Adhyaya 57

Verse 1

विष्णुरुवाच । क्रीडा सतीरूप धरा प्रभूत्वा गेहं गता चारु पतिव्रतायाः । तामागतां सत्यस्वरूपयुक्ता सा सादरं वाक्यमुवाच धन्या

বিষ্ণুৱে ক’লে: ক্ৰীড়াৰ নিমিত্তে সতীৰ ৰূপ ধৰি, পৃথিৱী দেৱীয়ে নিজৰ প্ৰভুত্ব প্ৰকাশ কৰি সেই মনোহৰ পতিব্ৰতাৰ গৃহলৈ গ’ল। তাত উপস্থিত হোৱাত, সত্যস্বৰূপে যুক্ত সেই ধন্যা নাৰীয়ে সাদৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 2

वाक्यैः सुपुण्यैः परिपूजिता सा उवाच क्रीडा सुकलां विहस्य । मायानुगं विश्वविमोहनं सती प्रत्युत्तरं सत्यप्रमेयुक्तम्

অতি পুণ্যময় বাক্যৰে সন্মানিতা হৈ, ক্ৰীড়াভাৱে হাঁহি সি সুকলাক ক’লে। তাৰ পাছত সেই সতী—মায়াৰ অনুগামী আৰু বিশ্বক মোহিত কৰা জনক সম্বোধন কৰি—সত্য-প্ৰমাণে যুক্ত উত্তৰ দিলে।

Verse 3

ममापि भर्ता प्रबलो गुणज्ञो धीरः सविद्यो महिमाप्रयुक्तः । त्यक्त्वा गतः पापतरांसुपुण्यो मामेव नाथः शृणु पुण्यकीर्तिः

মোৰ স্বামীও বলৱান, গুণজ্ঞ, ধীৰ আৰু বিদ্বান আছিল, মহিমা-গৌৰৱে বিভূষিত। তথাপি মোক ত্যাগ কৰি সেই পুণ্যবান অধিক পাপীসকলৰ মাজলৈ গ’ল। হে নাথ, শুনা—হে পুণ্যকীৰ্তিমান—সেইয়েই মোৰ একান্ত আশ্ৰয় আছিল।

Verse 4

वाक्यैस्तु पुण्यैरबलास्वभावादाकर्ण्य सर्वं सुकला समुक्तम् । संशुद्धभावां च विचिंत्य चाह कस्माद्गतः सुंदरि तेऽद्य नाथः

সুকলাৰ কোৱা সকলো কথা—স্ত্ৰীস্বভাবৰ সৰলতাৰে উচ্চাৰিত পুণ্যময় বাক্য—শুনি (সেইজনী) তাইৰ শুদ্ধ অভিপ্ৰায় চিন্তা কৰি ক’লে: “হে সুন্দৰী, আজি তোমাৰ নাথ কিয় গ’ল?”

Verse 5

विहाय ते रूपमतीव सत्यमाचक्ष्व सर्वं भवती सुभर्तुः । ध्यानोपयुक्ता सकलं करोति सखीस्वरूपा गृहमागता मे

তোমাৰ ৰূপ একাষে থৈ, তোমাৰ সুভৰ্তাৰ বিষয়ে সকলো কথা সত্যকৈ কোৱা। ধ্যানত নিমগ্ন থাকিলে মানুহে সকলো সম্পন্ন কৰিব পাৰে। তুমি মোৰ ঘৰলৈ সখীৰ ৰূপে আহিছা।

Verse 6

क्रीडा बभाषे शृणु सत्यमेतं चरित्रभावं मम भर्त्तुरस्य । अहं प्रिये यस्य सदैव युक्ता यमिच्छते तं प्रतिसांत्वयामि

ক্ৰীড়াই ক’লে: “শুনা—এইয়েই সত্য: মোৰ স্বামীৰ আচৰণ-স্বভাব এনেকুৱা যে, হে প্ৰিয়ে, যাৰ সৈতে তেওঁ সদায় আসক্ত, মইও তাতেই নিবদ্ধ থাকোঁ; আৰু যাক তেওঁ ইচ্ছা কৰে, তাক মই সান্ত্বনা দি মিলন ঘটাওঁ।”

