Adhyaya 50
Bhumi KhandaAdhyaya 5063 Verses

Adhyaya 50

Dialogue of Gobhila and Padmāvatī: Daitya Obstruction vs. the Power of Pativratā Dharma

PP.2.50-ত নৈতিক সংঘাতৰ দৃশ্য উন্মোচিত হয়। সুকলাৰ বৰ্ণনাত পৌলস্ত্যৰ দৈত্য সৈনিক গোভিলা নিজৰ ‘দৈত্য আচাৰ’ স্বীকাৰ কৰে—ধন আৰু নাৰী হৰণ—তথাপি বেদ-শাস্ত্ৰ আৰু কলা-বিদ্যাত পাৰদৰ্শিতাৰ দাবী তোলে। কাহিনীয়ে দৈত্যসকলৰ বাধাদানকাৰী স্বভাৱক নিন্দা কৰে: ব্ৰাহ্মণৰ দোষ খুঁজি তপস্যা আৰু যজ্ঞত বিঘ্ন ঘটায়; কিন্তু একে সময়তে কোৱা হয় যে হৰিৰ তেজ, সদাচাৰী ব্ৰাহ্মণ আৰু পতিব্ৰতা স্ত্ৰীৰ পবিত্ৰ শক্তি দৈত্যে সহিব নোৱাৰে। এই পটভূমিত গোভিলা উপদেশ দিয়ে—অগ্নিহোত্ৰ/পবিত্ৰ অগ্নিত অটল নিষ্ঠা, শুচিতা সহ সেৱা, আৰু মাতৃ-পিতৃৰ প্ৰতি কৰ্তব্য—এইবোৰ ত্যাগ কৰিব নোৱাৰা স্তম্ভ। তাৰ পাছত সি স্বামী ত্যাগৰ কঠোৰ নিন্দা কৰি সীমা লংঘন কৰা নাৰীক ‘পুংশচলী’ বুলি আখ্যা দিয়ে। পদ্মাৱতীয়ে প্ৰতিবাদ কৰি কয় যে স্বামীৰ ৰূপ ধৰি ছলনাৰে তাক বিভ্ৰান্ত কৰা হৈছিল, সেয়ে সি নিৰ্দোষ। শেষত গোভিলা প্ৰস্থান কৰে আৰু পদ্মাৱতী শোকাকুল হয়; ধৰ্মৰ মাৰ্গ আৰু অসুৰীয় জোৰ-জুলুমৰ বৈপৰীত্য স্পষ্ট হৈ থাকে।

Shlokas

Verse 1

सुकलोवाच । तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा गोभिलो वाक्यमब्रवीत् । भवती शप्तुकामासि कस्मान्मे कारणं वद

সুকলা ক’লে: তাইৰ বাক্য শুনি গোভিলে ক’লে—“দেৱী, তুমি মোক শাপ দিব খুজিছা; কিয়, কাৰণটো কোৱা।”

Verse 2

केन दोषेण लिप्तोस्मि यस्मात्त्वं शप्तुमुद्यता । गोभिलो नाम दैत्योस्मि पौलस्त्यस्य भटः शुभे

“কোন দোষত মই লিপ্ত, যাৰ বাবে তুমি মোক শাপ দিবলৈ উদ্যত? হে শুভে, মই গোভিল নামৰ দৈত্য, পৌলস্ত্যৰ সৈনিক।”

Verse 3

दैत्याचारेण वर्तामि जाने विद्यामनुत्तमाम् । वेदशास्त्रार्थवेत्तास्मि कलासु निपुणः पुनः

“মই দৈত্যাচাৰ অনুসৰি চলোঁ, তথাপি মই অনুত্তম বিদ্যা জানোঁ। মই বেদ-শাস্ত্ৰৰ অৰ্থ-জ্ঞানী, আৰু কলাসমূহত পুনৰ নিপুণ।”

Verse 4

एवं सर्वं विजानामि दैत्याचारं शृणुष्व मे । परस्वं परदारांश्च बलाद्भुंजामि नान्यथा

