থাকে তিমান দিন বাস কৰিব।

Verse 48

पठमानं गुरुं यो हि उपेक्षयति पापधीः । तस्यापि पातकं घोरं चिरं नरकदायकम्

যি পাপবুদ্ধি মানুহে গুৰুৱে পাঠ কৰি থাকোঁতে গুৰুক উপেক্ষা কৰে, সিও ভয়ংকৰ পাতক লাভ কৰে—যি দীঘলীয়া কাল নৰক দান কৰে।

Verse 49

भार्यापुत्रेषु मित्रेषु यश्चावज्ञां करोति च । इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिन्दासमं महत्

যি জনে পত্নী, পুত্ৰ আৰু বন্ধুসমূহৰ প্ৰতি অৱজ্ঞা কৰে—এই পাপ গুৰুনিন্দাৰ সমান মহা-অপৰাধ বুলি জানিব লাগে।

Verse 50

ब्रह्महा स्वर्णस्तेयी च सुरापी गुरुतल्पगः । महापातकिनश्चैते तत्संयोगी च पंचमः

ব্ৰাহ্মণ-হন্তা, সোণ চোৰ, সুৰাপায়ী আৰু গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী—এইসকল মহাপাতকী; আৰু তেওঁলোকৰ সঙ্গী পঞ্চম বুলি গণ্য।

Verse 51

क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य विशेषतः । मर्मातिकृन्तको यश्च ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः

ক্ৰোধ, দ্বেষ, ভয় বা লোভৰ বশত—বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণৰ প্ৰতি—যি জনে মর্মস্থান আঘাত কৰে, তাক ব্ৰাহ্মণ-ঘাতী (ব্ৰহ্মঘ্ন) বুলি ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 52

ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम् । पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा नृप

হে নৃপ, যি জনে ভিক্ষা মাগি থকা নিঃস্ব ব্ৰাহ্মণক মাতি আনি, পাছত “একো নাই” বুলি কয়, সি নিশ্চয়েই ব্ৰাহ্মণ-হন্তা।

Verse 53

यस्तु विद्याभिमानेन निस्तेजयति वै द्विजम् । उदासीनं सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः

কিন্তু যি জনে বিদ্যাৰ অহংকাৰত সভাৰ মাজত বহি থকা উদাসীন দ্বিজক অপমান কৰি তেজহীন কৰে, তাক ব্ৰাহ্মণ-হন্তা বুলি কোৱা হয়।

Verse 54

मिथ्यागुणैरथात्मानं नयत्युत्कर्षतां पुनः । गुरुं विरोधयेद्यस्तु स च वै ब्रह्महा स्मृतः

যি মিছা গুণ দেখুৱাই নিজকে পুনৰ উৎকৰ্ষৰ আসনত তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে, আৰু গুৰুক বিৰোধ কৰে—সেইজন নিশ্চয়েই ব্ৰাহ্মণ-হন্তা বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 55

क्षुत्तृषातप्तदेहानामन्नभोजनमिच्छताम् । यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

যিসকলৰ দেহ ক্ষুধা-তৃষ্ণাত দগ্ধ আৰু অন্নভোজন বিচাৰে, তেওঁলোকৰ পথত যি বাধা সৃষ্টি কৰে—তাক ব্ৰাহ্মণ-ঘাতক বুলি কোৱা হয়।

Verse 56

पिशुनः सर्वलोकानां रंध्रान्वेषणतत्परः । उद्वेजनकरः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः

যি পৰচৰ্চাকাৰী, সকলো লোকৰ দোষ-ৰন্ধ্ৰ বিচাৰাত সদা তৎপৰ, উদ্বেগ সৃষ্টিকাৰী আৰু নিষ্ঠুৰ—সিও নিশ্চয় ব্ৰাহ্মণ-হন্তা বুলি স্মৃত।

Verse 57

देवद्विज गवां भूमिं पूर्वदत्तां हरेत्तु यः । प्रनष्टामपि कालेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