Verse 7

कर्तुः सुपुण्यं वचनं सुभर्तुर्ध्यानोपयुक्ता सकलं करोमि । एकांतशीला सगुणानुरूपा शुश्रूषयैकस्तमिहैव देवि

হে দেবী, মোৰ কৰ্তা—মোৰ সুভৰ্তা স্বামীৰ—অতি পুণ্যময় আদেশ ধ্যানত নিমগ্ন হৈ মই সম্পূৰ্ণকৈ পালন কৰোঁ। একান্তবাসী হৈ, তেওঁৰ গুণৰ অনুৰূপে থাকি, মই ইয়াতেই কেৱল তেওঁকেই সেৱা কৰোঁ।

Verse 8

मम पूर्व विपाकोऽयं संप्रत्येव प्रवर्तते । यतस्त्यक्त्वा गतो भर्त्ता मामेवं मंदभागिनीम्

এই মোৰ পূৰ্বকৰ্মৰ বিপাক, এতিয়াই ফল দিছে; সেই কাৰণেই মোৰ ভৰ্তাই মোক, এই মন্দভাগিনীজনীক, ত্যাগ কৰি আঁতৰি গ’ল।

Verse 9

सखे न धारये जीवं स्वकीय कायमेव च । पत्याहीनाः कथं नार्यः सुजीवंति च निर्घृणाः

হে সখী, মই এতিয়া মোৰ প্ৰাণো ধাৰণ কৰিব নোৱাৰোঁ, নতুবা মোৰ এই দেহো। পতি-বিহীন নাৰীসকল কেনেকৈ জীয়াই থাকে? বিধি কিমান নিৰ্দয়!

Verse 10

रूपशृंगारसौभाग्यं सुखं संपच्च नान्यथा । नारीणां हि महाभागो भर्ता शास्त्रेषु गीयते

ৰূপ, শৃংগাৰ, সৌভাগ্য, সুখ আৰু সম্পদ—এইবোৰেই নাৰীৰ বুলি কোৱা হয়; কিয়নো শাস্ত্ৰত ভৰ্তাক নাৰীৰ মহাভাগ্য বুলি গীত কৰা হৈছে।

Verse 11

तया सर्वं समाकर्ण्य यदुक्तं क्रीडया तदा । सत्यभावं विदित्वा सा मेने संभाषितं तदा

সেই সময় খেলাচ্ছলে যি কোৱা হৈছিল, সকলো শুনি তাই তাৰ সত্য ভাব বুজি পালে আৰু সেই কথাক তেতিয়াই সত্য বাক্য বুলি মানিলে।

Verse 12

विश्वस्ता सा महाभागा सुकला पतिदेवता । तामुवाच पुनः सर्वमात्मचेष्टानुगं वचः

বিশ্বাসী, ভাগ্যৱতী সুকলা—যিয়ে স্বামীক পতিদেৱতা বুলি মানিছিল—তাক তেওঁ পুনৰ নিজৰ ইচ্ছা আৰু আচৰণৰ সম্পূৰ্ণ অনুকূলে বাক্য ক’লে।

Verse 13

समासेन समाख्यातं पूर्ववृत्तांतमात्मनः । यथा भर्ता गतो यात्रां पुण्यसाधनतत्परः

সংক্ষেপে মই মোৰ অতীতৰ পূৰ্ববৃত্তান্ত ক’লোঁ—যেনেকৈ মোৰ স্বামী পুণ্যসাধনত মনোনিবেশ কৰি তীৰ্থযাত্ৰালৈ ওলাই গ’ল।

Verse 14

आत्मदुःखं सुसत्यं च तप एव मनस्विनि । बोधिता क्रीडया सा तु समाश्वास्य पतिव्रता

“নিজৰ দুখ, সত্যবচন আৰু তপস্যা—এইয়েই পথ, হে দৃঢ়মনা নাৰী। এইদৰে (খেলাচ্ছলে) উপদেশ দি সেই পতিব্ৰতা স্ত্ৰীয়ে তেওঁক সান্ত্বনা দি আশ্বাস দিলে।”