এইদৰে মই সকলো বুজিলোঁ; এতিয়া মোৰ কথা শুনা—দৈত্যসকলৰ আচাৰ এই যে মই বলপূৰ্বক পৰৰ ধন আৰু পৰৰ পত্নীক হৰণ কৰি ভোগ কৰোঁ; মোৰ বাবে আন উপায় নাই।

Verse 5

वयं दैत्याः समाकर्ण्य दैत्याचारेण सांप्रतम् । वर्त्तामो ज्ञानिभावेन सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

আমি দৈত্য; এই কথা শুনি আমি এতিয়া দৈত্যাচাৰ অনুসৰেই চলোঁ, তথাপি জ্ঞানীৰ ভাব লৈ। সত্য, সত্য—মই সত্যই কওঁ।

Verse 6

ब्राह्मणानां हि च्छिद्राणि विपश्यामो दिने दिने । तेषां हि तपसो नाशं विघ्नैः कुर्मो न संशयः

নিশ্চয়েই আমি দিনে দিনে ব্ৰাহ্মণসকলৰ ছিদ্ৰ-দোষ চাই থাকোঁ; আৰু সন্দেহ নকৰাকৈ আমি বিঘ্ন সৃষ্টি কৰি তেওঁলোকৰ তপস্যাৰ নাশ ঘটাওঁ।

Verse 7

छिद्रं प्राप्य वयं देवि नाशयामो न संशयः । ब्राह्मणाञ्छ्रूयतां भद्रे देवयज्ञं वरानने

হে দেবী, ছিদ্ৰ পালে আমি নিশ্চয়েই ধ্বংস কৰিম। হে ভদ্ৰে, হে সুৱদনীয়া, ব্ৰাহ্মণসকলক দেৱ-যজ্ঞৰ কথা শুনোৱা হওক।

Verse 8

नाशयामो वयं यज्ञान्धर्मयज्ञं न संशयः । सुब्राह्मणान्परित्यज्य देवं नारायणं प्रभुम्

আমি নিশ্চয়েই যজ্ঞসমূহ—ধৰ্ম-যজ্ঞকো—ধ্বংস কৰিম; ইয়াত সন্দেহ নাই। যেতিয়া সুধ ব্ৰাহ্মণসকল ত্যাগ কৰা হয় আৰু প্ৰভু নাৰায়ণ, পৰম স্বামী, বিস্মৃত হয়।

Verse 9

पतिव्रतां महाभागां सुमतिं भर्तृतत्पराम् । दूरेणापि परित्यज्य तिष्ठामो नात्र संशयः

সুমতি মহাভাগ্যা পতিব্ৰতা, স্বামীৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ পৰায়ণা; তাইক দূৰৰ পৰা ত্যাগ কৰি আমি ইয়াতেই থাকিম—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 10

तेजो देवि सुविप्रस्य हरेश्चैव महात्मनः । नार्याः पतिव्रतायाश्च सोढुं दैत्याश्च न क्षमाः

হে দেবী! সুবিপ্ৰ সদাচাৰী ব্ৰাহ্মণৰ তেজ, মহাত্মা হৰিৰ প্ৰভা, আৰু পতিব্ৰতা নাৰীৰ পবিত্ৰ শক্তি দানৱে সহিব নোৱাৰে।

Verse 11

पतिव्रताभयेनापि विष्णोः सुब्राह्मणस्य च । नश्यंति दानवाः सर्वे दूरं राक्षसपुंगवाः

পতিব্ৰতাৰ ভয়-প্ৰতাপে, লগতে ভগৱান বিষ্ণু আৰু ধৰ্মিষ্ঠ ব্ৰাহ্মণৰ মহিমাত, সকলো দানৱ বিনষ্ট হয় আৰু ৰাক্ষসপুঙ্গৱসকল দূৰলৈ পলাই যায়।

Verse 12

अहं दानवधर्मेण विचरामि महीतलम् । कस्मात्त्वं शप्तुकामासि मम दोषो विचार्यताम्

মই দানৱৰ ধৰ্ম অনুসৰি পৃথিৱীত বিচৰণ কৰোঁ। তেন্তে তুমি কিয় মোক শাপ দিব খুজিছা? মোৰ দোষ বিচাৰ কৰা হওক।