যি দেৱতা, ব্ৰাহ্মণ বা গোৱালৈ পূৰ্বে দান কৰা ভূমি হৰণ কৰে—যদিও কালক্ৰমে সেই দান নষ্ট বা আচ্ছন্ন হৈ পৰে—তাক ব্ৰাহ্মণ-ঘাতক বুলি কোৱা হয়।

Verse 58

द्विजवित्तापहरणं न्यासेन समुपार्जितम् । ब्रह्महत्यासमं ज्ञेयं तस्य पातकमुत्तमम्

দ্বিজৰ ধন অপহৰণ—বিশেষকৈ যি ন্যাস ৰূপে আমানত থোৱা—ব্ৰহ্মহত্যাৰ সমান বুলি জানিব লাগে; ই তাৰ অতি ভয়ংকৰ পাপ।

Verse 59

अग्निहोत्रं परित्यज्य पंचयज्ञीयकर्मणि । मातापित्रोर्गुरूणां च कूटसाक्ष्यं च यश्चरेत्

যি অগ্নিহোত্ৰ ত্যাগ কৰে আৰু পঞ্চ-মহাযজ্ঞ-সম্পৰ্কীয় কৰ্ম নকৰে, আৰু মাতৃ-পিতৃ তথা গুৰুসকলৰ বিষয়ে কূটসাক্ষ্য (মিছা সাক্ষ্য) দিয়ে—সেইজন মহাপাপী হয়।

Verse 60

अप्रियं शिवभक्तानामभक्ष्याणां च भक्षणम् । वने निरपराधानां प्राणिनां च प्रमारणम्

শিৱভক্তসকলক অপ্রসন্ন কৰা, অভক্ষ্য বস্তু ভক্ষণ কৰা, আৰু বনত নিৰ্দোষ-অপৰাধহীন প্ৰাণীসকলক হত্যা কৰা—এইবোৰ ঘোৰ পাপ।

Verse 61

गवां गोष्ठे वने चाग्नेः पुरे ग्रामे च दीपनम् । इति पापानि घोराणि सुरापानसमानि तु

গৰুৰ গোঠত, বনত, নগৰত বা গাঁৱত অগ্নি জ্বলাই দিয়া—এইবোৰ ভয়ংকৰ পাপ, সুৰাপানৰ পাপৰ সমান বুলি গণ্য।

Verse 62

दीनसर्वस्वहरणं परस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामोषधीनां रसस्य च

দীন-দুৰ্বলৰ সকলো সম্পদ হৰণ কৰা, পৰস্ত্ৰী-গমন/অপমান কৰা, আৰু হাতী-ঘোঁৰা চুৰ কৰা; তদুপৰি গৰু, ভূমি, ৰূপা, বস্ত্ৰ, ঔষধি আৰু সিহঁতৰ ৰসো চুৰ কৰা (ঘোৰ পাপ)।

Verse 63

चंदनागुरुकर्पूर कस्तूरी पट्ट वाससाम् । परन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम्

চন্দন, আগৰু, কৰ্পূৰ, কস্তূৰী, পাট আৰু বস্ত্ৰ আদি—অন্যৰ ন্যাস (অমানত) বস্তু অপহৰণ কৰা শাস্ত্ৰমতে সোণ চুৰিৰ সমান বুলি স্মৃত।

Verse 64

कन्याया वरयोग्याया अदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च

বিবাহযোগ্য কন্যাক উপযুক্ত আৰু সমকক্ষ দৰাক দান কৰা, আৰু পুত্ৰ, বন্ধু, পত্নী তথা ভগ্নীসকলৰ ওচৰলৈ যোৱা (প্ৰశংসনীয় কৰ্তব্য)।

Verse 65

कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्

কুমাৰীৰ ওপৰত ঘোৰ অত্যাচাৰ, অন্ত্যজ শ্ৰেণীৰ নাৰীৰ সৈতে সহবাস, আৰু নিজৰ বৰ্ণৰ নাৰীৰ সৈতে গমন - এইবোৰক গুৰুৰ শয্যা লংঘনৰ সমতুল্য পাপ বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 66