Verse 15

सूत उवाच । एकदा तु तया प्रोक्तं क्रीडया सुकलां प्रति । सखे पश्य वनं सौम्यं दिव्यवृक्षैरलंकृतम्

সূত ক’লে: এবাৰ তাই খেলাচ্ছলে সুকলাক ক’লে, “সখী, চোৱা—এই স্নিগ্ধ বনখন, দিব্য বৃক্ষৰে অলংকৃত।”

Verse 16

तत्र तीर्थं परं पुण्यमस्ति पातकनाशनम् । नानावल्लीवितानैश्च सुपुष्पैः परिशोभितम्

তাত এক পৰম পুণ্যময় তীৰ্থ আছে, যি পাপ নাশ কৰে; নানাবিধ লতা-ছত্ৰ আৰু সুপুষ্পেৰে সুসজ্জিত হৈ শোভা পাইছে।

Verse 17

आवाभ्यामपि गंतव्यं पुण्यहेतोर्वरानने । समाकर्ण्य तया सार्द्धं सुकला मायया तदा

“হে সুন্দৰ-মুখী, পুণ্য লাভৰ হেতু আমিও দুয়ো তাত যাব লাগিব।” এই কথা শুনি সুকলা তেতিয়া নিজৰ মায়াশক্তিৰে তাইৰ সৈতে গ’ল।

Verse 18

प्रविवेश वनं दिव्यं नंदनोपममेव सा । सर्वर्तुकुसुमोपेतं कोकिलाशतनादितम्

সেয়ে নন্দনবনৰ সদৃশ এক দিৱ্য, আশ্চৰ্য বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে; সকলো ঋতুৰ ফুলেৰে সুশোভিত আৰু শত শত কোকিলাৰ কূজনধ্বনিত মুখৰিত আছিল।

Verse 19

गीयमानं सुमधुरैर्नादैर्मधुकरैरपि । कूजद्भिः पक्षिभिः पुण्यैः पुण्यध्वनिसमाकुलम्

সেই বন অতি মধুৰ নাদেৰে মুখৰিত আছিল, যেন মধুকৰ ভ্ৰমৰেও গীত গাইছে; আৰু চাৰিওফালে কূজন কৰা পুণ্য পক্ষীৰ শুভ ধ্বনিয়ে তাক পুণ্যধ্বনিত পৰিপূৰ্ণ কৰিছিল।

Verse 20

चंदनादिकवृक्षैश्च सौरभैश्च विराजितम् । सर्वभोगैः सुसंपूर्णं माधव्या माधवेन वै

চন্দন আদি সুগন্ধি বৃক্ষ আৰু মধুৰ সৌৰভেৰে সেই বন শোভিত আছিল; সকলো ভোগ-সুখেৰে সম্পূৰ্ণ—নিশ্চয় মাধৱীৰ সৈতে মাধৱৰ দ্বাৰাই।

Verse 21

रचितं मोहनायैव सुकलायाश्च कारणात् । तया सार्धं प्रविष्टा सा तद्वनं सर्वभावनम्

সেই বন মোহিত কৰিবলৈহে ৰচিত হৈছিল, আৰু সুকলাৰ কাৰণতো; সেয়াৰ সৈতে একেলগে সেয়ে সেই সৰ্বভাবন, সৰ্বমনোহৰ বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 22

ददर्श सौख्यदं पुण्यं मायाभावं न विंदति । वीक्षमाणा वनं दिव्यं तया सह जनेश्वर

তেওঁ সেই পুণ্যময়, সুখদায়ক দৃশ্য দেখিলে আৰু কোনো মায়াভাৱ নাপালে। দিৱ্য বনখন চায়ে চায়ে, জনেশ্বৰ—মানৱৰ অধিপতি—সেয়াৰ সৈতে একেলগে আগবাঢ়িল।