Verse 13

पद्मावत्युवाच । मम धर्मः सुकायश्च त्वयैव परिनाशितः । अहं पतिव्रता साध्वी पतिकामा तपस्विनी

পদ্মাৱতীয়ে ক’লে: মোৰ ধৰ্ম আৰু মোৰ সুন্দৰ দেহ তোমাৰ দ্বাৰাই একেলগে বিনষ্ট হ’ল। মই পতিব্ৰতা সাধ্বী—স্বামীক কামনা কৰা, তপস্যাত ৰত।

Verse 14

स्वमार्गे संस्थिता पाप मायया परिनाशिता । तस्मात्त्वामप्यहं दुष्ट आधक्ष्यामि न संशयः

হে পাপী! তুমি নিজ পথত স্থিত আছিলা, কিন্তু মায়াৰ মোহে বিনষ্ট হ’লা। সেয়ে, হে দুষ্ট, তোমাকো মই নিশ্চয়েই আঘাত কৰি নিধন কৰিম—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 15

गोभिल उवाच । धर्ममेव प्रवक्ष्यामि भवती यदि मन्यते । अग्निचिद्ब्राह्मणस्यापि श्रूयतां नृपनंदिनी

গোভিল ক’লে: তুমি যদি অনুমোদন কৰা, তেন্তে মই নিশ্চয়েই ধৰ্ম ব্যাখ্যা কৰিম। হে নৃপকন্যা, অগ্নিচয়ন সম্পন্ন কৰা এজন ব্ৰাহ্মণৰ কথাও শুনা।

Verse 16

जुह्वन्देवं द्विकालं यो न त्यजेदग्निमंदिरम् । स चाग्निहोत्री भवति यजत्येव दिनेदिने

যি জনে দিনৰ দুয়ো সময়ত দেৱ অগ্নিত আহুতি দিয়ে আৰু অগ্নিমন্দিৰ ত্যাগ নকৰে, সি সত্যই অগ্নিহোত্ৰী হয়; সি দিনেদিনে যজ্ঞ সম্পাদন কৰে।

Verse 17

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि भृत्यधर्मं वरानने । मनसा कर्मणा वाचा विशुद्धो योऽपि नित्यशः

আৰু অধিককৈ, হে সুন্দৰ-মুখী, মই ভৃত্যধৰ্ম ব্যাখ্যা কৰিম—যি জন সদায় মন, কৰ্ম আৰু বাক্যত শুদ্ধ থাকে।

Verse 18

नित्यमादेशकारी यः पश्चात्तिष्ठति चाग्रतः । स भृत्यः कथ्यते देवि पुण्यभागी न संशयः

হে দেবী, যি জন সদায় আদেশ পালন কৰে—পিছফালে থাকিও আগফালেও উপস্থিত থাকে—তাকেই ভৃত্য বোলা হয়; সি পুণ্যৰ অংশীদাৰ, সন্দেহ নাই।

Verse 19

यः पुत्रो गुणवाञ्ज्ञाता पितरं पालयेच्छुभः । मातरं च विशेषेण मनसा काय कर्मभिः

যি পুত্ৰ গুণৱান, বিবেচক আৰু সুশীল, সি ধৰ্মভাৱে পিতৃক পালন-সেৱা কৰিব; আৰু বিশেষকৈ মাতৃক মন, দেহ আৰু কৰ্মেৰে যত্নেৰে পালন কৰিব।

Verse 20

तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते । अन्यथा कुरुते यो हि स पापीयान्न संशयः

তেনে লোকৰ বাবে ভাগীৰথী (গঙ্গা)ত স্নান দিনেদিনে কৰণীয়। কিন্তু যি অন্যথা কৰে, তাত সন্দেহ নাই—সি অধিক পাপী হয়।

Verse 21

अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि पतिव्रतमनुत्तमम् । वाचा सुमनसा चैव कर्मणा शृणु भामिनि