महापातकतुल्यानि पापान्युक्तानि यानि तु । तानि पातकसंज्ञानि तन्न्यूनमुपपातकम्

যিবোৰ পাপক মহাপাতকৰ (মহা পাপৰ) সমান বুলি কোৱা হৈছে, সেইবোৰক 'পাতক' বুলি অভিহিত কৰা হয়; কিন্তু যিবোৰ তাতকৈ কম, সেইবোৰক 'উপপাতক' (লঘু পাপ) বুলি কোৱা হয়।

Verse 67

द्विजायार्थं प्रतिज्ञाय न प्रयच्छति यः पुनः । तत्र विस्मरते विप्रस्तुल्यं तदुपपातकम्

যিয়ে ব্ৰাহ্মণৰ হিতাৰ্থে প্ৰতিজ্ঞা কৰিও পুনৰ দান নকৰে - যদিও ব্ৰাহ্মণে সেই বিষয়টো পাহৰি যায়, তথাপিও সেই (দোষ) একে ধৰণৰ উপপাতক বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 68

द्विजद्रव्यापहरणं मर्यादाया व्यतिक्रमम् । अतिमानातिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता

ব্ৰাহ্মণৰ সম্পত্তি অপহৰণ, আচৰণৰ সীমা লংঘন, অত্যধিক অহংকাৰ আৰু ক্ৰোধ, ভণ্ডামি আৰু অকৃতজ্ঞতা - (এইবোৰ নিন্দনীয় দোষ)।

Verse 69

अन्यत्र विषयासक्तिः कार्पर्ण्यं शाठ्यमत्सरम् । परदाराभिगमनं साध्वीकन्याभिदूषणम्

অন্য বিষয়-ভোগত আসক্তি, কৃপণতা, ছল আৰু ঈৰ্ষা; পৰস্ত্ৰী-গমন আৰু সাধ্বী কন্যাক কলুষিত কৰা—এই সকলো ত্যাজ্য।

Verse 70

परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्

‘পৰিবিত্তি’ বুজায় সেই জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা যি অবিবাহিত থাকে; ‘পৰিবেত্তা’ বুজায় সেই কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা যি জ্যেষ্ঠৰ আগতে বিবাহ কৰে; আৰু ‘যাৰ দ্বাৰা কনিষ্ঠৰ আগতে বিবাহ হয়’—সেই বিবাহিতা নাৰী। এই দুজনৰ (পৰিবিত্তি আৰু পৰিবেত্তা) বাবে কন্যাদান বিধেয়, আৰু এই দুজনৰ বাবেই যজ্ঞত যাজন (পুৰোহিত-কর্ম) বিধেয়।

Verse 71

पुत्रमित्रकलत्राणामभावे स्वामिनस्तथा । भार्याणां च परित्यागः साधूनां च तपस्विनाम्

পুত্ৰ, বন্ধু আৰু পত্নীৰ অভাৱত মানুহে স্বামীৰ পৰাও ত্যাগ লাভ কৰে; আৰু পত্নীৰ ত্যাগো ঘটে—এয়া সাধু আৰু তপস্বীৰ ক্ষেত্ৰতো হয়।

Verse 72

गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च घातनम् । शिवायतनवृक्षाणां पुण्याराम विनाशनम्

গৰু, ক্ষত্ৰিয় আৰু বৈশ্য, নাৰী আৰু শূদ্ৰৰ বধ; আৰু শিৱৰ আয়তন তথা পুণ্য-উদ্যানৰ গছ-গছনি ধ্বংস—এইবোৰ মহাপাপ।

Verse 73

यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि । तद्भृत्यपरिवर्गस्य पशुधान्यवनस्य च

যি কোনোবাই আশ্ৰমত বাস কৰা লোকসকলক সামান্যো কষ্ট দিয়ে, সি নিজৰ দাস-আশ্ৰিতবৰ্গকো, আৰু নিজৰ পশু, ধান্য আৰু বনকো ক্ষতি আনে।

Verse 74

कर्ष धान्य पशुस्तेयमयाज्यानां च याजनम् । यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयः

হাল বোৱাই, ধান-শস্য ল’ই বা গৰু-পশু চুৰি কৰি চৌৰ্য কৰা; অযাজ্য লোকৰ বাবে যজ্ঞ কৰোৱা; আৰু যজ্ঞভূমি, বিহাৰ-উদ্যান, পুখুৰী, লগতে নিজৰ পত্নী-সন্তানকো বিক্ৰী কৰা—এই সকলো নিন্দিত কৰ্ম।

Verse 75

तीर्थयात्रोपवासानां व्रतानां च सुकर्मणाम् । स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभगात्यंतजीविता

তীৰ্থযাত্ৰা, উপবাস, ব্ৰত আৰু সুকৰ্মৰ ভান ধৰি, যিসকলে স্ত্ৰীৰ ধন খাই জীয়াই থাকে—সঁচাকৈ তেওঁলোকৰ জীৱিকা সম্পূৰ্ণৰূপে স্ত্ৰীৰ গোপন অঙ্গৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰশীল।

Verse 76

स्वधर्मं विक्रयेद्यस्तु अधर्मं वर्णते नरः । परदोषप्रवादी च परच्छिद्रावलोककः

যি মানুহে নিজৰ স্বধৰ্ম বিক্ৰী কৰে, অধৰ্মক প্ৰশংসা কৰি প্ৰচাৰ কৰে, আনৰ দোষ ক’বলৈ ভাল পায়, আৰু আনৰ ছিদ্ৰ-দুৰ্বলতা বিচাৰি ফুৰে—

Verse 77

परद्रव्याभिलाषी च परदारावलोककः । एते गोघ्नसमानाश्च ज्ञातव्या नृपनंदन

যি আনৰ ধনৰ লোভ কৰে আৰু যি আনৰ পত্নীৰ ফালে দৃষ্টি তোলে—হে নৃপনন্দন, তেনে লোকক গোহত্যাকাৰীৰ সমান বুলি জানিবা।

Verse 78

यः कर्ता सर्वशास्त्राणां गोहर्ता गोश्च विक्रयी । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमकश्च यः

যি সকলো ধৰণৰ শাস্ত্ৰ ৰচনা কৰে বুলি খ্যাত, তথাপি গৰু চুৰি কৰে আৰু গৰু বিক্ৰী কৰে; যি দাস-ভৃত্যৰ প্ৰতি অতিশয় নিৰ্দয়, আৰু পশুক মাৰি দমন কৰে—সেই মানুহ নিন্দিত।

Verse 79

मिथ्या प्रवदते वाचमाकर्णयति यः परैः । स्वामिद्रोही गुरुद्रोही मायावी चपलः शठः

যি মিছা বাক্য কয় আৰু আনকো সেয়া শুনুৱায়—যি নিজৰ স্বামী আৰু গুৰুৰ প্ৰতি দ্ৰোহ কৰে—সেইজন মায়াবী, চঞ্চল আৰু ছলনাময় দুষ্ট লোক।

Verse 80

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नाति बुभुक्षितान्

যি পত্নী, পুত্ৰ, মিত্ৰ, শিশু, বৃদ্ধ, কৃশ আৰু ৰোগাক্ৰান্তক—আৰু ভৃত্য, অতিথি আৰু আত্মীয়ক—ভোকাতুৰে এৰি নিজে আহাৰ কৰে, সি পাপাচাৰী।

Verse 81

ये तु मृष्टं समश्नंति नो वांच्छंतं ददंति च । पृथक्पाकी स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः

কিন্তু যিসকলে নিজে সুস্বাদু, ভালদৰে ৰন্ধা আহাৰ খায় আৰু যি বিচাৰে তাক দান নকৰে—তেওঁ ‘পৃথকপাকী’ বুলি জনা উচিত; ব্ৰহ্মবাদীসকলৰ মাজত তেওঁ নিন্দিত।

Verse 82

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । प्रव्रज्यागमिता यैश्च संयुक्ता ये च मद्यपैः

