Adhyaya 60
Bhumi KhandaAdhyaya 6033 Verses

Adhyaya 60

The Account of Sukalā and the Greatness of Nārī-tīrtha (Wife-Assisted Śrāddha and Pitṛ-Liberation)

কৃকলাই ধৰ্মৰাজক সোধে—আধ্যাত্মিক সিদ্ধি আৰু পিতৃলোকৰ মুক্তি কেনেকৈ লাভ কৰিব। ধৰ্মে উপদেশ দিয়ে যে গৃহস্থাশ্ৰমতেই ধৰ্ম (আৰু অৰ্থো) পূৰ্ণ হয়; সেয়ে ঘৰলৈ উভতি গৈ পতিব্ৰতা পত্নী সুকলাক সান্ত্বনা দিয়া আৰু তাইৰ সহভাগিতাৰে শ্ৰাদ্ধ কৰ। গৃহিণী নাথাকিলে যজ্ঞ-কৰ্মৰ সম্পূৰ্ণতা নহয় বুলি ধৰ্মে স্পষ্ট কৰে। কৃকলা ঘৰলৈ আহে; সুকলাই মঙ্গলময় স্বাগতম্-আচাৰ সম্পন্ন কৰে। দুয়ো মন্দিৰত তীৰ্থস্মৰণ কৰি, দেবতাসকলক পূজা কৰি, পুণ্যময় শ্ৰাদ্ধ পালন কৰে। তেতিয়া পিতৃসকল আৰু দেবতাসকল দিব্য বিমানত আগমন কৰে; ঋষিসকল আৰু ত্ৰিমূৰ্তি (ব্ৰহ্মা, মহেশ্বৰ দেবীসহ) দম্পতীক, বিশেষকৈ সুকলাৰ সত্যনিষ্ঠাক, প্ৰশংসা কৰে। বৰ প্ৰদানৰ সময়ত দুয়ো স্থায়ী ভক্তি, ধৰ্ম, আৰু পিতৃসকলসহ বৈষ্ণৱ লোক প্ৰাপ্তিৰ প্ৰাৰ্থনা কৰে। কাহিনীৰ অন্তত এই স্থান ‘নাৰী-তীৰ্থ’ নামে খ্যাত হয় আৰু শ্ৰৱণকাৰীৰ পাপক্ষয়, সমৃদ্ধি, বিদ্যা, বিজয়, আৰু বংশবৃদ্ধিৰ ফল প্ৰতিশ্ৰুত হয়।

Shlokas

Verse 1

कृकल उवाच । कथं मे जायते सिद्धिः कथं पितृविमोचनम् । एतन्मे विस्तरेणापि धर्मराज वदाधुना

কৃকল ক’লে: “মোৰ সিদ্ধি কেনেকৈ জন্মিব, আৰু মোৰ পিতৃসকলৰ বিমোচন কেনেকৈ হ’ব? হে ধৰ্মৰাজ, এতিয়া এই কথা মোক বিস্তাৰে কোৱা।”

Verse 2

धर्म उवाच । गच्छ गेहं महाभाग त्वां विना दुःखमाचरत् । संबोधय त्वं सुकलां स्वपत्नीं धर्मचारिणीम्

ধৰ্ম ক’লে: “হে মহাভাগ, ঘৰলৈ যোৱা। তোমাক নাথাকিলে তাই দুখত দিন কটায়। তোমাৰ ধৰ্মচাৰিণী পত্নী সুকলাক তুমি সান্ত্বনা দিয়া।”

Verse 3

श्राद्धदानं गृहं गत्वा तस्या हस्तेन वै कुरु । स्मृत्वा पुण्यानि तीर्थानि यजस्व त्वं सुरोत्तमान्

তাইৰ ঘৰলৈ গৈ, তাইৰ হাতেদিয়েই শ্ৰাদ্ধ-দান কৰা। পুণ্য তীৰ্থসমূহ স্মৰণ কৰি, তুমি দেৱোত্তমসকলক পূজা কৰা।

Verse 4

तीर्थयात्राकृता सिद्धिस्तव चैव भविष्यति । भार्यां विना तु यो लोके धर्मं साधितुमिच्छति

তীৰ্থযাত্ৰাৰে জন্মা সিদ্ধি নিশ্চয়েই তোমাৰো হ’ব। কিন্তু এই লোকত যি কোনো পত্নী নথকাকৈ ধৰ্ম সাধিব বিচাৰে—