আৰু অধিককৈ মই এতিয়া পতিব্ৰতাৰ এই অনুত্তম ধৰ্ম ব্যাখ্যা কৰিম। শুনা, হে সুন্দৰী—বাক্যত, শুভ-মনতে আৰু কৰ্মত ই কেনেকৈ পালনীয়।

Verse 22

शुश्रूषां कुरुते या हि भर्तुश्चैव दिन दिने । तुष्टे भर्त्तरि या प्रीता न त्यजेत्क्रोधनं पुनः

যি স্ত্রী দিনেদিনে স্বামীৰ শুশ্ৰূষা কৰে, আৰু স্বামী সন্তুষ্ট হ’লে প্ৰেমেৰে থাকে—তাই পুনৰ ক্ৰোধত নপৰে, অৰ্থাৎ সংযম নত্যাগে।

Verse 23

तस्य दोषं न गृह्णाति ताडिता तुष्यते पुनः । भर्त्तुः कर्मसु सर्वेषु पुरतस्तिष्ठते सदा

তাই স্বামীৰ দোষ নধৰে; মাৰ খাইলেও পুনৰ সন্তুষ্ট হয়। স্বামীৰ সকলো কৰ্মত তাই সদায় আগত থিয় হৈ থাকে, সেৱাৰ বাবে সদা প্ৰস্তুত।

Verse 24

सा चापि कथ्यते नारी पतिव्रतपरायणा । पतितोपि पितापुत्रैर्बहुदोषसमन्वितः

সেই নাৰীও ‘পতিব্ৰতা’ বুলি কোৱা হয়, যি স্বামীৰ ধৰ্ম-ব্ৰতত একান্ত পৰায়ণা। পিতা পতিত হলেও পুত্ৰসকলে তাক বহু দোষেৰে যুক্ত বুলি গণ্য কৰে।

Verse 25

कस्मादपि च न त्याज्यः कुष्ठितः क्रुधितोऽपि वा । एवं पुत्राः शुश्रूषंति पितरं मातरं किल

কোনো কাৰণতেই পিতৃ-মাতৃক ত্যাগ কৰা উচিত নহয়, তেওঁলোক কুষ্ঠৰোগে পীড়িত হ’লেও বা ক্ৰুদ্ধ হ’লেও। এইদৰে পুত্ৰসকলে নিশ্চয় পিতাক-মাতাক শ্ৰদ্ধাৰে সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰিব লাগে।

Verse 26

ते यांति परमं लोकं तद्विष्णोः परमं पदम् । एवं हि स्वामिनं ये वै उपाचरंति भृत्यकाः

তেওঁলোকে পৰম লোকলৈ যায়—সেই বিষ্ণুৰ পৰম পদ। এইদৰে যি ভৃত্যসকলে স্বামীৰ নিকট নিষ্ঠাৰে উপাচাৰ-সেৱা কৰে, তেওঁলোকেও সেই গতি লাভ কৰে।

Verse 27

पत्युर्लोकं प्रयांत्येते प्रसादात्स्वामिनस्तदा । अग्निं नैव त्यजेद्विप्रो ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

স্বামীৰ প্ৰসাদে এই (সতীসকল) তেতিয়া স্বামীৰ লোকলৈ যায়। কিন্তু ব্ৰাহ্মণে কেতিয়াও যজ্ঞাগ্নি ত্যাগ নকৰিব; সি ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 28

अग्नित्यागकरो विप्रो वृषलीपतिरुच्यते । स्वामिद्रोही भवेद्भृत्यः स्वामित्यागान्न संशयः

যি ব্ৰাহ্মণে যজ্ঞাগ্নি ত্যাগ কৰে, তাক ‘বৃষলী-পতি’ সদৃশ বুলি কোৱা হয়। আৰু যি ভৃত্য স্বামীক ত্যাগ কৰে, সি স্বামীদ্ৰোহী হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 29

अग्निं च पितरं चैव न त्यजेत्स्वामिनं शुभे । सदा विप्रः सुतो भृत्यः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

