Adhyaya 63

Verse 1

सुकर्मोवाच । तयोश्चापि द्विजश्रेष्ठ मातापित्रोश्च स्नातयोः । पुत्रस्यापि हि सर्वांगे पतंत्यंबुकणा यदा

সুকৰ্ম ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! সেই বিধি সম্পন্ন হ’লে, স্নান কৰা মাতৃ-পিতৃৰো, আৰু পুত্ৰৰো—যেতিয়া পানীৰ কণাবোৰ তাৰ সমগ্ৰ দেহত পৰে—

Verse 2

सर्वतीर्थसमं स्नानं पुत्रस्यापि सुजायते । पतितं विकलं वृद्धमशक्तं सर्वकर्मसु

এইদৰে পুত্ৰৰ স্নান সকলো তীৰ্থত স্নান কৰাৰ সমান হয়। ই পতিত, অঙ্গবিকল, বৃদ্ধ আৰু সকলো কৰ্মত অক্ষম লোককো উপকাৰ কৰে।

Verse 3

व्याधितं कुष्ठिनं तातं मातरं च तथाविधाम् । उपाचरति यः पुत्रस्तस्य पुण्यं वदाम्यहम्

হে তাত! যি পুত্ৰে কুষ্ঠৰোগে পীড়িত অসুস্থ পিতাক আৰু সেইদৰে অৱস্থাত থকা মাতৃক স্নেহেৰে সেৱা কৰে, সেই পুত্ৰৰ পুণ্য মই ক’ম।

Verse 4

विष्णुस्तस्य प्रसन्नात्मा जायते नात्र संशयः । प्रयाति वैष्णवं लोकं यदप्राप्यं हि योगिभिः

তেওঁৰ প্ৰতি বিষ্ণু প্ৰসন্ন আৰু কৃপাময় হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। তেওঁ বৈষ্ণৱ লোকলৈ গমন কৰে, যি যোগীসকলৰ বাবেও অপ্রাপ্য।

Verse 5

पितरौ विकलौ दीनौ वृद्धावेतौ गुरू सुतः । महागदेन संप्राप्तौ परित्यजति पापधीः

যেতিয়া পিতৃ-মাতৃ দুৰ্বল, দীন আৰু বৃদ্ধ হয়, আৰু মহাৰোগে আক্ৰান্ত হয়, তেতিয়া পাপবুদ্ধি পুত্ৰে তেওঁলোকক পৰিত্যাগ কৰে।

Verse 6

पुत्रो नरकमाप्नोति दारुणं कृमिसंकुलम् । वृद्धाभ्यां च समाहूतो गुरूभ्यामिह सांप्रतम्

সেই পুত্ৰে কৃমিসংকুল ভয়ংকৰ নৰক লাভ কৰে; আৰু এতিয়াই ইয়াত দুজন বৃদ্ধ—তাঁৰ পূজনীয় জ্যেষ্ঠদ্বয়—তাক আহ্বান কৰিছে।

Verse 7

न प्रयाति सुतो भूत्वा तस्य पापं वदाम्यहम् । विष्ठाशी जायते मूढो ग्रामघ्रोणी न संशयः

পুত্ৰ হৈয়ো সি সঠিক পথত আগবাঢ়ে নোৱাৰে—তাৰ পাপ মই কওঁ। সি মূঢ়, মলভোজী, গাঁৱৰ শূকৰ হৈ জন্মে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 8

यावज्जन्मसहस्रं तु पुनः श्वा चाभिजायते । पुत्रगेहेस्थितौ वृद्धौ माता च जनकस्तथा

হাজাৰ জন্মলৈকে সি পুনৰ পুনৰ কুকুৰ হৈ জন্মে; আৰু তেনেদৰে বৃদ্ধা মাতা আৰু পিতা পুত্ৰৰ ঘৰতে আশ্ৰয় লৈ থাকে।

Verse 9

अभोजयित्वा तावन्नं स्वयमत्ति च यः सुतः । मूत्रं विष्ठां स भुंजीत यावज्जन्मसहस्रकम्

যি পুত্ৰে তেওঁলোকক তেনে পৰিমাণ অন্ন আগতে ভোজন নকৰাই নিজে খায়, সি হাজাৰ জন্মলৈকে মূত্ৰ আৰু বিষ্ঠা ভক্ষণ কৰিব।

Verse 10

कृष्णसर्पो भवेत्पापी यावज्जन्मशतद्वयम् । मातरंपितरं वृद्धमवज्ञाय प्रवर्त्तते

যি পাপীয়ে বৃদ্ধ মাতৃ-পিতৃক অৱজ্ঞা কৰি আচৰণ কৰে, সি দু’শ জন্মলৈকে কৃষ্ণ সৰ্প হয়।