Verse 5

स गार्हस्थ्यं विलोप्यैव एकाकी विचरेद्वनम् । विफलो जायते लोके तं न मन्यंति देवताः

যদি কোনো মানুহে গাৰ্হস্থ্য ধৰ্ম ত্যাগ কৰি একাকী বনলৈ ঘূৰি ফুৰে, তেন্তে সি লোকত নিষ্ফল হয়; দেৱতাসকলেও তাক সন্মান নকৰে।

Verse 6

यज्ञाः सिद्धिं तदायांति यदा स्याद्गृहिणी गृहे । एकाकी स समर्थो न धर्मार्थसाधनाय च

যজ্ঞসমূহ তেতিয়াই সিদ্ধি পায় যেতিয়া গৃহত গৃহিণী উপস্থিত থাকে; একাকী পুৰুষে ধৰ্ম আৰু অৰ্থ সাধনৰ উপায় সম্পন্ন কৰিবলৈ সক্ষম নহয়।

Verse 7

विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा च तं वैश्यं गतो धर्मो यथागतम् । कृकलोपि स धर्मात्मा स्वगृहं प्रतिप्रस्थितः

বিষ্ণুৱে ক’লে: এইদৰে সেই বৈশ্যক কৈ ধৰ্ম যিদৰে আহিছিল তেনেদৰেই উভতি গ’ল। আৰু কৃকলাও—ধৰ্মাত্মা—নিজ গৃহলৈ পুনৰ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 8

स्वगृहं प्राप्य मेधावी दृष्ट्वा तां च पतिव्रताम् । सार्थवाहेन तेनापि स्वस्थानं प्राप्य बुद्धिमान्

নিজ গৃহত উপস্থিত হৈ সেই মেধাৱীয়ে সেই পতিব্ৰতাক দেখিলে। আৰু সেই সাৰ্থবাহো—বুদ্ধিমান হৈ—নিজ স্থানলৈ উভতি আহিল।

Verse 9

तया समागतं दृष्ट्वा भर्तारं धर्मकोविदम् । कृतं सुमंगलं पुण्यं भर्तुरागमने तदा

ধৰ্মকোবিদ স্বামীৰ আগমন দেখিয়েই, তেতিয়া তেওঁ স্বামীৰ গৃহাগমনত শুভ আৰু পুণ্যময় মঙ্গলক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 10

समाचष्ट स धर्मात्मा धर्मस्यापि विचेष्टितम् । समाकर्ण्य महाभागा भर्तुर्वाक्यं मुदावहम्

সেই ধৰ্মাত্মা পুৰুষে ধৰ্মৰ সূক্ষ্ম আচৰণো বৰ্ণনা কৰিলে। স্বামীৰ আনন্দদায়ক বাক্য শুনি মহাভাগ্যা পত্নীয়ে মনোযোগেৰে শুনিলে।

Verse 11

धर्मवाक्यं प्रशस्याथ अनुमेने च तं तथा । विष्णुरुवाच । अथो स कृकलो वैश्यस्तया सार्धं सुपुण्यकम्

ধৰ্মবাক্যৰ প্ৰশংসা কৰি তেওঁ তেনেদৰে সন্মতিও দিলে। বিষ্ণুৱে ক’লে: তাৰ পাছত কৃকলো নামৰ বৈশ্যজনে তাইৰ সৈতে মিলি অতি পুণ্যকৰ্ম কৰিলে।

Verse 12

चकार श्रद्धया श्राद्धं देवतागृहसंस्थितः । पितरो देव गंधर्वा विमानैश्च समागताः

দেৱতাৰ মন্দিৰত আসীন হৈ তেওঁ শ্ৰদ্ধাৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিলে। তেতিয়া পিতৃগণ, দেৱতা আৰু গন্ধৰ্বসকল বিমানত আৰোহী হৈ সমাগত হ’ল।

Verse 13

तुष्टुवुस्तौ महात्मानौ दंपती मुनयस्तथा । अहं चापि तथा ब्रह्मा देव्यायुक्तो महेश्वरः

তেতিয়া সেই দুজন মহাত্মা দম্পতীক মুনিসকলে স্তুতি কৰিলে। তদুপৰি মইও, ব্ৰহ্মাও, আৰু দেৱীৰ সৈতে মহাদেৱ মহেশ্বৰো তেওঁলোকক প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 14