হে শুভে! পবিত্ৰ অগ্নি, পিতৃ আৰু স্বামীক কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিবা। ব্ৰাহ্মণ, পুত্ৰ আৰু ভৃত্য সদায় স্থিৰ থাকিব লাগে—ইয়েই সত্য; মই পুনৰ পুনৰ সত্য কৈছোঁ।

Verse 30

परित्यज्य प्रगच्छंति ते यांति नरकार्णवम् । पतितं व्याधितं देवि विकलं कुष्ठिनं तथा

যিসকলে ত্যাগ কৰি আঁতৰি যায়, সিহঁতে নৰকৰ সাগৰত পৰে। হে দেবী! পতিত, ৰোগী, অঙ্গহীন আৰু কুষ্ঠৰোগীক ত্যাগ কৰোঁতালৈও এই বিধান প্ৰযোজ্য।

Verse 31

सर्वकर्मविहीनं च गतवित्तादिसंचयम् । भर्तारं न त्यजेन्नारी यदि श्रेय इहेच्छति

যদিও স্বামী সকলো কৰ্মৰ পৰা বঞ্চিত আৰু ধন-সম্পদ আদি হেৰুৱাইছে, তথাপি এই জীৱনত শ্ৰেয় কামনা কৰিলে নাৰীয়ে স্বামীক ত্যাগ নকৰিব।

Verse 32

त्यक्त्वा कांतं व्रजेन्नारी अन्यत्कार्यमिहेच्छति । सा मता पुंश्चली लोके सर्वधर्मबहिष्कृता

যি নাৰী নিজৰ কান্তক ত্যাগ কৰি ইয়াত অন্য কামনা লৈ আন ঠাইলৈ যায়, সি লোকত পুংশ্চলী বুলি গণ্য হয় আৰু সকলো ধৰ্মীয় মৰ্যাদাৰ পৰা বহিষ্কৃত হয়।

Verse 33

गते भर्तरि या ग्रामं भोगं शृंगारमेव च । लौल्याच्च कुरुते नारी पुंश्चली वदते जनः

স্বামী আঁতৰি থাকোঁতে যি নাৰী লৌল্যবশে গাঁৱলৈ গৈ ভোগ-বিলাস আৰু শৃঙ্গাৰত লিপ্ত হয়, লোকসকলে তাক পুংশ্চলী বুলি কয়।

Verse 34

एवं धर्मं विजानामि वेदशास्त्रैश्च संमतम् । दानवा राक्षसाः प्रेता धात्रा सृष्टा यदादितः

এইদৰে মই ধৰ্ম বুজোঁ, যি বেদ আৰু শাস্ত্ৰে সমর্থিত—আদিতে ধাতা (সৃষ্টিকৰ্তা) দানৱ, ৰাক্ষস আৰু প্ৰেতক সৃষ্টি কৰিছিল।

Verse 35

तत्रेह कारणं सर्वं प्रवक्ष्यामि न संशयः । ब्राह्मणा दानवाश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः

ইয়াত মই সকলো কাৰণ নিঃসন্দেহে সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম—ব্ৰাহ্মণ, দানৱ, পিশাচ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ বিষয়েও।

Verse 36

धर्मार्थं सकलं प्रोक्तमधीतं तैस्तु सुंदरि । विंदंति सकलं सर्वे आचरंति न दानवाः

ধৰ্ম-সম্পৰ্কীয় সকলো কথা তেওঁলোকক কোৱা আৰু অধ্যয়ন কৰোৱা হৈছে, হে সুন্দৰী। সকলোৱে ইয়াক সম্পূৰ্ণকৈ জানে—তথাপি দানৱসকলে ইয়াৰ আচৰণ নকৰে।

Verse 37

विधिहीनं प्रकुर्वंति दानवा ज्ञानवर्जिताः । अन्यायेन व्रजंत्येते मानवा विधिवर्जिताः

বিধিহীনভাৱে, জ্ঞানবর্জিত দানৱসকলে কৰ্ম কৰে। তেনেদৰে এই মানুহসকলেও—বিধি-মৰ্যাদা বঞ্চিত—অন্যায়ৰ পথত আগবাঢ়ে।

Verse 38

तेषां शासनहेत्वर्थं कृता एतेपि नान्यथा । विधिहीनं प्रकुर्वंति ये हि धर्मं नराधमाः

তেওঁলোকক সংযমিত কৰিবলৈহে এইবোৰো স্থাপন কৰা হৈছে, আন কোনো কাৰণত নহয়—কাৰণ যিসকল নৰাধম বিধি-নিয়ম নমানি ধৰ্ম কৰে, তেওঁলোকে বিধিহীনভাৱেই কৰে।

Verse 39

तान्वयं शासयामो वै दंडेन महता किल । भवत्या दारुणं कर्म कृतमेव सुनिर्घृणम्

সেয়ে আমি নিশ্চয় তেওঁলোকক মহাদণ্ডে দণ্ডিত কৰিম; কিয়নো তোমাৰ দ্বাৰা এক দাৰুণ, সম্পূৰ্ণ নিৰ্দয় কৰ্ম নিশ্চয় সম্পন্ন হৈছে।

Verse 40

गार्हस्थ्यं च परित्यज्य अत्रायाता किमर्थतः । वदस्येवं मुखेनापि अहं हि पतिदेवता

“গৃহস্থ্য ধৰ্ম ত্যাগ কৰি তুমি ইয়ালৈ কিয় আহিলা? মুখেৰে এনেকুৱা কথা কেনেকৈ ক’ব পাৰা? কিয়নো মই তেনেই, যাৰ দেৱতা স্বামী।”

Verse 41

कर्मणा नास्ति तद्दृष्टं पतिदैवत्यमेव ते । भर्तारं तं परित्यज्य किमर्थं त्वमिहागता

মই নেদেখোঁ যে ই কৰ্মৰ ফলত ঘটিছে; তোমাৰ বাবে স্বামী-দেৱতাৰ ভক্তিয়েই সত্য ধৰ্ম। সেই স্বামীক ত্যাগ কৰি তুমি ইয়ালৈ কিয় আহিলা?”

Verse 42

शृंगारं भूषणं वेषं कृत्वा तिष्ठसि निर्घृणा । किमर्थं हि कृतं पापे कस्यहेतोर्वदस्व मे

শৃঙ্গাৰ, ভূষণ আৰু বেশ ধৰি তুমি নিৰ্দয় হৈ থিয় আছা। ক’ মোক, হে পাপিনী—এই পাপ কিহৰ উদ্দেশ্যে কৰা হ’ল, আৰু কাৰ বাবে?”

Verse 43

निःशंका वर्त्तसे चापि प्रमत्ता गिरिकानने । मया त्वं साधिता पापा दंडेन महता शृणु

তুমি নিৰ্ভয়ে, উন্মত্ত হৈ পৰ্বত-অৰণ্যত ঘূৰি ফুৰিছা। কিন্তু এতিয়া মই তোমাক, হে পাপিনী, মহাদণ্ডে বশ কৰিলোঁ—শুনা!”

Verse 44

अधर्मचारिणी दुष्टा पतिं त्यक्त्वा समागता । क्वास्ते तत्पतिदेवत्वं दर्शय त्वं ममाग्रतः

হে অধৰ্মাচাৰিণী দুষ্টা! স্বামীক ত্যাগ কৰি তই ইয়ালৈ আহিছ। তোৰ সেই কথিত ‘পতিদেৱতা-ভক্তি’ ক’ত? মোৰ চকুৰ আগতে ইয়াতেই দেখুৱা।

Verse 45

भवती पुंश्चली नाम यया त्यक्तः स्वकः पतिः । पृथक्छय्या यदा नारी तदा सा पुंश्चली मता

যি নাৰীয়ে নিজৰেই স্বামীক ত্যাগ কৰে, তাইক ‘পুংশচলী’ বোলা হয়। আৰু যেতিয়া নাৰী স্বামীৰ পৰা পৃথক শয্যাত শুৱে, তেতিয়াও তাই ‘পুংশচলী’ বুলি গণ্য।

Verse 46

योजनानां शतैकस्य सोन्तरेण प्रवर्त्तते । क्वास्ति ते पतिदैवत्यं पुंश्चल्याचारचारिणी

মাত্ৰ এশ যোজনাৰ ভিতৰতে তই সেইদৰে ঘূৰি ফুৰিছ। হে পুংশচলীৰ আচাৰ অনুসৰণকাৰিণী! তোৰ ‘পতিকে দেৱতা’ বুলি মানা ভক্তি ক’ত?

Verse 47

निर्लज्जे निर्घृणे दुष्टे किं मे वदसि संमुखी । तपसः क्वास्ति ते भावः क्व तेजोबलमेव च

হে নিৰ্লজ্জা, নিৰ্ঘৃণা দুষ্টা! তই মোৰ সন্মুখত মুখামুখি কিয় কথা ক’ছ? তোৰ ভিতৰত তপস্যাৰ সত্য ভাব ক’ত, আৰু তোৰ তেজ-বল ক’তেই বা?

Verse 48

दर्शयस्व ममाद्यैव बलवीर्यपराक्रमम् । पद्मावत्युवाच । स्नेहेनापि समानीता श्रूयतामसुराधम

“আজি এই মুহূর্ততে মোক তোৰ বল, বীৰত্ব আৰু পৰাক্ৰম দেখুৱা।” পদ্মাৱতীয়ে ক’লে: “স্নেহৰ দ্বাৰাও মই ইয়ালৈ আনোৱা হ’লোঁ, তথাপি শুনা, হে অসুৰাধম!”

Verse 49

भर्तुर्गेहादहं पित्रा क्वास्ते तत्र च पातकम् । नैव कामान्न लोभाच्च न मोहान्न च मत्सरात्

মোক মোৰ পিতাই স্বামীৰ ঘৰ পৰা লৈ আহিলে—তাত মোৰ পাপ ক’ত? ই কামনাৰ বাবে নহয়, লোভৰ বাবে নহয়, মোহৰ বাবে নহয়, আৰু ঈৰ্ষ্যাৰ বাবেও নহয়।

Verse 50

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । पंचाशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেনোপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত, সুকলাৰ চৰিত্ৰ-বৰ্ণনাসহ পঞ্চাশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 51

भवंतं माथुरं ज्ञात्वा गताहं सम्मुखं तव । मायाविनं यदा जाने त्वामेवं दानवाधम

তোমাক মথুৰাৰ মানুহ বুলি জানি মই তোমাৰ সন্মুখলৈ আহিছিলোঁ। কিন্তু যেতিয়া বুজিলোঁ তুমি মায়াবী প্ৰতাৰক, তেতিয়া তুমি সঁচাকৈ দানৱসকলৰ ভিতৰত সৰ্বনিম্ন।

Verse 52

एकेन हुंकृतेनैव भस्मीभूतं करोम्यहम् । गोभिल उवाच । चक्षुर्हीना न पश्यंति मानवाः शृणु सांप्रतम्

“এটা কেৱল ‘হুঁ’ বুলি একবাৰ উচ্চাৰণ কৰিলেই মই (ইয়াক) ভস্ম কৰি দিম।” গোভিল ক’লে: “যিসকলৰ সত্য দৃষ্টি নাই, তেওঁলোকে দেখা নাপায়; এতিয়া মোৰ কথা শুনা।”

Verse 53

धर्मनेत्रविहीना त्वं कथं जानासि मामिह । यदा ते भाव उत्पन्नः पितुर्गेहं प्रति शृणु

ধৰ্ম-নেত্ৰবিহীন তুমি ইয়াত মোক কেনেকৈ চিনিবা? যেতিয়া তোমাৰ ভিতৰত সঠিক বোধ জন্মিব, তেতিয়া শুনা—পিতৃগৃহৰ প্ৰতি মন দিয়া।

Verse 54

पतिध्यानं परित्यज्य मुक्ता ध्यानेन त्वं तदा । ज्ञाननेत्रं तदा नष्टं स्फुटं च हृदये तव

স্বামীৰ ধ্যান ত্যাগ কৰি তুমি তেতিয়া আন ধ্যানৰ দ্বাৰা মুক্তি বিচাৰিলা; সেই সময়ত তোমাৰ হৃদয়ত সত্য-জ্ঞানৰ চক্ষু স্পষ্টকৈ লুপ্ত হ’ল।

Verse 55

कथं मां त्वं विजानासि ज्ञानचक्षुर्हता भुवि । कस्या माता पिता भ्राता कस्याः स्वजनबांधवाः

এই পৃথিৱীত মোৰ জ্ঞান-চক্ষু নষ্ট হোৱাৰ পিছত তুমি মোক কেনেকৈ চিনিলা? মই কাৰ মাতৃ, কাৰ পিতা, কাৰ ভ্ৰাতা—আৰু মোৰ স্বজন-বান্ধৱ কোন?

Verse 56

सर्वस्थाने पतिर्ह्येको भार्यायास्तु न संशयः । इत्युक्त्वा हि प्रहस्यैव गोभिलो दानवाधमः

“সকলো অৱস্থাত স্বামী একেই পত্নীৰ অধিপতি—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।” এই কথা কৈ দানৱসকলৰ অধম গোভিলাই হাঁহি উঠিল।

Verse 57

न भयं विद्यते तेऽद्य ममापि शृणु पुंश्चलि । किं भवेत्तव शापेन वृथैव परिकंपसे

আজি তোমাৰ কোনো ভয় নাই; মোৰ কথাও শুনা, হে ব্যভিচাৰিণী। তোমাৰ শাপে কি হ’ব? তুমি অনর্থকেই কঁপি আছা।

Verse 58

ममगेहं समाश्रित्य भुंक्ष्व भोगान्मनोऽनुगान् । पद्मावत्युवाच । गच्छ पापसमाचार किं त्वं वदसि निर्घृणः

“মোৰ গৃহ আশ্ৰয় লৈ, মনোমত ভোগ উপভোগ কৰা।” পদ্মাৱতীয়ে ক’লে: “দূৰ হ’, পাপাচাৰী; হে নিৰ্দয়, তুমি কি কৈছা?”

Verse 59

सतीभावेन संस्थास्मि पतिव्रतपरायणा । धक्ष्यामि त्वां महापाप यद्येवं तु वदिष्यसि

মই সতী-ভাবত অচল, পতিব্ৰতা ধৰ্মত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণা। হে মহাপাপী—এনে কথা ক’লে মই তোমাক দগ্ধ কৰি ভস্ম কৰিম।

Verse 60

एवमुक्त्वा तथैकांते निषसाद महीतले । दुःखेन महताविष्टां तामुवाच स गोभिलः

এইদৰে কৈ সি একান্ত ঠাইত মাটিত বহিল। মহাদুঃখে আৱিষ্টা তেনেকুৱা তাইক গোভিলে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 61

तवोदरे मया न्यस्तं स्ववीर्यं सुकृतं शुभे । तस्मादुत्पत्स्यते पुत्रस्त्रैलोक्यक्षोभकारकः

হে শুভে, মই মোৰ তেজস্বী বীজ—পুণ্যকৰ্ম স্বৰূপ—তোমাৰ উদৰত স্থাপন কৰিলোঁ; সেয়ে এক পুত্ৰ জন্মিব, যিয়ে ত্ৰিলোক কঁপাই তুলিব।

Verse 62

एवमुक्त्वा जगामाथ गोभिलो दानवस्तदा । गते तस्मिन्दुराचारे दानवे पापचारिणी

এইদৰে কৈ তেতিয়া দানৱ গোভিল গুচি গ’ল। সেই দুষ্ট, পাপাচাৰী দানৱ গ’লত, পাপিনী নাৰী (তাতে ৰ’ল/তেনে অৱস্থাত থাকিল)।

Verse 63

दुःखेन महताविष्टा नृपकन्या रुरोद ह

মহাদুঃখে আৱিষ্টা নৃপকন্যাই কান্দি উঠিল।