Verse 11

ग्राहोपि जायते दुष्टो जन्मकोटिशतैरपि । तावेतौ कुत्सते पुत्रः कटुकैर्वचनैरपि

কোটি-কোটি জন্ম পাৰ হ’লেও পুত্ৰ দুষ্ট হৈ জন্মিব পাৰে; আৰু সেই পুত্ৰেই সেই দুজনক (মাতৃ-পিতৃক) কঠোৰ বাক্যৰে নিন্দা কৰে।

Verse 12

स च पापी भवेद्व्याघ्रः पश्चादृक्षः प्रजायते । मातरंपितरं पुत्रो यो न मन्येत दुष्टधीः

যি দুষ্টবুদ্ধি পুত্ৰে মাতৃ-পিতৃক মান নকৰে, সেই পাপী প্ৰথমে ব্যাঘ্ৰ হয় আৰু পাছত ঋক্ষ (ভালুক) হৈ জন্মে।

Verse 13

कुंभीपाके वसेत्तावद्यावद्युगसहस्रकम् । नास्ति मातृसमं तीर्थं पुत्राणां च पितुः समम्

সি কুম্ভীপাক নামৰ নৰকত হাজাৰ যুগলৈকে বাস কৰিব। মাতৃসম তীৰ্থ নাই, আৰু পুত্ৰসকলৰ বাবে পিতৃসম কোনো নাই।

Verse 14

तारणाय हितायैव इहैव च परत्र च । तस्मादहं महाप्राज्ञ पितृदेवं प्रपूजये

ইহলোক আৰু পৰলোক—উভয়তে তৰণ আৰু মঙ্গলৰ বাবে; সেয়ে, হে মহাপ্ৰাজ্ঞ, মই পিতৃদেৱসকলক ভক্তিভাৱে পূজা কৰোঁ।

Verse 15

मातृदेवं सर्वदेव योगयोगी तथाभवम् । मातृपितृप्रसादेन संजातं ज्ञानमुत्तमम्

মই মোৰ মাতৃক দেৱতা বুলি মানিলোঁ—সঁচাকৈ সকলো দেৱতাৰূপে; তেনেকৈ মই যোগৰ যোগী হ’লোঁ। মাতৃ-পিতৃৰ প্ৰসাদে মোৰ ভিতৰত উত্তম জ্ঞান উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 16

त्रिलोकीयं समस्ता तु संयाता मम वश्यताम् । अर्वाचीनगतिं जाने देवस्यास्य महात्मनः

নিশ্চয় ত্ৰিলোকৰ সকলো সত্তা মোৰ বশতালৈ আহিল; তথাপি মই এই মহাত্মা দেৱৰ আগবঢ়া গতি বুজি পাওঁ।

Verse 17

वासुदेवस्य तस्यैव पराचीनां महामते । सर्वं ज्ञानं समुद्भूतं पितृमातृप्रसादतः

হে মহামতে, পূৰ্বকালৰ সেই একে বাসুদেৱৰ পৰা সকলো জ্ঞান উদ্ভৱ হৈছিল—পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰসাদে।

Verse 18

को न पूजयते विद्वान्पितरं मातरं तथा । सांगोपांगैरधीतैस्तैः श्रुतिशास्त्रसमन्वितैः

যি বিদ্বানে বেদক তাৰ অঙ্গ-উপাঙ্গসহ অধ্যয়ন কৰিছে আৰু শ্রুতি-শাস্ত্ৰৰ উপদেশে সমৃদ্ধ, সি পিতাক আৰু তেনেদৰে মাতাক কোনে পূজা নকৰিব?

Verse 19

वेदैरपि च किं विप्रा पिता येन न पूजितः । माता न पूजिता येन तस्य वेदा निरर्थकाः

হে বিপ্ৰসকল, যিজনে পিতৃক সন্মান- পূজা নকৰে, তাৰ বাবে বেদসমূহৰো কি উপকাৰ? যিজনে মাতৃক পূজা নকৰে, তাৰ বাবে বেদ অৰ্থহীন হৈ পৰে।

Verse 20

यज्ञैश्च तपसा विप्र किं दानैः किं च पूजनैः । प्रयाति तस्य वैफल्यं न माता येन पूजिता

হে বিপ্ৰ, যজ্ঞ আৰু তপস্যাৰ কি লাভ—দান আৰু পূজাৰেই বা কি? যিজনে মাতৃক সন্মান- পূজা নকৰে, তাৰ বাবে এই সকলো নিষ্ফল হয়।

Verse 21

न पिता पूजितो येन जीवमानो गृहे स्थितः । एष पुत्रस्य वै धर्मस्तथा तीर्थं नरेष्विह

যিজনে ঘৰত জীৱিত অৱস্থাত থকা পিতৃক সন্মান- পূজা নকৰে, সেয়া পুত্ৰৰ সত্য ধৰ্মৰ ব্যৰ্থতা। লোকসকলৰ বাবে ইয়াত জীৱিত পিতৃসেৱাই তীৰ্থস্বৰূপ।

Verse 22

एष पुत्रस्य वै मोक्षस्तथा जन्मफलं शुभम् । एष पुत्रस्य वै यज्ञो दानमेव न संशयः

নিশ্চয় এইয়েই পুত্ৰৰ মোক্ষ আৰু জন্মৰ শুভ ফল। পুত্ৰৰ বাবে এইয়েই সত্য যজ্ঞ—এইয়েই দান, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 23

पितरं पूजयेन्नित्यं भक्त्या भावेन तत्परः । तस्य जातं समस्तं तद्यदुक्तं पूर्वमेव हि

পিতৃক সদায় ভক্তিৰে, অন্তৰৰ ভাব-সন্মানে, সম্পূৰ্ণ নিবেদিত হৈ পূজা কৰা উচিত; কিয়নো তেওঁৰ পৰা জন্মা সকলো কথাই পূৰ্বে কোৱা কথাৰেই সমান।

Verse 24

दानस्यापि फलं तेन तीर्थस्यापि न संशयः । यज्ञस्यापि फलं प्राप्तं माता येनाप्युपासिता

যিয়ে মাতৃভক্তি কৰি মাক সেৱা-উপাসনা কৰে, সি দানৰ ফল লাভ কৰে; নিঃসন্দেহে তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফলও, আৰু যজ্ঞৰ ফলও, কাৰণ মাতাক বিধিপূৰ্বক সন্মান কৰা হৈছে।

Verse 25

पिता येन सुभक्त्या च नित्यमेवाप्युपासितः । तस्य सर्वा सुसंसिद्धा यज्ञाद्याः पुण्यदाः क्रियाः

যিয়ে সৎভক্তিৰে নিত্যে পিতাক উপাসনা কৰি সেৱা কৰে, তাৰ যজ্ঞ আদি সকলো পুণ্যদায়ী কৰ্ম সম্পূৰ্ণৰূপে সিদ্ধ হয়।

Verse 26

एतदर्थं समाज्ञातं धर्मशास्त्रं श्रुतं मया । पितृभक्तिपरो नित्यं भवेत्पुत्रो हि पिप्पल

এই উদ্দেশ্যৰ বাবে মই ধৰ্মশাস্ত্ৰ যথাবিধি শিকি আৰু শুনি লৈছোঁ। সেয়ে, হে পিপ্পল, পুত্ৰে সদায় পিতৃভক্তিত পৰায়ণ হোৱা উচিত।

Verse 27

तुष्टे पितरि संप्राप्तं यदुराज्ञा पुरा सुखम् । रुष्टे पितरि च प्राप्तं महत्पापं पुरा शृणु

এতিয়া শুনা: প্ৰাচীন কালত যদুৰাজাই পিতৃ সন্তুষ্ট হোৱাত সুখ লাভ কৰিছিল; আৰু পিতৃ ক্ৰুদ্ধ হোৱাত সি মহাপাপৰ ভাগী হৈছিল।

Verse 28

रुरुणा पौरवेणापि पित्रा शप्तेन भूतले । एवं ज्ञानं मया चाप्तं द्वावेतौ यदुपासितौ

এইদৰে পৃথিৱীত পৌৰৱ বংশৰ ৰুৰুৱেও—পিতৃৰ শাপ পোৱাৰ পিছত—এই জ্ঞান লাভ কৰিছিল। এই বোধ মোৰো লাভ হৈছে, কিয়নো সি সেই দুজনকেই উপাসনা-সেৱা কৰিছিল।

Verse 29

एतयोश्च प्रसादेन प्राप्तं फलमनुत्तमम्

এই দুয়োৰ কৃপা-প্ৰসাদে অনুত্তম, অতুল ফল লাভ কৰা হ’ল।

Verse 63

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थमाहात्म्ये त्रिषष्टितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰদ্ধেয় শ্ৰীপদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডৰ অন্তৰ্গত ভেনোপাখ্যানত মাতাপিতৃ-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বিষয়ক ত্ৰিষষ্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।