Verse 23

शक्रोपि चाभ्ययात्तत्र देवमूर्तिविराजितः । तया दूत्या समं प्राप्तः कामस्तत्र समागतः

তাত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) দেৱমূৰ্তিৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল হৈ উপস্থিত হ’ল; আৰু সেই স্ত্ৰী-দূতীৰ সৈতে একেলগে কামদেৱো সেই ঠাইত আহি মিলিল।

Verse 24

सर्वभोगपतिर्भूत्वा कामलीलासमाकुलः । काममाह समाभाष्य एषा सा सुकुला गता

সকলো ভোগৰ অধিপতি হৈ, কাম-লীলাে সম্পূৰ্ণ মগ্ন হৈ, তেওঁ কামদেৱক সম্বোধন কৰি ক’লে— “সেই সুকুলা নামৰ সুন্দৰ কন্যা গুচি গ’ল।”

Verse 25

प्रहरस्व महाभाग क्रीडायाः पुरतः स्थिताम् । मायां कृत्वा समानीता क्रीडया तव संनिधौ

হে মহাভাগ! ক্ৰীড়াৰ সন্মুখত যি থিয় হৈ আছে, তাক প্ৰহাৰ কৰা। মায়া ৰচনা কৰি ক্ৰীড়াই তাক তোমাৰ সান্নিধ্যলৈ আনিছে।

Verse 26

पौरुषं दर्शयाद्यैव यद्यस्ति कुरु निश्चितम् । काम उवाच । आत्मरूपं दर्शयस्व चतुरं लीलयान्वितम्

আজি এই দিনাই তোমাৰ পুৰুষত্ব দেখুৱা—যদি তোমাত আছে, তেন্তে দৃঢ় সংকল্পে কৰ। কাম ক’লে: “নিজৰ সত্য ৰূপ প্ৰকাশ কৰা—চতুৰ, আৰু লীলাৰসযুক্ত।”

Verse 27

येनाहं प्रहराम्येतां पंचबाणैः सहस्रदृक् । इंद्र उवाच । क्वास्ते ते पौरुषं मूढ येन लोकं विडंबसे

“যাৰে দ্বাৰা মই এইজনীক পঞ্চবাণেৰে প্ৰহাৰ কৰিম,” সহস্ৰদৃক্ ক’লে। ইন্দ্ৰ ক’লে: “হে মূঢ়! তোৰ সেই পুৰুষত্ব ক’ত, যাৰে দ্বাৰা তই জগতক বিদ্ৰূপ কৰিছ?”

Verse 28

ममाधारपरोभूत्वा योद्धुमिच्छसि सांप्रतम् । काम उवाच । तेनापि देवदेवेन महादेवेन शूलिना

মোৰ আশ্ৰয় লৈ আপুনি এতিয়া যুদ্ধ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছে। কামদেৱে ক’লে, আনকি সেই দেৱাদিদেৱ মহাদেৱ শূলপাণিয়েও...

Verse 29

पूर्वमेव हृतं रूपं ममकायो न विद्यते । इच्छाम्यहं यदा नारीं हंतुं शृणुष्व सांप्रतम्

মোৰ ৰূপ ইতিমধ্যে হৰণ কৰা হৈছে; মোৰ নিজৰ কোনো শৰীৰ নাই। তথাপিও মই যেতিয়া কোনো নাৰীক বশ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ, তেতিয়া মই কি কৰোঁ এতিয়া শুনক।

Verse 30

पुंसां कायं समाश्रित्य आत्मरूपं प्रदर्शये । पुमांसं वा सहस्राक्ष नार्याः कार्यं समाश्रये

পুৰুষৰ শৰীৰক আশ্ৰয় কৰি মই নিজৰ ৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰোঁ; অথবা হে সহস্ৰাক্ষ, পুৰুষক মোহিত কৰিবলৈ মই নাৰীৰ কাৰ্যৰ আশ্ৰয় লওঁ।

Verse 31

पूर्वदृष्टा यदा नारी तामेव परिचिंतयेत् । चिंत्यमानस्य पुंसस्तु नार्यारूपं पुनःपुनः

যেতিয়া কোনো পুৰুষে পূৰ্বতে কোনো নাৰীক দেখা পায়, তেওঁ কেৱল তেওঁৰ কথাই চিন্তা কৰি থাকে; আৰু চিন্তামগ্ন সেই পুৰুষৰ মনত নাৰীৰ ৰূপ বাৰে বাৰে ভাহি আহে।

Verse 32

अदृष्टं तु समाश्रित्य पुंसमुन्मादयाम्यहम् । तथाप्युन्मादयाम्येवं नारीरूपं न संशयः

অদৃশ্য শক্তিৰ আশ্ৰয় লৈ মই পুৰুষক উন্মাদ কৰি তোলোঁ; আৰু ঠিক তেনেদৰেই, মই তেওঁক নাৰীৰ ৰূপৰ জৰিয়তেও উন্মাদ কৰোঁ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 33

संस्मरणात्स्मरो नाम मम जातं सुरेश्वर । तां दृष्ट्वा तादृशोरंग वस्तुरूपं समाश्रये

হে সুৰেশ্বৰ! কেৱল স্মৰণতেই মোৰ ভিতৰত ‘স্মৰ’ (কামনা) নামৰ এক ভাব জাগিল। তাক দেখি, হে উৰঙ্গ-দেহী, মই সত্য বস্তুৰ নিজ স্বৰূপত শৰণ লওঁ।

Verse 34

आत्मतेजः प्रकाशेन बाध्यबाधकतां व्रजेत् । नारीरूपं समाश्रित्य धीरं पुरुषं प्रमोहयेत्

নিজ অন্তৰ-তেজৰ প্ৰকাশে মানুহে বাঁধা-নবাঁধা, বাঁধক-নবাঁধক—দুয়োৰে অতীত অৱস্থালৈ যাব পাৰে; তথাপি নাৰী-ৰূপ আশ্ৰয় কৰি ধীৰ পুৰুষকো মোহিত কৰিব পাৰে।

Verse 35

पुरुषं तु समाश्रित्य भावयामि सुयोषितम् । रूपहीनोस्मि हे इंद्र अस्मद्रूपं समाश्रयेत्

পুৰুষক আশ্ৰয় কৰি মই সুয়োষিতী—সদাচাৰী নাৰী—হ’ব পাৰোঁ। হে ইন্দ্ৰ! মই ৰূপহীন; সেয়ে তাই মোৰ ৰূপ গ্ৰহণ কৰক।

Verse 36

तवरूपं समाश्रित्य तां साधये यथेप्सिताम् । एवमुक्त्वा स देवेंद्रं कायं तस्य महात्मनः

“তোমাৰ ৰূপ আশ্ৰয় কৰি মই তাইৰ কাৰ্য যিদৰে ইচ্ছিত তিদৰে সিদ্ধ কৰিম।” এইদৰে কৈ সি দেৱেন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ গৈ সেই মহাত্মাৰ দেহত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 37

सखासौ माधवस्यापि समाश्रित्य सुमायुधः

সেই সুমায়ুধে, মাধৱক বন্ধু বুলি মানি তেওঁৰ আশ্ৰয় লৈ,

Verse 38

तामेव हंतुं कुसुमायुधोपि साध्वीं सुपुण्यां कृकलस्य भार्याम् । समुत्सुकस्तिष्ठति बाणलक्षं तस्याश्च कायं नयनैर्विलोक्य

কৃকলৰ পত্নী, যিগৰাকী সতী আৰু পৰম পুণ্যৱতী নাৰী, তেওঁৰ শৰীৰলৈ চাই কুসুমায়ুধে (কামদেৱ) তেওঁক শৰবিদ্ধ কৰিবলৈ উদ্যত হৈ ৰ’ল।

Verse 57

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডৰ বেণ উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত সুকলা চৰিত্ৰ নামৰ ৫৭তম অধ্যায়ৰ সমাপ্তি ঘটিল।