যিসকলে নিজে নিয়ম-ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে কিন্তু ইন্দ্ৰিয় দমন নকৰিব পাৰি সেয়া ত্যাগ কৰে; যিসকলে আনৰ প্ৰভাৱত প্ৰব্ৰজ্যা (সন্ন্যাস) গ্ৰহণ কৰে; আৰু যিসকলে মদ্যপানকাৰীৰ সঙ্গ কৰে—তেওঁলোক ইয়াত নিন্দিত।

Verse 83

ये चापि क्षयरोगार्तां गां पिपासा क्षुधातुराम् । न पालयंति यत्नेन ते गोघ्ना नारकाः स्मृताः

আৰু যিসকলে ক্ষয়ৰোগে পীড়িত, পিয়াহ আৰু ভোকত কাতৰ গাইৰো যত্নেৰে পালন-ৰক্ষা নকৰে—তেওঁলোক ‘গোঘ্ন’ বুলি গণ্য, আৰু নৰকগামী বুলি স্মৃত।

Verse 84

सर्वपापरता ये च चतुष्पात्क्षेत्रभेदकाः । साधून्विप्रान्गुरूंश्चैव यश्च गां हि प्रताडयेत्

যিসকল সকলো প্ৰকাৰ পাপত ৰত; যিসকল চতুষ্পদ (গৰু-আদি)ৰ চৰণভূমি বা ক্ষেত্ৰ ভাঙি নষ্ট কৰে; আৰু যিসকল সাধু, ব্ৰাহ্মণ আৰু গুৰুজনক আঘাত কৰে—আৰু যি গাইকো মাৰে—সেইসকল ঘোৰ পাপী বুলি নিন্দিত।

Verse 85

ये ताडयंत्यदोषां च नारीं साधुपदेस्थिताम् । आलस्यबद्धसर्वांगो यः स्वपिति मुहुर्मुहुः

যিসকল দোষহীন, ধৰ্মাচৰণত স্থিত নাৰীক আঘাত কৰে; আৰু যিজনৰ সমগ্ৰ দেহ অলসতাৰে বাঁধ খাই থাকে আৰু সি বাৰে বাৰে ঘুমাই পৰে—সেইসকল নিন্দিত।

Verse 86

दुर्बलांश्च न पुष्णंति नष्टान्नान्वेषयंति च । पीडयंत्यतिभारेण सक्षतान्वाहयंति च

সিহঁতে দুৰ্বলক পোষণ নকৰে, হেৰোৱা লোককো বিচাৰি নাযায়; অতিভাৰেৰে পীড়া দিয়ে, আৰু আঘাতপ্ৰাপ্তকো বোজা বহুৱায়।

Verse 87

सर्वपापरता ये च संयुक्ता ये च भुंजते । भग्नांगीं क्षतरोगार्तां गोरूपां च क्षुधातुराम्

যিসকল সকলো পাপত ৰত, আৰু যিসকল তেওঁলোকৰ সৈতে সঙ্গ কৰি তেনে কৰ্মত অংশ লয়—সিহঁতে (ফলস্বৰূপে) গোৰূপে জন্ম পায়: অঙ্গভঙ্গ, ক্ষত-ৰোগে কাতৰ, আৰু ক্ষুধাতুৰ।

Verse 88

न पालयंति यत्नेन ते जना नारकाः स्मृताः । वृषाणां वृषणौ ये च पापिष्ठा घातयंति च

যিসকল লোকে সাৱধানতাৰে সিহঁতক ৰক্ষা নকৰে, সিহঁতক নৰকগামী বুলি কোৱা হয়; আৰু আটাইতকৈ পাপিষ্ঠ সেইসকল, যিসকলে বৃষৰ অণ্ডকোষ কাটি পেলায়।

Verse 89

बाधयंति च गोवत्सान्महानारकिणो नराः । आशया समनुप्राप्तं क्षुत्तृषाश्रमपीडितम्

যিসকল মানুহ মহা নৰকৰ ভাগী, তেওঁলোকে গোৱৎসকো কষ্ট দিয়ে—আশাৰে ওচৰলৈ আহিলেও, ক্ষুধা, তৃষ্ণা আৰু ক্লান্তিত পীড়িত।

Verse 90

ये चातिथिं न मन्यंते ते वै निरयगामिनः । अनाथं विकलं दीनं बालं वृद्धं भृशातुरम्

যিসকলে অতিথিক সন্মান নকৰে, তেওঁলোক নিশ্চিতভাৱে নৰকগামী; তদুপৰি যিসকলে অসহায়, বিকলাঙ্গ, দৰিদ্ৰ, শিশু, বৃদ্ধ আৰু অতি পীড়িতক অৱহেলা কৰে।

Verse 91

नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम् । अजाविको माहिषिको यः शूद्रा वृषलीपतिः

যিসকল মূঢ়ে দয়া নকৰে, তেওঁলোকে নৰকৰ সাগৰত পৰে; তদুপৰি ছাগলী-চৰোৱা, মহিষ-চৰোৱা, আৰু যি শূদ্ৰে বৃষলী (নীচজন্মা) স্ত্ৰীৰ পতি।

Verse 92

शूद्रो विप्रस्य क्षत्रस्य य आचारेण वर्तते । शिल्पिनः कारवो वैद्यास्तथा देवलका नराः

যি শূদ্ৰে বিপ্ৰ বা ক্ষত্ৰিয়ৰ স্থিৰ আচার অনুসৰি আচৰণ কৰে; তদুপৰি শিল্পী, কাৰু-কাৰিগৰ, বৈদ্য, আৰু দেৱালক—মন্দিৰ-সেৱকসকল।

Verse 93

भृतकामात्यकर्माणः सर्वे निरयगामिनः । यश्चोदितमतिक्रम्य स्वेच्छया आहरेत्करम्

ভৃতকামাত্য কৰ্ম কৰা—স্বাৰ্থকামনাৰে ভাড়া-এজেণ্ট আৰু আমাত্য (অধিকাৰী)সকল—সকলো নৰকগামী; আৰু যিয়ে বিধান অতিক্ৰম কৰি নিজৰ ইচ্ছামতে কৰ আদায় কৰে সিও।

Verse 94

नरकेषु स पच्येत यश्च दंडं वृथा नयेत् । उत्कोचकैरधिकृतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते

যি বিনা ন্যায়ে বৃথা দণ্ড আৰোপ কৰে, সি নৰকসমূহত পকাই দিয়া হয়; আৰু উৎকোচ লোৱা কৰ্মচাৰী আৰু চোৰে তাকো পীড়া দিয়ে।

Verse 95

यस्य राज्ञः प्रजा राज्ये पच्यते नरकेषु सः । ये द्विजाः प्रतिगृह्णंति नृपस्य पापवर्तिनः

যি ৰজাৰ ৰাজ্যত প্ৰজাসকল নৰকৰ দৰে তপে-তাড়িত হয়, সেই ৰজাও তেনে দণ্ডৰ ভাগী হয়। আৰু যিসকল দ্বিজ পাপাচাৰী ৰজাৰ পৰা দান গ্ৰহণ কৰে, সিহঁতেও তাৰ পাপৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 96

प्रयांति तेपि घोरेषु नरकेषु न संशयः । पारदारिकचौराणां यत्पापं पार्थिवस्य च

সিহঁতেও নিশ্চয় ঘোৰ নৰকসমূহলৈ যায়—ইয়াত সন্দেহ নাই—কাৰণ সিহঁতে পৰস্ত্ৰীগামী আৰু চোৰৰ পাপ, লগতে ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ কৰা ৰজাৰ পাপৰ সমান পাপ বহন কৰে।

Verse 97

भवत्यरक्षतो घोरो राज्ञस्तस्य परिग्रहः । अचौरं चौरवद्यश्च चौरं चाचौरवत्पुनः

যি ৰজাই ৰক্ষা নকৰে, তাৰ কৰ-সংগ্ৰহ ভয়ংকৰ অপৰাধ হৈ উঠে: যি চোৰ নহয় তাক চোৰৰ দৰে গণ্য কৰে, আৰু যি চোৰ তাক পুনৰ অচোৰৰ দৰে এৰি দিয়ে।

Verse 98

अविचार्य नृपः कुर्यात्सोऽपि वै नरकं व्रजेत् । घृततैलान्नपानादि मधुमांस सुरासवम्

ৰজাই যদি বিবেচনা নকৰাকৈ কাৰ্য কৰে, সিও নিশ্চয় নৰকলৈ যায়—বিশেষকৈ ঘি, তেল, অন্ন-পান আদি বিষয়ত; আৰু মধু, মাংস, সুৰা-আসৱ আদি ক্ষেত্ৰত।

Verse 99

गुडेक्षुक्षीरशाकादि दधिमूलफलानि च । तृणकाष्ठं पुष्पपत्रं कांस्यभाजनमेव च

তদুপৰি গুড়, ইক্ষুৰস, দুধ, শাক-পাচলি আদি; দধি, মূল আৰু ফল; তৃণ আৰু কাঠ; ফুল আৰু পাত; আৰু কাঁস্যৰ পাত্ৰো দান কৰিব লাগে।

Verse 100

उपानच्छत्रकटक शिबिकामासनं मृदु । ताम्रं सीसं त्रपुकांस्यं शंखाद्यं च जलोद्भवम्

নরম জুতা, ছাতি, কটক (কঁকণ), শিবিকা (পালকি) আৰু কোমল আসন; তামা, সীসা, ত্ৰপু (টিন), কাঁস্য; আৰু শঙ্খ আদি জলজাত বস্তু—এইসকল ইয়াত বুজিব লাগে।

Verse 101

वादित्रं वेणुवंशाद्यं गृहोपस्करणानि च । ऊर्णाकार्पासकौशेय रंगपद्मोद्भवानि च

বাঁহ আদি দ্ৰব্যে নিৰ্মিত বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ আৰু অন্যান্য বাদ্য; গৃহোপকৰণসমূহ; আৰু উণ, কাৰ্পাস (কপাহ) আৰু কৌশেয় (ৰেশম)ৰ বস্তু; লগতে ৰঙা সামগ্ৰী আৰু পদ্মজাত উৎপন্ন বস্তুসমূহো।

Verse 102

तूलं सूक्ष्माणिवस्त्राणि ये लोभेन हरंति च । एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च

যিসকলে লোভবশত তুলা আৰু সূক্ষ্ম বস্ত্ৰ চুৰ কৰে, আৰু তেনেদৰে এইধৰণৰ আন আন বিবিধ দ্ৰব্যো—

Verse 103

नरकेषु द्रुतं गच्छेदपहृत्याल्पकान्यपि । यद्वा तद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम्

যি কোনোবাই—সৰু বস্তু হলেও—চুৰ কৰে, সি দ্ৰুত নৰকসমূহলৈ গমন কৰে; আনৰ ধন সৰ্ষপমাত্ৰ, অৰ্থাৎ সৰিষাৰ দানাৰ সমান হলেও।

Verse 104

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । बह्वल्पकाद्यपि तथा परस्य ममताकृतम्

যি মানুহে চুৰি কৰে, সি নৰকলৈ যায়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। ডাঙৰ হওক বা সৰু, আনৰ বস্তু ‘মোৰ’ বুলি মমতা কৰি ল’লে সেয়াও একে পাপ।

Verse 105

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम्

চুৰি কৰি মানুহ নৰকলৈ যায়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। এনে আৰু তেনে পাপৰ ফলত, মৃত্যুৰ লগে লগে জীৱে তৎক্ষণাৎ ফল ভোগ কৰে।

Verse 106

शरीरघातनार्थाय पूर्वाकारमवाप्नुयात् । यमलोकं व्रजंत्येते शरीरस्था यमाज्ञया

দেহক আঘাত কৰি পতন ঘটাবলৈ সি পূৰ্বৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে। যমৰ আজ্ঞাত, দেহৰ ভিতৰত অৱস্থিত এই সত্তাসকল যমলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 107

यमदूतैर्महाघोरैर्नीयमानाः सुदुःखिताः । देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनियतात्मनाम्

যমৰ অতি ভয়ংকৰ দূতসকলে টানি নিয়া তেওঁলোকক মহাদুখত পেলায়—দেৱ, তিৰ্যক আৰু মানুহৰ মাজত যিসকলৰ মন অধৰ্মে নিয়ন্ত্ৰিত।

Verse 108

धर्मराजः स्मृतः शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः । विनयाचारयुक्तानां प्रमादान्मलिनात्मनाम्

ধৰ্মৰাজক শাস্তাদাতা বুলি স্মৰণ কৰা হয়; সি অতি ভয়ংকৰ নানা দণ্ডৰ দ্বাৰা, প্ৰমাদবশত মলিনচিত্ত লোকৰ দোষ সংশোধন কৰে—যদিও বাহিৰে তেওঁলোক বিনয় আৰু সদাচাৰে যুক্ত যেন লাগে।

Verse 109

प्रायश्चित्तैर्गुरुः शास्ता न च तैरीक्ष्यते यमः । पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम्

এনেকুৱা লোকৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্তৰ দ্বাৰাই গুৰুয়ে শাস্তাৰূপে শাসন কৰে; সেই প্ৰায়শ্চিত্তৰ ফলত যমে তেওঁলোকক দণ্ড দিবলৈ নাচায়—পৰস্ত্ৰী-গামী, চোৰ আৰু অন্যায় ব্যৱহাৰ কৰা সকল।

Verse 110

नृपतिः शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां च धर्मराट् । तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत्

ৰাজাক শাসক বুলি কোৱা হয়, আৰু গোপনে কৰ্ম কৰা সকলৰ বাবে তেওঁ ধৰ্মৰাজ স্বৰূপ। সেয়ে কৰা পাপৰ বাবে বিধিমতে প্ৰায়শ্চিত্ত আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 111

नाभुक्तस्यान्यथा नाशः कल्पकोटिशतैरपि । यः करोति स्वयं कर्म कारयेद्वानुमोदयेत्

যিজনে এতিয়াও কৰ্মফল ভোগ কৰা নাই, তাৰ নাশ অন্য কোনো উপায়ে নহয়—কোটি কোটি কল্পতেও নহয়। যি নিজে কৰে, আনক কৰায়, বা অনুমোদন দিয়ে, তাৰ ফল অৱশ্যে ভোগ কৰিব লাগে।

Verse 112

कायेन मनसा वाचा तस्य चाधोगतिः फलम् । इति संक्षेपतः प्रोक्ताः पापभेदास्त्रिधाधुना

দেহে, মনে আৰু বাক্যে—ইয়াৰ ফল অধোগতি, অৰ্থাৎ নিম্ন অৱস্থালৈ পতন। এইদৰে সংক্ষেপে এতিয়া পাপৰ ভেদ তিনিধা বুলি কোৱা হ’ল।

Verse 113

कथ्यंते गतयश्चित्रा नराणां पापकर्मणाम् । एतत्ते नृपते धर्म फलं प्रोक्तं सुविस्तरात्

পাপকর্ম কৰা মানুহৰ বিচিত্ৰ গতি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হে নৃপতে! এইদৰে ধৰ্মৰ ফল তোমাক সু-বিস্তাৰে কোৱা হ’ল।

Verse 114

अन्यत्किंते प्रवक्ष्यामि तन्मे ब्रूहि नरोत्तम । अधर्मस्य फलं प्रोक्तं धर्मस्यापि वदाम्यहम्

আৰু তোমাক কি ক’ম? কোৱা, হে নৰোত্তম। অধৰ্মৰ ফল মই কৈছোঁ; এতিয়া ধৰ্মৰ ফলও মই বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 115

इत्युक्त्वा मातलिस्तत्र राजानं सर्ववत्सलम् । तस्मिन्धर्मप्रसंगेन इत्याख्यातं महात्मना

এইদৰে কৈ মাতলিয়ে তাত সকলোৰে প্ৰিয় ৰজাক সম্বোধন কৰিলে। তাৰপিছত ধৰ্ম-আলোচনাৰ প্ৰসঙ্গত মহাত্মাই এইদৰে বৰ্ণনা কৰিলে।