सर्वे देवाः सगंधर्वा विमानैश्च समागताः । अहमेव ततो ब्रह्मा देव्यायुक्तो महेश्वरः

সকলো দেৱতা গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে বিমানত আৰোহী হৈ তাত সমাগত হ’ল। তেতিয়া মই নিজেই তাত ব্ৰহ্মাৰূপে, আৰু দেৱীৰ সৈতে একীভূত মহেশ্বৰ ৰূপেও প্ৰকট হ’লোঁ।

Verse 15

सर्वे देवाः सगंधर्वास्तस्याः सत्येन तोषिताः । ऊचुश्च तौ महात्मानौ धर्मज्ञौ सत्यपंडितौ

তাইৰ সত্যনিষ্ঠাত সকলো দেৱতা গন্ধৰ্বসকলসহ সন্তুষ্ট হ’ল। তেতিয়া তেওঁলোকে সেই দুজন মহাত্মা—ধৰ্মজ্ঞ আৰু সত্যপণ্ডিত—ক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 16

भार्यया सह भद्रं ते वरं वरय सुव्रत । कृकल उवाच । कस्य पुण्यप्रसंगेन तपसश्च सुरोत्तमाः

“তোমাৰ মঙ্গল হওক। পত্নীৰ সৈতে, হে সুব্ৰত, এটা বৰ বাছি লোৱা।” কৃকল ক’লে: “কাৰ পুণ্য-সঙ্গত আৰু কোন তপস্যাৰ বলত, হে সুৰোত্তমাসকল, দেৱশ্ৰেষ্ঠসকলকো প্ৰসন্ন/প্ৰাপ্য কৰা যায়?”

Verse 17

सभार्याय वरं दातुं भवंतो हि समागताः । इंद्र उवाच । एषा सती महाभागा सुकला चारुमंगला

“নিশ্চয়েই আপোনালোকে মোৰ পত্নীৰ সৈতে মোক বৰ দিবলৈ একত্ৰিত হৈ আহিছে।” ইন্দ্ৰ ক’লে: “এই সতি মহাভাগা—সৰ্বাঙ্গে সুগঠিত আৰু মনোহৰ মঙ্গললক্ষণে বিভূষিতা।”

Verse 18

अस्याः सत्येन तुष्टाः स्म दातुकामा वरं तव । समासेन तु तत्प्रोक्तं पूर्ववृत्तांतमेव च

তাইৰ সত্যনিষ্ঠাত আমি সন্তুষ্ট, আৰু তোমাক বৰ দিবলৈ ইচ্ছুক। সংক্ষেপে এই কথাই কোৱা হ’ল, আৰু পূৰ্বৰ বৃত্তান্তো লগতে বৰ্ণিত হ’ল।

Verse 19

तस्याश्चरितमाहात्म्यं श्रुत्वा भर्ता स हर्षितः । तया सह स धर्मात्मा हर्षव्याकुललोचनः

তাইৰ আচৰণৰ আশ্চৰ্য মহিমা শুনি স্বামী আনন্দিত হ’ল। সেই ধৰ্মাত্মা তাইৰ সৈতে, আনন্দত কঁপা চকুৰে, সুখে ব্যাকুল হৈ পৰিল।

Verse 20

ननाम देवताः सर्वा उवाच च पुनः पुनः । यदि तुष्टा महाभागा त्रयो देवाः सनातनाः

সকলো দেৱতাই প্ৰণাম কৰিলে, আৰু তেওঁ পুনঃ পুনঃ ক’লে: “যদি ত্ৰয় সনাতন দেৱ, মহাভাগ্যবানসকল, সন্তুষ্ট হয়…”

Verse 21

अन्ये च ऋषयः पुण्याः कृपां कृत्वा ममोपरि । जन्मजन्मनि देवानां भक्तिमेवं करोम्यहम्

আৰু আন পুণ্য ঋষিসকলে মোৰ ওপৰত কৃপা কৰি (এই বৰ দিলে): এইদৰে জন্মে জন্মে মই দেৱতাসকলৰ ভক্তি আচৰণ কৰোঁ।

Verse 22

धर्मसत्यरतिः स्यान्मे भवतां हि प्रसादतः । पश्चाद्धि वैष्णवं लोकं सभार्यश्च पितामहैः

আপোনালোকৰ প্ৰসাদত মোৰ ধৰ্ম আৰু সত্যত আসক্তি হওক; আৰু পাছত মই পত্নীসহ আৰু পিতৃপুৰুষসহ বৈষ্ণৱ লোক লাভ কৰোঁ।

Verse 23

गंतुमिच्छाम्यहं देवा यदि तुष्टा महौजसः । देवा ऊचुः । एवमस्तु महाभाग सर्वमेव भविष्यति

“হে দেৱসকল, যদি মহৌজস্বীসকল সন্তুষ্ট হয়, তেন্তে মই গমন কৰিব বিচাৰোঁ।” দেৱসকলে ক’লে: “এৱমস্তু, হে মহাভাগ; সকলো নিশ্চয়েই ঘটিব।”

Verse 24

पुष्पवृष्टिं ततश्चक्रुस्तयोरुपरि भूपते । जगुर्गीतं महापुण्यं ललितं सुस्वरं ततः

তাৰ পাছত, হে ৰাজন, তেওঁলোকে সেই দুজনৰ ওপৰত ফুলৰ বৰষুণ কৰিলে; আৰু তাৰ পিছত অতি পুণ্যময় গীত গালে—ললিত আৰু সুমধুৰ স্বৰে।

Verse 25

गंधर्वा गीततत्त्वज्ञा ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततो देवाः सगंधर्वाः स्वंस्वं स्थानं नृपोत्तम

গানৰ তত্ত্ব-জ্ঞানী গন্ধৰ্বসকলে গীত গাইলে, আৰু অপ্সৰাগণ নৃত্য কৰিলে। তাৰ পাছত, হে নৃপোত্তম, দেৱতাসকলে গন্ধৰ্বসহ নিজ নিজ ধামলৈ উভতি গ’ল।

Verse 26

वरं दत्वा प्रजग्मुस्ते स्तूयमानाः पतिव्रताम् । नारीतीर्थं समाख्यातमन्यत्किंचिद्वदामि ते

বৰ দান কৰি, সেই পতিব্ৰতাক প্ৰশংসা কৰি স্তৱ কৰা অৱস্থাতেই তেওঁলোকে প্ৰস্থান কৰিলে। এইদৰে ‘নাৰী-তীৰ্থ’ নামে পবিত্ৰ তীৰ্থৰ বৰ্ণনা হ’ল; এতিয়া তোমাক আৰু কিছুমান কথা ক’ম।

Verse 27

एतत्ते सर्वमाख्यातं पुण्याख्यानमनुत्तमम् । यः शृणोति नरो राजन्सर्वपापैः प्रमुच्यते

হে ৰাজন, এই সকলো কথা মই তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ—ই এক অনুত্তম পুণ্যাখ্যান। যি নৰে ইয়াক শ্ৰৱণ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 28

श्रद्धया शृणुते नारी सुकलाख्यानमुत्तमम् । सौभाग्येन तु सत्येन पुत्रपौत्रैर्न मुच्यते

যি নাৰীয়ে শ্ৰদ্ধাৰে সুকলাৰ এই উত্তম আখ্যান শ্ৰৱণ কৰে, সি সৌভাগ্য লাভ কৰে; সত্যই, সি পুত্ৰ-পৌত্ৰৰ পৰা বঞ্চিত নহয়।

Verse 29

मोदते धनधान्येन सहभर्त्रा सुखी भवेत् । पतिव्रता भवेत्सा च जन्मजन्मनि नान्यथा

সি ধন-ধান্যত আনন্দিত হয় আৰু স্বামীৰ সৈতে সুখে বাস কৰে। সি নিশ্চিতভাৱে জন্মে জন্মে পতিব্ৰতা হয়—ইয়াৰ বাহিৰে আন নহয়।

Verse 30

ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनधान्यं भवेच्चैव वैश्यगेहे न संशयः

ব্ৰাহ্মণজন বেদত বিদ্বান হয়; ক্ষত্ৰিয়জন বিজয়ী হয়। আৰু বৈশ্যৰ গৃহত ধন-ধান্য নিশ্চয় থাকে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 31

धर्मज्ञो जायते राजन्सदाचारः सुखी भवेत् । शूद्र सुःखमवाप्नोति पुत्रपौत्रैः प्रवर्धते

হে ৰাজন, মানুহে ধৰ্মজ্ঞ হয়; সদাচাৰে সুখী হয়। শূদ্ৰেও সুখ লাভ কৰে আৰু পুত্ৰ-পৌত্ৰেৰে বৃদ্ধি পায়।

Verse 32

विपुला जायते लक्ष्मीर्धनधान्यैरलंकृता

বিপুল লক্ষ্মী উদ্ভৱ হয়, ধন-ধান্যৰে অলংকৃত।

Verse 60

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे षष्टितमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, ভেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত সুকলাচৰিত্ৰ বিষয়ে ষষ্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত।